Printen etsen
Victor van Acht
Ik heb gisteren avond mijn eerste fotografische print thuis geetst. Na
belichten en ontwikkelen, was de afdruk HAARSCHERP. Echter het etsen
ging helemaal niet zo goed. Op sommige plaatsen erg veel onderetsing
(sporen helemaal weg) terwijl op andere plaatsen de sporen nog aan
elkaar zaten.
Ik heb FeCl3 gebruikt. Echter bij een temperatuur van slechts 28
graden Celcius. Etsen duurde dan ook 2.5 uur!
Is de oorzaak van dat onder etsen de te lage temperatuur van het
etsmiddel? Of kan dat spul ook bederven? ('t staat NIET vriesvrij al
twee jaar in een LUCHTDICHT afgesloten fles)? Of is er nog iets anders
misgegaan?
dejap...@my-dejanews.com
V.M.G....@tue.nl wrote:
> Hoi
>
> Ik heb gisteren avond mijn eerste fotografische print thuis geetst. Na
> belichten en ontwikkelen, was de afdruk HAARSCHERP. Echter het etsen
> ging helemaal niet zo goed. Op sommige plaatsen erg veel onderetsing
> (sporen helemaal weg) terwijl op andere plaatsen de sporen nog aan
> elkaar zaten.
Het kan zijn dat na ontwikkeling toch nog niet alle lak weg was. Het lijkt
dan heel scherp en met veel contrast, alleen een heel klein laagje lak kan de
pret dan nog bederven. Je kunt dit testen door over een belicht hoekje met
een wattenstokje o.i.d. met aceton te wrijven. Eventuele lak lost dan op,
zodat je kunt zien of alles weg is. Bij het afspoelen na ontwikkelen wrijf ik
altijd nog even met mijn vingers over de print (niet te hard!) dan komt er
altijd nog iets af.
> Ik heb FeCl3 gebruikt. Echter bij een temperatuur van slechts 28
> graden Celcius. Etsen duurde dan ook 2.5 uur!
>
> Is de oorzaak van dat onder etsen de te lage temperatuur van het
> etsmiddel? Of kan dat spul ook bederven? ('t staat NIET vriesvrij al
> twee jaar in een LUCHTDICHT afgesloten fles)? Of is er nog iets anders
> misgegaan?
Het etsmiddel verzadigt, hoeveel printen zijn er al mee ge-etst? De ets-
snelheid neemt overigens snel toe naarmate de temperatuur hoger wordt (tot een
graad of 40 dacht ik).
Ik gebruik meestal een zoutzuurproces. Wel een oppassen bij het maken van dit
etsmiddel:
Voor 1 liter etsmiddel:
670 ml water
300 ml zoutzuur 30%
30 ml waterstofperoxide 30% (!! dit is link spul, te verkrijgen bij de betere
drogist. Als het goed is vragen ze waarvoor je het wilt gebruiken.
Waterstofperoxide is niet lang houdbaar, maar langer in de koelkast (enkele
maanden).)
Voeg het zoutzuur bij het water (nooit andersom!!) Laat het bij voorkeur langs
een glazen staafje lopen om spatten te voorkomen.
Hierna de waterstofperoxide, zelfde manier.
Dit etsmiddel werkt ook vrij goed bij lagere temperaturen (ca 30 gr) en blijft
helder (wordt blauwer naarmate er meer koper inzit)
Dit middel moet je wel een beetje 'bijhouden', d.w.z. als de etssnelheid
afneemt moet je waterstofperoxide toevoegen. Als er belletjes ontstaan op de
print, moet je zoutzuur toevoegen. Eventueel ook wat water om de verhouding
constant te houden, hoewel de verhouding water/rest niet zo belangrijk is.
Als ontwikkelaar gebruik ik gootsteenontstopper (de goeie oude 100%
natronloog, caustic soda bij de Praxis). Ongeveer een eetlepel op 1 liter
water (beetje experimenteren kan geen kwaad). Goed oplossen in heet water
(losse korreltjes ver***ken je print)
Groeten
Patrick
-----------== Posted via Deja News, The Discussion Network ==----------
http://www.dejanews.com/ Search, Read, Discuss, or Start Your Own
Victor van Acht
>dan heel scherp en met veel contrast, alleen een heel klein laagje lak kan de
>pret dan nog bederven. Je kunt dit testen door over een belicht hoekje met
>een wattenstokje o.i.d. met aceton te wrijven. Eventuele lak lost dan op,
>zodat je kunt zien of alles weg is.
Hmm... ik denk wel dat alle lak weg was... Maar toch bedankt voor de
tip.
> Bij het afspoelen na ontwikkelen wrijf ik
>altijd nog even met mijn vingers over de print (niet te hard!) dan komt er
>altijd nog iets af.
Ik heb de boel ook met een papieren keukenrol flink (maar
voorzichtig!) afgeveegd.
>
>> Ik heb FeCl3 gebruikt. Echter bij een temperatuur van slechts 28
>> graden Celcius. Etsen duurde dan ook 2.5 uur!
>>
>> Is de oorzaak van dat onder etsen de te lage temperatuur van het
>> etsmiddel? Of kan dat spul ook bederven? ('t staat NIET vriesvrij al
>> twee jaar in een LUCHTDICHT afgesloten fles)? Of is er nog iets anders
>> misgegaan?
>Het etsmiddel verzadigt, hoeveel printen zijn er al mee ge-etst? De ets-
>snelheid neemt overigens snel toe naarmate de temperatuur hoger wordt (tot een
>graad of 40 dacht ik).
