Henk
Frank
Wordt door het Rijk gebruikt, meeste K's zij in gebruik bij Defensie (KP,
KN, KO, etc). Vroeger werd de K wel gebruikt, ik had ooit een Uno'tje uit
'84 met KP.
Cor.
Hartelijk dank
In de laatste serie (twee cijfers - twee letters - twee letters) wordt de K
niet overgeslagen, behalve als eerste letter. Waarom dat is, weet ik ook
niet. Ik heb daar onlangs nog een vraag over gesteld in deze nieuwsgroep,
maar daar nog gen antwoord op gekregen.
In de voorlaatste serie (twee letters - twee letters - twee letters) werd de
K wél overgeslagen. Vanwege de moeilijke leesbaarheid. De latter werd vaak
voor een X aangezien, of de X voor een K. Zo werd ook de Y niet meer
gebruikt (de Y en de V leken te veel op elkaar). Maar in de huidige serie
zij de K en de Y weer terug. Kennelijk oner invloed van het nieuwe model
kentekenplaat (de GAIK-plaat), met een iets ander lettertype.
Bij de twééletterige kentekens komt de K ook voor, zowel als eerste als als
twede letter. Ingeval de K de éérste letter is (bij tweeleterige kentekens),
betrefrt het militaire voertuigen.
Die site geeft niet de historie, maar alleen een overzicht van welk kenteken
wanneer voor welke categorie. Bovendien staan er "misleidende" gegevens in,
zoals dat de serie "2 letters - 2 cijfers - 2 cijfers" is uitgegeven van
1951 t/m 1978.
Voor personenauto's zijn deze kentekens oorspronkelijk slechts uitgegeven
van 1951 t/m 1965. Voor Motorfietsen tot ver in 1979. En momentreel worden
zulke kentekens weer opnieuw uitgegeven, maar dan als nieuw kenteken voor
"klassiekers".
Die site geeft dus wel aan wanneer welk kenteken uitgegeven moet zijn, maar
geeft niet weer hoe het systeem opgebouwd is.
Welnu, lees verder.
DE OUDSTE GESCHIEDENIS
De oudste "kentekens" (eigenlijk: rijvergunningen) bestonden uit een getal
dat men zelf op het voertuig
moest aanbrengen, hetzij in zwart op een witte ondergrond, hetzij in wit op
een zwarte ondergrond. De nummering was landelijk. Dit heeft bestaan van
1898 tot 1906. Dit was 's werelds eerste landelijke kentekensysteem [in
Parijs bestond al een kentekensysteem, maar dat was niet landelijk]. Nummer
1 werd afgegeven op 26-4-1898. Het laatste afgegeven nummer was 2065.
In 1906 werd een systeem van nummerbewijzen ingevoerd. De registratie
geschiedde per provincie en het nummer was niet aan het voertuig of de
voertuigcategorie gebonden, maar aan de persoon, die het nummer mee kon
nemen naar zijn volgende voertuig.
Het nummer bestond uit één letter, die de provincie aanduidde, dan wel
aangaf dat het om een departementaal voertuig ging, gevolgd door maximaal
vijf cijfers. Was het getal 99999 bereikt, dan werd aan de provincieletter
een Z (daarna een X) toegevoegd en begon men weer met 1 te nummeren.
Met dit systeem is gewerkt tot en met 1950.
HET HUIDIGE SYSTEEM
In 1951 werd een nieuw systeem ingevoerd, waarbij:
- de registratie landelijk werd;
- het nummer voertuiggebonden was (en niet kon overgaan op een ander
voertuig);
- aan het nummer (de lettercombinatie) afgeleid kon worden welke bij de
afgifte de voertuigcategorie was.
De nummering geschiedde chronologisch.
Men koos voor een nummering bestaande uit een groepje van twee letters,
gevolgd door twee groepjes van elk twee cijfers, omdat uit psychologisch
onderziek bleek dat die combinatie het gemakkelijkst te onthouden bleek.
Enkele pijnlijke lettercombinaties, zoals SA en SS, werden en worden tot op
de dag van vandaag gemeden.
Een datum van afgifte van een kenteken is niet altijd hetzelfde als de
leeftijd van het voertuig. Vaak is de datum van afgifte tevenas de datum van
eerste ingebruikneming, maar het komt nogal eens voor dat het voertuig ouder
is. Vooral ingeval van invoer als gebruikte auto of ingeval een vervangend
kenteken is afgegeven.
