oude spaken in een nieuw wiel?
Ivo van Dongen
opnieuw te gebruiken ?
Ivo
R. Herbes
gebruiken!
Ivo van Dongen heeft geschreven in bericht <77g5d1$8bu$1...@reader3.wxs.nl>...
Martin Borsje
Als het wiel oud is zijn de spaken dat waarschijnlijk ook.
Goede kans dat zich bij de naaf, waar de spaken gebogen zijn, al kleine
vermoeiingsscheurtjes gevormd hebben. Neem voor de geringe winst het risico
dus niet.
Er zijn menesen die zefs beweren dat je met oude spaken een nieuw wiel nooit
uitgericht kan krijgen. Persoonlijk betwijfel ik dat, maar waarom zou je het
proberen?
Succes en veel fietsplezier in '99!
--
Martin Borsje
Geleen (NL)
mbo...@nospamgironet.nl
A.van.Kessel
>Ik wil de stap gaan maken om een wiel te spaken. Is het wijs de oude spaken
>opnieuw te gebruiken ?
>Ivo
>
Gewoon proberen. Niet bang zijn. Laat je niet gek maken.
Je kan het altijd nog omspaken, als er wat breekt. Als de spaken in het
oude wiel goed zijn, zijn ze in het nieuwe wiel ook goed. Wel een klein
druppeltje vettigheid in de nippeltjes tegen het vastcorroderen.
Heb zelf vorig jaar mijn voorwiel ook een nieuwe velg en later een nieuwe
naaf gegeven. (oneconomisch, maar wist toen nog niet dat de naaf verrot was.)
Nu heb ik alleen de (RVS) spaken nog. Niks mis mee.
Fietsenmakers bezuinigen op arbeidstijd door rigoreus met een tang spaken
door te knippen en altijd nieuwe spaken te monteren. Als je het zelf doet
is het arbeidsloon nul.
--
Happy hacking,
Adriaan van Kessel.
Ingres DBA, C/Unix hacker
Email: Adriaan.v...@rivm.nl
(remove NotThere. from the address in the header)
*** Nederlandstalige zachtwaar is een pijn in de aars ***
Han Klein Haneveld
opnieuw wilt stellen? :-)
Ivo van Dongen wrote:
>
> Ik wil de stap gaan maken om een wiel te spaken. Is het wijs de oude spaken
> opnieuw te gebruiken ?
> Ivo
--
Han Klein Haneveld
http:\\www.klein-haneveld.demon.nl
h...@klein-haneveld.demon.nl
F. van de Wiel
veelzeggend genoeg, lijkt me.
Niet doen!
Walter
en de kans is zeer groot dat ze nu ook niet zullen breken. Dat is recycling
ten top. Het hele idiote idee dat spaken elke keer vervangen moet worden is
verzonnen door de spakenfabrikanten zelf. Dan heb ik het wel over RVS
spaken, en niet over gegalvaniseerde spaken o.i.d., want die gaan lang niet
zo lang mee en die willen nog wel eens breken.
Sturen en andere dingen van aluminium breken soms wel spontaan, dat is een
stuk gevaarlijker, maar RVS gaat met een beetje geluk een mensenleven mee.
Je moet wel de spaakspanning in de gaten houden, want bij te grote spanning
wordt de kans toch wel groter dat spaken breken.
Hoe dunner de spaak, des te makkelijker buigt deze, en des te moeilijker zal
hij spontaan breken. Bij stevige hellingen is een dunne spaak in het
voordeel boven een dikke spaak, omdat deze beter en makkelijker krombuigt
dan een dikke spaak.
Recyclen spaart in ieder geval een hoop geld en dat is ook wat waard ;O)
De hierboven geponeerde stellingen zijn niet onderhevig aan logica, zij zijn
het resultaat van ervaringen van de auteur zelf.
Walter
Ivo van Dongen wrote in message:
Leon
Walter wrote
> Ja natuurlijk is dat wijs. De oude spaken zijn in al die tijd niet
gebroken
> en de kans is zeer groot dat ze nu ook niet zullen breken.
Ik twijfel aan deze logica. In het nieuwe wiel kunnen de spaken op een iets
andere manier komen te zitten. Maar oke ik heb ook oude spaken mee
overgenomen.
> Dan heb ik het wel over RVS
> spaken, en niet over gegalvaniseerde spaken o.i.d., want die gaan lang
niet
> zo lang mee en die willen nog wel eens breken.
Ik heb heel wat meer RVS-spaken zien breken dan gegalvaniseerde spaken.
> Sturen en andere dingen van aluminium breken soms wel spontaan, dat is
een
> stuk gevaarlijker, maar RVS gaat met een beetje geluk een mensenleven
mee.
> Je moet wel de spaakspanning in de gaten houden, want bij te grote
spanning
> wordt de kans toch wel groter dat spaken breken.