>
>Ik gebruik meestal een zoutzuurproces. Wel een oppassen bij het maken van dit
>etsmiddel:
Hee! Ik wist niet koper oploste in zoutzuur! Maar FeCl3 is een
behoorlijk standaard etsmiddel. Wordt heel vaak gebruikt. Heeft maar 1
groot nadeel (behalve dan dat het vieze vuile smerige gore bruine
vlekken geeft) namelijk dat het troebel is. Je kunt dus niet zien wat
er gebeurd. Print dus af en toe even er uit halen.
>Voor 1 liter etsmiddel:
>670 ml water
>300 ml zoutzuur 30%
>30 ml waterstofperoxide 30% (!! dit is link spul, te verkrijgen bij de betere
>drogist. Als het goed is vragen ze waarvoor je het wilt gebruiken.
>Waterstofperoxide is niet lang houdbaar, maar langer in de koelkast (enkele
>maanden).)
H2O2 is inderdaad niet lang houdbaar. 't ontleed in zonlicht. Is
inderdaad een flink nadeel.
>Als ontwikkelaar gebruik ik gootsteenontstopper (de goeie oude 100%
>natronloog, caustic soda bij de Praxis).
Heb ik ook gebruikt. Is helaas ook niet houdbaar (reageert met CO2 in
de lucht tot Na2CO3 of zo), dus steeds maar een klein beetje maken.
>Ongeveer een eetlepel op 1 liter
>water (beetje experimenteren kan geen kwaad).
>Goed oplossen in heet water
>(losse korreltjes ver***ken je print)
inderdaad... hihihi
You and Me
display ook nog gewoon etsmiddel te kopen( bij elke elektronica zaak
trouwens)
Succes
Jorrit Naaykens
Victor van Acht heeft geschreven in bericht
<36ee0c4e...@news.tue.nl>...
>Hoi
>
>Ik heb gisteren avond mijn eerste fotografische print thuis geetst. Na
>belichten en ontwikkelen, was de afdruk HAARSCHERP. Echter het etsen
>ging helemaal niet zo goed. Op sommige plaatsen erg veel onderetsing
>(sporen helemaal weg) terwijl op andere plaatsen de sporen nog aan
>elkaar zaten.
.
Mijn ruim 25 jarige doe het zelf ervaring is de volgende:
- Belicht en ontwikkel altijd een paar proefstukjes, dit
kost wel fotoprint maar bespaard vaak een hele plaat als het
mis gaat.
- Doe dit op een kritisch stukje van de print met veel en
fijne sporen, je kan dat gelijk de scherpe bepalen.
- Etsmiddel luchtdicht en donker opbergen.
- Etsmiddel bij gebruik ongeveer 35-40 grdC.
- Houd het etsmiddel altijd in beweging, dit deed ik vroeger
met luchtbelletjes, maar dat geeft spatten (vlekken).
Later deed ik dat met een modelbouw-scheepsschroef en een
oud cassette motortje, dit spat niet maar geeft erg veel
effect !
Neem wel een RVS verleng asje en stop dit in een krimpkous
ander wordt het op den duur toch aangevreten (of
kunststofas).
Conclusie: begin er niet aan, kost enorm veel tijd en de
chemokar wil het niet meer hebben. Een printboer is zo duur
nog niet (wel voor prototypen natuurlijk)
Geertjon Jepkes
>
> Hoi
>
> Ik heb gisteren avond mijn eerste fotografische print thuis geetst. Na
> belichten en ontwikkelen, was de afdruk HAARSCHERP. Echter het etsen
> ging helemaal niet zo goed. Op sommige plaatsen erg veel onderetsing
> (sporen helemaal weg) terwijl op andere plaatsen de sporen nog aan
> elkaar zaten.
> Ik heb FeCl3 gebruikt. Echter bij een temperatuur van slechts 28
> graden Celcius. Etsen duurde dan ook 2.5 uur!
>
> Is de oorzaak van dat onder etsen de te lage temperatuur van het
> etsmiddel? Of kan dat spul ook bederven? ('t staat NIET vriesvrij al
> twee jaar in een LUCHTDICHT afgesloten fles)? Of is er nog iets anders
> misgegaan?
Zelf ets ik altijd met Seno fijnetskristal (Dat geeft ook niet zo'n
vlekken als Fe3Cl. Op de een of andere manier duiken die Fe3Cl vlekken
na een ets-sessie op de meest vreemde plaatsen op. ;-) ). Op de
verpakking staat dat het spul onovertroffen scherpe contouren geeft en
zeer gering onderetst...
Wordt dit trouwens de print voor je MP3-DSP-prototype, of zeg ik nu iets
vreemds?
mvg,
Geertjon
--------------------Geertjon Jepkes--------------------
[Audio/Unix/Schumann/Studeren/Magnetostaten/C++/Kodaly]
[Telecom/Anathema/Subwoofers/Outdoor/Opeth/WindowMaker]
-------------------------------------------------------
Geertjon Jepkes
[knip]
> Het kan zijn dat na ontwikkeling toch nog niet alle lak weg was. Het lijkt
> dan heel scherp en met veel contrast, alleen een heel klein laagje lak kan de
> pret dan nog bederven. Je kunt dit testen door over een belicht hoekje met
> een wattenstokje o.i.d. met aceton te wrijven. Eventuele lak lost dan op,
> zodat je kunt zien of alles weg is.
Je kan ook gewoon even met je multimeter testen of alle lak weg is...
> Bij het afspoelen na ontwikkelen wrijf ik
> altijd nog even met mijn vingers over de print (niet te hard!) dan komt er
> altijd nog iets af.
