DEMİR MADENCİLİK
maden
Verimlilik artırıcı yatırım projelerine odaklandı
Demir Madencilik Maden Grup Koordinatörü Nuh Baş, Demir Madencilik Genel Müdürü Mehmet Çelik ve Demir Madencilik Stratejik Planlama Müdürü Pınar Yılmaz yarı mekanize tahkimat sistemiyle ilgili yeni yatırımın ayrıntılarını ve saha çalışmalarını anlattılar.
Faaliyet gösterdiği kömür ocakları, mevcut mekanik ve elektrik altyapı donanımları ile yıllık 600 bin tonluk üretim kapasitesine sahip Demir Madencilik, ocaklarında maliyetleri minimize ederek, iş güvenliği kurallarına uygun ve verimliliği artıracak yeni bir rehabilitasyon yatırımı için çalışmalarına hız verdi.
Kömür sahasını Beşe Çıkarmaya Hazırlanıyor
Türkiye`de var olan değerli kömür yataklarını tespit etmek ve en gelişmiş teknolojileri kullanarak ülke ekonomisine kazandırmak amacıyla yatırımlarına devam eden Demir İnşaat, bugün dört olan kömür üretimi sahasını beşe çıkarmaya hazırlanıyor.
Kömür üretiminin tamamını iç pazara yönelik gerçekleştiren şirket, faaliyet gösterdiği kömür ocakları, mevcut mekanik ve elektrik altyapı donanımları ile yıllık 600 bin tonluk üretim kapasitesine sahip. Ayrıca şirketin üretimi yapılan kömürlerin talep edilen özelliklerde piyasaya sunulabilmesi için kömür zenginleştirme ve paketleme tesisi bulunuyor.
Zonguldak kömür havzasının zor olan jeolojik ve tektonik koşullarına uygun mekanize tahkimat ve üretim yöntemlerini de araştıran Demir İnşaat, bu kapsamda yeraltında dik damar olarak tabir edilen 350-500 arası eğimli damarların üretimi için yarı mekanize tahkimat sisteminin mevcut uygulanabilirliği ile ilgili çalışmalara başladı. Bu çalışmalar dahilinde, Çin’de konusunda uzman bir firma ile görüşen ve mart ayı sonu itibarıyla Çin’e teknik bir ziyaret gerçekleştirecek olan şirket, yarı mekanize tahkimat sistemi için ilk pilot üretim alanı hazırlık çalışmalarına da devam ediyor. Demir Madencilik bu yatırımla ocağın yeraltı elektrik ve mekanik sistemini modernize etmekle beraber, ahşap malzeme tüketimini azaltacak, daha güvenli bir çalışma ortamı ile ocaklardaki iş güvenliği standartları yükseltilmiş olacak, ocaklarında maliyetleri minimize ederek, verimliliğini yüzde 100 oranında arttıracak.
Şirketin yatırım planları, üretim aşamaları, işçi sağlığı ve çevre konularını Demir Madencilik Maden Grup Koordinatörü Maden Yüksek Mühendisi Nuh Baş, Demir Madencilik Genel Müdürü Maden Mühendisi Mehmet Çelik ve Demir Madencilik Stratejik Planlama Müdürü Maden Yüksek Mühendisi Pınar Yılmaz ile yaptığımız ziyaret sırasında konuştuk. Şirket yetkilileri, aynı zamanda madencilik sektörüne yönelik gündemdeki konular hakkında da görüşlerini aktardılar.
“Otomasyon Sistemlerini Sürekli ve Yoğun Olarak Kullanıyoruz”
Demir Madencilik Genel Müdürü Maden Mühendisi Mehmet Çelik, ekipman ve makinelerin periyodik bakımları haricinde, bozulma gerçekleşmeden bakımın doğru ve yeterli bir şekilde yapılmasını sağlamak için kestirimci bakım yönteminden de yararlandıklarını açıkladı.