Dit is naar mening van enkele onderzoekers van het MIT (Mass. Institute of
Technology onwaar. In hun boek 'Bicycle Science' - een toch wel
gerenommeerd standaardwerk - wordt beschreven hoe spaken van een
wiel worden belast gedurende het ronddraaien van een belast wiel.
Opmerkenlijk is dat de krachten niet worden overgedragen doordat een stel
spaken boven in het wiel HOGER worden belast, maar juist door het effect
dat de spaken die zich beneden bevinden LAGER worden belast.
Geconcludeerd wordt dan ook dat het breken van spaken niet veroorzaakt
wordt door botte overbelasting maar door vermoeiing door metaalmoeheid
als gevolg van spanningswisselingen.
Bij slap gespannen spaken zijn de spanningswisselingen groter, en wat nog
erger
is, bij flinke belasting kan de spaakspanning tijdelijk zelfs bijna nul
worden.
De brekende spaken in mijn achterwiel (dat wellicht niet helemaal goed is,
oke)
bevonden zich opmerkenlijk genoeg in zeker de helft van de gevallen aan
de linkerkant, welke spaken een aanzienlijk lagere spanning hebben (in
verband
met het pignon rechts).
Als je ook aan de hand van de breeksterkte van RVS eens uitrekent bij welke
belasting een spaak theoretisch breekt dan is deze redenering
geloofwaardig.
Het bovenstaande kun je bij elk NS-station geillustreerd zien: bij het
verbuigen
van wielen door vandalen breken spaken zelden of nooit, terwij de
spanningen
tijdens het buigen toch wel op zullen lopen.
> Hoe dunner de spaak, des te makkelijker buigt deze, en des te moeilijker
zal
> hij spontaan breken. Bij stevige hellingen is een dunne spaak in het
> voordeel boven een dikke spaak, omdat deze beter en makkelijker krombuigt
> dan een dikke spaak.
Hoe bedoel je buigen? Spaken moeten toch strak staan?
> Recyclen spaart in ieder geval een hoop geld en dat is ook wat waard
+ADs-O)
>
> De hierboven geponeerde stellingen zijn niet onderhevig aan logica, zij
zijn
> het resultaat van ervaringen van de auteur zelf.
Idem
> Walter
>
Leon
Walter
>Beste Walter, ik heb wat opmerkingen:
>
>Walter wrote
>> Ja natuurlijk is dat wijs. De oude spaken zijn in al die tijd niet
>>gebroken en de kans is zeer groot dat ze nu ook niet zullen breken.
>
>Ik twijfel aan deze logica. In het nieuwe wiel kunnen de spaken op een iets
>andere manier komen te zitten. Maar oke ik heb ook oude spaken mee
>overgenomen.
Bij mij geven nieuwe spaken vaak juist problemen. De oude spaken hebben in
ieder geval geen last van ingebouwde breukjes en foutjes, want anders waren
ze al lang geleden gebroken.
>> Dan heb ik het wel over RVS
>> spaken, en niet over gegalvaniseerde spaken o.i.d., want die gaan lang
>>niet zo lang mee en die willen nog wel eens breken.
>
>Ik heb heel wat meer RVS-spaken zien breken dan gegalvaniseerde spaken.
Logisch, want bijna iedereen rijdt met RVS...
>> Sturen en andere dingen van aluminium breken soms wel spontaan, dat is
>>een stuk gevaarlijker, maar RVS gaat met een beetje geluk een mensenleven
>>mee. Je moet wel de spaakspanning in de gaten houden, want bij te grote
>>spanning wordt de kans toch wel groter dat spaken breken.
>Dit is naar mening van enkele onderzoekers van het MIT (Mass. Institute of
>Technology onwaar. In hun boek 'Bicycle Science' - een toch wel
>gerenommeerd standaardwerk - wordt beschreven hoe spaken van een
>wiel worden belast gedurende het ronddraaien van een belast wiel.
>Opmerkenlijk is dat de krachten niet worden overgedragen doordat een stel
>spaken boven in het wiel HOGER worden belast, maar juist door het effect
>dat de spaken die zich beneden bevinden LAGER worden belast.
>Geconcludeerd wordt dan ook dat het breken van spaken niet veroorzaakt
>wordt door botte overbelasting maar door vermoeiing door metaalmoeheid
>als gevolg van spanningswisselingen.
>Bij slap gespannen spaken zijn de spanningswisselingen groter, en wat nog
>erger is, bij flinke belasting kan de spaakspanning tijdelijk zelfs bijna
nul
>worden.
