မၾကာေသးခင္က ဂူဂယ္အပ္ (Google Earth) internet ေျမပုံမွာ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္၊
ေမလက ၿဂိဳဟ္တုမွ ႐ုိက္ထားေသာ စက္ တလုိက္ satellite ဓါတ္ပုံထဲမွာ
စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ ေနရာ (site) တခုကုိ ျမင္လုိက္ရမိသည္။ ထုိေနရာတြင္
ကြန္တုိ (ေခၚ) ေလွခါးထစ္သဖြယ္ ေတာင္ကုန္းမ်ားကုိ ျဖတ္ေဖါက္ထားေသာ
သတၱဳတြင္း (contour strip mine) ကုိ ျမင္ေနရ သည္။
ေတာင္ကုန္းေတာင္တန္းအတြင္းရွိ ေျမေအာက္သတၱဳေၾကာကုိထိေအာင္
အေပၚယံေျမသားကုိ လွန္ထပ္ ဖယ္ရွား ကာ ေျမျပင္ကုိ ေလွခါးထစ္အျဖစ္
ေဖါက္တည္ထားသည္။ တခ်ဳိ႕ေနရာမ်ားတြင္ ေတာင္ကုန္းနံရံမ်ားကုိ တူးဆြ ေဖါက္ခ်
ၿပီး သတၱဳတြင္းကုိ ဖဲ့ယူၾကသည္။ ဤသုိ႔ သတၱဳတြင္းကုိ ဖဲ့ျခစ္ထုတ္ၿပီးေသာအခါ
ေတာင္ေၾကာတခုလုံးတြင္ ေလွခါးထစ္ သဏၭာန္ ေျမျပင္မွာ က်န္ေနခဲ့သည္။
(ဓါတ္ပုံ – ၁)
ပူးတြဲပါ ဓါတ္ပုံတြင္ ကားလမ္းမ်ားကုိ ေတာင္ကမ္းပါးရံ တေလွ်ာက္
ေလွခါးထစ္ပုံ ေဖါက္ထားသည္ကုိ ျမင္ႏုိင္သည္။ အ ခ်ဳိ႕လမ္းမ်ား၌ ေလာ္လီကား၊
ထရပ္ကားမ်ားတန္းစီလ်က္ သတၱဳတြင္းမ်ားကုိ တင္ေဆာင္ ယူသြားရန္
ေစာင့္ေနၾကပုံကုိ ျမင္ေနရသည္။ ေဒသခံ ကခ်င္အမ်ဳိးသားမ်ား၏အဆုိအရ
ဤတူးေဖၚေနေသာ သတၱဳမ်ဳိးမွာ မုိလစ္ဒီနမ္ (molybdenum) ဟုဆုိပါသည္။
ဤသတၱဳမ်ားကုိ တ႐ုတ္ျပည္တြင္းသုိ႔ သယ္ေဆာင္ သြားၾကပါသည္။
(ဓါတ္ပုံ – ၂)
Wikipedia အင္တာနက္ အဘိဌာန္တြင္ ေဖၚျပထားသည္မ်ားအရ မုိလစ္ဒီနမ္ကုိ
ပင္မသတၱဳအျဖစ္ တူးေဖၚေနၾကသည့္ ေနရာတြင္ ေၾကးနီ (copper) ႏွင့္ သံျဖဴ
(tungsten) ကုိလည္း တြဲဖက္တူးေဖၚ ရရွိေလ့ရွိ၏။ သတၱဳ႐ုိင္း မုိလစ္ဒီနမ္ကုိ
metal သံမာမ်ားျပဳလုပ္ရာ၌ “အေရာ” (alloys) အျဖစ္ ႀကိဳသုံးၾကသည္။
မုိလစ္ဒီနမ္မွာ အထူးတလည္ျပင္းထန္ေသာ အ ပူဒဏ္ (heat) ကုိ ခံႏုိင္သည္။
ထုိ႔ေၾကာင့္ သံခ်ပ္ကား၊ ေလယာဥ္ပ်ံသုံးပစၥည္း၊ အီလက္ထေရာနစ္ (electronic)
ပစၥည္း ျပဳလုပ္ရာတြင္ ေစ့ကပ္ (contact) သည့္ ပစၥည္း၊ ေမာ္တာစက္ (motor)
စသည္တုိ႔တြင္ သုံးၾကသည္။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္၊ ဇြန္ လပုိင္းက
ကမၻာ့သတၱဳေစ်းကြက္တြင္ မုိလစ္ဒီနမ္ တတန္လွ်င္ ေဒၚလာ ၁၀၃,၀၀၀
(တသိန္းေက်ာ္) ေစ်းထိ ျမင့္တက္ခဲ့ ဖူးသည္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လက
မုိလစ္ဒီနမ္ ေစ်းမွာ တတန္လွ်င္ ေဒၚလာ ၃၀,၀၀၀ (သုံးေသာင္း) ေစ်းရွိခဲ့သည္။
(ဓါတ္ပုံ – ၃)
ဤမုိလစ္ဒီနမ္ သတၱဳမုိင္းတူးေဖၚေနသည့္ ေနရာမွာ တ႐ုတ္နယ္စပ္ႏွင့္ ကပ္လ်က္
ကခ်င္ျပည္နယ္ ေျမေပၚတြင္ တည္ရွိ ေနသည္။ ကခ်င္ျပည္နယ္တြင္းရွိ
ခ်ီေဖြၿမဳိ႕၏ အေရွ႕ဖက္ (မ်ဥ္းေျဖာင့္) ၂၆ မုိင္အကြာ၊ ျမစ္ႀကီးနားၿမဳိ႕မွ
