Mongolian Keyboard Layout
Bayarhuu Amar
Bayarhuu Amar
+(976) 9111-3131
in...@bayarhuu.com
www.bayarhuu.com
Erdenechimeg Myatav
(оноо,унаа) (онох,унах) (они,уни) (ондой,ундуй) (отох,утах) (ори,ури) (орд,урт,урд)
(номон,нуман) (бог,буг) .....
(өг,үг) (өлии,үлии) (өлгөр,үлгэр) (өлүүр,үлүүр) (өл,үл) (өсөг,үсэг)
(өр,үүр) (өрөө,үрээ) (хөрөг,хүрэг) хөрөх, хүрэх .....
гэх мэт маш олон үг ижил бичигдэнэ. Үүнийг яаж ялгах вэ?
--
Танд хасагдах болон бусад тусламж хэрэгтэй бол http://groups.google.com/group/mongol-bichgee-sergeeye/ хаягаар бүлгэмийн хуудас руу орж Хуудас хэсгээс Шинэ гишүүдэд зориулсан бичлэг рүү орж авна уу.
Bayarhuu Amar
Naizaas n
Монгол бичгээ сэргээх сайхан ажилд хааяахан нэг үг нэмэхээс үйл нэмж чадахгүй байгаадаа жаахан харамсаж л суудаг. Гэхдээ Баярхүү андын бичсэнээс үзэхэд энэ ажлын голыг нугалаж яваа хүмүүс маань ижил бичлэгтэй /эрт үед ижил дуудлагатай байсан/ үсгүүдийг ялгаатай кодлоод яваа юмуу? Монгол бичигт ижил бичигддэг эдгээр үсгүүдийг ялгаатай кодлох ямар шаардлага байна вэ? Энэ чинь зөвхөн халх аялгуунд тааруулж буй хэрэг бишүү?
Монгол бичиг бол хэл ярианы аялга жаахан ондоо ч гэсэн бүх монгол угсаатан уншаад шууд ойлгодог тийм бичиг. Хаана ч ижилхэн бичээд Монгол угсаатангууд маань бүгд өөр өөрсдийн аялагаар уншиж болдог бичиг шүү дээ.
Энэ онцлогийг нь устгаад зөвхөн халх аялагад тааруулах гэж байгаа бол /монгол угсаатангууд маань молнгол бичгээрээ бичихдээ бусад монголчуудаасаа өөр өөрөөр бичдэг болох хэрэг үү?/ mongol-bich...@googlegroups.com гэсэн энэ хаягаа mongol-bichge...@googlegroups.com болгож өөрчилвөл таарах байх.
Ийм болгохгүйн тулд Ө=Ү ижил, О=У ижил гэх мэтээр ижил тэмдэглэж, кодлож хэрэглэх хэрэгтэй. Угтаа бол эдгээр үсгүүд нь монгол бичигтээн бол хоёр өөр биш нэг үсэг байсан, одоо ч нэг үсэг хэвээр байгаа бишүү. Тиймээс аль нэг аялагад тааруулж өөрчлөх шаардлагагүй. Хойч үе маань ч биднийг таатай хүлээж авахгүй. Надтай, Баярхүүтэй ижил санаа бодолтой хүн олон байгаа байх.
Гэхдээ би болон зарим хүн буруу ойлгож байж бас болох юм. Тиймээс энэ талаар ажиллаж буй хүмүүс (Баянзул, Эрдэнэчимэг, Алмаз ... гэх мэт) жаахан тайлбар хийгээд өгөөч.
Learn as you were live forever!!!
From: Bayarhuu Amar <in...@bayarhuu.com>
To: mongol-bich...@googlegroups.com
Sent: Mon, November 8, 2010 8:27:47 PM
Subject: [Mongol Bichig] Mongolian Keyboard Layout
Erdenechimeg Myatav
(ори,ури) (орд,урт,урд) (номон,нуман) (бог,буг) .....
(өг,үг) (өлии,үлии) (өлгөр,үлгэр) (өлүүр,үлүүр) (өл,үл)
(өсөг,үсэг) (өр,үүр) (өрөө,үрээ) (хөрөг,хүрэг) хөрөх, хүрэх .....
Үүнийг яаж ялгах вэ? НЭГ үгийг олон аялагаар хэлэх тухай огт бичээгүй.
Зөвхөн бичгийн машин, сайхан хэвээр янз бүрээр бичих
нөхцөлөөр ашиглах үед о=у ө=ү гэх мэтээр ганц дүрсээр ашиглах нь
ямар ч асуудалгүй санагдаж байгаа.
Харин нь миний бодоход үүссэн мэдээллийн сан дээр үг таних,
орчуулга хийх, зөв бичгийн шалгалт хийх, бичсэн бичвэрийг
унших(сурах хэрэгсэл бүтээх) гэх мэтийн хамгийн энгийн жишээ болох
монгол хэлний програм хангамж бүтээх үед энэ
бүгдийг яаж ялгах вэ гэдэг нөхцөлийг бодолцмоор байгаа юм.
Жишээлбэл дээр бичсэн хэдхэн жишээ хаалт тус бүрээр кириллээр
бичихэд ялгаатай харагдаж байгаа ч монгол бичгээр бичих үед нэг л
дүрстэй бичигдэх жишээ.
(ᠣᠨᠣᠭᠠ оноо,унаа) онох оноо, унахад хэрэглэдэг морь мал
(ᠤᠷᠢ ори,ури) насан бага залуу, урьж залахын
(ᠦᠯᠢᠭᠡᠷ өлгөр,үлгэр) өлийсөн байдал бүхий, үлгэр домог
...
