Solaklar kazanıyor.

952 views
Skip to first unread message

merakediyorumgrubu

unread,
Mar 17, 2010, 12:10:14 AM3/17/10
to merakediyorum

Ortalama on kişiden biri solak...

Hızlı tepki gerektiren sporlarda da solaklar diğer insanlara oranla çok başarılı...

Yoksa bu tür sporların zorluğunu yenmek için solakların doğuştan gelen avantajları mı var?

 

Solaklar kazanıyor

 

Prekazi’nin sol ayağındın, futbol tarihimizde unutulmaz bir gol

En az otuz metre vardı... Belki de 35 metre... Prekazi, uzun uzun gerildiğinde tüm stadı derin bir sessiz­lik sarmıştı. Ünlü oyuncu, sol aya­ğının bütün gücüyle vurdu. Top, Monaco ağlarıyla kucaklaştığında bütün seyirci ayaklardaydı. 1989'da futbol tarihimize altın harflerle ya­zılan bu maçla Galatasaray, Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda yan finale çıkan ilk Türk takımı olmuş­tu.

 

Futbolumuzun unutulmaz sol ayakları

Prekazi'nin o müthiş solu, bugün bile sporseverlerin anılarında tazeli­ğini koruyor. Tıpkı, Altaylı Musta­fa Denizli'nin, Gençlerbirliği takı­mının kaptanı Zeynel Soyuer'in, Eskişehirsporlu Ender Konca'nın, Vefalı Tahta Bacak İsmet'in, İstan­bulsporlu Kel İhsan'ın, "Signor" Can Bartu'nun, Fenerbahçeli Büyük Fikret'in, Beşiktaşlı Voleci Şerefin ve Şükrü Gülesin'in sol ayaklarının gücü ve zerafetinin korunduğu gi­bi... Bugün de, dünyanın en ünlü teknik direktörlerinin gönlünde, ya­rısı solak, yarısı sağ ayağını kulla­nan oyunculardan oluşan bir ekip yatıyor. Birçok teknik direktör etkili bir "solak" solaçık arayışı içinde... 

Solaklık, başka spor dallarında da kıymete binmiş du­rumda...

Örneğin, dünya tenis klasma­nının ilk 25 oyuncu­su içinde 5 tane so­lak bulunuyor.  Aynı şekil­de, dünya­nın en iyi 10 ping­pong oyun­cusundan 4'ü solak... Ameri­ka'da, rugby maçla­rında direk vuruşla­rın büyük bir çoğun­luğunu solak oyun­cular yapıyor. İngil­tere'de nüfusun sa­dece yüzde 8'i solak ama eskrimde çoğu sporcunun solak ol­ması daha dikkat çe­kici... Nitekim esk­rim klasmanının en üst sırasındaki 16 isimden 7 tanesi so­lak... Solakların üs­tünlük sağladığı di­ğer spor dalları ara­sında boks, kriket ve squash da var. Özellikle Fransız Spor ve Jimnastik Enstitüsü'nden sinir bilimci Guy Azemar, dünya şampiyonalarındaki solakların oranını araştırıyor. Aze­mar'ın belirttiğine göre, en iyi esk­rimcilerin üçte biri solak... Azemar, spordaki solakların, özellikle karşı­lıklı yapılan ferdi sporlarda doğuş­tan gelen avantajlara sahip oldukla­rına inanıyor. Bu görüşünü de son derece tartışmalı bir noktaya, yani, beynin çalışma şekline dayandırı­yor. 

Beynin çalışma şekli solaklara avantaj sağlıyor

İnsan beyni, herbiri değişik işler yapan iki kısımdan oluşuyor. Sağ elini kullananların çoğunda, bu iki bölümün fonksiyonlarının son dere­ce asimetrik olduğu görülüyor. Sağlaklarda beynin sol bölümü "konuş­ma ve hareket"i, sağ bölümü de "mekan algılamasını denetliyor. Solaklarda ise bu fonksiyonlar iki beyin bölümü arasında daha denge­li bir biçimde paylaşılmış durumda ve solakların beyni daha simetrik... Örneğin, solak tenisçilerde hare­ketlerin denetimi ve mekanın kulla­nılmasının bir kısmı, beynin sağ bölümü tarafından gerçekleştirili­yor. Bu oyuncu topun gelişini gö­rürken oluşan görsel bilgiyle, topa vururken oluşan motor kontrolünün beynin aynı tarafında yapılmasını sağlıyor. Sağ elini kullanan oyun­cularda, görüntüyü kontrol eden beynin sağ bölümünün bu bilgiyi sol bölüme aktarması gerekiyor ki, oyuncunun motor hareketi başlaya­bilsin... Sağ elini kullanan oyuncu­da meydana gelen bu transfer işle­mi, saniyenin binde biri kadar da olsa solaklardan daha uzun sürü­yor.

