Bir Köpekte Pentotal Anestezisini Izleyerek Gelisen Ventrikül Fibrilasyonu

[Yönetici (narkoz@googlegroups.com)]

Bir Köpekte Pentotal Anestezisini Izleyerek Gelisen Ventrikül
Fibrilasyonu

(Olgu Sunumu)

Zülfikar SARITAS

Adnan Menderes Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Cerrahi Anabilim
Dalı, Aydın-TÜRKIYE

Perran GÖKÇE

Ankara Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Cerrahi Bilim Dalı, Ankara-
TÜRKIYE

Bahattin KOÇ

Ankara Üniversitesi, Veteriner Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Bilim Dalı, Ankara-TÜRKIYE

Gelis Tarihi: 09.10.1996

Tr. J. of Veterinary and Animal Sicences

22 (1998) 497-501

(c) TÜBITAK

497

Özet: Bu olgu sunumunda bir köpekte rastlanan Pentotal (Thiopental
Sodium) anestezisini izleyerek aniden gelisen ventriküler

fibrilasyon ve sagaltımını anlatmaktadır. Preoperatif dönemde yapılan
hemotolojik ve biyokimyasal testlerde ve EKG'de hiçbir anormal

bulguya rastlanılmadı. Deneysel bir operasyon için hazırlanan bu
olguda anestezi indüksiyonu öncesi kangazları ve EKG

monitörizasyonu gerçeklestirdi. Xylazin hydrochlorid (2 mg/kg IM) ile
premedike edilen köpegin anestezi indüksiyonu 15mg/kg

dozda Pentotal sodyum'un intravenöz yolla uygulanmasıyla
gerçeklestirildi. Solunum depresyonunu takiben hayvan entübe edilip

volum respiratuarına baglandı ve %40 hava oksijen karısımı ile
dakikada 16 kez olacak sekilde ventile edildi. Indüksiyonu izleyen 5.

dakikada herhangi bir ön belirti olmaksızın EKG'de fibrilasyon trasesi
gözlendi. Monitörde arteriyel kan basınç trasesi düzbir çizgi

halini alıp kayboldu. Resusitasyona dakikada 30 kez olacak sekilde
kapalı kalp masajıyla baslandı. Ventilasyona %100 oksijen

solutularak devam edildi. 5mg/kg dozda Lidocain HCI antiaritmik olarak
intravenöz yolla verildi. 30 Joulle eksternal defibrilasyon

gerçeklestirildi. Buna karsın kalp ritmi normale dönmedi. 60 mmol
Sodyum bikarbonatın iv yolla verilisini takiben 50 Joulle eksternal

defibrilasyon tekrarlandı. Son defibrilasyondan sonra basınç trasesi
monitörde belirmeye basladı. Arteriyel basıncın 50 mmHg'nın

üstüne çıkmasıyla kapalı kalp masajına son verildi. Vital bulgular
normale dönünce deneysel operasyon tamamlanıp hayvan ekstübe

edildi. Postoperatif dönemdeki gözlem peryodunda herhangi bir anormal
bulguya rastlanılmadı.

Anahtar Sözcükler: Pentotal, Köpek, Ventriküler Fibrilasyon,
Defibrilasyon.

Ventricular Fibrillation Induced by Thiopental Sodium During
Anesthesia in a Dog

(Case Report)

Abstract: In this case report, a sudden devoloped ventricular
fibrillation following Pentothal anaesthesia in a dog and the
treatment

done was subjected. No abnormal findings were detected according to
haemotologic and biochemical tests and ECG obtained at the

preoperative period. Blood gases analysis and ECG monitoring were
performed before anaesthesia induction for this experimental

surgery. After the case was premedicated with Xylazine hydrochlorid
(2mg/kg im), anaesthesia was induced by pentothal (Thiopental

sodium 15 mg/kg iv). Following respiratoric depression, the dog was
entubated and connected to the volume respiratory device. The

dog was ventilated with 40% oxygene-air mixture 16 per minute. At the
5th. minute after induction, fibrillation traces were seen

on ECG without any evidence and arterial pressure traces was
disappeard on the monitor. These changes couldn't have recorded

because the fibrillation was developed suddenly. Resusitation was
beginned by performing external heart massage 30 per minute,

ventilation was followed with %100 oxygene. Lidocaine HCl were
injected iv and defibrillation was repeated with 50 Joulle, then

pressure traces were reappeared. External heart massage was stopped
after arterial pressure had reached over 50 mmHg. When

the vital signs had become normal, experimental operation was
performed and the dog was extubated. No abnormal signs were

detected during postoperative observation period.