Энд үгийн утга нь ялгаатай байгаа гэж би ойлгоод байна.
Энэ бүгдийг ялгах хэрэгтэй
Бичлэг ижил УТГА өөр үгийг яаж ялгах вэ? энэ талаар
санал солилцвол сонин байна.
Хүндэтгэсэн,
Эрдээ
--
Naizaas n
гэх мэт УТГА ӨӨР ИЖИЛ БИЧЛЭГТЭЙ олон үг байна.
From: Erdenechimeg Myatav <erd...@gmail.com>
To: mongol-bich...@googlegroups.com
Sent: Tue, November 9, 2010 6:09:02 PM
Subject: Re: [Mongol Bichig] Mongolian Keyboard Layout
Bayarhuu Amar
Ёооо, өнөөдөр би аймар гоё ялсан баатар шиг баавартай суужийна шд...
Өмнө нь, О=У, Ө=Ү, З=Ж, Ц=Ч, Д=Т гэж зүтгэн, хүн амьтаны уур уцаар, инээд ханиадийг хүргэж, галзуу хүн шиг ганцаараа яриад байдаг байлаа... гэтэл харин хаанаас ч юм бүү мэд, намайг дэмжих Найз маань гараад ирэхээр чинь одоо магнайгаа хагартал баярлажий шүү ердөө... Одоо бол тайван амгалан, уужуу тэнэгэр алхнам биш үү, би.
хэхэ, хөөрсөндөө болоод, Эрдээ эгчийнхээ асуултанд хариулахаа мартах гэжий шд, ккк
Дээр би нэг баахан англи үгэн дээр жишээ авсан чинь "гадаад жишээ авлаа" гээд Нацаг анд загнаад, сүүлд нь Алмас андын нэрэн дээр хүртэл баахан тайлбар хийсэн. Юу бичиж байснаа одоо ч санаж байна. Алмас гэдэг үг хоёр утгатай. Нэг нь Цасны хүн - Алмас, нөгөөх нь Алмас эрдэнэ (алмааз гэж ярьдаг). Энэ хоёрыг криллээр бичихдээ өөрөөр кодлодоггүй шүү дээ гэж бичиж байсан.
Үнэндээ монгол бичигт ч тэр, крилл бичигт ч тэр, англи хэлнээ ч мөн ялгаагүй "бичлэг ижил, утга ялгаатай" үг өчнөөн бий. Тэр болгоныг ялгаатайгаар кодлоод явбал "аялга" хөөсөн тэнэг асуудал болно байх. Тэгээд ч мань хэдийн нас дутах биш үү?
Та анзаараагүй юм шиг байна, өмнөх нэг мэйлд Алмас андыг АВИА, ҮСЭГ хоёрын ялгааг мэдэх үү? гэж ирээд баахан юм бичиж байсан /магадгүй гомдчихсон байх/ Энэ талаар Баянзул анд сайн санаж байгаа байх.
Дахиад хэлэхэд, бичлэг адилхан авиануудыг үсэг гэдэг. (Таны хэлдэгээр бичгийн машин дээр бичиж үзээд) адилхан харагдаж байвал нэг үсэг гэж тоолох хэрэгтэй. Эндээс бичлэг адилхан л бол нэг үг гэдэг дүгнэлт гарна. Нэг үг олон утгатай байх тохиолдол бол зөндөө шдэ. Монгол бичгээр бол таны авсан жишээнүүд хангалттай байх, би нэмээд юу хийхэв. Таны бичсэн үгс бүгдээрээ нэг л үг. Утга өөр байх нь энд ямар ч хамаа байхгүй.
Ойлгуулах үүднээс би крилл үсгэн дээрх жишээ авъя. Мөнгөний ХҮҮ, Хүний ХҮҮ гэсэн хоёр янзын ХҮҮ байна. Эдгээрийг криллээр бичихдээ ялгаатай кодлодог бил үү? (би буруу санаагүй бол монгол бичгээр ч гэсэн адилхан байдаг байх аа?)
Хийморийн САН, Мэдээллийн САН, Дүрмийн САН, САН техник гэдэг үгсийг криллээр бичихдээ САН гэдэг үгийг 4-5 янзаар кодлох шаардлага үнэхээр бий гэж үү?
Эндээс дүгнээд хэлэхэд, бичлэг ижилхэн үсгийг ижилхэн кодлох хэрэгтэй. Энэ өгүүлбэрийг би их ч олон удаа бичиж байна даа. Аврагууд харин юу гэж сэтгэдэг юм бол доо ???
Biligsaikhan B.
Монгол хэлний авиаг Монгол бичгийн үсгээр бичихэд адилхан хэлбэртэй байгаа гэсэн үг биз дээ?
Гэтэл ө, ү гээд 2 тустай авай байхад заавал харагдах хэлбэр адил гээд(үсэг нь бичгийн машинаар цохиход) адил болгож кодлох ямар хэрэгтэй гэж?
д, т гээд бас тусдаа авиа байгаа биз дээ. Үсэгний харагдах хэлбэр л адил болохоос авиан дээр суурилсан үсэг гэвэл тусдаа л байна шүү дээ. Стандарт дээр ч тийм байгаа.
Билигээ
Bayarhuu Amar
Lhagvasuren
--
Tsek
авч байгаа байх.
On Nov 12, 6:36 pm, Lhagvasuren <lhagvasur...@gmail.com> wrote:
> Нэг үг биш нэг дүрcтэй хоёр эcвэл хэд хэдэн үг юм биш үү?
