Ayol tettae la kanthut van lah eh,lungngo kah apang pumcaa lunghang kah rho sawki(saelki)he lungngo khokah aham caa loh akhoem dae adaeng vaengah vik ayoih tih lunghang nu pakhat va akasa tangtae loh apa kah rho yumvad ah atitih Saelnu neh koep atlan tila lungngo hoel loh athui.Tekah sawki te tahe ah Taengsih kah sakui loh akhoem tila athui u.
Hey! Dr. Aung Thang;Poekmuehla ca nampat tahlawt tih kan uem ne. Ka paya kol hoel rhoi panit neh Mindat na imah ka luei u dongah MI cinaloh moeh insaek u ti ol ka yak tih ka ko then pawh, sorry ne.Ue.. Ol muep na dawt dae ka ming duen a yol ni kan la:n eh. Na mahmih Langle neh Tlumtlaih cil ol ngawn ka ming cakhaw kan thui thai mah pawh. Na mahmih Langle nam rhoekloh na ming u ngai coi ni ka ti. Lung Ngo; Ba Tu: neh Thai Phum boeina phung cil ol ngawn ka ming bangla a yol kan thui eh;1. Lung Ngo; 2. Ba Tu: neh 3. Thai Phum he rhoek boeina phunghe Lung Hang hmuen lamkah hathoeng uh ti la ka mahmih Lunghang ko: rhoek kah khokhuen cilah om. He khokhuen cilhe Lungngo; Batu: neh Thaiphum boeina phungloh boeih ka thui uh." Yanah Lunghang hmuen Lungto khui lam kaloh hlang ha thoeng ana ti uh. Lohmacuekla aka thong hlangte aka tawtloh adawt vaengah Lungngo ka mingnah ati; Apabae aka thoengloh Batu: ka mingnah ati tih apa thum aka thoengloh Thaiphum ka mingnah rhip ati uh ati. Tiphoeiah tah aka thoeng hlang moeh khui ah Lungngo neh Thaiphum aka ti rhoekhe hlang si: u ngai tih Batu: aka ti rhoekhe hlang muep a yet u dongah aka tawt kungloh Batu bueng Batu bueng ati dongah lungto khui tlup a tlaeng ti la Ya:ncilla ana thui uh " He ngawn he tah Philosophy pakhat van mai coi ni. The original of human being tlamnah oldawt la:n na van mai coi ni. Tidae tihnin hil ah Lungngo; Batu: neh Thaiphum boeina phungloh Lunghang ca: boeih ka ti uh. Ti dongah inhnuk a cup of years vaengah Lungngo, Batu neh Thaiphum boeina phung la ingom nah hnilh na pawt hamla ahnuk khueng ha paekna: uh hmuen ( Maihael tlang Tangku imdanah ) Lunghlo asai u tih Sayuk; Olngal; sael; ok cina moeh neh Memorial stone ali:ng u te na ya van coi ni ka ti.Lunghang rho=HeritagesMungko= Saelki: bangla omdae Thi neh asai he Lungngo kah ayo mungko he tahae ah Ting Sih kho kah boei apa Ting Lae or Tin Lian Papui Mangkio kah capa imah tahae dueah om pueng.Batu: kah ayo he Batu caming Yungpoeih Lang Lai imah Barhan imhuep vaengah ungtih om voel pawh.Thaiphum kah ayo mungkohe apa Thaw Sai (Tangku kho ) loh a om nah aming na dawt uh thai.