Key Words: Pentothal, Dog, Ventricular Fibrillation, Defibrillation.

Giris

Ventriküler fibrilasyon; ventrikül pompalama

etkinliginin kaybolması ile gelisen, multifokal karakterli,

yasamı tehlikeye sokan ve acilen düzeltilmesi gereken bir

kalp ritim bozuklugudur. Kısa etkili barbitüratlar (pentotal),

halotan, xylazine uygulamaları sırasında ve digitalis

zehirlenmelerinde ventriküler fibrilasyon gelisebilir.

Bundan baska gelisen ciddi elektrolit kayıplarında

(hipokalsemi, hipokalemi) ve metabolik alkalozis durumlarında

ventriküler fibrilasyon olusabilmekle birlikte;

hipoksi, sok, travma ya da cerrahi girisimler sırasında

kalbin direkt mekaniksel uyarımı ile ortaya çıkan kardiak

arrest sırasında da gelisir. Ventriküler fibrilasyonun

birbaska nedeni de kardiak patolojilerdir.

Bir Köpekte Pentotal Anestezisini Izleyerek Gelisen Ventrikül
Fibrilasyonu (Olgu Sunumu)

Pentotal çok kısa etkili barbitürat türevi olan katı

anestezik maddedir. Pentotal ile anesteziye edilen

köpeklerin %40'ında aritmi gelistigi, Kardiyak patolojisi

bulunmayan hastalarda fibrilasyonun, pentotal'in kardiyotoksik

etkisine baglı olarak ortaya çıktıgı bildirilmektedir

(1-4). Peterson ve arkadasları (5) 3000 köpekten

95'inde spontan aritmi saptamıs, 58 köpegin 14'ünde de

herhangi bir kalp hastalıgı olmamasına karsın aritmiye

rastladıklarını bildirmistir. Clark ve arkadasları ise (1);

saglıklı köpeklerde anestezi sırasında gelisen ventrikül fibrilasyonu

ve kardiyopulmoner arrest sıklıgını 1/679

olarak kaydetmistir.

Cerrahi girisimlerde anestezi indüksiyonu ve idamesi

için kullanılan ve 45-60 dakikalık genel anestezi saglayan

pentotal'in myokard üzerine olan depresif etkisi uzun

süredir bilinmektedir (5-7). Pentotal bilinen bu etkisini;

miyokard üzerine olan direkt negatif inotropik etkisiyle

sol ventrikül bosalma zamanını kısaltıp, sol ventrikül

çalısma indeksini azaltarak olusturmaktadır (8). Diger

kısa etkili barbitüratlar gibi pentotal de aritmojenik etkiye

sahiptir (2, 3, 6-13). Pentotalin aritmojenik etkisini adrenal

medulladan epinefrin salınımına neden olması ve

myokardı epinefrine karsı duyarlı hale getirmesi ile

gerçeklestirdigi bildirilmektedir (12, 13).

Diger bir görüs de negatif inotropik etkisi nedeniyle

myofibrillerde kalsiyum seviyesini azaltarak etkili oldugu

seklindedir (4). Pentotalin verilisini takiben kalp debisi

%24 oranında düser, atım volümü azalır. Kalp frekansı,

sol atriyel basınç ve ortalama pulmoner arter basıncında

artıs görülür (9). Ayrıca kardiyak indeks, myokardiyal

kontraktilite, sistemik ve pulmoner vasküler resistans'da

degisiklik olmadıgı bildirilmistir (3, 13).