>
> Хэдүүлээ энэ тухай, нийлж байгаад ирэх skype уулзалтаараа ярьвал яаcын бэ? Хэлэлцэх аcуудалд оруулcан харагдаж байcан.
> Амархүү ах та харин тэр хуралд оролцвол их cайн байна шүү.
>
> Уулзалтанд зориулаад google calendar -аар урилга яагаад ирэхгүй байна вэ? Гүүгл эвэнтэд орчихоор мартдаггүй амар байдаг юм.
>
> On Nov 12, 2010, at 19:21, Bayarhuu Amar <i...@bayarhuu.com> wrote:
>
> > Сайн байцгаана уу?
>
> > За байз, би Билгээгийн бичсэнийг ойлгохгүй байна уу? эсвэл Билгээ миний бичсэнийг ойлгохгүй байна уу? Ямар ч байсан би бээр мэл гайхаж, цэл хөхрөв. Тэр хэлээд байгаа стандарт нь ямар юм байдаг юм бол доо ???
>
> > Юутай ч Билгээ андын асуултыг өөрөөс нь асууя. Нэг үсгийг хоёр янзаар кодлох ямар хэрэгтэй гэж? Илүү зан биш үү?
>
> > --
> > Bayarhuu Amar
> > +(976) 9111-3131
> > i...@bayarhuu.com
> > www.bayarhuu.com
> > --
> > Танд хасагдах болон бусад тусламж хэрэгтэй болhttp://groups.google.com/group/mongol-bichgee-sergeeye/хаягаар бүлгэмийн хуудас руу орж Хуудас хэсгээс Шинэ гишүүдэд зориулсан бичлэг рүү орж авна уу.
Biligsaikhan B.
Зөв нь: Ялгаатай үсгийг адилхан кодлох ямар хэрэгтэй гэж?
Ер нь орчин цагийн Монгол хэл буюу, 1940-өөд Халх аялгуунд тааруулан Кирил үсгээр бичгийн хэлээ болгон өөрчилсөнтэй санал нийлэх үү үгүй юу гэдэг асуудал болох байх? Энэ дэвшил үү? ухралт уу? гэдэг дээр саналаа солилцох хэрэгтэй байх.
Тухайн үед Халх аялгуунд байсан авиаг 35 Кирил үсгээр тэмдэглэн, ярьж байгаагаараа бичдэг болон хэл бичгийн дүрэм, зөв бичих дүрмээ зохиосон гэж би ойлгож явдаг. Энэ бол хэлний реформ гэж тооцогдож болох байх. Англи хэл энэн шиг реформ хийх боломж маш хэцүү. Одоогийнхороо л явж байсан нь эрсдэл багатай байгаа байх. Миний бодол буруу бол залруулна биз. Орчин цагийн Монгол хэл нэгэнт ийм болсон, өөрчлөгджээ гээд олон эрдэмтэн мэргэд хүлээн зөвшөөрсөн тул олон улсын стандартад авиа үсгээрээ орсон байгаа. ө, ү ялгаатай тул ялгаатай кодтой л байгаа. Стандартад гэдэс, шүд, нум гэх зэргээр ороогүй мөн үе(ба, бэ, бо гэх мэт) ороогүй.
Хэрвээ орчин цагийн бичгийн Монгол хэлтэй санал нийлэхгүй байгаа бол Монгол бичигт тааруулан гэдэс, хум, шүд гэж тэмдэгтээ стандарчлан Баярхүүгийн саналаар о, у гэхгүй гэдэс гээд л явж болно. Яг тийм байдлаар хийсэн хэд хэдэн кодчилол байдаг. Сонирховол, миний зав гарвал хуваалцья.
Ер нь энэ асуудалд хэл шинжлэлийн улсууд хариулт өгсөн нь дээр байх.
Миний бодлоор, бичгийн хэл анх гарахдаа мэдээж ярианы хэлийг үсгээр орлуулан буулгаж эхэлдэг. Удах тусам ярианы хэл бичгийн хэл зөрж эхэлдэг. Монгол бичиг маш урт настай тул энэ нь бидний санал зөрөлдөх шалтгаан болоод байна. Нэгэнт л ялгаатай авиа гарч ирсэн бол тусад нь кодлох давуу талыг нь хүртэх хэрэгтэй. Угаасаа харагдахдаа Баярхүү таны хүссэнээр гэдэс л байх тул таны хүссэнд харшлахгүй байх?
Харин бичиж оруулахад хүндрэлтэй, шивэхэд хэцүү гэсэн асуудал тавьж байгаа бол мэдээллийн технологийн мэргэжилтэнүүд, хэл шинжлэлийн мэргэжилтнүүдтэй хамтран ярилцаж амар аргыг олох хэрэгтэй.
Кирил үсэг ашиглаад дөнгөх 64 жил өргөрсөн гэхэд ярианы болон бичгийн хэл зөрөөд эхэлчихсэн шүү дээ.
http://gump.niitlelch.mn/content/849.shtml байгаа шиг бүр шинэ Монгол бичгийн хэлтэй болох нь хэзээ байдаг юм байгаан. (Сайн жишээ ололгүй, биеийн амрыг бодоод энэ холбоосыг явууллаа)
---------------------------------------------------------------------------
Зиа болохжаагаа хааппий наадамс дэй гэж. Наадам дөхөөл уралдмаар, харавмаар, барилдмаар санагдаал сэтгэл догдлоод гэгэлзээд ирдэг нь багын уралдаж барилдаж харваж явсаны зан бөлгөө. Монгол хүн бүр бөх болхийсон хүүхдээ бөх болгохийсон гэж боддог шүү дээ. Би ч бас тэгэж бодож явсан толгой шүү.