[knip]
Nico Coesel
>Hoi
>Ik heb gisteren avond mijn eerste fotografische print thuis geetst. Na
>belichten en ontwikkelen, was de afdruk HAARSCHERP. Echter het etsen
>ging helemaal niet zo goed. Op sommige plaatsen erg veel onderetsing
>(sporen helemaal weg) terwijl op andere plaatsen de sporen nog aan
>elkaar zaten.
>Ik heb FeCl3 gebruikt. Echter bij een temperatuur van slechts 28
>graden Celcius. Etsen duurde dan ook 2.5 uur!
>Is de oorzaak van dat onder etsen de te lage temperatuur van het
>etsmiddel? Of kan dat spul ook bederven? ('t staat NIET vriesvrij al
>twee jaar in een LUCHTDICHT afgesloten fles)? Of is er nog iets anders
>misgegaan?
Waarschijnlijk is het verzadigd. Ik gebruik overigens al 4 jaar
hetzelfde ijzerchloride in m'n (niet-lucht-dichte) etsmachine. Als de
etssnelheid afneemt, dan gooi ik er weer een litertje zoutzuur in
(10%) en een half zakje ijzer-chloride bolletjes. Dit vult meteen het
vloeistof verlies aan ten gevolge van het verdampen.
Ijzerchloride kan dus niet bederven (hooguit vervuilen).
Verder heb ik een circulatiepomp (geheel uit kunststof) en 2
verwarmingselementen van 300W in m'n etsmachine hangen.
Onderetsing is een probleem wat je krijgt als het etsen te lang duurt
_EN_ als de print niet goed ontwikkeld is. Beter iets langer belichten
dan te kort.
Rob Janssen
>Hoi
>Ik heb gisteren avond mijn eerste fotografische print thuis geetst. Na
>belichten en ontwikkelen, was de afdruk HAARSCHERP. Echter het etsen
>ging helemaal niet zo goed. Op sommige plaatsen erg veel onderetsing
>(sporen helemaal weg) terwijl op andere plaatsen de sporen nog aan
>elkaar zaten.
>Ik heb FeCl3 gebruikt. Echter bij een temperatuur van slechts 28
>graden Celcius. Etsen duurde dan ook 2.5 uur!
Doe er een klein scheutje zoutzuur bij en het is in 10 minuten geetst
bij die temperatuur!
Bovendien gaat je ijzerchloride dan ook veel langer mee.
(dwz je kunt er veel meer printen mee etsen voor je het weg moet doen)
Rob
--
+----------------------------------+--------------------------------------+
| Rob Janssen pe1...@amsat.org | WWWhome: http://www.pe1chl.demon.nl/ |
| AMPRnet: r...@pe1chl.ampr.org | AX.25 BBS: PE1CHL@PI8WNO.#UTR.NLD.EU |
+----------------------------------+--------------------------------------+
rico
Geertjon Jepkes wrote:
> Victor van Acht wrote:
> >
> > >Zelf ets ik altijd met Seno fijnetskristal (Dat geeft ook niet zo'n
> > >vlekken als Fe3Cl. Op de een of andere manier duiken die Fe3Cl vlekken
> > >na een ets-sessie op de meest vreemde plaatsen op. ;-) ). Op de
> > >verpakking staat dat het spul onovertroffen scherpe contouren geeft en
> > >zeer gering onderetst...
> >
> > Bij welke temperatuur?
>
> Ik gebruik het bij zo'n 40 graden celsius. Een hele tijd terug heb ik
> een etsbak gebouwd van wat glas en siliconenkit. Het is zo'n smal, hoog
> model waarin maximaal 2 eurokaarten passen. Ik gebruik een
> aquariumverwarmingselement van 50 Watt. Voor de vloeistofcirculatie heb
> ik een miniatuurmotortje met een verlengde as en een kleine propeller in
> de vloeistof hangen. Met een lab-voeding kan ik het toerental regelen.
> Bij een gemiddeld toerental en een temperatuur van 40 graden celsius kan
> ik een eurokaart in ongeveer 8 minuten etsen. Als ik haast heb, gaat het
> toerental gewoon omhoog ;-) Het handige van dat fijnetskristal is dat
> het goed doorzichtig is en dat je daardoor het hele etsproces kan
> volgen.
Ik zie verderop in de NG dat je ook op zoek bent naar een goedkope dikke
voeding om weerstanden mee te voeden die vervolgens als verwarmingselement
moeten dienen voor je etsbak. Dat kan allemaal maar is allemaal wel veel
werk. Ik heb voor een paar jaar terug een etsmachine (is een groot woord)
voor honderd gulden gekocht bij een of andere leverancier die in de elektuur
adverteerd. Het zaakje bestond uit: een rechtopstaande doorzichtige
plasticbak van ongeveer lxbxh: 20x5x30 cm.+ een aquarium-luchtpompje dat je
aan kunt sluiten met een slangtje aan de plastic bak boven het
vloeistof-nivo(is wel handig anders loopt je bak gewoon leeg las je de slang
eraf haalt). De luchtbelletjes komen gewoon ondertuit de plastic bak.+ een
aquarium-verwarmingselement die je aan de zijkant van de bak hangt. Blijft
ruimte genoeg over voor printen van maximaal 160x250mm te etsen
Het pompje en het verwarmings element werken gewoon op 220Vac. De temperatur
is vrij grof instelbaar met een soort bimetaal schakelaar deze zit gewoon
verwerkt in het verwarmings element (goed genoeg voor te etsen). Dus geen
geklooi met voedingen en temperatuurregeling enzo. Kun je je op het echte
werk concentreren. De laatste keer dat ik zo'n etsmachine in de elektuur heb
zien staan was in een advertentie van HECKE elekronica van Oktober 1998 voor
f99,50.