Turner ve arkadasları (13) 30. saniyede arteriyel kan

basıncında artıs oldugunu kaydetmelerine karsın;

Robinson (10) pentotal anestezisinde arteriyel kan

basıncının düstügüne isaret etmistir. Ayrıca Rubin (14),

köpeklerde kısa etkili barbitürat uygulamalarında ventriküler

fibrilasyon'a rastladıgını bildirmistir. Takemura ve

arkadasları (1) bir olguda gelisen kardiyopulmoner

arrest'de kapalı kalp masajının yeterli kan basıncını

saglayamadıgı için açık kalp masajı yaptıklarını rapor

etmistir.

Ventriküler fibrilasyon sagaltımında 3 temel kural

bildirilmistir. Bunlar Solunum yollarının açık tutulması,

ventilasyonun ve dolasımın devamlılıgının saglanmasıdır

(1, 4, 8, 9).

Ülkemizde köpeklerde anesteziye baglı olarak gelisen

ventriküler fibrilasyon olgusu ve sagaltımına iliskin yayına

rastlanamamıstır. Dünyada da bu konuda bildirilen yayın

sayısı pek azdır (1). Ventriküler fibrilasyonun tanısı için

EKG ve kan basıncı monitörizasyonuna, sagaltımı için de

defibrilatör ve tam donanımlı amaliyathane sartlarına

gereksinim vardır. Bu nedenle bu olguda karsılastıgımız

pentotal anestezisine baglı olarak gelisen ventrikül fibrilasyonunun

tanısı ve sagaltımının sunumu uygun görüldü.

Materyal ve Metot

Materyal

Olgumuzun materyalini AÜ Veteriner Fakültesi Cerrahi

ABD'da deneysel amaçlı bir operasyon iin hazırlanan 20

kg agırlıgında 3 yaslı yerli erkek köpek olusturdu.

Deneysel çalısma öncesi 15 gün süreyle köpek karantina

altında tutuldu. Dıs ve iç parazitlere karsı antiparaziter

uygulamaları yapılan köpek karantina süresince günde

1800 cal'lik gıda ile beslendi. Preoperatif dönemde hemotolojik

ve biyokimyasal testler uygulandı (Tablo 1) ve EKG

bulgular degerlendirildi. Periferik kanın dirofilarya immitis

açısından mikroskopik incelemesi yapıldı ve mikrofilerlere

rastlanılmadı.

Metot

Operasyondan 12 saat önce hayvan aç bırakıldı. Genel

anesteziden 30 dakika önce 1 mg total dozda Atropin

sülfat'ın subkutan uygulanması ve 15 dakika önce 2mg/kg

dozda intramuskuler yolla Xylazine hydrochlorure

(Rompun 23.32 mg/ml Bayer) uygulamalarıyla

premedikasyon gerçeklestirildi. Sedatize edilen hayvana

anestezik madde ve serum uygulaması için vena sefalika

antebrahi'ye kateter (18 GA iv catheter Angiocath, Becton

Dickinson Vasculer Access Sandy Utah) yerlestirildi. EKG

monitörizasyonu yapıldı. Arteriyel kan basıncı

monitörizasyonu ve kan örnegi almak için Femoral arter

lokal anesteziyle prepare edilip 16 G kateter (16 G 70 cm

Cavafix, CERTO) konarak aorta abdominalis'e kadar

ilerletildi ve transducer (Transpac, diposable transducer,

Abbort critical Care systems North Chicago USA)

baglantısı yapılarak arteriyel basınç monitörizasyonu

(Petas KMA 460 B) sürekli olarak saglandı.

Anestezi indüksiyonu 15 mg/kg dozda Pentotal

(Thiopenthal Sodium, 0.5 g IE Ulugay ilaç san. TAS)'in

intravenöz yolla uygulanmasıyla gerçeklestirildi. Bu sırada

gelisen solunum depresyonunu takiben köpek 7F endotracheal

entübasyon tüpüyle orotracheal olarak entübe

edilip anestezi cihazına (Engström 300 Engström medcal

Bromma, Sweden) baglandı. Dakikada 16 kez %40 oksijen

hava karısımıyla ventile edildi. Replasman solüsyonu

olarak 5 ml/kg/saat dozunda Laktatlı Ringer solüsyonu

intravenöz yolla uygulandı. Kan gazları arteriyel kateterden

alınan örneklerin kangazları cihazında (Radiometer

498

Z. SARITAS, P. GÖKÇE, B. KOÇ

Copenhagen ABL 330 Acid-base Laboratory) ölçümüyle

sürekli takip edildi.