Хэрвээ би бөх байсан бол яасан дарвайсан, далдайсан, далчигнасан, ёр нь дандаа да үсгээр эхэлсэн шинж чанартай бөх байх байж вэ гээл боддын. Ямар чиг байсан их л дээл өмсөхөөрөө найгаж ганхаж бяртай хүн шиг явдалтай болох байх. Гүүү эээ ер нь хүн хархаар л бүдүүн дуугаар ярьж тээхэлзэж явдаг бөх болох байх. За тэгээл гэртээ авгай хүүхэд дээрээ ганц нэг мэхээ туршчихдаг ер нь наадмын бэлтгэлээ гэр зуураа шажигнуулчихдаг. Ууг нь сүүж уулын амралт эднүүст бэлтгэлд гараал нутгийн зөвлөл эргэж ирээл зурагтаар аа энэ жил улсын цолонд санаа байна шүү гэээл нутгийн их хурлын гишүүнтэй гар бариал явах нь сайхан байдын. Даан ч тэнд тэгэж өөрийгөө азаартуулж байхаар шууд цэнгэлдэхэд битүү бөх ороол манаргавал сүртэй шүү дээ
--------------------------------------------------------------------------
Билигээ
--
Танд хасагдах болон бусад тусламж хэрэгтэй бол http://groups.google.com/group/mongol-bichgee-sergeeye/ хаягаар бүлгэмийн хуудас руу орж Хуудас хэсгээс Шинэ гишүүдэд зориулсан бичлэг рүү орж авна уу.
Tsek
Олон улсын стандарт чинь байвал өгөөч хө, сонирхоё.
> Зөв нь: Ялгаатай үсгийг адилхан кодлох ямар хэрэгтэй гэж?
Ө, Ү үсэг бол монгол бичгийн хувьд ялгаатай үсэг биш шүү дээ. Ижил
дүрстэй, ижил дүрэмтэй, ижил бичигдэх үсгүүдийг зөвхөн өөрсдийнхөө
ярианы хэлэнд тааруулж өөр кодоор оруулах нь буруу.
> Ер нь орчин цагийн Монгол хэл буюу, 1940-өөд Халх аялгуунд тааруулан
> Кирил үсгээр бичгийн хэлээ болгон өөрчилсөнтэй санал нийлэх үү үгүй юу
> гэдэг асуудал болох байх? Энэ дэвшил үү? ухралт уу? гэдэг дээр саналаа
> солилцох хэрэгтэй байх.
Орчин цагийн монгол хэл бол халх аялагад суурилсан. Тиймээс кирил
үсгийн хувьд мэдээж дэвшил гэдгийг бүгд хүлээн зөвшөөрөх байх. Гэхдээ
монгол бичгийг үүнтэй адил, шинээр кирил үсэг зохиосонтой адилаар
шинээр зохиох гээд байна уу, өөрчлөх гээд байна уу. Кирил үсэгтэй
харьцуулахаа болих хэрэгтэй. Монгол бичиг бол эртний бичиг. Үүнийг энэ
хэвээр нь л хадгалах хэрэгтэй. Шинэ үеийн, амар хялбар, халх аялагад
таарсан бичиг гэвэл кирил бичиг байна. Монгол бичгийг халхчлах
шаардлагагүй. Монгол туургатны бичиг бол зөвхөн монгол туургатных байх
ёстой. Түүнээс биш туурга тусгаар байлаа гээд монгол бичгээ бас хэдэн
тийш нь салгаад сарниулаад жинхэнэ мөн чанарыг нь алдагдуулаад байх нь
утгагүй хэрэг.
> Тухайн үед Халх аялгуунд байсан авиаг 35 Кирил үсгээр тэмдэглэн, ярьж
> байгаагаараа бичдэг болон хэл бичгийн дүрэм, зөв бичих дүрмээ зохиосон
> гэж би ойлгож явдаг. Энэ бол хэлний реформ гэж тооцогдож болох байх.
> Англи хэл энэн шиг реформ хийх боломж маш хэцүү. Одоогийнхороо л явж
> байсан нь эрсдэл багатай байгаа байх. Миний бодол буруу бол залруулна
> биз.
РЕФОРМ хэхэ. Монгол бичгэндээ реформ хийх гээд байгаа хэрэг үү. Англи
хэл маш олон аялагатай. Бусад хэлүүдэд ч бий. Тэглээ гээд ижил дүрсээр
бичигддэг үсгүүдийг аль нэг аялагад тааруулж өөрөөр кодлосон нь хаа
байна вэ. олоод жишээ аваад өгөөч. Эсвэл энэ нь шинэ дэвшил учраас
дэлхийд анхны шинэ реформыг та бид монгол бичгэндээ оруулах гээд байна
уу. Одоо хэрэглэж байгаа кирил үсгэндээ тааруулж монгол бичгээ өөрчлөх
нь хэний эрх ашиг вэ? зөвхөн тусгаар монгол улсын эрх ашигт нийцнэ.
бусад монгол угсаатнууд яах нь хамаагүй. Бүх монгол туургатнаа нэгтгэн
нийлүүлж чадалгүй, бусдад алдчихсан нь багадаад монгол бичгээ хүртэл
өөрсөддөө тааруулж хэрэглэх үү. Монгол бичиг бол монгол туургатны
бичиг.