Klopt, is ook mijn ervaring, de spaken breken vlakbij de naaf. Over de
spaakspanning: ik houd de spanning van mijn wiel aan de normaal/iets hogere
kant, maar alles in het normale. Het is van belang dat ze allemaal zo
gelijkmatig mogelijk gespannen zijn. Echte problemen komen eigenlijk alleen
voor bij onregelmatig aangespannen wielen. Goed spaken en richten zijn
dingen die niet veel mensen beheersen. Als bepaalde spaken TE STRAK
aangespannen moeten worden is dat een teken dat de velg een slag heeft, je
kunt er dan op wachten tot de spaken breken. In mijn ervaring breken dan de
te strak aangespannen spaken en niet de losse, maar ik kan het mis hebben;
ik zal er eens op letten. Kan wel even duren, want het komt niet zo vaak
voor...
>De brekende spaken in mijn achterwiel (dat wellicht niet helemaal goed is,
>oke) bevonden zich opmerkenlijk genoeg in zeker de helft van de gevallen
aan
>de linkerkant, welke spaken een aanzienlijk lagere spanning hebben (in
>verband met het pignon rechts).
>
>Als je ook aan de hand van de breeksterkte van RVS eens uitrekent bij welke
>belasting een spaak theoretisch breekt dan is deze redenering
>geloofwaardig.
>
>Het bovenstaande kun je bij elk NS-station geillustreerd zien: bij het
>verbuigen van wielen door vandalen breken spaken zelden of nooit, terwij de
>spanningen tijdens het buigen toch wel op zullen lopen.
>
>> Hoe dunner de spaak, des te makkelijker buigt deze, en des te moeilijker
>> zal hij spontaan breken. Bij stevige hellingen is een dunne spaak in het
>> voordeel boven een dikke spaak, omdat deze beter en makkelijker krombuigt
>> dan een dikke spaak.
>
>Hoe bedoel je buigen? Spaken moeten toch strak staan?
Heb je wel eens een achterwiel bekeken als je de steile berg op gaat? De
velg met het totale fietsgewicht eraan wil naar beneden, maar de naaf met
jouw benen aan de ketting wil naar boven. Die kracht wordt overgedragen via
de spaken en die buigen dan ook door in de fietsrichting. Dat geeft een
geweldige slijtageslag voor de spaken, al die continu wisselende krachten en
het is dan ook niet verwonderlijk dat ze breken tengevolge van
materiaalmoeheid. Een dunne spaak kan makkelijker volgen en heeft derhalve
van dit soort effecten minder last.
RVS kan heel veel hebben als je het keurig belast op trek in de
lengterichting. In mijn opinie zijn dunnen spaken dan ook niet minder sterk
dan dikke spaken, want je zult toch zelden of nooit de maximale treksterkte
nodig hebben. Alleen als je de bergen in gaat met meer dan 30 kilo achterop
zul je dikkere spaken nodig hebben, maar dan alleen nog achter. Eigenlijk
kun je altijd dunne spaken in je voorwiel houden, want daar staat veel
minder kracht op. Ik rij dan ook VOOR met een dunne, en achter met een
bredere band.
>> Recyclen spaart in ieder geval een hoop geld en dat is ook wat waard
>> ;O)
Erik Groeneveld
Leon wrote in message <01be4066$f675a6e0$1200a8c0@leon>...
>Beste Walter, ik heb wat opmerkingen:
>
>Walter wrote
>> Ja natuurlijk is dat wijs. De oude spaken zijn in al die tijd niet
>gebroken
>> en de kans is zeer groot dat ze nu ook niet zullen breken.
>
>Ik twijfel aan deze logica. In het nieuwe wiel kunnen de spaken op een iets
>andere manier komen te zitten. Maar oke ik heb ook oude spaken mee
>overgenomen.
>
>> spaken, en niet over gegalvaniseerde spaken o.i.d., want die gaan lang
>niet
>> zo lang mee en die willen nog wel eens breken.
>
>Ik heb heel wat meer RVS-spaken zien breken dan gegalvaniseerde spaken.
>
>een
>> stuk gevaarlijker, maar RVS gaat met een beetje geluk een mensenleven
>mee.
>> Je moet wel de spaakspanning in de gaten houden, want bij te grote
>spanning
>> wordt de kans toch wel groter dat spaken breken.
>
>Dit is naar mening van enkele onderzoekers van het MIT (Mass. Institute of
>Technology onwaar. In hun boek 'Bicycle Science' - een toch wel
>gerenommeerd standaardwerk - wordt beschreven hoe spaken van een
>wiel worden belast gedurende het ronddraaien van een belast wiel.
>Opmerkenlijk is dat de krachten niet worden overgedragen doordat een stel
>spaken boven in het wiel HOGER worden belast, maar juist door het effect
>dat de spaken die zich beneden bevinden LAGER worden belast.
Als ik je goed begrijp: Tegenoverliggende spaken houden elkaar
onder spanning. Als nu op de as een kracht in de richting van één van de
spaken wordt uitgeoefend zal de spaak in die richting minder hoeven
bijdragen aan het op spanning houden van de tegenoverliggende spaak.