 

Saniyelerin önemi

Bu küçücük zaman dilimi önemli görünmeyebilir ama, maçlarda so­nucu tayin eden önemli bir unsur... Azemar'ın araştırmalarına göre, "Eskrimde tepki zamanı, saniyenin binde 300-400'ünü, teniste ise sani­yenin binde 300-500'ünü buluyor". 

Bazıları da solakların beyninin sağ bö­lümünün genişlemiş olabileceğini, mekanı değer­lendirme becerilerinin artabileceğini düşünüyorlar

Sussex Üniversitesi'nde, kuşlarda ve memelilerde sağ ve sol beyin bölümlerinin gelişmesini araştıran Richard Andrew, solakların sporda avantajlı olabileceklerini kabul edi­yor ama, Azemar'ın tezini speküla­tif ve üstünkörü buluyor. Andrew, motor kontrolünün ve mekan de­ğerlendirmenin beynin aynı bölü­münde olmasının yardımcı bir fak­tör olduğunu, ama mutlaka da hızı arttırmayacağını düşünüyor. Andrew, tanımaya dönük fonksiyon (cognitive function) ile motor fonk­siyonların dağılımının önemli oldu­ğunu; ancak, bu dağılımın solaklar­da önemli ölçüde değişiklikler gös­terdiğini belirtiyor.

Leicester Üniversitesi'nden psi­kolog Marian Annett, sağ elini kul­lananlarda görülen aşırı beyin asimetrisinin, bu kişilerin beyninin sağ bölümünün "handikaplı" olduğunu gösterdiğini ve bu durumun mekan-görüntü ilişkisini sınırlandırdığını söylüyor. Bazı Amerikalı araştırma­cılar da, solakların beyninin sağ bö­lümünün genişlemiş olabileceğini ve onların bu yüzden mekanı değer­lendirme becerilerinin artabileceğini düşünüyorlar.

 

 

Solaklar, gözün odak noktasının dışına düşen görüntüleri daha mı iyi görüyorlar?

Azemar, solakların daha az uz­manlaşmış olan sağ beyin bölümü­nün, solaklara çok gelişmiş bir çev­reyi görme yeteneği verdiği kanı­sında... Bu teze göre solaklar, gözün odak noktasının dışına düşen görüntüleri daha iyi görüyorlar. Bu durum, organizmanın içgüdüsel olarak hızlı ve "balistik" tepki ver­mesini sağlıyor (kurbağanın dilinin bir böceği avlamasını düşünün). Sonuçta, teniste solaklar fileyi he­defleyen kısa ve hızlı vuruşlarda, sağ elini kullananlardan daha iyi oluyorlar.

Balistik tepki, hiçbir yerde esk­rimdeki florede olduğu kadar etkili değil... Florenin ucu, rakibin vücu­dunda sınırlı bir alana değmek zo­runda ve flore, vuruşu yaparken el ile aynı hizaya geliyor. İngiliz esk­rim takımında 1977-1988 arasında yer alan solak floreci Linda McMa­hon da, solakların, rakibin bir son­raki hareketini tahmin etmede daha iyi olduklarını belirtiyor. Böylece, rakibin yapacağı harekete karşı ol­ması gereken saldırı daha iyi za­manlanmış oluyor.

 

Bütün bu bilgiler, sağ elini kulla­nanlarda umutsuzluk yaratmamalı...

Tenis oyuncusu sağlaklarda daha fazla uzmanlaşmış olan sol beyin bölümü, onların görüşünün top üze­rinde daha iyi odaklaşmasını sağlı­yor. Azemar, sağlakların bu yüzden daha stratejik bir yaklaşıma sahip olduklarını, uzun vuruşlarda ve kor­tun sonundan başlayan oyunlarda üstünlük sağladıklarını söylüyor.

Sağ elini kullanan eskrimciler kı­lıçta daha iyiler; çünkü, kılıç klas­manında, floreci ve epecilere oran­la, rakibin bedeninin daha geniş alanına vurulabiliyorlar. Kılıççı, böylece çok sayıda odak noktasını aynı anda takip etmek zorunda kalı­yorlar. Kılıççılar arasında, epe ve floreye oranla, çok az sayıda solağa rastlanıyor. Solakların spordaki üstünlüğünü açıklayan nörolojik tar­tışma, bütün uzmanlar tarafından kabul görmüyor.

