Salam para mitra sadayana. Wilujeng enjing.
Dinten ieu sim kuring bade nerangkeun salah sawios aspek parama satra
Sunda, namung moal ku basa Sunda supados langsung kahartos ku para mitra anu teu
fasih basa Sundana.
Kali ini saya angin menerangkan salah satu sapek Tata bahasa Sunda yaitu
bentuk jamak (plural form) dalam kalimat Sunda. “Jamak” artinya pokok
kalimatnya lebih dari satu; baik itu manusia maupun itu benda lainnya. Untuk
menunjukkan bahwa manusia atau benda itu lebih dari satu biasanya didahului oleh
kata bilangan misalnya dua ,tilu, sababaraha, loba,seueur dsb.Contohnya:
Aya sababaraha urang batur kuring anu rek umroh taun ieu.= Beberapa teman
saya mau umroh taun ini
Loba kiyai anu ngadukung Jokowi= Banyak kiyai yang mendukung Jokowi
Dina meja eta aya tilu gelas cikopi= Di atas meja itu ada tiga gelas
kopi
Di bumi Pak Bupati seueur tamu= Di rumah Pak Bupati banyak tamu
Di dalam Bahasa Sunda untuk menunjukkan bahwa bendanya lebih dari satu bisa
juga dengan jalan membuat kata sifat atau kata kerja dalam kalimat itu dalam
bentuk jamak yaitu dengan jalan mempergunakan “sisipan”
ar atau al.
Disebut “sisipan” karena disisipkan diantara huruf pertama dan huruf kedua
dari kata sifat atau kata kerja dalam kalimatnya. Contohnya:
Aya Pulisi jaga di sisi jalan ---- Aya Pulis jaraga di
sisi jalan = Ada Polisi yang berjaga-jaga di tepi jalan
Anak Pa Ujang begang ----- Anak Pa Ujang baregang
=Anak-anak Pak Ujang kurus-kurus
Murid kuring mah getol --- Murid kuring mah garetol =
Murid saya rajin-rajin
Pagawe di pabrik eta sehat --- Pagawe di pabrik eta
sarehat = Karyawan di pabrik itu sehat-sehat
Babaturan kuring keur maraen badminton = Teman-temanku
sedangbermain badminton
Loba jelema anu keur ngaruseup di balong Pa Lurah =Banyak
orang sedang mancing di kolam Pak Lurah
Tetapi kalau kata sifat itu mulai dengan huruf hidup maka sisipan “ar” itu
menjadi awalan.Contohnya:
Bumi di Blok Dalkeith mah awis ---- Bumi di Blok Dalkeith mah
arawis = Rumah di Blok Dalkeith mahal-mahal
Putra Pa Suhendra tos ageung ---- Putra Pa Suhendra tos
arageung = Putra Pa Suhendra sudah besar-besar
Budak ulin di buruan ---- Barudak arulin di buruan =
Anak-anak bermain di halaman depan.
Jalma-jalma arambek harga BBM naek deui = Orang-orang pada
marah harga BBM naik lagi
Apabila kata sifat atau kata kerjanya mulai denga huruf “L” atau berakhir
dengan huruf “R” maka sisipan yang dipegunakan adalah sisipan ‘al’.
Contohnya:
Murid-murid kelas eta mah balangor = Murid murid di kelas
itu nakal-nakal
Loba urang Jakarta anu baleunghar = Bayak orang
Jakarta yang kaya
Pek di du’a keun sing calageur = Ayo aku do’kan kilian
sehat semuanya.
Loba urang Ustrali anu lalintuh = Banyak orang Australia
yang gemuk
Anak Pa Usup laleutik keneh = Anak-anak Pak Usup masih
kecil-kecil
Nah sekian saja yang dapat saya sampaikan untuk kali ini. Mohon ma’af
kalau tiadak gunanya.
Dede