De spanning op de tegenspaak kan nooit hoger worden want dat zou
betekenen dat de kracht op de as niet geneutraliseerd zou worden door
een evenredige verlaging van de kracht die de spaak op de as uitoefend.
Onbelast F1=F2
|------<-F1--------------o---------F2->-----------|
Belast F1+F3=F2
|------<-F1--------<-F3o---------F2->-----------|
F2 blijft gelijk en F1 wordt evenredig lager. Het wordt pas vervelend als
F1
nul wordt!
>Geconcludeerd wordt dan ook dat het breken van spaken niet veroorzaakt
>wordt door botte overbelasting maar door vermoeiing door metaalmoeheid
>als gevolg van spanningswisselingen.
>Bij slap gespannen spaken zijn de spanningswisselingen groter, en wat nog
>erger
>is, bij flinke belasting kan de spaakspanning tijdelijk zelfs bijna nul
>worden.
Dan heb je volgend mij wel een probleem...
>
>De brekende spaken in mijn achterwiel (dat wellicht niet helemaal goed is,
>oke)
>bevonden zich opmerkenlijk genoeg in zeker de helft van de gevallen aan
>de linkerkant, welke spaken een aanzienlijk lagere spanning hebben (in
>verband
>met het pignon rechts).
>
>Als je ook aan de hand van de breeksterkte van RVS eens uitrekent bij welke
>belasting een spaak theoretisch breekt dan is deze redenering
>geloofwaardig.
>
>Het bovenstaande kun je bij elk NS-station geillustreerd zien: bij het
>verbuigen
>van wielen door vandalen breken spaken zelden of nooit, terwij de
>spanningen
>tijdens het buigen toch wel op zullen lopen.
>
>> Hoe dunner de spaak, des te makkelijker buigt deze, en des te moeilijker
>zal
>> hij spontaan breken. Bij stevige hellingen is een dunne spaak in het
>> voordeel boven een dikke spaak, omdat deze beter en makkelijker krombuigt
>> dan een dikke spaak.
>
>Hoe bedoel je buigen? Spaken moeten toch strak staan?
Ik denk dat Walter hier een heel belangrijke en zeer complicerende
factor bedoelt: de krachten die niet in de lengterichting van de spaak
staan maar haaks daarop. Als je als een gek een berg opfietst
kunnen die krachten wel eens heel groot worden. Weet iemand hier
meer over te zeggen? Hoe heeft dit invloed op je spaken?
--Erik
>
>> Recyclen spaart in ieder geval een hoop geld en dat is ook wat waard
>+ADs-O)
Leon
>Walter wrote
>>Leon Wrote
>>>Erik Groeneveld wrote
Bedoel je nu de spaken links en rechts of de trekkende en duwende
spaken in een achterwiel?
5 minuten later: O jee, sorry, je bedoelt spaken boven en beneden!
> Als nu op de as een kracht in de richting van één van de
> spaken wordt uitgeoefend zal de spaak in die richting minder hoeven
> bijdragen aan het op spanning houden van de tegenoverliggende spaak.
> De spanning op de tegenspaak kan nooit hoger worden want dat zou
> betekenen dat de kracht op de as niet geneutraliseerd zou worden door
> een evenredige verlaging van de kracht die de spaak op de as uitoefend.
Dat is inderdaat 'ongeveer precies' wat er in het Boek Bicycle Science
staat!
>
> Onbelast F1=F2
> |------<-F1--------------o---------F2->-----------|
>
> Belast F1+F3=F2
> |------<-F1--------<-F3o---------F2->-----------|
>
> F2 blijft gelijk en F1 wordt evenredig lager. Het wordt pas vervelend
als
> F1
> nul wordt!
>
> >Geconcludeerd wordt dan ook dat het breken van spaken niet veroorzaakt
> >wordt door botte overbelasting maar door vermoeiing door metaalmoeheid
> >als gevolg van spanningswisselingen.
> >Bij slap gespannen spaken zijn de spanningswisselingen groter, en wat
nog
> >erger
> >is, bij flinke belasting kan de spaakspanning tijdelijk zelfs bijna nul
> >worden.
>
> Dan heb je volgens mij wel een probleem...
Het komt vaker en eerder voor dan je denkt, denk ik...
Inderdaad, zeer gecompliceerd.
Ik vermoed dat Walter doelt op de fietsers die hevig hun fiets op en neer
(vlnr)
bewegen tijdens het staan op de pedalen. Je krijgt dan nogal wat
links-recht-
krachten te verwerken die onderaan de velg aangrijpen.
Omdat wielrenvelgen niet de allerstijfste zijn kan ik me voorstellen dat de
velg
enigszins tordeert. De spaken krijgen hier ook wel iets van mee en de
grootste
spanning in de spaken zal in dat veal terecht komen op de plek waar de
spaakdraad
in de nippel gaat; daar is immers een overgang.