Durham Üniversitesi'nden iki psikolog, Charles Wood ve John Aggleton, solakların avantajının nörolojik yapıdan değil de taktik üstünlükten kaynaklandığını düşünüyorlar. Azemar, Annett ve diğer­lerinin topladığı istatistiksel bilgile­ri yeniden değerlendiren bu iki bi­limci, dünya klasmanındaki tenis sonuçlarının uzun yıllara dağılımı incelendiğinde, "solak avantajın" kaybolduğunu iddia ediyorlar.

Wood ve Aggleton kriket tuta­naklarını incelediklerinde de, pro­fesyonel kriketçilerin büyük oranı­nın - yüzde 20'sinin - topu sol elle­riyle yakaladıklarını farketmişler. Bu yüzden de sol eli kullanarak oy­namanın taktik nedenlerden ileri geldiğini düşünüyorlar. Çünkü, to­pu sol elle yakalayan oyuncu, deği­şik bir açı kullandığı için, topu sağ elle oynayan rakibinin erişemeye­ceği bir noktaya daha kolay atabili­yor.

 

Sağ elle oyna­yanların solaklara alışmasının za­man alıyor ve tuhaf geliyor

Solak oyuncuların hızlı sporlar­daki temel avantajı belki de sadece pratiklik... Solak oyuncular, sağ el­le oynayanlara çok alışkınlar ama sağ elle oynayanlar için solak bir rakibe rastlamak daha zor. Sağ elle oynayan eskrimciler, solak bir raki­be düşmekten nefret ediyorlar. So­lak Linda McMahon, sağ elle oyna­yanların solaklara alışmasının za­man aldığını ve solakların, sağ elle oynayanlara garip geldiğini belirti­yor. Ayrıca, solakların sporda daha başarılı oldukları inancı, solak oyunculara psikolojik bir yarar da sağlayabiliyor. Yine de, nörolojik yapıdan kaynaklansın veya kaynak­lanmasın, solakların bütün başarıla­rının nedeni olarak beynimiz göste­riliyor... 

Çimde sol ayak üstünlüğü

Araştırmalar, solak futbolcuların sağlaklarla karşılaştıklarında topu kapmada biraz daha hızlı olduklarını gösteriyor. Solak tenisçiler gibi onların da, beyindeki "kısa devre" yüzünden, zaman avantajları var. Solak oyuncular, genellikle sağ ayaklarını da aynı derecede iyi kullanıyorlar ve taktik düzeyde takım için çok gerekli oluyorlar, Pele, Platini, Gullet ve Van Basten solak futbolcuların en ünlüleri... Sadece sol ayağını kullanıp sağ ayağını hiç kullanana­ma, Prekazi örneğinde olduğu gibi, futbolda bir istisna... Ama sağ ayağını kullanan futbolcuların büyük çoğunluğu, sol ayakta ya çok zayıflar, ya da hiç yoklar. Solak futbolcunun bir başka avantajı da, rakip oyuncuyu çok kolay kontrpiyede bırakıp çalım atabilmesi... Fenerli Can Bartu, Beşiktaşlı Yusuf Tunaoğlu bunun en güzel örnekleriydi. Öte yandan, solak futbolcular diğer oyunculara göre çok daha teknik beceriye ve şov tipi gösteriye uygunlar. Dünya futbolunun en bü­yük ustalarından Maradona gibi... Ama sol ayağın fut­bolda kuşkusuz en büyük avantajı, frikiklerde çok sert ve düzgün bir biçimde vurabilmeleri... Gerçekten de dünyanın en şık ve en iyi frikikleri sol ayaklı futbolcu­ların imzasını taşıyor. Frikik deyince akla ilk gelen isimlerden biri olan Platini, "sonbahar yaprağı" gibi gi­den frikiklerini sol ayağıyla atardı. 

 

Solak olmanın iyi ve kötü yönleri

Solaklar üzerine söylenenler tarih boyunca kötü oldu. Sol, olumsuz niteliklerle özdeş­leştirildi. Örnek olarak, İngiliz­cedeki " sinister" ( kötü, kapalı, bilinemeyen) sıfatı, Latincede " sol" anlamını taşıyor. Solaklar genellikle kaba ve hantal ola­rak bilinirler ama artık insanlar bu durumun, teknolojik olarak sağlaklara ayarlanmış bir dünyada solakların çektiği zorluklara bağlı olduğunu biliyor.

 

Yine de solakların kendi­lerine özgü sorunları var

Birkaç yıl önce Harvard Tıp Fakültesi'nden Norman Geschwind, solakların disleksik olmaya ve bağışıklık hastalıkla­rına daha çok tutulmaya eğilim­li olduklarını iddia etmişti. Bi­limciler, bu arada, solakların genellikle sağlaklardan on yıl daha az yaşadıklarını gösteren bilgileri açıkladılar. 