En als je dan zo'n handig doorzichtig rechtopstaand etsbakje hebt, dan wil je
alleen nog maar Seno-fijnkristal gebruiken. Om het etsproces te kunnen
blijven volgen ;-)
Greetz
Rico
Geertjon Jepkes
>
> Geertjon Jepkes wrote:
>
> > Victor van Acht wrote:
> > >
> > > >Zelf ets ik altijd met Seno fijnetskristal (Dat geeft ook niet zo'n
> > > >vlekken als Fe3Cl. Op de een of andere manier duiken die Fe3Cl vlekken
> > > >na een ets-sessie op de meest vreemde plaatsen op. ;-) ). Op de
> > > >verpakking staat dat het spul onovertroffen scherpe contouren geeft en
> > > >zeer gering onderetst...
> > >
> > > Bij welke temperatuur?
> >
> > Ik gebruik het bij zo'n 40 graden celsius. Een hele tijd terug heb ik
> > een etsbak gebouwd van wat glas en siliconenkit. Het is zo'n smal, hoog
> > model waarin maximaal 2 eurokaarten passen. Ik gebruik een
> > aquariumverwarmingselement van 50 Watt. Voor de vloeistofcirculatie heb
> > ik een miniatuurmotortje met een verlengde as en een kleine propeller in
> > de vloeistof hangen. Met een lab-voeding kan ik het toerental regelen.
> > Bij een gemiddeld toerental en een temperatuur van 40 graden celsius kan
> > ik een eurokaart in ongeveer 8 minuten etsen. Als ik haast heb, gaat het
> > toerental gewoon omhoog ;-) Het handige van dat fijnetskristal is dat
> > het goed doorzichtig is en dat je daardoor het hele etsproces kan
> > volgen.
>
> Ik zie verderop in de NG dat je ook op zoek bent naar een goedkope dikke
> voeding om weerstanden mee te voeden die vervolgens als verwarmingselement
> moeten dienen voor je etsbak.
Volgens mij verwar je me met Victor van Acht. Mijn etsmachine werkt
prima met dat 50 Watt verwarmingselement...
> Dat kan allemaal maar is allemaal wel veel
> werk. Ik heb voor een paar jaar terug een etsmachine (is een groot woord)
> voor honderd gulden gekocht bij een of andere leverancier die in de elektuur
> adverteerd. Het zaakje bestond uit: een rechtopstaande doorzichtige
> plasticbak van ongeveer lxbxh: 20x5x30 cm.+
^^^^^^^
Dat zijn ongeveer ook de afmetingen van mijn etsbak. Ik heb destijds
zo'n etsbak even goed bekeken en vervolgens bij een glashandel de
glasplaatjes uit dik glas op maat laten snijden.
> een aquarium-luchtpompje dat je
> aan kunt sluiten met een slangtje aan de plastic bak boven het
> vloeistof-nivo(is wel handig anders loopt je bak gewoon leeg las je de slang
> eraf haalt). De luchtbelletjes komen gewoon ondertuit de plastic bak.+ een
> aquarium-verwarmingselement die je aan de zijkant van de bak hangt. Blijft
> ruimte genoeg over voor printen van maximaal 160x250mm te etsen
>
> Het pompje en het verwarmings element werken gewoon op 220Vac. De temperatur
> is vrij grof instelbaar met een soort bimetaal schakelaar deze zit gewoon
> verwerkt in het verwarmings element (goed genoeg voor te etsen). Dus geen
> geklooi met voedingen en temperatuurregeling enzo. Kun je je op het echte
> werk concentreren.
Begrijp me niet verkeerd, die etsmachine van mij doet het prima. Ik was
destijds gewoon op zoek naar een low-budget (studenten) oplossing. Dat
ding is grotendeels opgebouwd uit componenten uit de rommelbak. Evenzo
belicht ik printen nog steeds met een bouwlamp van 500 Watt. Nog nooit
problemen mee gehad. En haarscherpe printbanen van 0,2 mm (smaller heb
ik niet nodig). Dubbelzijdige printen gaan ook wel aardig. Denk nou niet
dat ik zo'n low-budget-figuur ben, het grote geld gaat naar m'n
bouwprojecten ;-)
> De laatste keer dat ik zo'n etsmachine in de elektuur heb
> zien staan was in een advertentie van HECKE elekronica van Oktober 1998 voor
> f99,50.
Ik heb ze ook wel eens zien staan, ja...
> En als je dan zo'n handig doorzichtig rechtopstaand etsbakje hebt, dan wil je
> alleen nog maar Seno-fijnkristal gebruiken. Om het etsproces te kunnen
> blijven volgen ;-)
Ja, het is een fascinerend proces ;-)
> Greetz
>
> Rico
Bye,
Rob Janssen
>>Dan is het nu zeker al donkergeel? Dat is niet goed, als je er zoutzuur
>>bij mikt zul je zien dat het bruin wordt en veel doorzichtiger.
>Hmmm... ik zal eens een monstertje van het etsmiddel nemen en kijken
>wat er gebeurt als ik er wat azijn (ook een zuur, wegens gebrek aan
>zoutzuur:-) ) bij doe. Het is inderdaad erg geel. Misschien moet ik
>TOCH maar 'ns nieuwe FeCl3 nemen. (ondanks dat iedereen zegt dat dat
>niet nodig is)
Nee het gaat niet om het zuur maar om de Cl-. Zoutzuur is HCl, in
oplossing is dat H+ en Cl-
>> Dan werkt
>>het wel. Wordt het weer troebel
>Het is ZEER troebel. Zicht is ongeveer 3 millimeter. Maar hoe kan het
>nu zo troebel zijn? Ik heb WERKELIJK nog NIETS geetst. (op deze print
>na (12x12cm) en een heel klein proefstukje (3x3cm) 2 jaar geleden. In
>2 liter vloeistof.