Een spaak op zich kan overigens geen links-rechts-krachten verwerken,
helemaal 0,0,
ik hoop dat jullie dit begrijpen. Dat een wiel niet zwalkt als een gek is
uitsluitend te danken
aan het feit dat spaken schuin staan ipv verticaal, de niet-zwalk-stijfheid
wordt 'gemaakt'
door de spaakspanningen: en dat is waar spaken goed in zijn: spanningen in
de
lengterichting.
Een verhaal dat hier op lijkt geldt voor de 'trekkende' en 'duwende' spaken
in het achterwiel.
Verdorie, had ik maar een ordinair kladblaadje op dit scherm, een
tekeningetje
discusieert zoveel beter!
Groeten, Leon die strakt lekker gaat fietsen op zijn trekkingfiets met
stijve velgen
die bijna niet torderen, tevens omdat hij niet als een gek de
Zuid-Limburgse heuvels
opfietst, hij fietst imeers geen wedstrijd!
Adriaan van Kessel
[Knip redelijk ogend verhaal]
>Ik denk dat Walter hier een heel belangrijke en zeer complicerende
>factor bedoelt: de krachten die niet in de lengterichting van de spaak
>staan maar haaks daarop. Als je als een gek een berg opfietst
>kunnen die krachten wel eens heel groot worden. Weet iemand hier
>meer over te zeggen? Hoe heeft dit invloed op je spaken?
>--Erik
>
Met niet meer gewapend dan wat middelbare school natuurkunde en (een poging
tot)
logisch nadenken:
Het bergopglimmen is mechanisch niet verschillend van horizontaal accelereren.
in beide gevallen is er een voorwaarts gerichte versnelling die via cranks/
voorblad/ketting/pion/flens/spaak/velg/band uiteindelijk de weg aangrijpt.
(de weg wordt door het rubber naar achteren geduwd)
Het klimmen verschilt alleen van het acceleren doordat(gegeven constante
snelheid) in het ene geval de tegenkracht wordt geleverd door (wind) wrijving
, en in het andere door (een gedeelte van ) de zwaartekracht.
In een wiel zitten twee soorten spaken: trekkende en duwende (ik weet niet
of ze een officiele fietsemakersnaam hebben) . Bij het aanzetten worden
de trekkende spaken strakker gespannen, de duwende komen iets losser te hangen.
In het extreme geval zouden dus de trekkende spaken alle kracht opvangen, en
de duwende niets meer doen.
In beide gevallen (klimmen/accelereren) gaat de volledige kracht door de
trekkende spaken. Het enige denkbare verschil is dat bij klimmen het verzet
lager is, en dus kracht op spaken groter. Een (grove ) schatting
75 Kg # gewicht
* 20 / 10 # crank / voorblad
* 10 / 6 # pion / flens
Dit is bij elkaar ca 250 Kg, die aan maximaal 18 spaken trekt.
Indien (weer een schatting) de helft van het wiel niet bijdraagt,
zou je uitkomen op 250 / 9 = ca 25 Kg/spaak.
De gewone statische (gewichts) belasting komt hier nog bij.
Iemand die beter kan rekenen of fouten ontdekt ?
Kees Nuyt
<Adriaan.v...@NotThere.rivm.nl> wrote:
[knip]
>In een wiel zitten twee soorten spaken: trekkende en duwende (ik weet niet
>of ze een officiele fietsemakersnaam hebben) . Bij het aanzetten worden
>de trekkende spaken strakker gespannen, de duwende komen iets losser te hangen.
>In het extreme geval zouden dus de trekkende spaken alle kracht opvangen, en
>de duwende niets meer doen.
Een spaak die bij aanzetten een duwende spaak is, is bij remmen
een trekkende, en andersom.
Als je het mij vraagt worden spaken alleen op trek belast, niet
op druk, want als je op een spaak duwt gaat ie meteen krom
staan.
Mechanisch zijn spaken te vergelijken met een gespannen
staalkabeltje. Hij is alleen massief om er draad op te kunnen
snijden voor de spaaknippel, en om een stevige bocht en een
kopje te kunnen smeden om hem in de flens te haken.
De verticale kracht (gewicht van fiets en berijder) wordt door
de spaken overgebracht op de velg, de naaf hangt als het ware in
de spaken. Daardoor 'wil de velg ovaal worden', hij wordt
afgeplat (verticale straal kleiner dan horizontale), maar wordt
door de opdat moment horizontaal lopende spaken tegengehouden.
Zijdelingse krachten worden opgevangen doordat de spaken de velg
even hard naar links als naar rechts trekken. Daarom kan een
naaf niet te smal gemaakt worden.