Land heritageAna pa uloh Lungngo; Batu neh Thaiphum boeina phunghe Ram pang sak ham ana ngaih u dongah ( Sabong sung thing ) ana kah sak uh. Lungngo ahamloh lohmala akah phoeiah apabae Batu:loh akah ha tah Lungngo aham kah ahmanla akah ati. Tiphoeiah anoe Thai phumloh ahmuila akah ati. Ahmanla aka kap Batu he aso benla acaeh ham om dae, ana paloh aham Lungngohe aso ben Zotung ram ben la ana tueih tih Saelnu ana mawt sak ati. Alaklo Batu:he Saella: amawt sak tih adangbenla ana tueih tih anoe Thaiphumhe Saelta:l neh kho atawt sak ati.Batu: groupste Maihael tlang lam kahloh Nga Leng kho Rha Daepah ha cu phai. Batu kah hamphueih Rhadaep lungphaih tahae dueah om coi ni. Ti phoeiah Pha Naeng kho taeng Lungcang rhenah ha cu phai tih; tilamkahloh Tulpawn hmuen; ti lam kah loh Ngala ko:ngla ha om phai.Lungngote Zoram a pha tih, Pala neh Kholo ben, khotlakben, asoben neh ada:ngbenla pala akah tih akah na boeihte ka ram tila ana ti. Tehae kah Calthong; Rezua neh Aika ungme phun cina ke ahnukah Lungngo ram khuila aka tla thuk rhoek ni. Tedongah Zotung boeih loh ahno na: uh Ol neh Ca cina ke Papui Khu Mi neh Papui Sa Lang boeina kah ana phueng caneh ol ni ahno na: uh.Zotung ramah Lunghang ca: rhoek kho he; Lungngo, Ting Sih, Ra So etc: kho pa 7 tluk om ti la ka yak.Ol neh La avai na: u thae;( Aya: maw ka thae, Sungpang boei ka thae, athae-thae paw muela- la lae-lae..la..la; lalae la..la Su..voengvoeh..va voengvoeh..sulae..valae..ati..langloe..langloe...) tila yusukla tahae due la Lungngo; Batu neh Thaiphum Lunghangca; rhoekloh ka sak uh. He he: yan lamkah olcut ni.Kho ka tue u vaengah (Tang La sol ) ti he yankah olrhuem bal ni. Tihae duela Batu neh Thaiphum long tah ka sak rhoi pueng dae Lungngo rhoekloh asak neh asak pawt tah ka ming pawh.Batu loh Angal hnukah kai ka lo ka ti u vaengah nuca: Thaiphum rhoek longtah, Ange hnukah kai ka lo ati uh. Apa Khang Noeng lungma: neh Lamyungkah An Cang ti ah te hmaih ka sak u tih ka mahloh ka ming cet pueng.( Tangla=Hula ) tinah ni.Yan olcut ni.Ol ahloehla a om te ngawntah bangdong alae ti ham om pawh ka ti. Kai mih Ngala hlang cina Paletwah pengla moeh om u tih, Ngala ol aming u voel moe nih. Khu Mi ol lam ni acal uh coeng.Phanaeng , Nga Lengah ka om u phai dong ah Tlangpui ben ol lam khaw la ka sak uh ( Yaelpuet .. yaeltang aphaw..tloel tih ahoi tui loh ..a yo.. ayo..a tah..ahangca te.. ompah..ompah..ati:..atah..asuca oe.. alaeca...oe..sukcu loeih..loeih..) yusuk la ah ka sak uh bal.Yanah, Sael apael u tih.. Buhloei ana thong u vaeng ah..Hlo: aphoek =celebration ana thui u vaengah; " Ka Lunghangca:..Sabongpui .ka Tawng Bu..ka nik nuk ) ti la patongloh hlo aphoek.Ati na ngaih tah..Sabongpui; Tawng Bu kho ah ka om hlang; yet nu: ka lo uh ati na ngaih ni.Tehae due ah khaw boeina phung Lunghang ca Tingpaw Phun ka ti uh. Mah hehil ni kan thui thai eh. Na lae na pueng ah tah apa Paw Khoming neh apa Rhai Hlang he rhoi he hing puenglah kaw dawt rhoi ne.Ka omngaih; Pathenloh cangtha:m impae saeh.