(ᠣᠨᠣᠭᠠ оноо,унаа) ийм үгсийн хувьд жишээ авахад О, У хоёрыг тусд нь
кодловол унаа гэдгийг нь унуга, оноо гэдгийг нь онога гэхүү. бичлэг нь
адилхан. Тэгвэл үүнийг бусад монголчууд яаж бичих хэрэг вэ? яг энэ үг
биш юмаа гэхэд О У, Ө Ү, З Ж, Ц Ч адил юмуу, биднээс арай өөрөө
дууддаг, ярьдаг ард түмэн яаж бичих вэ? бид азтай, цэнгэлтэй гээд
бичлээ. өвөр монголчууд ажтай, чэнгэлтэй гээд бичлээ. уншихад монгол
бичгээр зүгээр хэн ч уншиж болно. тустай кодтой бол өвөр монголчуудын
бичсэн ажтай гээд ж кодоор нь бичсэн байхад үүнийг буруу гэх үү,
> Хэрвээ орчин цагийн бичгийн Монгол хэлтэй санал нийлэхгүй байгаа бол
> Монгол бичигт тааруулан гэдэс, хум, шүд гэж тэмдэгтээ стандарчлан
> Баярхүүгийн саналаар о, у гэхгүй гэдэс гээд л явж болно. Яг тийм
> байдлаар хийсэн хэд хэдэн кодчилол байдаг. Сонирховол, миний зав гарвал
> хуваалцья.
Гэдэс, нум, шүд гээд явах нь маш олон асуудал гарах учраас боломжгүй.
Тэгээд ч Баярхүү энэ талаар санал тавиагүй байсан санагдаж байна. Ийм
байдлаар кодчилол ч гараагүй. Латин үсгийн кодыг ашиглан байршил дээр
нь дарж хийгдсэн хэдэн загварын фонтууд л бий. CMs Huree, CMs
Ulaanbaatar гэх мэт. Эдгээр нь монгол бичгийн кодчлол хийгдээгүй,
гараагүй байх үед монгол бичгийнхээ ойр зуурын түр хэрэгцээгээ хангах
шаардлагын үүднээс хийж ашиглаж байсан фонтууд.
> Ер нь энэ асуудалд хэл шинжлэлийн улсууд хариулт өгсөн нь дээр байх.
>
> Миний бодлоор, бичгийн хэл анх гарахдаа мэдээж ярианы хэлийг үсгээр
> орлуулан буулгаж эхэлдэг. Удах тусам ярианы хэл бичгийн хэл зөрж
> эхэлдэг. Монгол бичиг маш урт настай тул энэ нь бидний санал зөрөлдөх
> шалтгаан болоод байна. Нэгэнт л ялгаатай авиа гарч ирсэн бол тусад нь
> кодлох давуу талыг нь хүртэх хэрэгтэй. Угаасаа харагдахдаа Баярхүү таны
> хүссэнээр гэдэс л байх тул таны хүссэнд харшлахгүй байх?
>
> Харин бичиж оруулахад хүндрэлтэй, шивэхэд хэцүү гэсэн асуудал тавьж
> байгаа бол мэдээллийн технологийн мэргэжилтэнүүд, хэл шинжлэлийн
> мэргэжилтнүүдтэй хамтран ярилцаж амар аргыг олох хэрэгтэй.
>
> Кирил үсэг ашиглаад дөнгөх 64 жил өргөрсөн гэхэд ярианы болон бичгийн
> хэл зөрөөд эхэлчихсэн шүү дээ.
>
> http://gump.niitlelch.mn/content/849.shtmlбайгаа шиг бүр шинэ Монгол
> бичгийн хэлтэй болох нь хэзээ байдаг юм байгаан. (Сайн жишээ ололгүй,
> биеийн амрыг бодоод энэ холбоосыг явууллаа)
> ---------------------------------------------------------------------------
> Зиа болохжаагаа хааппий наадамс дэй гэж. Наадам дөхөөл уралдмаар,
> харавмаар, барилдмаар санагдаал сэтгэл догдлоод гэгэлзээд ирдэг нь багын
> уралдаж барилдаж харваж явсаны зан бөлгөө. Монгол хүн бүр бөх болхийсон
> хүүхдээ бөх болгохийсон гэж боддог шүү дээ. Би ч бас тэгэж бодож явсан
> толгой шүү.
> Хэрвээ би бөх байсан бол яасан дарвайсан, далдайсан, далчигнасан, ёр нь
> дандаа да үсгээр эхэлсэн шинж чанартай бөх байх байж вэ гээл боддын.
> Ямар чиг байсан их л дээл өмсөхөөрөө найгаж ганхаж бяртай хүн шиг
> явдалтай болох байх. Гүүү эээ ер нь хүн хархаар л бүдүүн дуугаар ярьж
> тээхэлзэж явдаг бөх болох байх. За тэгээл гэртээ авгай хүүхэд дээрээ
> ганц нэг мэхээ туршчихдаг ер нь наадмын бэлтгэлээ гэр зуураа
> шажигнуулчихдаг. Ууг нь сүүж уулын амралт эднүүст бэлтгэлд гараал
> нутгийн зөвлөл эргэж ирээл зурагтаар аа энэ жил улсын цолонд санаа байна
> шүү гэээл нутгийн их хурлын гишүүнтэй гар бариал явах нь сайхан байдын.