De leverancier vertelt je niet over zoutzuur omdat dit veel minder
ijzerchloride nodig maakt.
>>Ik heb jaren geleden een etsbakje gemaakt met behulp van wat plexiglas
>ik dus ook.
>>en een flesje chloroform
>met siliconenkit.
Plexiglas lost op in chloroform, dit is daarom het plakmiddel bij uitstek,
je wandjes worden gewoon een geheel. Die lichtbakkenmakers gebruiken het
ook.
>>Ik had er nieteens verwarming in maar dat is wel beter.
>En het etsen ging toch goed? Ook bij 25 graden Celcius? Dan wordt het
>denk ik toch 'ns tijd dat ik mijn spul achter in de sloot giet :-) en
>wat nieuwe rommel maak.
Nee, zoutzuur erin gieten. Gewoon even halen.
rico
Geertjon Jepkes wrote:
De reply was ook voor Victor van Acht bedoeld . En was in eerste instantie bedoeld
om jouw advies, om Seno fijn kristal te gebruiken, te benadrukken. Alleen heb ik
dat pas als laatste ter sprake gebracht. Is wel een beetje verwarrend ja.
greetz
rico
Victor van Acht
>>wat er gebeurt als ik er wat azijn (ook een zuur, wegens gebrek aan
>>zoutzuur:-) ) bij doe. Het is inderdaad erg geel. Misschien moet ik
>>TOCH maar 'ns nieuwe FeCl3 nemen. (ondanks dat iedereen zegt dat dat
>>niet nodig is)
>
>Nee het gaat niet om het zuur maar om de Cl-. Zoutzuur is HCl, in
>oplossing is dat H+ en Cl-
Als het om het Cl- gaat, kan ik er net zo goed keukenzout (NaCl) is
gooien!
Rob Janssen
Waarschijnlijk werkt dat beter dan azijn. Maar ik snap niet waarom
je zo moeilijk doet.
Rob Janssen
>En als je dan zo'n handig doorzichtig rechtopstaand etsbakje hebt, dan wil je
>alleen nog maar Seno-fijnkristal gebruiken. Om het etsproces te kunnen
>blijven volgen ;-)
Dat spul is toch hardstikke duur? Ik heb vroeger wel eens een doorzichtig
etsmiddel gebruikt (gewoon onder de chemische naam die me even ontschoten
is) en dat was wel leuk maar ook hardstikke snel uitgewerkt. Als je het
dan ook nog in van die kleine hoeveelheden van een printspullenmerk moet
kopen (ipv in de chemie handel) dan wordt het toch wel kostbaar...
De profs gebruiken allemaal ijzer-3-chloride en regenereren het
(zoutzuur), bij mijn weten. Of dat zou onder invloed van milieu eisen
oid veranderd moeten zijn.
Rene Kellenbach
>Als het om het Cl- gaat, kan ik er net zo goed keukenzout (NaCl) is
>gooien!
In plaats van dat geklooi met chemicaliën (bah!), zou je
het fabriceren van je print natuurlijk ook kunnen uitbesteden.
Voor prototypes kan het bv. interessant zijn om je print
te laten frezen i.p.v. etsen. Heb ik ook wel eens laten doen,
en voor kleine aantallen is dat helemaal niet zo duur.
Je hoeft zelf alleen maar voor Gerber plotterfiles en
een boorfile te zorgen; de leverancier zet dit om in
frees files. Leuk principe, niet al te duur.
Geklooi met chemicaliën heb ik al jaren geleden
opgegeven; thuis is dat toch één grote milieuramp.
Rene
Victor van Acht
>(zoutzuur), bij mijn weten. Of dat zou onder invloed van milieu eisen
>oid veranderd moeten zijn.
Ik zou niet weten wat er giftig is aan Fe3Cl. Het opgeloste koper is
natuurlijk een zwaar metaal. Maar dat heb je zo he... met etsen... dat
je koper oplost....
Victor van Acht
>het fabriceren van je print natuurlijk ook kunnen uitbesteden.
>
>Voor prototypes kan het bv. interessant zijn om je print
>te laten frezen i.p.v. etsen. Heb ik ook wel eens laten doen,
>en voor kleine aantallen is dat helemaal niet zo duur.
tientje. (ongeveer), inclusief materiaal, (exclusief boor-tijd). 'k
denk niet dat dat met frezen ook zo goedkoop is.
>Je hoeft zelf alleen maar voor Gerber plotterfiles en
>een boorfile te zorgen; de leverancier zet dit om in
>frees files. Leuk principe, niet al te duur.
>
>Geklooi met chemicaliën heb ik al jaren geleden
>opgegeven; thuis is dat toch één grote milieuramp.
milieuramp?
NaOH (ontwikkelaar) is absoluut niet giftig, alleen een tikje
agressief. Maar het wordt ook in enorme hoeveelheden als
gootsteenontstopper gebruikt. Dus ook gewoon het riool in.
De opgeloste foto-lak is slechts in zeeeeer kleine hoeveelheden
aanwezig. Ik weet niet of fotolak schadelijk is.
FeCl3 is niet giftig. (bij mijn weten) werkt gewoon als oxidator.
Opgelost koper is natuurlijk NIET zo best voor het milieu. maar ja...
aangezien ook alle waterleiding van koper is (en vroeger zelfs van
lood) heb ik ook met het kleine beetje koper dat ik als hobbyist oplos
niet zo veel moeite. (Hoewel het niet netjes is om etsmiddel door de
gootsteen te spoelen natuurlijk!!!!!!!!)