Voorwaartse kracht (aanzetten en remmen) wordt overgebracht door
de spaken niet haaks op de velg te zetten, maar afwisselend met
voor- en naloop. Een spaak die haaks van de velg naar de naaf
loopt kan niet in voor- of achterwaartse richting trekken en dus
geen voorwaartse kracht uitoefenen. Om voldoende van haaks te
kunnen afwijken heb je een naafflens met een bepaalde diameter
nodig, anders wordt het verschil tussen voor- en naloop te
klein.
In een goed gespaakt wiel staat een spaak waarschijnlijk altijd
onder spanning (voorspanning), alleen wordt er soms wat harder
aan getrokken en soms wat minder hard.
>In beide gevallen (klimmen/accelereren) gaat de volledige kracht door de
>trekkende spaken. Het enige denkbare verschil is dat bij klimmen het verzet
>lager is, en dus kracht op spaken groter. Een (grove ) schatting
>75 Kg # gewicht
>* 20 / 10 # crank / voorblad
>* 10 / 6 # pion / flens
>Dit is bij elkaar ca 250 Kg, die aan maximaal 18 spaken trekt.
>Indien (weer een schatting) de helft van het wiel niet bijdraagt,
Waarom draagt de helft niet bij ? Alle trekkende spaken doen
toch mee ? Mijn wiel heeft 36 spaken, de helft in voorloop, de
helft in naloop. Alleen de voorlopende helft trekt. De flens
links trekt net zo goed als de flens naast de pignon. En spaken
die boven zitten moeten net zo hard meedoen als spaken die onder
zitten.
>zou je uitkomen op 250 / 9 = ca 25 Kg/spaak.
>De gewone statische (gewichts) belasting komt hier nog bij.
>
>Iemand die beter kan rekenen of fouten ontdekt ?
** Eerste benadering (een gecorrigeerde versie van de jouwe)
Crank / voorblad is een hefboom, ja, dat klopt. (kracht * 2)
Pignon / flens ook (kracht * 1,7).
Ik mis in je berekening de versnelling van voorblad naar pignon,
dat werkt ook als een hefboom: 28 / 42, wat een ver*min*dering
van de kracht tot stand brengt (kracht * 0,7).
Factor van voet tot flens is dan 2 * 1,7 * 0,7 = 2,2
Totale kracht van flens op de spaken: 75 * 2,2 = 166 kgf
(kilogramforce), gedeeld door de helft van 36 = 18 spaken, dat
is dus 9,25 kilo per spaak.
** Tweede benadering
Je kunt het ook anders benaderen: De kracht om verticaal omhoog
te fietsen, is gelijk aan het overwinnen van de
zwaartekrachtversnelling, dus bij jouw gewicht van 75 kg +
gewicht fiets van 10 kg een kracht van 85 kgf (kilogramforce).
Je gaat niet recht omhoog, maar minder, dat gaat met een
verhouding van de sinus van de hellingshoek.
De kracht die het wiel moet uitoefenen op de weg om de
zwaartekracht te overwinnen is dus maar :
(k1= kracht wiel-weg in kgf)
(k2= idem per spaak)
% sinus k1 k2
5% 0,050 4,2 0,24
10% 0,100 8,5 0,47
15% 0,148 12,6 0,70
20% 0,196 16,7 0,93
25% 0,243 20,6 1,15
30% 0,287 24,4 1,36
35% 0,330 28,1 1,56
40% 0,371 31,6 1,75
45% 0,410 34,9 1,94
50% 0,447 38,0 2,11
55% 0,482 41,0 2,28
60% 0,514 43,7 2,43 (hoek 30 graden)
Verdeeld over 18 spaken is dat bij 15% helling maar 0,7 kgf per
spaak. De spaken trekken echter niet in de lengterichting aan de
velg (niet langs een raaklijn aan de cirkel), maar onder een
hoek. Als die hoek 90 graden is moet je zelfs oneindig hard
trekken !
De factor 13 tussen de eerste en de tweede benadering klopt
aardig met de hoek die de spaak maakt ten opzichte van de velg.
** Conclusie
De beide benaderingen wijzen in dezelfde richting, dus zullen ze
wel kloppen, of we maken allebei een denkfout ;-)
Grtz.
--
Kees Nuyt; Rotterdam; Netherlands
Email: nu...@ipr.nl; MIME accepted
+--HI, I'm a signature virus :-) Copy me into your sign to join in. ---+
Jan v.d. Wiel
bij de oude spaken zijn de kopjes al uitgerekt daardoor gaan ze wrikken in
de naaf en breken ze snel
Han Klein Haneveld
Adriaan van Kessel
>On 15 Jan 1999 15:46:10 GMT, Adriaan van Kessel
><Adriaan.v...@NotThere.rivm.nl> wrote:
>
>[knip]
>
>>In een wiel zitten twee soorten spaken: trekkende en duwende (ik weet niet
>>of ze een officiele fietsemakersnaam hebben) . Bij het aanzetten worden
>>de trekkende spaken strakker gespannen, de duwende komen iets losser te hangen.