Mekanı al­gılama yetenekleri de daha ge­lişkin

Ama bütün haberler kötü de­ğil: Solakların parlak bilimciler, matematikçiler ve sanatçılar ol­ma şansı daha fazla. Mekanı al­gılama yetenekleri de daha ge­lişkin. 

Erkek çocukların solak olma şansı kızlardan fazla

Ayrıca oğlan çocukların solak olma şansı kızlardan daha faz­la. Solaklığın, bebeklerin anne karnında aldıkları erkek seks hormonu testosterone'un düze­yine bağlı olduğu da açıklandı.

Yüksek düzeyde testostero­ne'un, beynin sol bölümünün gelişmesini engellediği düşü­nülüyor, böylece sağ bölüm da­ha fazla gelişmiş oluyor. Bu du­rum da solaklığa yol açıyor. Bir araştırma, tek yumurta ikizleri­nin de solak olma olasılığının daha fazla olduğunu gösterdi çünkü bu ikizler anne karnında hem kendilerinin hem de birbir­lerinin testosterone'undan etki­leniyorlar.

 

İnsanın solak mı sağlak mı olacağı genetik faktörlere de bağlı

Öyle ki aynı ailede birden fazla solak görülebiliyor. An­laşılan, solakların yaşamını kolaylaştırmak için solaklara uygun makasları, konserve açacaklarını, arkadan başlayan fihristleri ve günlük yaşamda yeri olan daha birçok eşyayı satan dükkanlara ihtiyaç var..

 

Uzman görüşü

Cerrahpaşa Tıp Fakül­tesi Nöroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Erbil Gözükırmızı, sağlaklar için yapılmış bir dünyada so­lakların büyük güçlükler çekti­ğini, hatta in­sanların solak olarak doğan ço­cuklarını sağ elini kullanmaya zor­ladıklarını söylüyor. Tabii ki, bu durumun bazı sorunlar çıkarttığını kimse düşünmüyor. Çünkü, solak olan bir insan sağlak olmaya zor­lanırsa kekemelik gibi konuşma bozuklukları ortaya çıkabiliyor. Prof. Dr. Erbil Gözükırmızı solak bir sporcunun, karşısındaki rakibi için bir "tehlike" olduğunu belirti­yor. "Aslında her solağım diyen solak değil... Hem sağını, hem de solunu kullanan yalancı solakları bu katagoriye alamayız. Aynı şe­kilde, hem sağ ayağını, hem de sol ayağını kullanan bir sporcu so­lak değildir." diyor.


Hazırlayanlar :
 
 merakediyorum grubu üyeleri 
merake...@googlegroups.com
Kaynak : Focus Mart 1995 sayısından "Solaklar kazanıyor" başlıklı yazıdan alınmıştır.  Paragraf başlıkları yazıya ilave edilmiştir.
Lütfen bu kısmı silmeyiniz, kaynak göstererek paylaşınız.
Saatlerce uğraşarak verdiğimiz emeği bir "Delet" tuşuyla yok etmeyin.

Yazının alındığı FOCUS dergisinin tamamını aşağıdaki linkden indirebilirsiniz.
 
 
solaklar prekazi.jpg
solaklar ünlü gitaris.jpg
solaklar uzman.jpg
focus 1995 mar midas.jpg
solaklar eskrim.jpg
solaklar masa tenisi.jpg
solaklar tenis beyin.jpg
solaklar boks.jpg
solaklar tenis navratilova.jpg
solaklar futbol.jpg
solaklar şeytan.jpg
solaklar ünlü besteci.jpg

Oguz Konya

unread,
Mar 17, 2010, 9:28:43 AM3/17/10
to merakediyorum
Yazı için öncelikle tebrik ederim. Gerçekten okuması keyifli, güzel
bir yazı olmuş. Fakat bir matematikçi olarak dikkat çekmeden
geçemeyeceğim bir nokta var. Eğer Örneğin, dünya tenis klasma­nının
ilk 25 oyuncu­su içinde 5 tane so­lak varsa 20 tane de sağ elini
kullanan oyuncu var. Yani sağ elini kullananların başarı oranı daha
fazla. Aynı şekil­de, dünya­nın en iyi 10 ping­pong oyun­cusundan 4'ü
solak dediğiniz zaman 6 tanesi de sağ elini kullanıyor diyebiliriz.
Durum böyleyken solakların daha başarılı olduğunu söyleyebilmemiz için
sağ elini veya ayağını kullanan sporcularla solak olanları
karşılaştırmak yerine, sağ elini kullanan insanlar arasından sporcu
olarak başarılı olanların oranının solak insanlar arasından sporcu
olarak başarılı olanların oranıyla kıyaslanması gerekiyor. Cümle biraz
uzun oldu ama kısaca belirtmek gerekirse tüm sağ elliler arasından
başarılı olanlarla tüm solaklar arasından başarılı olanların
ORANLARININ karşılaştırılması lazım diye düşünüyorum. Çünkü sayısal
bir karşılaştırma böyle bir durumda yanlış olacaktır, çünkü solakların
sayısının daha az olduğunu biliyoruz

