شوخی با شوخی خیلی فرق دارد!
Reza Keshavarz
اخبار
شوخی با شوخی خیلی فرق دارد!
گاهی دچار ترس و وحشت میشویم و گاهی به خاطر از دست دادن چیزی یا موقعیتی بهشدت دچار احساس افسردگی میشویم؛ گاهی در برابر درخواستهای دیگران برایمان سخت است که پاسخ منفی بدهیم و گاهی ممکن است احساس کنیم در موقعیتی هستيم که مورد تمسخر و تحقیر قرار گرفتهایم. همه اين موارد و موارد بسیاری از این دست در زندگی، ما را با فشار و استرس روبهرو میکنند. همه افراد در برابر چنین موقعیتهایی راهکارهایی را برای مقابله با شرایط خود پیدا میکنند. ممکن است یکی از مکانیسمهایی که افراد انتخاب میکنند «شوخطبعی» باشد. از دهه پایانی قرن بیستم روانشناسان علاقه فزایندهای به مطالعه تفاوتهای فردی در شوخطبعی نشان دادهاند و به بررسی اثرات شوخطبعی بر زندگی فردی و اجتماعی و سلامت جسمانی و روانی پرداختهاند.
شاید برداشت ما از شوخطبعی با هم یکسان نباشد. شاید برای شما بسیار پیش آمده که از برخورد یا حرف کسی ناراحت شده باشید و او به شما گفته باشد که شوخی کرده است. یا اینکه احساس کرده باشید بعضی شوخیها را دوست دارید، اما بعضیها را دوست ندارید، یا بعضی آدمها جنبه شوخی دارند و برخی دیگر ندارند.
در واقع روانشناسان انواع مختلف شوخطبعی و کارکرد و اثرات آن را از هم متمایز میکنند. در رایجترین دستهبندی چهار سبک شوخطبعی را متمایز میکنند:
- 1-شوخطبعی خودفزاینده
در این نوع شوخطبعی افراد از شوخی برای مقابله با شرایط دشوار زندگی و تنشها و مصیبتهایی که برایشان پیش میآید استفاده میکنند. این شیوه به فرد کمک میکند تا در برابر تنشهایی که برایش پیش میآید از خودش دفاع کرده و با مشکلات مقابله کند.
- 2-شوخطبعی پیونددهنده
کسانی که از این سبک شوخطبعی استفاده میکنند درواقع از شوخی برای برقراری پیوند و ایجاد رابطه با دیگران استفاده میکنند. این افراد با شوخی میتوانند دیگران را سرگرم کنند و با تعریف خاطرات و داستانهای طنز و خندهدار فرح و نشاط ایجاد كرده و از سويي روابط بینفردی خود را تقویت میکنند. این افراد معمولا از خود تصور مثبتی دارند و در برخورد با دیگران سهلگیر هستند.
3- شوخطبعی پرخاشگرانه
در این سبک فرد بدون توجه و نگرانی در مورد اینکه شوخیاش چه اثری بر دیگران دارد رفتارهایی مانند دست انداختن یا طعنه زدن به دیگران را انجام میدهد و ممکن است لطیفههای توهینآمیز تعریف کند.
4- شوخطبعی خودشکن
در این سبک فرد برای خنداندن و سرگرم کردن دیگران و جلب توجه و تایید آنها رفتارهایی انجام ميدهد که شأن خود را پایین ميآورد. در واقع فردی که چنین شیوهای را به کار میگیرد میخواهد بعضی احساسهای منفی زیربنایی خود را انکار کند و درواقع به بهای تحقیر خود دیگران را بخنداند.
شوخی فعالیتی جهانشمول و بهطور کلی مثبت است و افراد در بافتهای فرهنگی متفاوت به گونههایی متفاوت حس شوخطبعی خود را بروز میدهند. شوخطبعی نوع «خودفزاینده» و«پیونددهنده» اثرات مثبت زیادی در زندگی دارند.
اثرات مثبت شوخطبعی براساس پژوهشهای انجامشده:
- شوخطبعی راهی برای مواجهه با مشکلات و فاصله گرفتن از یک مشکل است.
- کسانی که حس شوخطبعی بالایی دارند در مقایسه با کسانی که حس شوخطبعی ضعیف دارند، عملکرد شخصی، خانوادگی و اجتماعی بالاتری دارند.
- شوخطبعی موجب کاهش مشکلات جسمانی و درد میشود.
- شوخطبعی به افراد کمک میکند تا با تعارضهای هیجانی و عوامل فشارزای بیرونی از طریق اهمیت دادن به جنبههای طنزآمیز و سرگرمکننده مقابله کنند.
- از پیامدهای مثبت شوخطبعی، خرسندی، خشنودی، رضایتمندی و سازگاری است.
- توان مقابله فرد شوخطبع با استرسها بالاتر است.
- شوخطبعی از بیماریهایی مثل سرطان جلوگیری میکند.
- فاصله اجتماعی میانفردی را کاهش میدهد و به انسانها اجازه میدهد در افکار و احساسات هم سهیم باشند.
- شوخطبعی جذابیت افراد را در روابط بینفردی افزایش میدهد.
- بر رضایت زناشویی زوجین و رضایت آنها از رابطه اثر مثبت دارد.
- خلاقیت و انرژی را افزایش میدهد.
- افسردگی و اضطراب و احتمال خودکشی را کاهش میدهد.
حال که با اثرات معجزهآسای شوخطبعی بر زندگی و سلامت جسمی و روانی آشنا شدید، شاید از خودتان بپرسید که آیا شوخطبعی امری ذاتی است یا میتوان آن را در خود ایجاد کرد؟
اگرچه اغلب اوقات شوخطبعی را به عنوان یک ویژگی شخصیتی نسبتا پایدار در نظر گرفتهاند، اما با به کار بستن توصیههای ساده زیر میتوانید حس طنز و شوخطبعی را در خود تقویت کنید و از مزایای آن بهرهمند شوید:
- لبخند زدن را فراموش نکنید.
- رویدادها را جذاب و شاد بشمارید و به جنبههای مثبت بیشتر از جنبههای منفی توجه کنید.
- اگر در جمعی لطیفهگویی میشود، استقبال کنید و به جمع بپیوندید. تلاش کنید با بیان خاطرات شیرین و شاد خود به جمع نزدیک شوید.
- با افراد شاد و خوشمشرب بیشتر ارتباط برقرار کنید.
- هنگامی که شوخی میکنید، نبايد ديگران را تحقیر كنيد.
- بايد از شوخیهایتان دیگران هم مثل شما لذت ببرند.
- لطیفه بخوانید، اشعار طنز بخوانید، برنامههای طنز و فیلمهای طنز تماشا کنید تا نگاه طنزآمیز را درک کنید.
- لبخند را فراموش نکنید.