De LAATSTE letter van het kenteken bepaalde de voertuigcategorie. Volgens
het volgende systeem.
"grijs" kenteken (normaal) A F J N S V
"grijs" kenteken (breedte >2,20 m) B
"geel" kenteken (personenauto's) D G K P T X
motorrijwielen E H L R U Z
Andere eindletters werden niet gebruikt. Het breedteonderscheid in de
categorie "grijze" kentekens (bedrijfswagens) werd later opgeheven.
Als eerste letter zou achtereenvolgens gebruikt worden: N, P, R, S, T, U, V,
X, Z, A, B, D, E, F, G, H en J.
Men begon niet met de A, maar halverwege het alfabet omdat anders het risico
bestond dat er in een overgangsperiode hetzelfde nummer zowel op een "oud"
provinciaal kenteken als op een "nieuw" landelijk kenteken zouden bestaan
(dan wel kort na elkaar). Zo wordt voorkomen dat tegelijk of kort na elkaar
zowel het nummer GZ1234 (provinciaal) als GZ-12-34 (landelijk) zou bestaan.
De letters aan het einde van deze reeks, de K, L en de M, werden
gereserveerd voor overheidsvoertuigen: K en L voor militaire voertuigen en M
voor departementale voertuigen. De M zou later ook worden vrijgegeven voor
gewone kentekens. De beginletters K en de L zijn in de tweeletterige
kentekens nog steeds militair.
Bepaalde lettercombinaties werden gereserveerd voor bijzondere categorieën
kentekens. Bijvoorbeld GV, ZZ, GN, AA, HA. Deze zijn in dit verhaal buiten
beschouwing gelaten. Ook zijn sommige lettercombinaties (mede) gebruikt
geweest als vervangend kenteken, bijvoorbeeld DD en EX. Ook dit is verder
buiten beschouwing gelaten.
Ik het bovenstaande systeem zijn er ongeveer evenveel kentekens beschikbaar
voor elke categorie voertuigen en dat begon zich te wreken. Het was de tijd
van het Wirtschaftswunder. De personenautoverkoopcijfers stegen explosief en
de motorverkoop stortte al spoedig vrijwel helemaal in. Alzo raakten in 1963
de personenautokentekens op, terwijl de uitgifte van motorkentekens vér
achterbleef. De bedrijfswagens zaten daartussenin.
Dit loste men op door in 1963 met de personenautokentekens weer terug in het
alfabet te gaan. Achtereenvolgens M, J, H, G, F, E. En daarbij als
eindletters alle nog niet gebruikte eindlettrers, plus de M te gebruiken.
Behalve de eindletter B, die voor bedrijfswagens gereserveerd bleef. Zo
"groeide" men naar de achtergebleven kentekens van de andere categorieën
toe.
Omdat men met dit "teruggroeien" niet verder terugging in het alfabet dan de
beginletter E (we schrijven dan 1965), en omdat men met de motorkentekens in
deze serie nooit verder is gekomen dan ZU, bleven er nog enkele
lettercombinaties ongebruikt. Het betreft hier de beginletters A, B en D,
gecombineerd met de eindletters E, H, L, R, U en Z, alsmede M, én de
beginletters N, P, R, S, T, U, V, X, Z, gecombineerd met de eindletter M, en
vreemd genoeg ook de combinatie ZF.
Het zijn déze nog ongebruikte combinaties waaruit men thans put voor de
nieuw uit te geven kentekens voor "klassieke" auto's. Daarover verderop
meer.
De kentekenserie "2 letters - 2 cijfers - 2 cijfers" werd opgevolgd door de
serie "2 cijfers - 2 cijfers - 2 letters". Ook hier bepaalde de eindletter
de categorie. Was die eindletter een B, dan was het een "grijs" kenteken
(bedrijfswagen), anders een "geel" kenteken (personenwagen).
[Deze "kleuren" slaan op de kleur van het kentekenbewijs in vroeger dagen:
geel voor personenwagens, grijs voor bedrijfswagens en roze voor
motorfietsen.]
Alle overige eindletters betreffen personenwagens.