On 17 Mart, 06:10, "merakediyorumgrubu" <merakediyorumgr...@gmail.com>
wrote:


> Ortalama on kişiden biri solak...
>
> Hızlı tepki gerektiren sporlarda da solaklar diğer insanlara oranla çok başarılı...
>
> Yoksa bu tür sporların zorluğunu yenmek için solakların doğuştan gelen avantajları mı var?
>

> Solaklar kazanıyor.


>
> Prekazi'nin sol ayağındın, futbol tarihimizde unutulmaz bir gol
>
> En az otuz metre vardı... Belki de 35 metre... Prekazi, uzun uzun gerildiğinde tüm stadı derin bir sessiz­lik sarmıştı. Ünlü oyuncu, sol aya­ğının bütün gücüyle vurdu. Top, Monaco ağlarıyla kucaklaştığında bütün seyirci ayaklardaydı. 1989'da futbol tarihimize altın harflerle ya­zılan bu maçla Galatasaray, Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda yan finale çıkan ilk Türk takımı olmuş­tu.
>
> Futbolumuzun unutulmaz sol ayakları
>
> Prekazi'nin o müthiş solu, bugün bile sporseverlerin anılarında tazeli­ğini koruyor. Tıpkı, Altaylı Musta­fa Denizli'nin, Gençlerbirliği takı­mının kaptanı Zeynel Soyuer'in, Eskişehirsporlu Ender Konca'nın, Vefalı Tahta Bacak İsmet'in, İstan­bulsporlu Kel İhsan'ın, "Signor" Can Bartu'nun, Fenerbahçeli Büyük Fikret'in, Beşiktaşlı Voleci Şerefin ve Şükrü Gülesin'in sol ayaklarının gücü ve zerafetinin korunduğu gi­bi... Bugün de, dünyanın en ünlü teknik direktörlerinin gönlünde, ya­rısı solak, yarısı sağ ayağını kulla­nan oyunculardan oluşan bir ekip yatıyor. Birçok teknik direktör etkili bir "solak" solaçık arayışı içinde...
>

> Solaklık, başka spor dallarında da kıymete binmiş du­rumda...
>
> Örneğin, dünya tenis klasma­nının ilk 25 oyuncu­su içinde 5 tane so­lak bulunuyor.  Aynı şekil­de, dünya­nın en iyi 10 ping­pong oyun­cusundan 4'ü solak... Ameri­ka'da, rugby maçla­rında direk vuruşla­rın büyük bir çoğun­luğunu solak oyun­cular yapıyor. İngil­tere'de nüfusun sa­dece yüzde 8'i solak ama eskrimde çoğu sporcunun solak ol­ması daha dikkat çe­kici... Nitekim esk­rim klasmanının en üst sırasındaki 16 isimden 7 tanesi so­lak... Solakların üs­tünlük sağladığı di­ğer spor dalları ara­sında boks, kriket ve squash da var. Özellikle Fransız Spor ve Jimnastik Enstitüsü'nden sinir bilimci Guy Azemar, dünya şampiyonalarındaki solakların oranını araştırıyor. Aze­mar'ın belirttiğine göre, en iyi esk­rimcilerin üçte biri solak... Azemar, spordaki solakların, özellikle karşı­lıklı yapılan ferdi sporlarda doğuş­tan gelen avantajlara sahip oldukla­rına inanıyor. Bu görüşünü de son derece tartışmalı bir noktaya, yani, beynin çalışma şekline dayandırı­yor.
>

> Beynin çalışma şekli solaklara avantaj sağlıyor
>
> İnsan beyni, herbiri değişik işler yapan iki kısımdan oluşuyor. Sağ elini kullananların çoğunda, bu iki bölümün fonksiyonlarının son dere­ce asimetrik olduğu görülüyor. Sağlaklarda beynin sol bölümü "konuş­ma ve hareket"i, sağ bölümü de "mekan algılamasını denetliyor. Solaklarda ise bu fonksiyonlar iki beyin bölümü arasında daha denge­li bir biçimde paylaşılmış durumda ve solakların beyni daha simetrik... Örneğin, solak tenisçilerde hare­ketlerin denetimi ve mekanın kulla­nılmasının bir kısmı, beynin sağ bölümü tarafından gerçekleştirili­yor. Bu oyuncu topun gelişini gö­rürken oluşan görsel bilgiyle, topa vururken oluşan motor kontrolünün beynin aynı tarafında yapılmasını sağlıyor. Sağ elini kullanan oyun­cularda, görüntüyü kontrol eden beynin sağ bölümünün bu bilgiyi sol bölüme aktarması gerekiyor ki, oyuncunun motor hareketi başlaya­bilsin... Sağ elini kullanan oyuncu­da meydana gelen bu transfer işle­mi, saniyenin binde biri kadar da olsa solaklardan daha uzun sürü­yor.
>
> Saniyelerin önemi
>
> Bu küçücük zaman dilimi önemli görünmeyebilir ama, maçlarda so­nucu tayin eden önemli bir unsur... Azemar'ın araştırmalarına göre, "Eskrimde tepki zamanı, saniyenin binde 300-400'ünü, teniste ise sani­yenin binde 300-500'ünü buluyor".
>