>>In het extreme geval zouden dus de trekkende spaken alle kracht opvangen, en
>>de duwende niets meer doen.
>
>Een spaak die bij aanzetten een duwende spaak is, is bij remmen
>een trekkende, en andersom.
>Als je het mij vraagt worden spaken alleen op trek belast, niet
>op druk, want als je op een spaak duwt gaat ie meteen krom
>staan.
>
>Mechanisch zijn spaken te vergelijken met een gespannen
>staalkabeltje.
Ik geloof dat we hetzelfde bedoelen.
>De verticale kracht (gewicht van fiets en berijder) wordt door
>de spaken overgebracht op de velg, de naaf hangt als het ware in
>de spaken. Daardoor 'wil de velg ovaal worden', hij wordt
>afgeplat (verticale straal kleiner dan horizontale), maar wordt
>door de opdat moment horizontaal lopende spaken tegengehouden.
>
Is maar heel weinig, door de geringe rek van de spaken varieert
de kracht heel veel en de lengte heel weinig.
>Zijdelingse krachten worden opgevangen doordat de spaken de velg
>even hard naar links als naar rechts trekken. Daarom kan een
>naaf niet te smal gemaakt worden.
>
Is waar maar niet relevant voor krachtenpatroon.
>Voorwaartse kracht (aanzetten en remmen) wordt overgebracht door
>de spaken niet haaks op de velg te zetten, maar afwisselend met
>voor- en naloop. Een spaak die haaks van de velg naar de naaf
>loopt kan niet in voor- of achterwaartse richting trekken en dus
>geen voorwaartse kracht uitoefenen. Om voldoende van haaks te
>kunnen afwijken heb je een naafflens met een bepaalde diameter
>nodig, anders wordt het verschil tussen voor- en naloop te
>klein.
Dit klopt (heb vrijdag avond effe gekeken). Je kan het geometrisch oplossen
door de "werkende diameter" te gebruiken (spaak denkbeeldig te verlengen totdat
ie straal loodrecht snijdt; ik geloof dat dit "koorde" heet)
Het verschil is niet zo groot: op het oog ca 20 % .
>
>In een goed gespaakt wiel staat een spaak waarschijnlijk altijd
>onder spanning (voorspanning), alleen wordt er soms wat harder
>aan getrokken en soms wat minder hard.
Dat is waar. Maar als je er aan gaat trekken verplaatst de spanning dus meer en
meer naar de trekkende spaken. In het uiterste geval staan de duwende spaken
los.
>
>>In beide gevallen (klimmen/accelereren) gaat de volledige kracht door de
>>trekkende spaken. Het enige denkbare verschil is dat bij klimmen het verzet
>>lager is, en dus kracht op spaken groter. Een (grove ) schatting
>>75 Kg # gewicht
>>* 20 / 10 # crank / voorblad
>>* 10 / 6 # pion / flens
>>Dit is bij elkaar ca 250 Kg, die aan maximaal 18 spaken trekt.
>>Indien (weer een schatting) de helft van het wiel niet bijdraagt,
>
>Waarom draagt de helft niet bij ? Alle trekkende spaken doen
>toch mee ? Mijn wiel heeft 36 spaken, de helft in voorloop, de
>helft in naloop. Alleen de voorlopende helft trekt. De flens
>links trekt net zo goed als de flens naast de pignon. En spaken
>die boven zitten moeten net zo hard meedoen als spaken die onder
>zitten.
Klopt. Dit inderdaad een denkfout van mij. Denk eerder dat de spanning zich
verplaatst van de (xxx) onderste naar de (18) trekkende spaken.
>
>>zou je uitkomen op 250 / 9 = ca 25 Kg/spaak.
>>De gewone statische (gewichts) belasting komt hier nog bij.
>>
>>Iemand die beter kan rekenen of fouten ontdekt ?
>
>** Eerste benadering (een gecorrigeerde versie van de jouwe)
>Crank / voorblad is een hefboom, ja, dat klopt. (kracht * 2)
>Pignon / flens ook (kracht * 1,7).
>Ik mis in je berekening de versnelling van voorblad naar pignon,
>dat werkt ook als een hefboom: 28 / 42, wat een ver*min*dering
Dat is een denkfout: je moet alleen in spanning/kracht denken.
De spanning van de ketting is voor net zo groot als achter: er is dus
slechts een voorhefboom en een achterhefboom.
Dat zou een rechtgespaakt wiel zijn.
Het is inderdaad een vrij gestrekte hoek.
>De factor 13 tussen de eerste en de tweede benadering klopt
>aardig met de hoek die de spaak maakt ten opzichte van de velg.
>
>** Conclusie
>De beide benaderingen wijzen in dezelfde richting, dus zullen ze
>wel kloppen, of we maken allebei een denkfout ;-)
>
>Grtz.