In deze kentekenserie zijn geen motorkentekens uitgegeven. Die liepen
daarvoor nog veel te ver "achter".
Deze kentekenserie is toegepast: vanaf midden 1965 voor personenauto's,
vanaf ergens in 1974 voor bedrijfswagens.
Als beginletters werden gebruikt, achtereenvolgens: A, B, D, E, F, G, H, J,
M, N, P, R, S, T, U, V, X en Z. Als eindletters idem, plus K en L.
Ook deze serie raakte "vol" en men begon nu aan de serie "2 cijfers - 2
letters - 2 cijfers". Dezelfde beginletters en dezelfde eindletters als bij
de vorige serie en ook hier weer de eindletter B voor "grijze" kentekens en
de andere eindletters voor personenauto's. Ook in deze serie geen
motorkentekens (die zouden nog tot diep in 1979 met de allereerste
kentekenserie vooruit kunnen).
Met dien verstande dat de beginletter Z was gereserveerd voor vervangende
kentekens.
Bij vermissing van het kenteken werd voordien een nieuw, recenter kenteken
afgegeven. Door vermissing van het kentekenbewijs te veinzen, kon men een
recenter kenteken verkerijgen en de auto alzo optisch jonger laten lijken.
Daar werd veel mkisbruik van gemaakt en daarom werd deze Z-serie daarvoor
gereserveerd.
Deze kentekenserie is toegepast: vanaf eind 1973 voor personenauto's en
vanaf eind 1977 voor bedrijfswagens.
Is in deze kentekenserie de beginletter een Y, dan betreft het geen
"normaal" kenteken, maar een recent afgegeven kenteken voor semi-klassieke
auto's. Daarover verdeerop meer.
Vervolgens kwamen de kentekenseries bestaande uit VIER LETTERS en TWEE
CIJFERS. Het verschil met de eerdere kentekenseries is dat nu EERSTE letter
de voertuigcategorie aangeeft.
Men begon met de serie "2 letters - 2 cijfers - 2 letters".
Nieuw was dat nu ook de K en de L als beginletters werden gebruikt (in deze
serie geen militaire kentekens) en dat de letter Y werd gebruikt (zowel als
begin- als als eindletter). De andere klinkers daarentegen werden niet
gebruikt. Dit om al dan niet hilarische woordvorming te voorkomen die de
aandacht van het verkeer zou kunnen afleiden.
De M zou alleen als beginletter nog vorokomen.
De volgende categorieën zijn te onderscheiden in deze kentekenserie:
- beginletter B en V: bedrijfswagens;
- beginletter M: motorrijwielen;
- overige beginletters: personenauto's.
Deze serie werd opgevolgd door de serie "2 letters - 2 letters - 2 cijfers".
Hiervoor geldt hetzelfde als voor de vorige serie, met dien verstande dat de
letters K en Y niet meer werden gebruikt. In de praktijk bleken de K en de X
te vaak te worden verward en hetzelfde gold voor de Y en de V. Dus moesten
er enkele letters "sneuvelen".
Ook kwam er bij de bedrijfswagens ("grijze" kentekens) een uitsplitsing. De
beginletter B werd in deze serie gereserveerd voor de zware bedrijfswagens
(rijbewijs C of D) en de beginletter V voor de lichte bedrijfswagens
(rijbewijs B).
Bij de personenauto's is in deze serie niet verder genummerd dan de
beginlettercombinatie ZN. Wellicht dat de daarna nog volgende
lettercombinaties worden gereserveerd voor toekomstig gebruik voor
bijzondere gevallen.
In deze serie komt ook de beginlettercombinatie AF voor, maar alleen als
bijzonder kenteken voor Afcent in Brunssum. Bij déze kentekens wordt (als
een van de volgende letters) ook de M gebruikt.
Ook deze serie werd weer opgevolgd en wel door de serie "2 cijfers - 2
letters - 2 letters".
Dit is de laatste serie. Wat daarna komt is nog een verrassing.
Deze serie loopt momenteel voor personenauto's en voor lichte
bedrijfswagens.
De zware bedrijfswagens en de motorfietsen zijn nog niet "klaar" met de
vorige serie.