Indüksiyondan 5 dakika sonra herhangi bir önbelirti

olmaksızın monitörde arteriyel basınç trasesi düz bir çizgi

halini aldı. EKG'de ventriküler fibrilasyon trasesi gözlendi.

Reanimasyon için kapalı kalp masajına dakikada 30 kez

olacak sekilde baslandı. Köpek %100 oksijenle ventile

edildi. Hazırlanan defibrilatör (Physio-Control Lifepak 6 s

Defibrillatör, Physio control Corp. Washington USA) ile 30

Joulle eksternal defibrilasyon gerçeklestirildi, buna karsın

kalp ritmi normale dönmedi. Kan gazlarının düzeltilmesi

ve kan basıncının normale dönmesi üzerine daha önce

planlanan operasyona baslandı. Operasyon sırasında

gelisen ventriküler ekstrasistoller Lidocain hydrochloruru'ün

1,5 mg/kg/saat dozunda infüzyonuyla kontrol altına

alındı. Köpege herhangi bir inotropik ajan uygulanmadı ve

deneysel operasyon iki saat içinde tamamlandı. Operasyon

bitimini izleyerek yutkunma refleksinin baslamasıyla

köpek ekstübe edildi.

Bulgular

Preoperatif dönemde ve anestezi indüksiyonu

öncesinde hayvanın vital bulgularının normal oldugu

ancak indüksiyonu takiben 5. dakikada herhangi bir ön

belirti olmaksızın monitörde arteriyel basınç trasesi düz

bir çizgi halini aldıgı izlendi. EKG'de ventriküler

fibrilasyon trasesi izlendi. Fibrilasyon aniden gelistigi için

EKG kaydı alınamadı. 30 joulle yapılan defibrilasyon

isleminden sonra yapılan kangazları analizinde asidoz

gelistigi ve PCO2'in 58 mmHg ve pH 7.23, baz açıgı -10.8

mmol/L oldugu görüldü. 50 Joulle yapılan

defibrilasyondan sonra kalp ritmi normale döndü ve kan

basıncı 50 mmHg'nın üzerine çıktı. Indüksiyon öncesi,

sonrası, fibrilasyon sırasında ve defibrilasyondan sonraki

kangazları degerleri tablo 2 de gösterilmistir.

Tartısma

Pentotal ile anesteziye edilen köpeklerde kalp ritim

bozukluklarının sık görülebilecegi ve pentotalin

ventriküler fibrilasyona neden olabilecegi bildirilmektedir

(1, 2, 3, 4). Olgumuz bu fikri destekler niteliktedir.

Herhangi bir kalp hastalıgı bulunmayan köpeklerde de

aritmiye rastlanması (5) olgumuzda gözlenen ventrikül

fibrilasyonunun nedeninin pentotal anestezisi olduguna

taraftar bir görüstür.

Pentotal anestezisini izleyerek kalp frenkasında artıs

görüldügü belirtilmektedir (3, 9, 13). Bu olguda kalp

frenkansında anlamlı olmamakla birlikte bir azalma

gözlendi. Turner ve arkadasları (13) 30. Saniyede

arteriyel kan basıncında artıs oldugunu belirtmelerine

karsın, Robinson (10) pentotal anestezisinde arteriyel kan

basıncının düstügüne isaret etmistir. Indüksiyonu izleyerek

gelisen arteriyel kan basıncındaki artıs Turner ve

arkadaslarının bildirimini destekler niteliktedir.

Takemura ve arkadasları (1) ventriküler fibrilasyonu

izleyerek gelisen kardiyopulmoner arrest olgusunda

kapalı kalp masajıyla yeterli kan dolasımını

saglayamadıklarını ve açık kalp masajına gereksinim duyduklarını

bildirmistir. Bu olguda ise kapalı kalp masajıyla

yeterli kan dolasımı saglandı.