Zoutzuur is niet giftig en is gewoon een natuur-product, (Namelijk
maagzuur)
Alcohol (om de onbelichte fotolak te verwijderen) is zeer giftig. Maar
in de praktijk blijkt dat niemand zich daar zorgen over maakt. :-)
>
>
>Rene
>
Rob Janssen
>Voor prototypes kan het bv. interessant zijn om je print
>te laten frezen i.p.v. etsen. Heb ik ook wel eens laten doen,
>en voor kleine aantallen is dat helemaal niet zo duur.
>een boorfile te zorgen; de leverancier zet dit om in
>frees files. Leuk principe, niet al te duur.
Ik heb wel eens een print volgesoldeerd die volgens dit principe
gemaakt was en het is een absolute ramp. Het ziet er uit als een
begin-jaren-70 electuur print: veel koper en weinig isolatie. Alleen
dan nog een factor erger, de isolatie spoortjes zijn zo smal dat er
voor je het weet ergens een tinbrug overheen ligt. Erger nog: het
komt ook voor dat er heel dunne brugjes van koper blijven staan als
de frees even over een koperhobbeltje heen gesprongen is.
Was niet leuk om dat te debuggen...
De leverancier van deze print gebruikte het ook voor kleine series
maar we hebben hem er nog net optijd vanaf weten te houden om deze
printen in het zendamateurcircuit te gooien. Toch maar een fotoversie
gemaakt.
Rene Kellenbach
>Hoe duur is een 12x12cm printje dan? (enkelzijdig) Geetst kost dat een
>tientje. (ongeveer), inclusief materiaal, (exclusief boor-tijd). 'k
>denk niet dat dat met frezen ook zo goedkoop is.
Voor een tientje kun je natuurlijk niets uitbesteden, maar dat geeft
toch wel een wat vertekend beeld. Als ik zo zie waar je mee bezig
bent, denk ik niet dat je het redt met een tientje. Etsbak, halogeen-
voeding, nieuwe magnetron <g>, etc. En dan moet je niet vergeten
hoeveel tijd je erin steekt!
Ter indicatie: ik heb een paar jaar geleden een grote print laten
frezen (ca. 40 x 16 cm, ruim 1500 boorgaatjes, dubbelzijdig),
en dat kostte rond de 350 gulden. Voor een 24-uurs service (!)
is dat heel goedkoop. Ter vergelijking: dezelfde print zou bij
een 'echte' (fotografische) printleverancier bijna 2000 gulden
hebben gekost.
Nou was dit een haastklus voor een prototype, en dat is altijd
vreselijk duur. Heb je meer tijd, en is je print slechts 12x12 cm
en enkelzijdig, dan is het allemaal beduidend goedkoper.
(Hoe krijg je trouwens een layout met een TMS320Cxxx voor
elkaar met een enkelzijdige print?)
>milieuramp?
>NaOH (ontwikkelaar) is absoluut niet giftig, alleen een tikje
>agressief. Maar het wordt ook in enorme hoeveelheden als
>gootsteenontstopper gebruikt. Dus ook gewoon het riool in.
Wat natuurlijk niet wil zeggen dat dit goed is voor het milieu.
>Opgelost koper is natuurlijk NIET zo best voor het milieu. maar ja...
>aangezien ook alle waterleiding van koper is (en vroeger zelfs van
>lood) heb ik ook met het kleine beetje koper dat ik als hobbyist oplos
>niet zo veel moeite.
Nou, je spoelt toch aardige hoeveelheden opgelost koper door de
gootsteen. Zou ik toch op z'n minst inleveren bij de chemokar.
Rene
Rene Kellenbach
>Ik heb wel eens een print volgesoldeerd die volgens dit principe
>gemaakt was en het is een absolute ramp. Het ziet er uit als een
>begin-jaren-70 electuur print: veel koper en weinig isolatie. Alleen
>dan nog een factor erger, de isolatie spoortjes zijn zo smal dat er
>voor je het weet ergens een tinbrug overheen ligt. Erger nog: het
>komt ook voor dat er heel dunne brugjes van koper blijven staan als
>de frees even over een koperhobbeltje heen gesprongen is.
Je kunt de isolatiesporen ook wat breder laten wegfrezen. Maar ik ben
het met je eens dat het solderen niet echt prettig is: je moet heel
goed opletten.
>De leverancier van deze print gebruikte het ook voor kleine series
>maar we hebben hem er nog net optijd vanaf weten te houden om deze
>printen in het zendamateurcircuit te gooien. Toch maar een fotoversie
>gemaakt.
Professionele fotoprinten zijn altijd beter in kwaliteit dan gefreesde
printen. Je moet voor produktie dan ook geen gefreesde printen
gebruiken, maar voor prototyping vind ik ze vooral prijstechnisch erg
interessant. Zeker als je snel een prototype nodig hebt.
Rene
Victor van Acht
>frezen (ca. 40 x 16 cm, ruim 1500 boorgaatjes, dubbelzijdig),
>en dat kostte rond de 350 gulden. Voor een 24-uurs service (!)
>is dat heel goedkoop.
Da's inderdaad wel goedkoop, maar toch wel veel geld! Zeker voor m'n
hobby-projectje (GAL-programmer, waar ik een budget van zo'n 100
gulden in gedachte had. (waarvan f30,- voor het ZIF-voetje!!!))
>Ter vergelijking: dezelfde print zou bij
>een 'echte' (fotografische) printleverancier bijna 2000 gulden
>hebben gekost.
>
>Nou was dit een haastklus voor een prototype, en dat is altijd
>vreselijk duur. Heb je meer tijd, en is je print slechts 12x12 cm
>en enkelzijdig, dan is het allemaal beduidend goedkoper.