Demir Madencilik Genel Müdürü Maden Mühendisi Mehmet Çelik; iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak; elektrik kesintilerinde otomatik jeneratörlerin devreye girmesi, havalandırma sistemlerinin yedekli olması ve herhangi bir arıza durumunda insan faktörü olmadan devreye alınması, gaz seviyesi yükseldiğinde otomatik kesicilerin elektrik enerjisini kesmesi, nakliyat sistemlerinde otomatik durdurucular ile acil stop uygulaması yapılması gibi otomasyon sistemlerini ocaklarında sürekli ve yoğun olarak kullandıklarını dile getirdi.
Maden sektörü, özellikle yer altı madenciliği çok ağır şartlara sahip, titiz çalışılması gereken, arıza kabul etmeyecek sektörlerin başında geliyor. Duruşsuz üretimi sağlamak için ne tür bakım çalışmaları yapıyorsunuz?
Faaliyetlerimizde öncelikli hedefimiz çalışan sağlığı ve güvenliği olduğu için, periyodik bakımlardan ziyade kestirimci bakımlara önem vermekteyiz.
Yeraltı kömür madenciliğinde öne çıkan en önemli konu çalışan sağlığı. Bu noktada, kullanılan ekipmanların tehlike yaratmaması için de belli bakımlardan geçmeleri gerekiyor. Buna özel bakım çalışmalarınız hakkında bilgi alabilir miyiz?
Kazı ve delme makineleri, nakliyat sistemleri, lokomotifler, elektrik tesisat ve hatları yer altında en sık kullanılan ekipmanlardır. Ekipman ve makinelerin periyodik bakımları haricinde, bozulma gerçekleşmeden bakımın doğru ve yeterli bir şekilde yapılmasını sağlamak için kestirimci bakım yönteminden de yararlanmaktayız.
Kaliteli ve duruşsuz üretimi sürdürülebilir kılmak için otomasyondan ne ölçüde yararlanıyorsunuz? İzleme sistemleri kullanıyor musunuz?
Zonguldak havzasının jeolojik ve tektonik yapısı nedeniyle, kömürün üretilmesinden ocak dışına çıkartılmasına kadar düzenli ve kesintisiz otomasyon sistemi uygulanması oldukça zordur. Ancak, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak; elektrik kesintilerinde otomatik jeneratörlerin devreye girmesi, havalandırma sistemlerinin yedekli olması ve herhangi bir arıza durumunda insan faktörü olmadan devreye alınması, gaz seviyesi yükseldiğinde otomatik kesicilerin elektrik enerjisini kesmesi, nakliyat sistemlerinde otomatik durdurucular ile acil stop uygulaması yapılması gibi otomasyon sistemlerini ocaklarımızda sürekli ve yoğun olarak kullanmaktayız. Ayrıca, haberleşme ve acil durumlar için yeraltında belirli stratejik noktalara yerleştirilmiş, yerüstü ile haberleşmeyi sağlayan telefon ve dia fon sistemlerimiz de mevcuttur.
Yeraltında ocağın ana hava giriş yolunda, üretim noktalarının temiz hava giriş ve dönüş yollarında, hazırlık çalışması yapılan bölgelerin hava dönüş yollarında ve ocak havasının çıkışlarında metan gazı, oksijen, karbon monoksit ve hidrojen sülfür gazları gibi tehlikeli gazlar sensörler yardımıyla izlenmekte ve kaydedilmektedir. Bu gazların, iş sağlığı ve güvenliği yönetmelikleri ile belirlenen sınırlara ulaşması halinde sistem siren sesi ile haber vermekte ve hatta o bölgedeki elektriklerin otomatik olarak kesilmesini sağlamaktadır. Ayrıca, bu izleme sistemi ile yer altındaki vinçler, konveyörler, tali fanlar, pompalar ve ana havalandırma sistemlerinin aktif olarak çalışması kontrol edilmekte ve izlenmektedir.