From: dr htang <dr.hta...@gmail.com>
Subject: [LUNGHANG GROUPS] Awl Dooetna
To: "lunghanggroups" <lunghan...@yahoogroups.com>
Date: Tuesday, June 21, 2011, 2:51 AM
Dear Tlimtue Pa,
Na cakaw boeih na sa ding cawini tila ngaiuuepna ka khueh. Na caathut khuiah dooet ham koei thoem awm tih bet kan dooet lah ai. Kaimi Tlamtlaih/Langle hli he yaan vengah Lung Ngo khaw ah khaw kana sak u van tila nutuer patuer kah thui patoeng oen ka ming u van. Langle kah ca la Boithang, Boiaw, Serong tila boeinau pathum ana awm tih, Boithang kah kaw kalawng kaimi Tlamtlaih he ka law thuk tila ana rui u van. Serong kah ca hue he Zotung ram ah poe awm tih, tahe toe ah ka pha u the van. Tede, Boiaw he mela a pha ti he ka ming u nawh. Serong kah ca hli he Zotung ram ah awm u tih, Zotung awl la vik cal u. Tede, Zotung hli lawng Serong kah ca hli he amami Zotung kah phun ah toek u nawh. (Tetih van angla Nguitu kah Cangmah phun he Paletwa ben ah khaw aka sa hli lawng Dai awl nawhtah Paletwa awl la vik cal u de, Nguitu Cangmah la ni poe a awm u.) Taheah ming hamla ka ngaih tah, "A caming Lung Ngo; A calung Papui Ba Tu: neh A canoi Papui Thai Phum he rhoek boeina phung he Patuel Lung Hang ca la om uh." tila na thutna he ni. Hetila awm tang kawinih,
Q. 1. Lung Ngo kah cadil hli he meah a awm u? Zo Tung ram ah aw a awm u? Tahe kah Lung Ngo khaw ah aka awm hli he Lung Ngo kah cadil hli mai kawinih, ahimi he Zo Tung nam la aw a awm ai, Matu nam la aw?
Q. 2. Thaiphum he Ngala capa Batu oen a boeinau hih atah, tuah Thaiphum hli kah awl oen Batu kah awl he a vai hih ouhla a tloe cala a awm kai? Matu pum ah Thaiphum awl he ahloek cala awm tih, khawteng khawvai kah awl oen tuukkaina awm nawh ti he kawpoek rai hamla awm. Thaiphum awl kah a tungyung (origin/root) he mela kalawng ava law kai? (Tlamtlaih khawh, Ngala khawh Zotung peng kalawng n'law thuk de, Zotung awl la n'cal u nawh. Kai kah poekna atah, Thaiphum oen Batu he yaan ah khaw haih ana sa toengloeng de, awl he a cuek veng kalawng ana vai hih nawh mai kawinih, ana pa he tah vai hih mah ai nuem? Boeinau hih mah ai nuem?)
Q. 3. Lung Ngo, Lung Hang, Batu, Thaiphum tikah awllung he hlaangming aw, khaw/huen ming aw ti he proof na sai thai ai aw? Sai thaina a lawng a im he khui kai aw? (Nucuut pacauut kah miing he cadil nauha toela poe ana sak u. Tedongah Tlamtlaih ti he khaw/huen miing la ka poek u. Tuah tiatah, yaan veng kalawng Tlamtlaih he hlaang miing la kana hawna u nawh. Boithang, Boiaw, Sakoel, Yahe, Sambuh, Ya Aw, etc. he tah Yaan veng kalawng hlaang miing la poe kana sak u.) Kai kah huhna atah, Lung Ngo, Thaiphum, Ngala, Batu tila hlaang miing n'sak he ka hu tuk nawh. Yaan patuer hli lawng khawh hlaang miing la meyoeh ana hawna poen kai?
Thaiphum Awl. Lai hlaangphun timkah awl khuiah Thaiphum awl he ahloek (very unique) cala awm van tih Lai awl phun tloe pakhat la pateng poek ham koei la awm tila ka huh.
Cathuut ana awm nawh dongah awl oen bueng patoeng ana rui u tih, Matu kah history he marimara (vague) ngai la bet a awm dongah research mind and logical thinking oen poek u lah sih.
Broela ka awm ngaih.
Dr. Htang