> Bazıları da solakların beyninin sağ bö­lümünün genişlemiş olabileceğini, mekanı değer­lendirme becerilerinin artabileceğini düşünüyorlar
>
> Sussex Üniversitesi'nde, kuşlarda ve memelilerde sağ ve sol beyin bölümlerinin gelişmesini araştıran Richard Andrew, solakların sporda avantajlı olabileceklerini kabul edi­yor ama, Azemar'ın tezini speküla­tif ve üstünkörü buluyor. Andrew, motor kontrolünün ve mekan de­ğerlendirmenin beynin aynı bölü­münde olmasının yardımcı bir fak­tör olduğunu, ama mutlaka da hızı arttırmayacağını düşünüyor. Andrew, tanımaya dönük fonksiyon (cognitive function) ile motor fonk­siyonların dağılımının önemli oldu­ğunu; ancak, bu dağılımın solaklar­da önemli ölçüde değişiklikler gös­terdiğini belirtiyor.
>
> Leicester Üniversitesi'nden psi­kolog Marian Annett, sağ elini kul­lananlarda görülen aşırı beyin asimetrisinin, bu kişilerin beyninin sağ bölümünün "handikaplı" olduğunu gösterdiğini ve bu durumun mekan-görüntü ilişkisini sınırlandırdığını söylüyor. Bazı Amerikalı araştırma­cılar da, solakların beyninin sağ bö­lümünün genişlemiş olabileceğini ve onların bu yüzden mekanı değer­lendirme becerilerinin artabileceğini düşünüyorlar.
>

> Solaklar, gözün odak noktasının dışına düşen görüntüleri daha mı iyi görüyorlar?
>
> Azemar, solakların daha az uz­manlaşmış olan sağ beyin bölümü­nün, solaklara çok gelişmiş bir çev­reyi görme yeteneği verdiği kanı­sında... Bu teze göre solaklar, gözün odak noktasının dışına düşen görüntüleri daha iyi görüyorlar. Bu durum, organizmanın içgüdüsel olarak hızlı ve "balistik" tepki ver­mesini sağlıyor (kurbağanın dilinin bir böceği avlamasını düşünün). Sonuçta, teniste solaklar fileyi he­defleyen kısa ve hızlı vuruşlarda, sağ elini kullananlardan daha iyi oluyorlar.
>
> Balistik tepki, hiçbir yerde esk­rimdeki florede olduğu kadar etkili değil... Florenin ucu, rakibin vücu­dunda sınırlı bir alana değmek zo­runda ve flore, vuruşu yaparken el ile aynı hizaya geliyor. İngiliz esk­rim takımında 1977-1988 arasında yer alan solak floreci Linda McMa­hon da, solakların, rakibin bir son­raki hareketini tahmin etmede daha iyi olduklarını belirtiyor. Böylece, rakibin yapacağı harekete karşı ol­ması gereken saldırı daha iyi za­manlanmış oluyor.
>