“Sistem İçin İlk Pilot Üretim Alanını Kurma Hazırlığındayız”
Demir Madencilik Maden Grup Koordinatörü Maden Yüksek Mühendisi Nuh Baş; “Yarı mekanize tahkimat sistemi çalışmaları için ilk pilot üretim alanı hazırlık çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Ayrıca beşinci sahamız şu an proje aşamasında. Ancak yeni torba yasa ile gelen ek maliyetlerin devlet tarafından karşılanacağı miktara ve dünya kömür fiyatlarına bakarak, ayrıca yasa ve yönetmeliklerle gelen yaptırımları tekrar gözden geçirerek, proje ile ilgili yeniden değerlendirme yapacak ve nihai kararımızı ona göre vereceğiz” değerlendirmesinde bulundu.
Ocak içi faaliyetlerinde nakliyat transfer sistemleri, vinç sistemleri ve gaz izleme sistemlerinde otomasyon uygulamalarının bulunduğunu dile getiren Demir Madencilik Maden Grup Koordinatörü Maden Yüksek Mühendisi Nuh Baş, ayrıca üretim faaliyetlerinin Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) sistemi ile izlenmekte, kaydedilmekte ve raporlanmakta olduğunu da vurguladı. Şu anda ocaklarında da maliyetleri minimize ederek, iş güvenliği kurallarına uygun ve verimliliği arttıracak yeni rehabilitasyon ve yatırım proje çalışmalarına devam etmekte olduklarına dikkat çekti.
Şirketiniz 2014 yılı nasıl geçirdi ve 2015 yılı hedefleri hakkında bilgi alabilir miyiz? Yeni yatırımlar, yeni pazarlar, kapasite artırımları olacak mı?
2014 özellikle Soma ve Ermenek kazaları nedeniyle Türkiye madencilik sektörü için çok üzücü bir yıl oldu. Soma maden kazasından sonra işçilerin moral bozukluğu, yer altında çalışacak işçi bulmakta zorlanılması ve işçilik verimin düşmesi nedenleriyle yer altı kömür ocaklarında yeterli üretim yapılamadı. Tüm bu olumsuzluklara dünya kömür fiyatlarının düşmesi ve 6552 sayılı torba yasanın yürürlüğü girmesi de eklendiğinde 2014, ekonomik açıdan kömür madenciliği sektörünün dip yaptığı bir yıl oldu. Torba yasa ile yeraltı kömür madeni çalışan ücretlerinin en az iki asgari ücrete yükseltilmesi, haftalık çalışma saatinin 45 saatten 36 saate düşürülmesi, yıllık ücretli izinlerin artışı, kıdem tazminatından gelen maliyetler, işçilere özel sigorta yaptırılması ve iş güvenliği yönetmeliklerinde yapılan yeni yaptırımlar ile kömür üretim maliyetlerimiz neredeyse iki kat arttı. Bu nedenle 2014 yılında ocaklarımızda büyük yatırımlar yapmak yerine, onları ayakta tutarak mevcut durumumuzu korumak için çaba gösterdik.
18.02.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak Maden Kanunu’na eklenen Geçici Madde 29 ile 6552 sayılı Torba Yasa ile gelen ek maliyetlerin karşılanacağı yasalaşmasına rağmen, bugüne kadar geçen süre içerisinde bu maliyetlerin karşılanması ile ilgili henüz net bir durum ortaya çıkmadı. 2014 yılı Eylül ayı itibarıyla kişi başı işçilik maliyetimizde aylık 1500 TL üzerinde artış oldu. Tüm oluşan ek maliyetlerin Devlet tarafından karşılanmasını beklememekle birlikte, karşılanacak olan maliyet tutarını göz önünde bulundurarak yatırım planlarımızı tekrar değerlendireceğiz. Şu anda ocaklarımızda maliyetleri minimize ederek, iş güvenliği kurallarına uygun ve verimliliği arttıracak yeni rehabilitasyon ve yatırım proje çalışmalarımız devam etmekte. Bunlardan bir tanesi de Çinli bir firma ile çalıştığımız ve hazırlık faaliyetlerinin devam ettiği yarı mekanize tahkimat sistemidir. Bu sistem ile verimliliğimizi yüzde 100 arttırmayı hedeflemekteyiz. Hem dünya kömür ve petrol fiyatlarının düşmesi, hem de şu anki maliyetlerimiz sebebiyle ithal kömür piyasası ile rekabet edecek güçte değiliz. Gelişen sürece göre refleks göstererek, çok uzun vadeli planlar ve yatırım yapmaktan ziyade yakın ve orta vadeli planlar yapmaktayız. Ancak, 2015’in şirketimiz ve sektörümüz için 2014’e kıyasla daha iyi bir yıl olacağını umut ediyoruz.