> Даан ч тэнд тэгэж өөрийгөө азаартуулж байхаар шууд цэнгэлдэхэд битүү бөх
> ороол манаргавал сүртэй шүү дээ
> --------------------------------------------------------------------------
иймэрхүү реформ зөвхөн хэсэг бүлгийн хүрээнд боломжтой. монгол бичиг
бол хэсэг бүлэг монголчууд биш бүх монголчуудыг бичиг үсэг.
үүнийг ойлгохгүй байгаа нь тун харамсалтай байна.
Эрдээ эгчийн хэлээд байгаа "тусд нь кодлохын үндсэн шаардлага" нь зөв
бичих үгзүй, хэлзүйн хувьд компъютер ялгаж уншихад бэрхшээл гарна гээд
байгаа. Үүн дээр Баярхүү анд тодорхой жишээ аваад ойлгомжтой тайлбар
хийсэн байгаа.
Харин Билгээ андын энэхүү реформыг би хүлээн зөвшөөрмөөргүй байна.
Бидний ажлын үндсэн зорилго нь МОНГОЛ БИЧГЭЭ СЭРГЭЭХ шүү дээ. Түүнээс
биш ямар нэгэн реформ биш. Бид монгол бичгээ сэргээх гээд байгаа
болохоос биш өөрсдийн ярианы аялагадаа тохируулан шинэчлэн өөрчлөх
гэсэн утга зорилго байх ёсгүй.
ᠠᠵᠠ ᠠᠴᠠ ᠥᠯ ᠣᠯ эдгээрт байгаа үсгүүд бол нэг л үсэг. кирил үсэгт л
аялагадаа тохируулан з ж, ц ч, ө ү, о у гэхчилэн 2 өөрөөр тэмдэглээд
ирсэнээс биш монгол бичгийн хувьд ХОЁР ҮСГИЙГ ИЖИЛ ДҮРСЭЭР ТЭМДЭГЛЭЭД
БАЙГАА ХЭРЭГ БИШ. МОНГОЛ БИЧГИЙН ХУВЬД УГААСАА НЭГ Л ҮСГҮҮД ШҮҮ.
Bayarhuu Amar
Almas
бас өмнө нь нэлээн маргалдсан. Тэгээд бодоод байхнээ гараас оруулахдаа
яаж ч оруулсан байсан цаана нь кодлохдоо өөрөөр кодлох арга үгүй л байх
даа? Эсвэл о у үсгүүдийг шууд нэгээр нь сонгоод кодлоод явах нь бас зөв
ч юм шиг л санагдаад байна.
Учир нь OCR програм хийгдлээ гэж бодоход тэр яаж таних вэ? Ижил дүрстэй
хоёр үсгийн кодыг яах вэ гэдэг асуудал гараад ирж байна.
Нөгөө талаас толь бичиг, шууд орчуулга, хөрвүүлгийн програмуудад жаахан
хүндрэл гарч байгаа.
Ер нь бол титэм гэдэс шүд гэж зурлагаар ч арай дүрслэж мэдээж болохгүй
байх. Харин о у хоёрыг ө ү-г з ж-г гэх мэт ижил дүрстэй үсгүүдийг
юникодын нэг л кодлолоор компьютерт шивж дүрсэлдэг гарын драйверууд байж
болох юм.
Нөгөө талаас стандарт нь ө ү-г ялгаж бичдэгээр ч хийсэн болно. унуга,
оноо гэдгийг нь онога гээд ялгаад бичдэг байя. Өвөр Монголчууд бас з-г
ж-ээрээ бичиг. Угаасаа гарын үсгийн байрлал бол хүрэлцэнэ. Харин
боловсруулалт хийхдээ тэрийг нь компьютераар хаанах аялгаар бичсэнийг нь
таниад түүнийгээ халх аялга руу хөрвүүлээд кодлоод байдаг байж бас болох
ч юм шиг. Ингэвэл өөр бусад боловсруулалтад хялбар болох юм болов уу?
Bayarhuu Amar
Tsek
цахар, харчин гээд ялгаатай аялагаар бичээд компъютер түүнийг ялгаад
өгнө гэж үү. Монгол бичиг бол ганцхан шүү дээ. OCR програм ч гэсэн
ажиллахад бэрх болно. Хамаагүй таниад ажиллаа гэхэд үгзүй,
өгүүлбэрзүйн алдаа засах програмаар дахин дахин хянуулж аль аялга
гэдгийг тодорхойлоод тэгээд үгзүй, зөв бичлэгийг нь шалгаад явах уу?
OCR гэж жишээ авсан нь маш зөв боллоо. Ижил дүрстэй тэмдэглэсэн өөр
өөр үсэг хаанахын аль хэлэнд байна вэ? Ижил дүрстэй л бол тэр нь нэг л
үсэг байх ёстой.
> ...
>
> read more »
Almas
юм.
ө ү гэх мэт ижил дүрстэй үсгийг нэг л кодоор илэрхийлбэл OCR-т бол
амархан болно.
Харин тэгсэн тохиолдолд нөгөө оноо, унаа зэргийн асуудал нөгөө
хөрвүүлэх, толь бичиг, орчуулгын програмууд дээр хүндрэлтэй болж ирнэ.
Үнэхээр л програм асуудалгүй гэж байгаа бол эхнийхээр нь шууд ижил
дуудлагатай үсгүүдийг ижил кодлоод явахад болохгүй гэх газаргүй юм шиг
байна.
Ер нь бол би бууж өгч байна ;-p
> ...
>
> read more »
Badral Sanligiin
Нэлээн дээр галиг гэдэг гарчигтай хэлэлцүүлэг өрнөж байхад нэг имэйлдээ
би доорх хэсгийг шидэж байжээ.