>
>(Hoe krijg je trouwens een layout met een TMS320Cxxx voor
>elkaar met een enkelzijdige print?)
niet.
Ik maak gebruik van het TI-DSK-bordje (dat is dus een standaard
processor-bordje, met processor, AD/DA en communicatie-poort erop) Ik
heb alleen maar een I/O-bord daarvoor gemaakt (IDE, LCD, keyboard,
18bits DAC en 1MB SRAM) Verder is het inderdaad toch nog een
dubbelzijdige print.
>
>>milieuramp?
>>NaOH (ontwikkelaar) is absoluut niet giftig, alleen een tikje
>>agressief. Maar het wordt ook in enorme hoeveelheden als
>>gootsteenontstopper gebruikt. Dus ook gewoon het riool in.
>
>Wat natuurlijk niet wil zeggen dat dit goed is voor het milieu.
nou... ik vind natronloog eigenlijk ECHT geen enkel probleem!
(uiteraard geef ik het NATUURLIJK WEL aan de chemo-kar mee.)
>
>>Opgelost koper is natuurlijk NIET zo best voor het milieu. maar ja...
>>aangezien ook alle waterleiding van koper is (en vroeger zelfs van
>>lood) heb ik ook met het kleine beetje koper dat ik als hobbyist oplos
>>niet zo veel moeite.
>
>Nou, je spoelt toch aardige hoeveelheden opgelost koper door de
>gootsteen. Zou ik toch op z'n minst inleveren bij de chemokar.
Dat doe ik natuurlijk ook. Maar ik wil alleen maar zeggen dat het
eigenlijk allemaal wel mee valt. Het is geen kwik of zo!
Stan Tempelman
Mnja, dat overkomt je zomaar..... ;-)
Met mijn PCB tekenprogramma (PIA) is het mogelijk massavlakken aan te
brengen. Als ik klaar ben met een print tekenen dan breng ik over de
gehele print zo'n vlak aan. de sporen worden daarin natuurlijk
uitgespaart. Het geheel lijkt dan wel een beetje op een HFprint maar
dat hoeft geen bezwaar te zijn. Voordeel is dat mijn etsmiddel niet zo
snel verzadigd raakt en dat er minder koper in opgeloste vorm in het
milieu terecht komt. Bovendien duurt het etsen iets korter.
Ik gebruik zelf overigens SENO fijnetskristal. Ben daar wel tevreden
over. Als ontwikkelaar FIFAX rood gootsteenontstopper.
Groet: Stan
Rene Kellenbach
>>Ter indicatie: ik heb een paar jaar geleden een grote print laten
>>frezen (ca. 40 x 16 cm, ruim 1500 boorgaatjes, dubbelzijdig),
>>en dat kostte rond de 350 gulden. Voor een 24-uurs service (!)
>>is dat heel goedkoop.
>
>Da's inderdaad wel goedkoop, maar toch wel veel geld! Zeker voor m'n
>hobby-projectje (GAL-programmer, waar ik een budget van zo'n 100
>gulden in gedachte had. (waarvan f30,- voor het ZIF-voetje!!!))
Het hangt er maar van af wat je doelstelling is: als je zoveel
mogelijk geld wilt besparen en/of het wiel zelf steeds opnieuw
wilt uitvinden, dan moet je alles zelf doen. Dus ook zelf de
magnetron ontwerpen waar je de etsvloeistof in wilt verwarmen.
En zelf een kolencentrale maken om e.e.a. te voeden, natuurlijk.
Wil je echter recht op het doel af: een MP3 speler/decoder
ontwikkelen, dan moet je m.i. niet teveel omwegen maken.
>>(Hoe krijg je trouwens een layout met een TMS320Cxxx voor
>>elkaar met een enkelzijdige print?)
>
>niet.
>Ik maak gebruik van het TI-DSK-bordje (dat is dus een standaard
>processor-bordje, met processor, AD/DA en communicatie-poort erop)
Ah, bedoel je dat ding - heb ik ook nog ergens liggen, maar nog weinig
mee gedaan.
>Ik heb alleen maar een I/O-bord daarvoor gemaakt (IDE, LCD, keyboard,
>18bits DAC en 1MB SRAM) Verder is het inderdaad toch nog een
>dubbelzijdige print.
Ik dacht ook al: met enkelzijdige printen bereik je niet zoveel meer
tegenwoordig.
>Dat doe ik natuurlijk ook. Maar ik wil alleen maar zeggen dat het
>eigenlijk allemaal wel mee valt. Het is geen kwik of zo!
Nou, koperoplossingen zou ik zelf niet op willen drinken.
Bij scheikunde heb ik vroeger geleerd dat we dat soort
oplossingen absoluut niet door de gootsteen mochten spoelen;
daar hadden we speciale flessen voor.
Rene
Age Kamminga
>>>milieuramp?
>>>NaOH (ontwikkelaar) is absoluut niet giftig, alleen een tikje
>>>agressief. Maar het wordt ook in enorme hoeveelheden als
>>>gootsteenontstopper gebruikt. Dus ook gewoon het riool in.
>>
>>Wat natuurlijk niet wil zeggen dat dit goed is voor het milieu.
>
>nou... ik vind natronloog eigenlijk ECHT geen enkel probleem!
>(uiteraard geef ik het NATUURLIJK WEL aan de chemo-kar mee.)
>
>>
>>>Opgelost koper is natuurlijk NIET zo best voor het milieu. maar ja...
>>>aangezien ook alle waterleiding van koper is (en vroeger zelfs van
>>>lood) heb ik ook met het kleine beetje koper dat ik als hobbyist oplos
>>>niet zo veel moeite.