Üretiminizi dört sahada sürdürüyorsunuz. Aynı zamanda 5. saha için 60 milyon dolarlık yatırım planlarınız devam ediyor. Yeni saha ile ilgili sürdürdüğünüz çalışmaların güncel durumu hakkında bilgi alabilir miyiz?
Yeni sahamız şu an proje aşamasında. Ancak yeni torba yasa ile gelen ek maliyetlerin devlet tarafından karşılanacağı miktara ve dünya kömür fiyatlarına bakarak, ayrıca yasa ve yönetmeliklerle gelen yaptırımları tekrar gözden geçirerek, proje ile ilgili yeniden değerlendirme yapacak ve nihai kararımızı ona göre vereceğiz.
Üretimde otomasyondan ve robot teknolojilerinden ne ölçüde faydalanıyorsunuz? Üretim tesislerinizin kapasitesi ve teknik donanımı ile ilgili bilgi alabilir miyiz? Üretim için yarı mekanize tahkimat sistemi uygulamak için sürdürdüğünüz çalışmalar nelerdir?
Ocak içi faaliyetlerimizde nakliyat transfer sistemleri, vinç sistemleri ve gaz izleme sistemlerinde otomasyon uygulamalarımız vardır. Ayrıca üretim faaliyetlerimiz ERP (Kurumsal Kaynak Planlama) sistemi ile izlenmekte, kaydedilmekte ve raporlanmaktadır. Faaliyet gösterdiğimiz kömür ocaklarımız, mevcut mekanik ve elektrik altyapı donanımları ile 600 bin ton/yıl üretim kapasitesine sahiptir. Ayrıca, üretimi yapılan kömürlerin talep edilen özelliklerde piyasaya sunulabilmesi için kömür zenginleştirme ve paketleme tesisimiz bulunmaktadır. Yarı mekanize tahkimat sistemi çalışmaları için ilk pilot üretim alanı hazırlık çalışmalarımız devam etmekte olup, bu konu ile ilgili Mart ayı sonu Çin’e teknik bir ziyaret gerçekleştireceğiz.
“Ocaklarımızda acil durumlar için hayat hattı kuracağız”
Demir Madencilik Stratejik Planlama Müdürü Maden Yüksek Mühendisi Pınar Yılmaz; iş ve işçi güvenliğine verdikleri önem çerçevesinde gaz izleme sistemlerinin mevcut olduğu ocaklarda, acil durumlar için çalışanların yer üstüne çıkmasını kolaylaştıracak bir hayat hattı da kurulacağını kaydetti.
Yeraltı koşullarında eğitimli personel ile çalışılmasının hem çalışanların hem de iş yerinin sağlığı ve güvenliği için en önemli etken olduğunu söyleyen Demir Madencilik Stratejik Planlama Müdürü Maden Yüksek Mühendisi Pınar Yılmaz, hem iş güvenliğini hem de çalışma verimliliği artırmak için önceden planlanmış periyotlarla düzenli olarak işçilere eğitim verdiklerini açıkladı.
Sürdürülebilirlik son zamanların en değer gören kavramlarından biri. Demir Madencilik’in sürdürülebilirlik ve verimlilik kavramları özelinde yürüttüğü faaliyetler nelerdir?