In déze serie is de letters K weer terug (waarschijnlijk onder invloed van
de nieuwe GAIK-nummerplaten, met een iets afwijkend lettertype, waardoor
verwarring met respectievelijk de X en de V niet meer wordt verwacht), zij
het dat de K voorlasnog als begínletter is overgeslagen. Waarom weet ik
niet.
Ook de M is nog niet als beginletter gebruikt. Maar motorfietsen zijn aan
deze serie nog niet toe. Die zijn nog niet "klaar"met de vorige serie.
In deze serie hebben de lichte bedrijfswagens de beginletter V gekregen, net
als bij de vorige serie. Toen die letter "vol" raakte, kregen de lichte
bedrijfswagens de beginletter B (de zware bedrijfswagens, waarvoor deze
letter waarschijnlijk aanvankelijk was gereserveerd, zijn nog lang niet
"klaar" met de vorige serie). En die letter "loopt nog".
WIJZIGINGEN VAN VOERTUIGCATEGORIE
De regels met betrekking tot welke voertuigcategorie het voertuig behoort,
zijjn in de loop der jaren nogal eens gewijzigd. Vooral de grens tussen
"grijs" en "geel" is nogal eens gewijzigd ten behoeve van de
belastinghefing. Dit heeft echter geen gevolg voor het kenteken zelf. Dat
verandert daardoor niet. Zo bestaat het dat er zelfs (driewielige) auto's
bestaan met een motorkenteken, omdat zij ten tijde van de afgifte van dat
kenteken formeel onder de categorie motorfietsen vielen.
AANHANGWAGENS, OPLEGGERS EN BOTEN
Registratienummers, tegenwoordig kentekens, voor aanhangwagens, ongeacht in
welke kentekenserie, hebben altijd de W als eerste letter.
Voor opleggers is dat de letter O.
In de series "2 letters - 2 cijfers - 2 cijfers" en "2 cijfers - 2 cijfers -
2 letters" worden door de RDW ook motorboten geregistreerd. Steevast is van
zo'n motorbotenkenteken de eerste letter een Y.
KLASSIEKERKENTEKENS
Volgens de huidige regels mág men met "ouderwetse" donkerblauwe
kentekenplaten rijden, mits (cumulatieve eisen):
a. het voertuig van voor 1978 dateert (datum van eerste toelating op de weg,
waar ook ter wereld);
b. het kenteken twee letters en vier cijfers heeft (deze extra eis wordt
voor aanhangers en opleggers niet gesteld).
Oude voertuigen die een nieuw kenteken moesten krijgen (b.v. ingeval van
import), konden niet aan de tweede eis voldoen, want de nieuwe kentekens
hadden vier letters en twee cijfers. Daarom werden enkele enkele jaren
geleden nog niet gebruikte lettercombinaties vrijgegeven voor "klassiekers".
Echter alleen voor "klassiekers" van voor 1973. Waarom voor dát jaartal is
gekozen, is mij niet duidelijk.
Aanvankelijk werd zo'n "klassiekerkenteken" alleen verstrekt op verzoek (als
het voertuig aan de eisen voldeed), later werd de afgifte van zo'n kenteken
"standaard".
Voor zo'n klassiekerkenteken waren/zijn in de serie "2 letters - 2 cijfers -
2 cijfers" de volgende mogelijkheden beschikbaar (zie hiervoor):
- de beginletters D, B en A in combinatie met de tweede letter E, H, L, M,
R, U en Z;
- de beginletetrs N, P, R, S, T, U, V, X en Z in combinatie met de tweede
letter M, alsmede de combinatie ZF.
Voor motorfietsen werd ZM als nieuw klassiekerkenteken gebruikt en toen die
combinatie "vol" was, gebruikte men de combinatie ZF. Deze combinatie "loopt
nog".
Voor personenauto's ("geel" kenteken) was de D als beginletter gekozen en
voor bedrijfsauto's ("grijs" kenteken) de B.
Daarbij zijn uitgegeven de combinaties DE, DH, DL, DM en DR. En voor
"grijze" kentekens BE.
De serie nieuwe "klassiekerkentekens" die met een D of een B beginnen, is
echter niet "volgemaakt". Voor het onderscheid tussen "geel" en "grijs"
kenteken bleek bij deze kentekens geen belang meer te zijn (dat onderscheid
diende vooral een fiscaal doel, maar het betreft voertuigen die vanwege hun
leeftijd sowieso motorrijtuigenbelastingvrij zijn). Toen ging men voor deze
beide categorieën ("geel" én "grijs" kenteken) over op de beginletter A,
zonder de beginletters D en B eerst "vol" te maken). Achtereenvolgens zijn
met de beginletter A reeds nieuwe "kalssiekerkentekens" uitgegeven met de
volgende combinaties: AE, AH, AL en AR. Het is mij niet duidelijk waarom men
AM heeft overgeslagen.
"Semi-klassiekers" met de bouwjaren 1973 t/m 1977 voelden zich achtergesteld
en daarom werd uiteindelijk ook dáárvoor een oplossing gevonden. En wel in
de serie "2 cijfers - 2 letters - 2 cijfers", door een in die serie nog niet
gebruikte letter te introduceren: de Y. Nieuwe kentekens voor déze categorie
hebben dus altijd de beginletter Y.
SAMENVATTING VOOR PERSONENAUTOKENTEKENS ("geel" kenteken)
[behoudens enkele voor bijzondere gevallen gebruikte kentekens]
"2 LETTERS - 2 CIJFERS - 2 CIJFERS"
Met de eindletters D, G, K, P, T, X:
vanaf 1951. Beginletters achtereenvolgens N, P, R, S, T, U, V, X, Z en
vervolgens (vanaf 1959) A, B, D, E, F, G, H, J, M. Dit systeem raakte "vol"
in 1963.
Met de eindletters A, E, F, H, J, L, M, N, R, S, U, V, Z:
vanaf 1963. Beginletters achtereenvolgens M, J, H, G, F, E (chronologisch in
díé volgorde, men nummerde in het alfabet terug! Tot en met de beginletter
E). Liep tot in 1965.
Voor recent uitgegeven "klassiekerkentekens" in deze serie zie verderop.
"2 CIJFERS - 2 CIJFERS - 2 LETTERS"
Begonnen in 1965. Liep tot in 1973.
Eindletters A, D, E, F, G, H, J, K, L, M, N, P, R, S, T, U, V, X, Z. (de B
niet, die is voor "grijze" kentekens!).
"2 CIJFERS - 2 LETTERS - 2 CIJFERS"
Begonnen eind 1973. Liep tot in 1978.
Dezelfde eindletters als de vorige serie.
Afwijkingen: kentekens in deze serie met de beginletter Z zijn vervangenbde
kentekens.
Kentekens in deze serie met een Y zijn recent uitgegeven kentekens voor
"semi-klassiekers".
"2 LETTERS - 2 CIJFERS - 2 LETTERS"
Begonnen in oktober 1978. Liep tot in 1991.
Beginletters (voor personenauto's) D, F, G, H, J, K, L, N, P, R, S, T, X, Y,
Z.
"2 LETTERS - 2 LETTERS - 2 CIJFERS"
Begonnen in september 1991. Liep tot in 1999.
Beginletters (voor personenauto's) als bij de vorige serie, maar zonder de K
en de Y.
De laatstgebruikte beginlettercombinatie in deze serie is ZN.
"2 CIJFERS - 2 LETTERS - 2 LETTERS"
Begonnen op 10 juni 1999. Serie loopt nog.
Beginletters (voor personenauto's), voor zover tot nu toe uitgegeven: D, F,
G, H, J, L, N, P.
NIEUWE KENTEKENS VOOR OUDE VOERTUIGEN ("KLASSIEKERS" EN "SEMI-KLASSIEKERS")
In de serie "2 LETTERS - 2 CIJFERS - 2 CIJFERS"
Tot nu toe zijn achtereenvolgens de volgende lettercombinaties uitgegeven
(voor personenauto's): DE, DH, DL, DM, DR, AE, AH, AL en AR.
De combinaties met de beginletter A worden niet alleen voor personenauto's,
maar ook voor bedrijfsauto's gebruikt.
Het betreft hier steeds NIEUWE kentekens voor auto's van vóór 1973.
In de serie "2 CIJFERS - 2 LETTERS - 2 CIJFERS"
Beginletter Y.
Het betreft hier steeds NIEUWE kentekens voor auto's uit de jaren 1973 t/m
1977. Of dit alleen personenauto's betreft of ook "grijze" kentekens, is mij
niet bekend.