>>
>>Nou, je spoelt toch aardige hoeveelheden opgelost koper door de
>>gootsteen. Zou ik toch op z'n minst inleveren bij de chemokar.
>
>eigenlijk allemaal wel mee valt. Het is geen kwik of zo!
>
Voor zover ik weet wordt Fe3Cl ook gebruikt in waterzuiverings
instalaties en mag het ik kleine hoeveel heden goed verdund (voor het
koper) zo in het riool, op deze manier mogen ze geen problemen geven
om die bende het riool in te spoelen
Nico Coesel
>nom...@pe1chl.demon.nl (Rob Janssen) wrote:
>>De leverancier van deze print gebruikte het ook voor kleine series
>>maar we hebben hem er nog net optijd vanaf weten te houden om deze
>>printen in het zendamateurcircuit te gooien. Toch maar een fotoversie
>>gemaakt.
>Professionele fotoprinten zijn altijd beter in kwaliteit dan gefreesde
>printen. Je moet voor produktie dan ook geen gefreesde printen
>gebruiken, maar voor prototyping vind ik ze vooral prijstechnisch erg
>interessant. Zeker als je snel een prototype nodig hebt.
Korte vraag: Waar laat je dat frezen doen?
Rene Kellenbach
>Korte vraag: Waar laat je dat frezen doen?
Euh...die club heette geloof ik Franklin Industries.
Was een belgische club (Mechelen?), maar had ook
een vertegenwoordiging in Amsterdam. De printen
werden echter in Belgie gemaakt.
Rene
oilburner
dejap...@my-dejanews.com heeft geschreven in bericht
<7clc3s$qch$1...@nnrp1.dejanews.com>...
>In article <36ee0c4e...@news.tue.nl>,
> V.M.G....@tue.nl wrote:
>> Hoi
>>
>Ik gebruik meestal een zoutzuurproces. Wel een oppassen bij het maken van
dit
>etsmiddel:
>Voor 1 liter etsmiddel:
>670 ml water
>300 ml zoutzuur 30%
>30 ml waterstofperoxide 30% (!! dit is link spul, te verkrijgen bij de
betere
>drogist. Als het goed is vragen ze waarvoor je het wilt gebruiken.
>Waterstofperoxide is niet lang houdbaar, maar langer in de koelkast (enkele
>maanden).)
>
>Voeg het zoutzuur bij het water (nooit andersom!!) Laat het bij voorkeur
langs
>een glazen staafje lopen om spatten te voorkomen.
>Hierna de waterstofperoxide, zelfde manier.
>Dit etsmiddel werkt ook vrij goed bij lagere temperaturen (ca 30 gr) en
blijft
ik gebruik al jaren 1 deel 30% waterstofper.
1 deel huishoudzoutzuur (30%)
2 delen water.
ets tijd 20 to 40 sec.
wel goed luchten..........
Victor van Acht
laten liggen (tot ongeveer 55 graden) En toen ging het PERFECT!!!
Moraal van het verhaal: Zorg dat je FeCl3 Altijd lekker warm is!!!!
Nico Coesel
Mmm, je mag ijzerchloride niet boven de 50 graden verwarmen. Boven die
temperatuur komen er giftige dampen vanaf.
Victor van Acht
>temperatuur komen er giftige dampen vanaf.
Ja??? Welke dampen dan? FeCl3 is toch een zout? Dat verdampt toch pas
bij 2000 graden of zo? Of reageert dat chloor met het water tot
chloraat of zo???
>
>
Gert
stukje nylontouw, of met een zachte borstel erover.
De etsproducten zijn kleverig en blijven aan de print hangen zonder
bewegen
met bewegen en de gode temp is je print in 10 minuten klaar. Door de korte
tijd krijg je dat ook de zeer dunne sporen goed blijven
Overigens alle afvalproducten naar de chemokar !!! Een liter etsmiddel in
de gootsteen vervuilt meer dan 100 kuub ( 100.000 liter ) rioolwater, en
maakt je tot de grootste particuliere vervuiler van de hele buurt voor de
rest van het jaar.
Victor van Acht wrote:
> Hoi
>
> Ik heb gisteren avond mijn eerste fotografische print thuis geetst. Na
> belichten en ontwikkelen, was de afdruk HAARSCHERP. Echter het etsen
> ging helemaal niet zo goed. Op sommige plaatsen erg veel onderetsing
> (sporen helemaal weg) terwijl op andere plaatsen de sporen nog aan
> elkaar zaten.
> Ik heb FeCl3 gebruikt. Echter bij een temperatuur van slechts 28
> graden Celcius. Etsen duurde dan ook 2.5 uur!
>
ru...@pc-ruben.vuurwerk.nl
V.M.G....@tue.nl (Victor van Acht) writes:
> Tenslotte: Zijn de ENORME bergen fosfaten en cloraten niet giftig dan?
> (zeep)
Fosfaten in ieder geval niet. Het probleem met fosfaten in waspoeder was de
overlast van algen in sloten en kanalen, die zichzelf wel thuis voelden met
zoveel kunstmest. Ook een mens is wel gebaat bij (kleine) hoeveelheden
fosfaten.
Tegenwoordig is de dreft kunstmest-vrij, en is het fosfaat-verhaal iets uit
het verleden. Hoewel ik me de stank van algenbloei in de sloot achter het
huis nog levvendig voor de geest kan halen :)
Ruben
Victor van Acht
>> Tenslotte: Zijn de ENORME bergen fosfaten en cloraten niet giftig dan?
>> (zeep)
>
>Fosfaten in ieder geval niet.
Nee klopt. Als ik me niet vergis is iedere 'sport' uit de DNA ladder
verbonden met de twee 'zij-staven' d.m.v. een fosfaatje. (toch?)