> Bütün bu bilgiler, sağ elini kulla­nanlarda umutsuzluk yaratmamalı...
>
> Tenis oyuncusu sağlaklarda daha fazla uzmanlaşmış olan sol beyin bölümü, onların görüşünün top üze­rinde daha iyi odaklaşmasını sağlı­yor. Azemar, sağlakların bu yüzden daha stratejik bir yaklaşıma sahip olduklarını, uzun vuruşlarda ve kor­tun sonundan başlayan oyunlarda üstünlük sağladıklarını söylüyor.
>
> Sağ elini kullanan eskrimciler kı­lıçta daha iyiler; çünkü, kılıç klas­manında, floreci ve epecilere oran­la, rakibin bedeninin daha geniş alanına vurulabiliyorlar. Kılıççı, böylece çok sayıda odak noktasını aynı anda takip etmek zorunda kalı­yorlar. Kılıççılar arasında, epe ve floreye oranla, çok az sayıda solağa rastlanıyor. Solakların spordaki üstünlüğünü açıklayan nörolojik tar­tışma, bütün uzmanlar tarafından kabul görmüyor.
>
> Durham Üniversitesi'nden iki psikolog, Charles Wood ve John Aggleton, solakların avantajının nörolojik yapıdan değil de taktik üstünlükten kaynaklandığını düşünüyorlar. Azemar, Annett ve diğer­lerinin topladığı istatistiksel bilgile­ri yeniden değerlendiren bu iki bi­limci, dünya klasmanındaki tenis sonuçlarının uzun yıllara dağılımı incelendiğinde, "solak avantajın" kaybolduğunu iddia ediyorlar.
>
> Wood ve Aggleton kriket tuta­naklarını incelediklerinde de, pro­fesyonel kriketçilerin büyük oranı­nın - yüzde 20'sinin - topu sol elle­riyle yakaladıklarını farketmişler. Bu yüzden de sol eli kullanarak oy­namanın taktik nedenlerden ileri geldiğini düşünüyorlar. Çünkü, to­pu sol elle yakalayan oyuncu, deği­şik bir açı kullandığı için, topu sağ elle oynayan rakibinin erişemeye­ceği bir noktaya daha kolay atabili­yor.
>
> Sağ elle oyna­yanların solaklara alışmasının za­man alıyor ve tuhaf geliyor
>
> Solak oyuncuların hızlı sporlar­daki temel avantajı belki de sadece pratiklik... Solak oyuncular, sağ el­le oynayanlara çok alışkınlar ama sağ elle oynayanlar için solak bir rakibe rastlamak daha zor. Sağ elle oynayan eskrimciler, solak bir raki­be düşmekten nefret ediyorlar. So­lak Linda McMahon, sağ elle oyna­yanların solaklara alışmasının za­man aldığını ve solakların, sağ elle oynayanlara garip geldiğini belirti­yor. Ayrıca, solakların sporda daha başarılı oldukları inancı, solak oyunculara psikolojik bir yarar da sağlayabiliyor. Yine de, nörolojik yapıdan kaynaklansın veya kaynak­lanmasın, solakların bütün başarıla­rının nedeni olarak beynimiz göste­riliyor...
>

> Çimde sol ayak üstünlüğü
>
> Araştırmalar, solak futbolcuların sağlaklarla karşılaştıklarında topu kapmada biraz daha hızlı olduklarını gösteriyor. Solak tenisçiler gibi onların da, beyindeki "kısa devre" yüzünden, zaman avantajları var. Solak oyuncular, genellikle sağ ayaklarını da aynı derecede iyi kullanıyorlar ve taktik düzeyde takım için çok gerekli oluyorlar, Pele, Platini, Gullet ve Van Basten solak futbolcuların en ünlüleri... Sadece sol ayağını kullanıp sağ ayağını hiç kullanana­ma, Prekazi örneğinde olduğu gibi, futbolda bir istisna... Ama sağ ayağını kullanan futbolcuların büyük çoğunluğu, sol ayakta ya çok zayıflar, ya da hiç yoklar. Solak futbolcunun bir başka avantajı da, rakip oyuncuyu çok kolay kontrpiyede bırakıp çalım atabilmesi... Fenerli Can Bartu, Beşiktaşlı Yusuf Tunaoğlu bunun en güzel örnekleriydi. Öte yandan, solak futbolcular diğer oyunculara göre çok daha teknik beceriye ve şov tipi gösteriye uygunlar. Dünya futbolunun en bü­yük ustalarından Maradona gibi... Ama sol ayağın fut­bolda kuşkusuz en büyük avantajı, frikiklerde çok sert ve düzgün bir biçimde vurabilmeleri... Gerçekten de dünyanın en şık ve en iyi frikikleri sol ayaklı futbolcu­ların imzasını taşıyor. Frikik deyince akla ilk gelen isimlerden biri olan Platini, "sonbahar yaprağı" gibi gi­den frikiklerini sol ayağıyla atardı.


