Bazı insanlar her iki elinin parmaklarını birbirine
geçirerek ve onları gererek ses çıkartırlar, yani çıtlatırlar. Çoğumuzun buradan
gelen sesin kemiklerden
geldiğini sanırız, hatta rahatsız oluruz ama nedense
bunu yapanlar hallerinden memnun görünürler.
En çok ve kolaylıkla çıtlattığımız yerler
vücudumuzda en çok bulunan sürtünmeli eklem yerleridir. Bu tip eklem yerlerinde,
örneğin parmaklarınızda, iki
kemiğin birleştiği yerde bir bağlantı kapsülü
vardır. Bu kapsülün içinde kemiklerin hareketleri sırasında buraları yağlayan
bir sıvı vardır. Bu sıvının
içinde erimiş halde oksijen, nitrojen ve
karbondioksit gazları bulunur.
Vücudumuzda en kolay çıtlatabileceğimiz eklem
yerlerimiz parmaklarımızdır. Parmaklarımız gerilince ve eklem yerlerimiz
düzleşince bu kapsül de gerilir.
İçindeki sıvının basıncı azalır ve gaz
kabarcıkları patlamaya başlar. İşte kulağımıza gelenler bu seslerdir. Patlayan
kabarcıklar neticesinde gazlar bu
sıvıyı terk eder, sıvı daha da genleşir ve
eklem yerinin hareket kabiliyetini arttırır.
Şüphesiz ki eklem yerinin gerilmesi, bu kapsülün
boyu ile sınırlıdır. Eğer parmaklarınızı çıtlattığınız anda röntgenini de
çekerseniz, eklem içinde oluşan
gaz kabarcıklarını görebilirsiniz. Bu olay
eklem yerindeki hacmi yaklaşık yüzde 15-20 arttırır.
Aynı parmağınızı arka arkaya çıtlatamazsınız. Bir
süre beklemeniz gerekir, çünkü gaz kabarcıklarının sıvı içerisinde tekrar
oluşması biraz zaman alır.
Tüm bu açıklamalar, deneylerle ispatlanmasına
rağmen, yine de bu kadar küçük gaz miktatının bu kadar büyük bir ses
çıkartabilmesinin nedeni hala anlaşılmış
değildir. Bu sorunun tatmin edici
bir cevabı da henüz yoktur. Ayrıca detaylı çalışmalar göstermiştir ki, çıtırdama
sırasında iki ayrı ses duyulmaktadır.
Birincisinin gaz kabarcıklarının
patlaması olduğu biliniyor. İkinci sesin ise kapsülün uzama sınırına vardığında
çıktığı sanılıyor.
Evet geldik en çok merak edilen soruya! Parmaklarımızı
çıtlatmak vücudumuz için zaralı mıdır? Bu konuda elde çok az bilimsel çalışma
sonucu vardır. Bir
görüşe göre parmak çıtlatmanın eklem yerlerimizdeki sıvıya
bir tesiri yoktur. Diğer bir görüşe göre ise sürekli olarak bunu yapanlarda ve
bunu alışkanlık
haline getirenlerde, eklemler etrafındaki yumuşak doku zarar
görmekte, parmaklar şişmekte, dolayısı ile elin kavrama gücü
azalmaktadır.--