Voortbestaan van lokale publieke toegangsomroep onzeker

[Murat en Annemieke]

Voortbestaan van lokale publieke toegangsomroep onzeker

Amsterdam 8 oktober 2008 (embargo tot 8 oktober 2008 09.00)

Het voortbestaan van lokale publieke toegangsomroepen in Nederland
staat op losse schroeven. Zij hebben een belabberde relatie met de
lokale zendgemachtigden en daardoor een uitermate zwakke
rechtspositie. Al jaren vragen de z.g. toegangsomroepen aandacht voor
hun problemen. Een daarvan is hun fiscale relatie als programmamakers
en aanbieders met de zendgemachtigde. Het andere heeft te maken met de
wijze waarop de financiering van de programma’s op het moment
plaatsvindt.

Toegangsradio (Public Access radio) is in het leven geroepen om de
burger op een onafhankelijke manier te informeren met als doel de
informatiestroom zo laagdrempelig mogelijk te laten plaatsvinden en om
de emancipatie en integratie van nieuwe publieksgroepen te bevorderen.
Publieke omroep wordt gefinancierd uit middelen die voor dat doel door
de fiscus worden geïnd. Bij landelijke omroepen en regionale omroepen
waarborgt de besteding van deze middelen het publieke karakter van de
programma’s. Bij sommige lokale omroepen is dit niet of nauwelijks het
geval. Dat komt omdat in elke stad er echter door de enige
zendgemachtigde - en daarmee de monopolist – verschillend beleid op
dit stuk wordt gevoerd. In bijvoorbeeld de stad Amsterdam worden de
financiële middelen niet hoofdzakelijk aangewend ten behoeve van de
productie en doorgifte van de programma’s. Hierdoor moeten
programmamakers (toegangsomroepen) zich voornamelijk bezighouden met
het aantrekken van middelen – in plaats van onafhankelijke programma’s
maken – door onderlinge deals met commerciële partijen om hun
financiële ‘verplichtingen’ jegens de zendgemachtigde te kunnen
nakomen. Dat tast de doelstelling van lokale publieke toegangsradio
drastisch aan, omdat programmamakers niet meer ‘onafhankelijk’ kunnen
opereren.

FAYA FM is zo een toegangsomroep. Deze organisatie is de oudste
aanbieder van multiculturele radioprogramma’s in Amsterdam Nederland.
De zogenaamde toegangsomroepen (Public Access) die burgers - op een
laagdrempelige manier - in staat moeten stellen om hun eigen publieke
omroepprogramma’s te produceren en uit te zenden – voelen zich in de
steek gelaten. FAYA FM directeur en omroep pionier Roy Ristie: “Wij
worden als ondergeschoven kind van het omroepbestel aan ons lot
overgelaten en betalen de tol van onze eigen ondergang. Het kan niet
zo zijn, dat wij door wurgcontracten gemanoeuvreerd worden in een
situatie die verstrengeling van commerciële en publieke belangen met
zich meebrengt. Dit is zelfs in strijd met de doelstelling van de
(lokale) publieke omroep en daardoor met de mediawet. Je kunt niet
voor 80% afhankelijk zijn van de slager op de hoek en dan de consument
objectief informeren over de bedenkelijke kwaliteit van zijn vlees”.
Daar wringt de schoen.

Deze week heeft FAYA FM namens vele programmamakers weer de noodklok
doen luiden. Zo is de hulp ingeroepen van de politiek, media-
deskundigen en belangenorganisaties. Men beoogd hiermee deze kwestie
nu heel gauw op de politieke agenda te krijgen. Ristie: “Er is nu
sprake van een ongezonde en naar mijns inziens onwettelijke situatie.
Als hierin niet gauw verandering komt, zal deze vorm van publieke
omroep gedoemd zijn te verdwijnen”.

Tot nu toe hebben gesprekken met de handhaver van de mediawet, het
commissariaat van de media, geen oplossing gebracht. De
licentiehouders van een zendvergunning voor de toegangsomroepen in met
name Rotterdam en Amsterdam lijken zich niets van deze situatie aan te
trekken. Belangenorganisaties zoals de Olon en Mira Media klagen steen
en been over het feit dat zij geen gehoor vinden voor dit probleem bij
de landelijke politiek. De betreffende gemeenten stellen zich op het
standpunt dat het niet aan hun is om hierin een standpunt in te nemen
en doen er niets aan. Intussen zien de toegangsomroepen het water tot
aan de lippen stijgen en hebben zich deze week gericht tot de vaste 2e
kamer commissie voor Cultuur, Wetenschap en Onderwijs om deze kwestie
op de agenda te zetten, teneinde tot een snelle oplossing in deze te
komen.

Ristie: “Als deze situatie zich doorzet betekent het de dood van
toegangsradio in steden als Amsterdam”. Toegangsomroepen (producenten
van programma’s voor o.a. Salto Omroep Amsterdam) voorzien reeds
jaren in een fundamentele behoefte van de belastingbetaler, die
machteloos moet toezien hoe deze ontwikkeling zich voltrekt.
Migranten en allochtonen programmamakers en luisteraars voelen zich
extra gedupeerd omdat zij veelal gebruik maken van deze faciliteit,
die juist hen in de gelegenheid stelt hun emancipatie en integratie in
Nederland zelf ter hand te nemen.
Roy Ristie