Fibrilasyonun nedeni olarak tek basına anestezik maddeler

sorumlu tutulamaz. Kalp hastalıkları da fibrilasyon

olusumu üzerine etkindir. Hastanın preoperatif dönemde-

499

Kreatinin mg/dl 1.3 Total protein g/dl 8.6

Ca++ mg/dl 13.34 Kolesterol mg/dl 146

Na++ mmol/L 159 pH 7.42

K+ mmol/L 6.19 PCO2 (mmHg) 36

ALT U/L 40 PO2 (mmHg) 132

AST U/L 34 HCO3 (mmol/L) 20.6

GGT U/L 8.7 PCV % 36

Hemoglobin g/dl 8.1 RBC 1012/L 6.8

Albumin g/dl 2.9 WBC 109/L 13.2

Glukoz % 87.9 Baz açıgı mEq/L -1.0

EKG dk 98 sinüzal Saturasyon% %98.1

Tablo 1. Olguya ait preoperatif

Biyokimyasal ve hematolojik

bulgular.

Bir Köpekte Pentotal Anestezisini Izleyerek Gelisen Ventrikül
Fibrilasyonu (Olgu Sunumu)

ki laboratuvar ve klinik buluları kardiyak patolojilerin

ayrımı için gereklidir (4, 8, 9). Bu gözlem, kardiyak

patolojisi bulunmayan köpeklerde pentotal anestezisine

baglı olarak ventriküler fibrilasyon gelistigi fikrini
desteklemektedir.

Fibrilasyonun sagaltımında üç temel kosul bildirilmektedir.

Üst solunum yollarının açık tutulması, solunumun ve

dolasımın sürekliliginin saglanmasıdır. Bu önlemler oksijen

tüketimi yüksek olan kalp, beyin gibi organların beslenmesini

ve fonksiyonlarının devamlılıgını saglamaktadır (1,

4, 8, 9). Bu olguda hayvan entübe edilmis oldugu için

%100 oksijenle pozitif basınçlı ventilasyon gerçeklestirilmistir.

Solunum devamlılıgı yapay ventilasyonla, fibrilasyonu

takiben kapalı kalp masajıyla da dolasımın devamlılıgı

saglanmıstır.

Fibrilasyon sırasında gelisen asidozun sagaltımı için

sodyum bikarbonatın iv enjeksiyonu önerilmekte ve

antiaritmik olarak da Lidocain hydrochlorurün 24-75

mcg/kg/dk dozda infüzyonu ve kristolloid solüsyonunun 6

ml/kg/dk hızlı infüzyonu önerilmektedir. a adrenerjik

reseptör stimülanı olan epinefrin uygulamasıyla periferik

vazokonstruksiyon olusumuyla sistemik vasküler resistansın

dolayısıyla organlara giden kan volümünün direkt

olarak arttıgı, bu nedenle 5 mcg/kg dozda epinefrinin

antiaritmik ilaç uygulamasını izleyerek hastaya verilmesi

gerektigi bilidirilmektedir (4). Bu olguda 5 mg/kg dozunda

lidociain hydrochlorur uygulamasıyla ritim bozuklugu

kontrol altına alınmıs ve 0.25 mg total dozda epinefrin

uygulamasıyla da dolasım düzeltilmeye çalısılmıstır.

Defibrilasyonun köpeklerde dogru akımlı defibrilatörlerin

kullanımıyla eksternal olarak 2-5 Joulle/Kg dozda uygulanması

önerilmektedir (1, 4). Bu olguda 30 ve 50 Joulle

eksternal defibrilasyon gerçeklestirilmis ve 50 joulle'lük

defibrilasyon dozu fibrilasyonun düzeltilmesi için yeterli

olmustur.

Pentotal dünyada birçok ülkede veteriner pratikte

1937 yılından beri basarıyla kullanılmaktadır (13). Bu

nedenle pentotal ve diger anestezik maddelerin kullanımı

ile saglanan genel anastezi sırasında olusacak ritim bozuklukları

nedeniyle EKG monitörizasyonu rutin olarak uygulanmalı,

anestezi gereçleri arasında defibrilatör, kan

gazları cihazı; antiaritmikler, inotropik ajanlar ve sodyum

bikarbonat gibi ilaçlar hazır bulundurulmalıdır. Riskli

hastaların preoperatif verilerinin iyi izlenmesi ve buna

göre anestezik madde seçimine gidilmesi hastanın

yasamını korumada gerekli bir önemlidir.

Yazısma Adresi:

Zülfikar SARITAS

AÜ. Veteriner Fakültesi

Cerrahi ABD.

Dıskapı, Ankara-TÜRKIYE

Kaynaklar

1. Takemura, N., Washizu, M., Koyama, H., Motoyoshı, S.:

Multifocal ventricular tachycardia after resusitation by direct
current

counter shock in a dog. J.Vet.Med.Sci. 1996; 58 (5): 451-

453.

2. Weirsiger, D.O., Davis, R.H., Szabuniewicz, M.: Prevention of

induced ventricular fibrillation in dogs anesthetized with ultrashort

actions barbiturates and halothane. JAVMA, 1974; 165 (4): 341-

345.

500

Normal Indüksiyon Indüksiyon Fibrilasyon Defibrilasyon

degerler öncesi sonrası sırasında sonrası

pH 7.35-7.46 7.365 7.40 7.23 7.323

PO2 (mmHg) 85-105 108 110 70 82

PCO2 (mmol/Hg) 30-44 36 35 58 39

HCO3 (mmol/L) 20-25 21.1 20 18.2 22.7

Ortalama 90-110 105 110 - 70

Arteriyel kan

basıncı (mmHg)

Baz 0-4 -1.0 -2.1 -10.8 -4.3

açıgı (mEq/L)

Nabız/dk 70-140 126 118 - 142

Saturasyon (%) 99.8 99.7 99.8 82.0 97.2

Tablo 2. Olgunun islem süresince

kaydedilen arteriyel kangazları

verileri.

Z. SARITAS, P. GÖKÇE, B. KOÇ

3. Bednarski, R.M., Majors, L.L., Atlee, J.L.: Epinephrine-induced

ventricular arrhytmias in dogs anesthetized with halothane:

Potential by thiamylal and thiopental. Am.J.Vet.Res. 1985; 46(9):

1829-1831.

4. Short, C.E.: Principles-Practice of Veterinary Anesthesia. 1991:

576-588. Williams & Wilkins. Baltimor.

5. Patterson, D.F., Detweiller, D.K., Hubben, K., Botts, R.P.:

Spontaneous abnormal cardiac arrhytmias and conduction disturbances

iin the dog. Am.Vet.J.Res. 1961; 5: 355-359.

6. Muir, W.W., Warner, L., Hamlis, R.L.: Arrhytmias in dogs associated

with epinephrine and thiamylal anesthesia. Am.J.Vet.Res.

1975; 36(9): 1291-1297.

7. Hilwing, R.W.: Cardiac arrhytmias in the dog: Detection and
treatment.

JAVMA. 1976; 169 (8): 789-797.

8. Tarhan, S.: Anesthesia and coronary artery surgery. 1986; 110-

111. Textbook. Year Book medical Publisher. Inc. Chicago.

9. Tarhan, S.: Cardiovascular Anesthesia and postoperative care.

1983; 44-45. Textbook. Year Book Medical Publisher. Inc.

Chicago.

10. Robinson, E.P., Sams, R.A., Muir, W.W.: Barbiturate anesthesia in

greyhound and mixed-breed dogs: Comperative cardiopulmonary

effect, anesthetic effects, and recovery rates. Am.J.Vet.Res.

1986; 47 (1): 2105-2112.

11. Sams, R.A., Muir, W.W., Detra, R.L., Robinson, E.P.: Comperative

pharmacokinetics and anesthetic effects of methohexital,
pentobarbital,

thiamylal, and thiopental in Greyhound dogs and non-

Greyhound, Mix-breed dogs. Am.J.Vet.Res. 1985; 46 (8): 1677-

1783.

12. Sams, R.A., Muir, W.W.: Effects of Phenobarbital on thiopental

pharmacokinetics in greyhounds. Am.J.Vet.Res. 1988; 459 (2):

242-249.

13. Turner, D.M., Ilkiw, J.E.: Cardiovascular and respiratory effects
of

three rapidly acting barbiturates in dogs.Am.J.Vet.Res. 1990; 51

(4): 598-604.

14. Rubin, G.L.: Applications of Electrocardiology in canine medicine.

JAVMA. 1968; 153 (1): 117-39.

501