(မ်ဥ္းေျဖာင့္) တ တန္းထည္း မုိင္ ၈၀ အကြာတြင္ တည္ရွိသည္။ ဒုတိယ
ကမၻာစစ္ကာလ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံ၊Texasျပည္နယ္သား ေလ ယာဥ္(ပုိင္းေလာ့) မွဴး
ဂ်င္မီေဖာက္စ္ (Jimmy Fox) ပ်ံသန္း ပ်က္က်ခဲ့သည့္ ေလယာဥ္ပ်က္ရွိရာ၊
တ႐ုတ္-ျမန္မာ နယ္စပ္ ေနရာမွ အေနာက္ဖက္သုိ႔ (မ်ဥ္းေျဖာင့္) ၁၀ မုိင္အကြာ၌
ရွိသည္။ လတၱိက်ဳအားျဖင့္ ၂၁ ံ ၅၁’ ၁၅.၃၀” (ေျမာက္) ႏွင့္ ေလာင္ရ်ီက်ဳ ၉၈
ံ ၃၂’ ၃၈.၆၁” (အေရွ႕) ေနရာတြင္ တည္ရွိသည္။
(ဓါတ္ပုံ – ၄)
ဤမုိလစ္ဒီနမ္ သတၱဳတြင္းရွိရာ ေဒသသည္ တုိင္းရင္းသား ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား
သြားေရာက္ေနထုိင္ခဲေသာ၊ လူေန က်ဲပါး ေသာေနရာ ျဖစ္သည္။ အတြင္းသိ ေဒသခံ
အမည္မေဖၚလုိေသာ ကခ်င္မိတ္ေဆြမ်ား၏ အဆုိအရ ထုိသတၱဳတြင္း၌ တ ႐ုတ
အုပ္စုမ်ားက တူးေဖၚေနၾကၿပီး ဒီမုိကရက္တ တပ္မေတာ္သစ္ (NDA — New
Democratic Army) အမည္ရွိ နယ္ ျခားေစာင့္ ကခ်င္အဖြဲ႔က စီမံႀကီးၾကပ္သည္။
ဤသတၱဳတြင္း၌ ႐ုရွားပညာရွင္မ်ား (technician) မ်ား ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ၾက
ေၾကာင္းလည္း ဆုိပါသည္။
ဤသတၱဳတြင္း (mine) သည္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္မ်ား၏ တရားမ၀င္
စီးပြားေရး လုပ္ငန္းတခု ျဖစ္ပါသည္။ တုိင္း ျပည္အတြက္ စီးပြား၊ ၀င္ေငြ
ျဖစ္ေစရမည့္အစား ကုိယ့္စစ္ေဘာင္းဘီအိပ္အတြင္း ကုိယ္က်ဳိးယူေနၾကျခင္း
ျဖစ္သည္။
ေဒသခံ ကခ်င္အမ်ဳိးသားမ်ား အဆုိအရ အခ်ိန္အားျဖင့္ ၂၀၀၅-၂၀၀၆ ခုႏွစ္
၀န္းက်င္က ေျမာက္ပုိင္းတုိင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ တုိင္းမွဴး၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္
(Maj-General) အုန္းျမင့္ကုိယ္တုိင္ ဤသတၱဳတြင္းေနရာသုိ႔ လာေရာက္၍
ကခ်င္နယ္ျခားေစာင့္ တပ္ မ်ား၏ ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဇခုန္တိန္႔ယိန္း (Zahkung
Ting Ying) ႏွင့္ အေပးအယူလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ ဦးဇခုန္တိန္႔ယိန္း ဆုိ သည္မွာ ၎၏
ကခ်င္မိတ္ေဟာင္းႀကီးမ်ား အဆိုအရ – ယခုအခါ လက္ၫႇိဳးၫႊန္ရာမလႊဲဆုိသကဲ့သုိ႔
ဟုိတယ္မ်ား၊ အိမ္ မ်ား၊ ကုမၸဏီမ်ား၊ စက္႐ုံမ်ား၊ ဘိန္းခင္းမ်ားႏွင့္
ေခတ္မီ ဘိန္းခ်က္စက္ရံုမ်ား ပုိင္ဆုိင္သည္။ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ ဗုိလ္ခ်ဳပ္
အုန္းျမင့္၏ မိတ္ေဆြႀကီးျဖစ္ေသာ ဦးဇခုန္တိန္႔ယိန္းမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏
လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္ႀကီး ျဖစ္လာခဲ့ၿပီ ျဖစ္ သည္။ တုိင္းမွဴးႀကီး
ဗုိလ္ခ်ဳပ္အုန္းျမင့္ မွာလည္း (ယခင္) ဗုိလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သန္းေရႊ၏