Wij zouden heea experimenteel kunnen bepalen. Een schroevendraaier langs
de spaken geeft zo'n leuk klingelend geluid. De toonhoogte hangt af vd spanning
, wel eerst even ijken natuurlijk ...
:-)
Ivo van Dongen
schaffen spulletjes (aan gereedschap zo'n NLG 120,-) in gesprek geraakt met
mijn fietsenmaker (een van de grootste importeurs van MTB/ATB in Nederland
en zeker ook bij de toppers een begrip); "een wiel spaken kost 45 gulden
.....nee, hoor daar komen geen spaken bij, .....de oude kan je namelijk
gewoon weer opnieuw gebruiken........!"
"Ivo van Dongen" <ivdo...@wxs.nl> wrote:
Kees Nuyt
<Adriaan.v...@NotThere.rivm.nl> wrote:
>nu...@ipr.nl (Kees Nuyt) wrote:
[knip]
>>Mechanisch zijn spaken te vergelijken met een gespannen
>>staalkabeltje.
>
>Ik geloof dat we hetzelfde bedoelen.
Denk ik ook.
[knip]
>>de spaken. Daardoor 'wil de velg ovaal worden', hij wordt
>>afgeplat (verticale straal kleiner dan horizontale), maar wordt
>>door de opdat moment horizontaal lopende spaken tegengehouden.
>>
>Is maar heel weinig, door de geringe rek van de spaken varieert
>de kracht heel veel en de lengte heel weinig.
Jawel, ik probeerde het alleen wat beeldend voor te stellen.
[knip]
>>In een goed gespaakt wiel staat een spaak waarschijnlijk altijd
>>onder spanning (voorspanning), alleen wordt er soms wat harder
>>aan getrokken en soms wat minder hard.
>
>Dat is waar. Maar als je er aan gaat trekken verplaatst de spanning dus meer en
>meer naar de trekkende spaken. In het uiterste geval staan de duwende spaken
>los.
Tuurlijk.
[knip]
>>Ik mis in je berekening de versnelling van voorblad naar pignon,
>>dat werkt ook als een hefboom: 28 / 42, wat een ver*min*dering
>
>Dat is een denkfout: je moet alleen in spanning/kracht denken.
> De spanning van de ketting is voor net zo groot als achter: er is dus
>slechts een voorhefboom en een achterhefboom.
Ik moet je gelijk geven. Zo had ik het nog niet bekeken.
[knip]
>>spaak. De spaken trekken echter niet in de lengterichting aan de
>>velg (niet langs een raaklijn aan de cirkel), maar onder een
>>hoek. Als die hoek 90 graden is moet je zelfs oneindig hard
>>trekken !
>
>Dat zou een rechtgespaakt wiel zijn.
>Het is inderdaad een vrij gestrekte hoek.
Rechtgespaakte wielen zouden dus niet werken, ze missen
stevigheid en de spaken worden onnodig zwaar belast.
[knip]
>Wij zouden heea experimenteel kunnen bepalen. Een schroevendraaier langs
>de spaken geeft zo'n leuk klingelend geluid. De toonhoogte hangt af vd spanning
>, wel eerst even ijken natuurlijk ...
>:-)
Ijken ja, en compenseren voor het feit dat de spaken elkaar
raken zodat de ene spaak als fret dient voor de andere.
Een veerweger mee inspannen kan ook, leest alleen lastig af als
je beweegt. Ik ga het niet proberen....
Leuk onderwerp. Eigenlijk is een spaakwiel een zeer elegante
constructie. Maar ik kan Han Klein Haneveld geen ongelijk geven
met zijn: "Kom nou, jongens, ga toch fietsen, ..."
Ciao !
Mark Eijkelkamp
Ivo van Dongen wrote:
> Ik wil de stap gaan maken om een wiel te spaken. Is het wijs de oude spaken
> opnieuw te gebruiken ?
> Ivo
Je kunt ze eventueel opnieuw gebruiken, als je wat geld wilt uitsparen.
Als de spaken niet te oud zijn en de nippels nog goed en soepel draaiien kunnen
ze hergebruikt worden.
Zorg er dan wel voor dat de spaken op dezelfde manier in de naaf komen te
zitten. Waarschijnlijk gebruik je precies dezelfde velg als de oude velg. (in
ieder geval moeten de velgen dezelfde spaakbed diameter hebben). Leg de nieuwe
velg naast de oude (zet ze maar aan elkaar vast met tape) en zet dan de spaken
een voor een om.
Op deze manier hoeven de spaakkoppen niet opnieuw een nieuwe stand in te nemen
en zullen dus niet opnieuw verbogen worden.
Aanrader voor degenen die het leuk vinden om met je wielen bezig te gaan:
The Bicycle wheel van Jobst Brand.
Ik weet niet of hij in nederland in de boekhandel ligt maar het boek is in
ieder geval bij Amazon (www.amazon.com) te verkrijgen