Yeraltı kömür işletmeciliğinde sürdürülebilir üretim ve verimlilik, yer üstünde faaliyet gösteren herhangi bir fabrika veya makinenin üretim ve verimliliğinden farklıdır. Yeraltında doğal koşullarla oluşmuş bir cevher yatağında doğa ile mücadele etmek zorunda kalınması, üretimin sürdürülebilirliğini ve verimliliği direkt olarak etkileyerek sınırlandırmaktadır. Kömür damarının jeolojik ve tektonik özellikleri, cevherin faylanma durumu, damarın eğimi ve kalınlığı, tavan ve taban taşlarının sağlamlığı veya zayıflığı gibi cevhere bağlı özellikler ile bu özelliklere uygun kazı, havalandırma, nakliyat gibi diğer projelendirme faktörleri bir araya geldiğinde verimlilik belirlenir.
Yeraltı kömür madenciliğinde verimlilik, çalıştırılan kişi başına yapılan üretimle, ton başına ahşap malzeme, enerji, akaryakıt, patlayıcı madde ve diğer sarf malzemelerin sarfiyat miktarları ile fiziki ya da ekonomik olarak belirlenebilmektedir. Aynı zamanda üretilen ton başına kaza ve kayıp gün sayısı da verimliliği etkileyen diğer unsurlardandır. Bu temel faktörlerle verimliliği yükseltmek aynı zamanda maliyetleri de minimize etmek anlamına gelir. Bu verimlilik faktörlerinin kontrol edilebilmesi yeraltındaki kömür damarının doğal yapısı, üretimde kazı ve tahkimatla uygulanan teknikler, üretilen kömürün üretim noktasından yeryüzüne sevk edilmesinde kullanılan makine ve ekipman ile iş güvenliği standartlarına uygun çalışmaya bağlıdır. Kömür üretiminde yarı mekanize tahkimat sistemi ile çalışmaya başladığımızda ahşap malzeme tüketimi azalacak, ton başına işgücü verimliliği artacak, daha güvenli bir çalışma ortamı ile ocaklarımızdaki iş güvenliği standartları yükseltilmiş olacaktır. Ayrıca, özellikle yer altı koşullarında eğitimli personel ile çalışılması büyük önem arz ettiğinden hem iş güvenliğini hem de çalışma verimliliği artırmak için önceden planlanmış periyotlarla düzenli olarak işçilerimize eğitim vermekteyiz.
Maden sektörü denilince insan ve çevre sağlığı da öne çıkan konular arasında geliyor. Bu konularda hassasiyete sahip bir firma olarak yürüttüğünüz çalışmalar nelerdir?
Yeraltı koşullarında eğitimli personel ile çalışması hem çalışanların hem de iş yerinin sağlığı ve güvenliği için en önemli etkendir. Ayrıca, gaz izleme sistemlerinin mevcut olduğu ocaklarımızda, acil durumlar için çalışanların yer üstüne çıkmasını kolaylaştıracak bir hayat hattı da kurulacaktır. Yeraltı kömür üretim faaliyetinde bulunduğumuz için açık ocak madenciliğinde olduğu gibi çevreye hasar verilmesi söz konusu değildir. Ancak, yürüttüğümüz tüm ocak faaliyetlerini yeryüzünde tasmana sebep olmayacak ve yer altı sularına zarar vermeyecek şekilde planlamakta ve uygulamaktayız.
Açılacak yeni sahalarda ilk yatırımda öncelikle nelere dikkat ediyorsunuz? Ekipman alımınızı belirleyen kriterler nelerdir?
Sahalarda ilk yatırım planlamaları ve projelendirme kömür damarlarının yeryüzüne uzaklığı, kalınlığı, eğimi, rezerv durumu, planlanan üretim kapasitesi, cevher kalitesi ve pazarlama stratejileri göz önünde bulundurularak yapılır. Cevhere kuyu ya da eğimli galeri ile ulaşıldıktan sonra, üretim kapasitesi göz önünde bulundurularak nakliyat ve havalandırma faaliyetleri için galerilerin kesitleri belirlenir. Ayrıca, galeri açılacak formasyonların özelliklerine göre kazı ve tahkimat yöntemleri belirlendikten sonra, mevcut iş güvenliği standartlarına uygun olarak projelendirme yapılır. Yapılan bu projenin hedeflerine uygun olarak makine ve ekipmanlar seçilerek tedarik edilir.