သစၥာေတာ္ခံအျဖစ္ ရာထူးအရပ္ရပ္ တုိးခဲ့ၿပီး၊ ယေန႔အခါတြင္ လက္ရွိ
ျမန္မာႏုိင္ငံအစုိးရ၏ သမ၀ါယမ၀န္ႀကီး ဦးအုန္းျမင့္ ျဖစ္လာခဲ့ေပသည္။ ဤ
မုိလစ္ဒီနမ္ သတၱဳတြင္းမွာလည္း တ႐ုတ္တုိ႔ တူးယူဆဲပင္။
တခုသာထူးျခားစြာ ျမန္မာျပည္သူျပည္သားတုိ႔ မၾကာေသးမီက ၾကားနာရသည္မွာ
ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဘ႑ာေငြမွာ ခါလီခ်၊ ေႂကြးေဗလပြျဖင့္
ႏုိင္ငံျခားႏုိင္ငံမ်ားကုိ ေဒၚလာေငြ ၁၁ ဘီလီယံ (11 BillionUS$ —
သန္းေပါင္း တေသာင္း တေထာင္) ေက်ာ္ ေႂကြးတင္ေနသည္ဟု ဘ႑ာေရး၀န္ႀကီးဌာနက
ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံသူ၊ ႏုိင္ငံသားမ်ားအဖုိ႔ စစ္အစုိးရအဆက္ဆက္က တရား၀င္
ႏုိင္ငံတကာ စီးပြားကုန္သြယ္မႈမ်ား ျပဳခဲ့သည္ကုိ တခါတရံ အၾကမ္းဖ်င္းမၽွ
သိရသည္ လည္း ရွိသည္၊ မသိရွိရသည္က မ်ားသည္။ အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံ
(အထူးသျဖင့္ တ႐ုတ္ျပည္) သုိ႔ စီးပြားကုန္သြယ္မႈျပဳျခင္း၊ ႏုိင္ငံ
သယံဇာတမ်ားကုိ ေဖါေဖါသီသီျဖင့္ တရား၀င္ ေရာင္းခ်ကာ၊ တရားမ၀င္ လက္သိပ္ထုိး
လဒ္ယူေနၾကသည္ ကုိလည္း နားလည္ၾကပါသည္။
ယေန႔ NLD ႏွင့္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္မ်ားက ျပည္သူအမ်ားကုိ ပညာေပး
နားလည္ႏုိင္ေစရန္ ယခင္ စစ္ အစုိးရမ်ား ေခတ္အဆက္ဆက္က တရား၀င္ ႏုိင္ငံတကာ
စီးပြားဆက္သြယ္မႈ (trade) လုပ္ခဲ့စဥ္က မည္သည့္ႏုိင္ငံသုိ႔၊ မည္သည့္
သယံဇာတမ်ား၊ ေငြေၾကးမည္မွ် တန္ဖုိး ေရာင္းခ်ခဲ့သည္မ်ား၊ မည္သည့္ႏုိင္ငံ
လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ား အ တြက္၊ မည္မွ်တန္ဖုိးအတြက္ ေႂကြးအျဖစ္
၀ယ္ယူခဲ့သည္မ်ားကုိ လက္ရွိ (စစ္အစုိးရ မဟုတ္ေတာ့ ဟုဆုိေသာ) အစုိးရ ထံမွ
ရယူ၍ ျပည္သူကုိ တင္ျပၾကရမည့္အခ်ိန္ ျဖစ္ေနၿပီျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းမွာ
တႏုိင္ငံလုံး မြဲျပာခံေနရသည့္ၾကားမွ၊ “ႏုိင္ငံေတာ္ေႂကြး၊ ျပည္သူ႔အေႂကြး”
(national debt, public debt) အျဖစ္ ျပည္သူတုိ႔က တာ၀န္ရွိေနရျပန္ၿပီ
ျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္တည္း။
ယခုေတာ့ သမၼတႀကီး ဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ ခုိးသားငါးရာတုိ႔ ႏုိင္ငံတကာလွည့္၍
ေႂကြးမ်ားျပန္ဖ်က္သိမ္းေပးရန္ မ်က္ႏွာခ်ဳိေသြး ေနၾကသည္ကုိ
ၾကားျမင္သိလ်က္၊ က်ဆုံးသြားေလသူ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ ေအာင္ဆန္း၏ မိန္႔ခြန္းမ်ားမွ
ဤတခုကုိ သတိရမိရေစ သည္
“ဟုိလူျမင္တဲ့အခါ မ်က္ႏွာခ်ဳ္ိေသြးရ၊ ဒီလူျမင္ရတဲ့အခါ မ်က္ႏွာခ်ဳိေသြးရ။
ဖါသည္လုိ ႏုိင္ငံမ်ဳိး ျဖစ္ေနမွာပဲ ဆုိတာ…”