> хангалттай авчихжээ. Тэгвэл одоо түүнийг дотооддоо зөв ашиглах гэдэг
> асуудал гарч ирнэ.
> Үнэндээ бол гар дээр О/У нь тус тусдаа товчин дээр байх шаардлагатай
юу
> үгүй гэдгийг л шийдэх асуудал.Энэстандартыг харин сайн тогтоох
> хэрэгтэй. Жишээ нь нэг нөхөр гарын байрлал хийчихээд ганцхан О байхад
> болно гээд U+1823 кодыг нэг товчин дээр байрлуулчихаад U+1824 хассан
> байлаа гэж бодье. Гэтэл нөгөө нөхөр ганц U+1824 байхад хангалттай гээд
U
> +1823 орхиод хийчихэж болно. Мэдээж харагдалт ижил. Тийм байж
болохгүй.
> Тэгэх юм бол монгол бичгийн бичвэрийг боловсруулалт хийх болоход
нээгээд
> заавал аль нэгээр орлуулга хийж нормалчлах шаардлага гардаг болно.Энэ
> огт хийж болохгүйгэсэнүг биш ч оновчтой зүйл биш болохыг бүгд ойлгож
> байгаа байхаа. Тэгэхээр гар дээр аль нэгээр нь тэмдэглэхээр бол аль
> кодыг авахаа сайхан тогтоод л түүнийгээ бариад явчихад болно доо.
> Одоо тэгэхээр та бүхэн нэг сайхан гарын байрлал гаргаад ир дээ.
О/У, Ө/Ү-г тусад нь кодчилох юм бол халх аялга руу шахсан хэрэг болоод
байна гэдэг бол буруу ойлголт!!! Харагдац ижил тул аль ч нутгийн хүмүүс
өөрсдийнхөөрөө л уншиж, бодож бичнэ. Харин эсрэгээр хэлний боловсруулалт
тал дээр ахиц гарна шүү! Бүр нэлээн том ахиц!
Кирилл бичгийг бид хэчнээн муулдаг, зарим нэг нь ухралт хийсэн ч гэж
үздэг ч миний харж байгаагаар дэвшил хийсэн нэг зүйл нь авиаг нэлээн
тодорхой тэмдэглэж эхэлсэн нь юм болов уу даа. Яагаад дэвшил гэж үзэж
байна вэ гэхээр герман хэлний хувьд бичсэнээрээ л сайхан уншчихдаг,
сурахад ч амар ашиглахад ч тодорхой. Тиймээс ч энэ хэл дээр шинжлэх
ухааны нийтлэл ном зохиол бичихэд салаа утга багатай тодорхой тул үнэн
амар юм шиг санагдаад байдгийн. Төги, Нацаг 2 энэ тал дээр сэтгэгдлээ
хэлнэ биз ээ. Англи, франц хэлнүүдийн нэг ядаргаа нь бичиг, авиа 2 нь
холоо зөрдөг. Ялангуяа франц хэл бүр ядаргаа.
Эдгээр үсгийг ялгаж оруулна гэвэл харагдацыг нь ядаж үл ялиг өөрчилж
болох юм. Харагдац яг ижил тул дээрх имэйлийн хэсэгт дурдсан асуудал
үүснэ. Хэрэв хэл бичгээ эвдэх нь больёо гэвэл шууд нэг кодоор кодлоод
явчихсан нь дээр гэсэн саналтай байна.
г., х.
Бадаа
халх аялга руу шахаад байна гэдэг бол буруу ойлголт. Харагдац ижил тул
аль ч нутгийн хүмүүс тухайн өөрсдийнхөөрөө л уншиж, бодож бичнэ.
Тэгэхлээр о-г монгол бичигт байгаагаар үлдээгээд у-г
Amarbat Pashka
андтай санаа нийлэхгүй л байсан, харин энэ кодлолын асуудлыг хараад л
байсан чинь цаад чинь зөв яриад байгаа болж таараад байна шүү.
Тэгэхгүй бол харин ч тэр яриад байгаа OCR, spelling энэ тэр системүүд
дээр жинхэнэ асуудлууд гарах гээд байна. Жишээ нь, Обугур (овгор)
гэдгийг spellingдэхийн тулд обогор, убугур, обугур, обогур, убугор,
убогор, убогур гээд бүгдийг нь шалгах юм уу, тэгэхгүй л бол буруу
бичсэн байна гэж гараад салахгүй нь байна шт, харахаар бүгд зөв
харагдаад байдаг. Обугур гэх нь л зөв гээд дайраад байвал нутгийн
аялгаараа убугур гэж бодоод, харахад адилхан бичээд байгаа хүнийг
буруутгах уу.
Тэгэхээр ижил бичлэгтэй өнөө алдарт оноо, унаа 2-ыг яах вэ гээд
асуудал гарна. Энэ бол ойлгомжтой, контекстоороо л танигдана, ер нь
орчуулгын програмын хамаг гол ажил нь контекстоор нь таних "smart
engine"-даа л байдаг биз дээ, түүнээс нэг үг аваад л шууд нэг үгээр
харгалзуулаад байдаг програмыг бол 1-р курсын оюутан л биччихнэ шүү
дээ. Энэ ганц монгол бичиг дээр ч биш, бүх л хэл, бүх л бичигт байгаа
байхаа. Одоо санаанд орж байгаа жишээ гэвэл, англи хэлний RIGHT гэж үг
байна, нөгөө "бүгд баруун талаараа" гэдэг шиг орчуулвал ямар юмны
орчуулга болохов, бас GET гэж нэг толгой эргүүлсэн үг байна,
холбогдсон үг болгонтойгоо нийлээд шаал ондоо ондоо үг болоод явчихдаг
биз дээ. Орчин цагийн монгол хэлэнд маань ч ялгаагүй жишээнүүд бий.
GET гэдэгтэй ижил БОЛОХ гэж үг байна. "Цаг боллоо" гэхээр "time
becomes" гэхгүй л байх, "it is time" энэ тэр гээд болох гэдэг үгнээс
хамаагүй орчуулагдаж таарна.
Пашкагийн Амарбат
Ochko
батлагдсан стандартаас код хасаад дэмий юухэв.
Гарын байрлал болон гарнаас оруулах програмаар Баярхүүгийн яриад
байгааг хэрэгжүүлэх боломжтой.
Ёсолсон
Очко
2010/11/15 Amarbat Pashka <amar...@gmail.com>:
Олхонууд Д.Лхагвасүрэн
Ө болон Ү үсгийг О болон У үсгийн ард SHIFT дарж оруулдгаар хийж болох болов уу?
Мөн С, Ш ч гэсэн. энэ мэтчилэн байвал хэрэглэхэд хэр хүндрэлтэй вэ?
Bayarhuu Amar
Би бас нэг тиймэрхүү юм бодоод л яваад байгаа.
Ө=Ү учраас Ө, Ү-гийн хувьд бол Shift дарах нь илүү зан байх. Харин, Си=Ши учраас С үсгэн дээр Shift дараад Ш үсэг гаргадаг байхад зүгээр юм шиг байгаан. Хэ=Гэ, Хө=Гө учраас Х, Г хоёрыг бас нэг товчлуур дээр оруулж болно. Гэхдээ энд нэг асуудал байгаа. Ш үсгийн хувьд цөөхөн хэрэглэгддэг учраас Shift дараад явчихад асуудал бага, харин Х, Г үсгүүд нэлээн их хэрэглэгддэг учраас бага зэрэг ядаргаатай болж магадгүй санагдаж мэт байна. Гэхдээ энэ бол бодох л ёстой асуудал.
--
Олхонууд Д.Лхагвасүрэн
Ер нь Гийгүүлэгч биш эгшиг үсэг л хамгийн чухал Анхаарах ёстой Хасаж нэмж Оролдож болохгүй зүйл баймаар юм.
Naizaas n
ИЖИЛ ДҮРСТЭЙ, ИЖИЛ ДҮРЭМТЭЙ, ИЖИЛ БИЧИГДДЭГ ҮСГҮҮДИЙГ ЯЛГААТАЙ КОДЛОХ ЁСГҮЙ.
Бид хүний бичгийг өөртөө авч хэрэглэж байгаа юмуу, өөрийн бичгээ сэргээж байгаа юмуу!!!
Bayarhuu Amar
shift дарж Си Ши оруулах, эсвэл Ө Ү-г оруулах нь өөр асуудлууд байх. Си болон Ши нь өөрөөр дүрслэгддэг үсгүүд шүү дээ. Тиймээс тусдаа товчлууртай байсан ч болно. Ө Ү, О У, Д Т, Ж З, Ч Ц, эм үгэнд ордог Х Г үсгүүд бүгд ижил дүрстэй. Тиймээс өөр тусдаа товчлуур дээр байх ёсгүй.
ИЖИЛ ДҮРСТЭЙ, ИЖИЛ ДҮРЭМТЭЙ, ИЖИЛ БИЧИГДДЭГ ҮСГҮҮДИЙГ ЯЛГААТАЙ КОДЛОХ ЁСГҮЙ.
Бид хүний бичгийг өөртөө авч хэрэглэж байгаа юмуу, өөрийн бичгээ сэргээж байгаа юмуу!!!
--
Танд хасагдах болон бусад тусламж хэрэгтэй бол http://groups.google.com/group/mongol-bichgee-sergeeye/ хаягаар бүлгэмийн хуудас руу орж Хуудас хэсгээс Шинэ гишүүдэд зориулсан бичлэг рүү орж авна уу.
Almas
товч дарах нь дэмий гэж бодож байна...
Enkhjin
tovchluur deer daraad baih ogt hereggui.
On 12/3/10, Almas <al...@dusal.net> wrote:
> Бүгдийг нь өрөөд тавьсан ч гарын зай хүрэлцэнэ шүү дээ. Заавал нэмэлт
> товч дарах нь дэмий гэж бодож байна...
>
> --
> Танд хасагдах болон бусад тусламж хэрэгтэй бол
> http://groups.google.com/group/mongol-bichgee-sergeeye/ хаягаар бүлгэмийн
> хуудас руу орж Хуудас хэсгээс Шинэ гишүүдэд зориулсан бичлэг рүү орж авна
> уу.
>
--
enkhjin
Bayarhuu Amar
--
Almas
Ө Ү-г ижил кодлохоор яригдаж байсан тусдаа кодлохоор болсон юм уу?
Нэг их тогтож уншиж амжихгүй харайлгаад байгаа болохоор уучлаарай
нөхдөө.
Bayarhuu Amar
--
Танд хасагдах болон бусад тусламж хэрэгтэй бол http://groups.google.com/group/mongol-bichgee-sergeeye/ хаягаар бүлгэмийн хуудас руу орж Хуудас хэсгээс Шинэ гишүүдэд зориулсан бичлэг рүү орж авна уу.