>
> Solak olmanın iyi ve kötü yönleri
>
> Solaklar üzerine söylenenler tarih boyunca kötü oldu. Sol, olumsuz niteliklerle özdeş­leştirildi. Örnek olarak, İngiliz­cedeki " sinister" ( kötü, kapalı, bilinemeyen) sıfatı, Latincede " sol" anlamını taşıyor. Solaklar genellikle kaba ve hantal ola­rak bilinirler ama artık insanlar bu durumun, teknolojik olarak sağlaklara ayarlanmış bir dünyada solakların çektiği zorluklara bağlı olduğunu biliyor.
>
> Yine de solakların kendi­lerine özgü sorunları var
>
> Birkaç yıl önce Harvard Tıp Fakültesi'nden Norman Geschwind, solakların disleksik olmaya ve bağışıklık hastalıkla­rına daha çok tutulmaya eğilim­li olduklarını iddia etmişti. Bi­limciler, bu arada, solakların genellikle sağlaklardan on yıl daha az yaşadıklarını gösteren bilgileri açıkladılar.
>

> Mekanı al­gılama yetenekleri de daha ge­lişkin
>
> Ama bütün haberler kötü de­ğil: Solakların parlak bilimciler, matematikçiler ve sanatçılar ol­ma şansı daha fazla. Mekanı al­gılama yetenekleri de daha ge­lişkin.
>

> Erkek çocukların solak olma şansı kızlardan fazla
>
> Ayrıca oğlan çocukların solak olma şansı kızlardan daha faz­la. Solaklığın, bebeklerin anne karnında aldıkları erkek seks hormonu testosterone'un düze­yine bağlı olduğu da açıklandı.
>
> Yüksek düzeyde testostero­ne'un, beynin sol bölümünün gelişmesini engellediği düşü­nülüyor, böylece sağ bölüm da­ha fazla gelişmiş oluyor. Bu du­rum da solaklığa yol açıyor. Bir araştırma, tek yumurta ikizleri­nin de solak olma olasılığının daha fazla olduğunu gösterdi çünkü bu ikizler anne karnında hem kendilerinin hem de birbir­lerinin testosterone'undan etki­leniyorlar.
>
> İnsanın solak mı sağlak mı olacağı genetik faktörlere de bağlı
>

> Öyle ki aynı ailede birden fazla solak görülebiliyor. An­laşılan, solakların yaşamını kolaylaştırmak için solaklara uygun makasları, konserve açacaklarını, arkadan başlayan fihristleri ve günlük yaşamda yeri olan daha birçok eşyayı satan dükkanlara ihtiyaç var..
>
> Uzman görüşü
>
> Cerrahpaşa Tıp Fakül­tesi Nöroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Erbil Gözükırmızı, sağlaklar için yapılmış bir dünyada so­lakların büyük güçlükler çekti­ğini, hatta in­sanların solak olarak doğan ço­cuklarını sağ elini kullanmaya zor­ladıklarını söylüyor. Tabii ki, bu durumun bazı sorunlar çıkarttığını kimse düşünmüyor. Çünkü, solak olan bir insan sağlak olmaya zor­lanırsa kekemelik gibi konuşma bozuklukları ortaya çıkabiliyor. Prof. Dr. Erbil Gözükırmızı solak bir sporcunun, karşısındaki rakibi için bir "tehlike" olduğunu belirti­yor. "Aslında her solağım diyen solak değil... Hem sağını, hem de solunu kullanan yalancı solakları bu katagoriye alamayız. Aynı şe­kilde, hem sağ ayağını, hem de sol ayağını kullanan bir sporcu so­lak değildir." diyor.
>

> --------------------------------------------------------------------------------


> Hazırlayanlar :  merakediyorum grubu üyeleri merake...@googlegroups.com
> Kaynak : Focus Mart 1995 sayısından "Solaklar kazanıyor" başlıklı yazıdan alınmıştır.  Paragraf başlıkları yazıya ilave edilmiştir.
> Lütfen bu kısmı silmeyiniz, kaynak göstererek paylaşınız.
> Saatlerce uğraşarak verdiğimiz emeği bir "Delet" tuşuyla yok etmeyin.
>

> --------------------------------------------------------------------------------


>
> Yazının alındığı FOCUS dergisinin tamamını aşağıdaki linkden indirebilirsiniz.
>

> http://rapidshare.com/files/360292646/Focus_1995_03_midas.rar
>
>  solaklar prekazi.jpg
> 52KGörüntüleİndir
>
>  solaklar eskrim.jpg
> 45KGörüntüleİndir
>
>  solaklar masa tenisi.jpg
> 55KGörüntüleİndir
>
>  solaklar tenis beyin.jpg
> 135KGörüntüleİndir
>
>  solaklar boks.jpg
> 89KGörüntüleİndir
>
>  solaklar tenis navratilova.jpg
> 31KGörüntüleİndir
>
>  solaklar futbol.jpg
> 44KGörüntüleİndir
>
>  solaklar şeytan.jpg
> 31KGörüntüleİndir
>
>  solaklar ünlü besteci.jpg
> 24KGörüntüleİndir
>
>  solaklar ünlü gitaris.jpg
> 40KGörüntüleİndir
>
>  solaklar uzman.jpg
> 18KGörüntüleİndir
>
>  focus 1995 mar midas.jpg
> 25KGörüntüleİndir

Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages