Məhəmməd Hüseyn şəhriyar Pdf
Anahí Keoshia
Məhəmmədhseyn Şəhriyar 1906-cı ildə Təbriz şəhərinin Bağmeşə blgəsində, o zamanın tanınmış hquqşnaslarından Hacı Mirağa Xoşginabinin ailəsində dnyaya gəlmişdir. O, ilk təhsilini kənd məktəbində Molla İbrahim adlı bir axund və Molla Ağa Məhəmməd Bağırdan almışdır. Molla İbrahimə qədər ona yazıb-oxumağı dvrn tanınmış ziyalısı Hacı Mirağa yrətmişdir. O, ailəsi ilə birlikdə Təbrizə qayıtdıqdan sonra təhsilini "Fyuzat" və "Mttəhidə" mədrəsələrində davam etdirmiş, orta təhsilini bitirdikdən sonra 1924-c ildə Tehrana gəlmiş və tibb fakltəsinə daxil olmuşdur[2]. O, Srəyya adlı bir qıza aşiq olmuş və bu məhəbbəti ilə əlaqədar onun başı bir ox bəlalar əkmiş, Srəyyanın qohumları bu izdivaca etiraz əlaməti olaraq Şəhriyara təzyiq gstərərək, onun Tehrandan Nişapura srgn edilməsinə mvəffəq olurlar, beləliklə də şair ali təhsilini yarımıq qoymağa məcbur olur[3]. O, bir mddət İranın mxtəlif şəhərlərində həminin Məşhəddə yerli idarələrdə məmurluq vəzifəsində alışmış, 1930-cu illərin ortalarında Tehrana qayıdıb banklardan birinə işə dzəlimişdir. 1950-ci illərin əvvəllərində Təbrizə gələn şair 1953-c ildə ibtidai məktəbdə dərs deyən Əzizə xanımla evlənmişdir.
M. Şəhriyarın ana dilində yazmış olduğu şeirlərə misal olaraq "Behcətabad xatirəsi", "Qaranlıq gecələr", "El blbl", "O taydan gələnə", "Pərvanə və şəm", "Dan ulduzu da batdı", "Alnımın yazısı" və s. kimi bədii nmunələri gstərmək olar. Şəhriyarın ana dilində yazdığı şeirləri arasında Bakıdakı qələm dostlarına həsr etdiyi şeirlər, yazdığı mənzum məktubları byk maraq kəsb edir. Xalq şairləri Sleyman Rstəm, Məmməd Rahim, Bəxtiyar Vahabzadə, Rəsul Rza, Səməd Vurğun, Balaş Azəroğlu, Hkumə Billuri, Shrab Tahir, şərqşnas alim, professor Rstəm Əliyevə nvanlanmış şeirləri buna parlaq misaldır: " Məmməd Rahim həzrətlərinə cavab", "Qardaşım Sleyman Rstəm[11]ə ithaf", " Can Rstəm", "El blbl", " Dynmə, synmə", "Gzn aydın" əsərlərində Bakı həsrəti ox gcl ifadəsini tapmışdır[4]. Məhəbbət lirikasının byk korifeyləri Hafiz və M. Fzulinin qəzəlləri ilə mqayisəyə qadir olan sevgi şeirləri, dnya həyatının mahiyyəti barədə fəlsəfi dşncələri əks etdirən hikmətli qəsidələri, real həyat mşahidələrinin məhsulu kimi yaranan lirik poemalar məllifi olan sənətkarı Azərbaycan şeirinin ən yksək zirvələri sırasına ucaldan, ilk nvbədə onun vətənpərvərlik duyğuları aşılayan, milli həmrəylik ideyasını təbliğ edən əsərləri olmuşdur. Həyatının byk bir hissəsini İranın mxtəlif şəhərlərində, Azərbaycandan uzaqlarda yaşamağa məcbur olan Şəhriyar znn qəriblik qismətini vətənin taleyilə mqayisə edir, bu paralellikdə rəmzi bir məna grrd:
Ustad Məhəmmədhseyn Şəhriyar 18 sentyabr 1988-ci ildə Tehranın Mehr xəstəxanasında dnyasını dəyişmiş, 20 sentybar Təbrizdəki Surxab qəbiristanlığında "Məqbərətş-şəra"da ("Şairlərin məqbərəsi"ndə) dəfn olunmuşdur[18]. Həmin gn Cənubi Azərbaycanda milli matəm gn elan edilmişdir.
Məhəmmədhseyn Şəhriyarın zəngin yaradıcılıq irsi znn mvzu dairəsinə, əhatə imkanlarına grə olduqca genişdir. Ədibin yaradıcılığı həm İranda, həm də Azərbaycanda daim tədqiqatıların diqqət mərkəzində olmuşdur. Ə. Atəş, Q. Beqdeli, H. Billuri, Byk Nikəndiş, Ə. Əblfəzl, C. Əlizadə, H. Məmmədzadə, K. Məşrutəi Snməz[19], İ. Həbibbəyli, T. Əhmədov, H. Məhəmmədi, Ə. Kaviyanpur, G. Baxşəliyeva, İ. Qəribli[20], E. Fuad, E. Quliyev, M. Məhəmmədi, N. Əlizadə, M. Məhəmmədhseyn, Z. Mənuhr, H. Mnzəvi, B. Nəbiyev, F. Nsrətullah, N. Rizvan, S. Əmirov, Y. Şeyda, Ə. Bije, S. Bayramzadə, A. Həsənova və b. şairin həyat və yaradıcılığı haqqında tədqiqatlar araşdırmalar aparmış, monoqrafiya, kitab və məqalələr yazmışlar. Azərbaycanda milli şəhriyarşnaslıq məktəbi formalaşmaqdadır. 2023-c il, mayın 21-də Məhəmmədhseyn Şəhriyarın xatirəsinə həsr olunan vebsaytın təqdimatı keirilib
Məhəmmədhseyn Şəhriyar 1906-cı ildə Təbriz şəhərinin Bağmeşə blgəsində, o zamanın tanınmış hquqşnaslarından Hacı Mirağa Xoşginabinin ailəsində dnyaya gəlmişdir. O, ilk təhsilini kənd məktəbində Molla İbrahim adlı bir axund və Molla Ağa Məhəmməd Bağırdan almışdır. Molla İbrahimə qədər ona yazıb-oxumağı dvrn tanınmış ziyalısı Hacı Mirağa yrətmişdir. O, ailəsi ilə birlikdə Təbrizə qayıtdıqdan sonra təhsilini "Fyuzat" və "Mttəhidə" mədrəsələrində davam etdirmiş, orta təhsilini bitirdikdən sonra 1924-c ildə Tehrana gəlmiş və tibb fakltəsinə daxil olmuşdur. O, Srəyya adlı bir qıza aşiq olmuş və bu məhəbbəti ilə əlaqədar onun başı bir ox bəlalar əkmiş, Srəyyanın qohumları bu izdivaca etiraz əlaməti olaraq Şəhriyara təzyiq gstərərək, onun Tehrandan Nişapura srgn edilməsinə mvəffəq olurlar, beləliklə də şair ali təhsilini yarımıq qoymağa məcbur olur. O, bir mddət İranın mxtəlif şəhərlərində həminin Məşhəddə yerli idarələrdə məmurluq vəzifəsində alışmış, 1930-cu illərin ortalarında Tehrana qayıdıb banklardan birinə işə dzəlimişdir. 1950-ci illərin əvvəllərində Təbrizə gələn şair 1953-c ildə ibtidai məktəbdə dərs deyən Əzizə xanımla evlənmişdir.
M. Şəhriyarın ana dilində yazmış olduğu şeirlərə misal olaraq "Behcətabad xatirəsi", "Qaranlıq gecələr", "El blbl", "O taydan gələnə", "Pərvanə və şəm", "Dan ulduzu da batdı", "Alnımın yazısı" və s. kimi bədii nmunələri gstərmək olar. Şəhriyarın ana dilində yazdığı şeirləri arasında Bakıdakı qələm dostlarına həsr etdiyi şeirlər, yazdığı mənzum məktubları byk maraq kəsb edir. Xalq şairləri Sleyman Rstəm, Məmməd Rahim, Bəxtiyar Vahabzadə, Rəsul Rza, Səməd Vurğun, Balaş Azəroğlu, Hkumə Billuri, Shrab Tahir, şərqşnas alim, professor Rstəm Əliyevə nvanlanmış şeirləri buna parlaq misaldır: " Məmməd Rahim həzrətlərinə cavab", "Qardaşım Sleyman Rstəmə ithaf", " Can Rstəm", "El blbl", " Dynmə, synmə", "Gzn aydın" əsərlərində Bakı həsrəti ox gcl ifadəsini tapmışdır. Məhəbbət lirikasının byk korifeyləri Hafiz və M. Fzulinin qəzəlləri ilə mqayisəyə qadir olan sevgi şeirləri, dnya həyatının mahiyyəti barədə fəlsəfi dşncələri əks etdirən hikmətli qəsidələri, real həyat mşahidələrinin məhsulu kimi yaranan lirik poemalar məllifi olan sənətkarı Azərbaycan şeirinin ən yksək zirvələri sırasına ucaldan, ilk nvbədə onun vətənpərvərlik duyğuları aşılayan, milli həmrəylik ideyasını təbliğ edən əsərləri olmuşdur. Həyatının byk bir hissəsini İranın mxtəlif şəhərlərində, Azərbaycandan uzaqlarda yaşamağa məcbur olan Şəhriyar znn qəriblik qismətini vətənin taleyilə mqayisə edir, bu paralellikdə rəmzi bir məna grrd:
Ustad Məhəmmədhseyn Şəhriyar 18 sentyabr 1988-ci ildə Tehranın Mehr xəstəxanasında dnyasını dəyişmiş, 20 sentybar Təbrizdəki Surxab qəbiristanlığında "Məqbərətş-şəra"da ("Şairlərin məqbərəsi"ndə) dəfn olunmuşdur. Həmin gn Cənubi Azərbaycanda milli matəm gn elan edilmişdir.
Məhəmmədhseyn Şəhriyarın zəngin yaradıcılıq irsi znn mvzu dairəsinə, əhatə imkanlarına grə olduqca genişdir. Ədibin yaradıcılığı həm İranda, həm də Azərbaycanda daim tədqiqatıların diqqət mərkəzində olmuşdur. Ə. Atəş, Q. Beqdeli, H. Billuri, Byk Nikəndiş, Ə. Əblfəzl, C. Əlizadə, H. Məmmədzadə, K. Məşrutəi Snməz, İ. Həbibbəyli, T. Əhmədov, H. Məhəmmədi, Ə. Kaviyanpur, G. Baxşəliyeva, İ. Qəribli, E. Fuad, E. Quliyev, M. Məhəmmədi, N. Əlizadə, M. Məhəmmədhseyn, Z. Mənuhr, H. Mnzəvi, B. Nəbiyev, F. Nsrətullah, N. Rizvan, S. Əmirov, Y. Şeyda, Ə. Bije, S. Bayramzadə, A. Həsənova və b. şairin həyat və yaradıcılığı haqqında tədqiqatlar araşdırmalar aparmış, monoqrafiya, kitab və məqalələr yazmışlar. Azərbaycanda milli şəhriyarşnaslıq məktəbi formalaşmaqdadır. 2023-c il, mayın 21-də Məhəmmədhseyn Şəhriyarın xatirəsinə həsr olunan vebsaytın təqdimatı keirilib
59fb9ae87f