əsarət Son Bölüm
Ingelore Clason
Bunu Moderator.az-a aıqlamasında siyasi elmlər doktoru, politoloq Cmşd Nuriyev bildirib. Ekspert qeyd edib ki, Fransanın Yeni Kaledoniya və əsarət altındakı digər xalqlara grə Azərbaycanı ittiham etməsi absurddur:
Azərbaycan 44 gnlk Vətən mharibəsində dnyanın sipergc tərəfindən illərlə himayə olunan Ermənistana qalib gəldi, erməni odusunu darmadağın etdi. Bu, btn dnyanın gz qarşısında baş verdi. Bunu btn dnya grd. İndi əgər Azərbaycanın bu gcndən, cəsarətindən, peşəkarlığından kisə ilham alırsa, bunda bizim gnahıız nədir?
Azərbaycan hər zaman əzilən, haqqı tapdanan xalqların yanında olub, onlara mənəvi-siyasi dəstək verib. Bu baxımdan həm Yeni kaledoniya, həm də Fransanın mstəmləkəilik siyasətindən əziyyət əkən digər xalqlar bu dəstəyi hər zaman hiss edib.
İki həftədir səngiməyən etiraz aksiyaları və iğtişaşlar nəticəsində Fransanın mstəmləkəsi Yeni Kaledoniyada artıq 7 nəfər həlak olub, 300-dən ox etirazı və polis əməkdaşı yaralanıb, 240 nəfər saxlanılıb.
Siyasi analitik K.C.Noh hesab edir ki, Yeni Kaledoniyada artan zorakılıq 1800-c illərdən bəri davam edən gərginliyin nəticəsidir. Onun szlərinə grə, Fransa mstəqillik referendumları ilə bağlı verdiyi vədlərə əməl etmir.
Yeni Kaledoniyanın uzun mddət Fransa tərəfindən istismar və təzyiqlərə məruz qaldığını bildirən Noh deyir: "Kanak xalqı 150 ilə yaxındır ki, Fransız aparteidində əsarət altındadır, məyyən ərazilərdə yaşamağa məcbur edilir və ayrı-sekiliyə məruz qalır".
Paris milli azadlıq hərəkatına Əlcəzairdə olduğu kimi, vəhşicəsinə cavab verib: "Fransızlar kanak sosialist liderlərinin əksəriyyətinə işgəncə veriblər və ox vaxt onları qəddar sullarla ldrblər. 1980-ci illərdə bu ekstremal vəziyyət vətəndaş mharibəsi səviyyəsinə atmışdı".
1988-ci ildə imzalanan Matinyon razılaşmasından sonra Yeni Kaledoniya xalqına 3 fərqli mstəqillik referendumu vəd edildiyini xatırladan Noh deyir: "Bu mqavilədə Fransa slh qarşılığında 10 il ərzində mstəqillik referendumu keirəcəyini vəd etmişdi. Bu vəd yerinə yetirilmədi, Fransa onu pozdu. 10 il ərzində onu sarsıtmaq n əllərindən gələni etdilər".
"Gecikmiş ədalət ədalətin inkarıdır" deyən Noh, referendumların mstəqillik əleyhdarlarının xeyrinə nəticələnməsinin Fransanın yrtdy siyasətin fəsadı olduğunu bildirib.
"Yerli əhali Parisdən referendumu nvbəti ilə təxirə salmağı xahiş etdikdə, fransızlar bundan imtina edib", - deyən Noh Fransa hkumətini COVID-19 virusunun yayılmasından istifadə etməkdə gnahlandırıb: "Fransızlar nə etdiklərini bilirdilər, prezident Emmanuel Makron nə etdiyini dəqiq bilirdi".
Makronun təklif etdiyi və lkənin qanunverici orqanının qəbul etdiyi qərar Fransa və Avropadan gələn yeni mhacirlərin seici olmasına icazə vermək idi. Yəni onlara gələcək sekilərdə və ya gələcək referendumda səs verməyə icazə verildi...
Analitikin fikrincə, Makron indi son dərəcə ətin vəziyyətdədir, lakin o, istənilən syanı və mstəqilliyə doğru gələcək hərəkatı yatırmaqda qərarlıdır, nki fransızlar hələ də imperiya və mstəmləkəilik ənənələrinə sadiqdirlər.
Fransanın Yeni Kaledoniyada immiqrasiyaya nəzarət etdiyini bildirən ekspert əlavə edib: "Yeni Kaledoniyanın təhlkəsizlik, immiqrasiya, xarici əlaqələr və silahlı qvvələr kimi sahələrdə mstəqilliyi yoxdur. Fransızlar referendumun nəticələrini z xeyrinə saxtalaşdırdılar. İndi onlar Yeni Kaledoniya xalqının mstəqillik şansını inkar etmək n seicilərin strukturunu dəyişmək istəyirlər".
Siyasətinin fikrinə grə, Fransanın hazırkı vəziyyətdə qərarları qısamddətli perspektivdə "təzyiq və zorakılığa" ynələcək: "Grrəm ki, Makron midsizliyə dşb. Dşnrəm ki, o, Yeni Kaledoniyada z maraqlarını qorumaq n hər bir vasitəyə əl atacaq".
O, Fransanın Yeni Kaledoniyadakı hadisələrə grə məsuliyyəti Azərbaycana ykləməsini "absurd" adlandırıb: "Bakı Təşəbbs Qrupu" tən il yaradılıb. Baş verənlər isə 30 ildir mvcud olan problemin nəticəsidir. Mstəqillik arzusu ən azı 1960-cı illərdən başlayır. Yeni Kaledoniyanın btn problemləri Fransa ilə bağlıdır, ona grə də mən hesab edirəm ki, başqa lkələri gnahlandırmaq sadəcə absurddur".
Bu gnlərdə adaya səfər edən Makron vurğulayıb ki, Yeni Kaledoniyanın gələcəyi ilə bağlı siyasi danışıqların bərpasının şərti iğtişaşlara son qoyulması və yollardakı istehkamların aradan qaldırılmasıdır. O bildirib ki, Fransa hquq-mhafizə orqanları addım-addım "hər blok, hər qovşaq və hər barrikadaya" nəzarət edəcək. Fransa prezidentinin szlərinə grə, Yeni Kaledoniyada mxtəlif strukturlardan 3000-ə yaxın təhlkəsizlik qvvəsi var və yaxın saatlarda ora əlavə zirehli texnika və helikopterlər gndəriləcək. Makron qiyamıların istehkamlarının yaxın vaxtlarda sklməyəcəyi təqdirdə, fvqəladə vəziyyəti ləğv etməyəcəyini bildirib.
Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dnyaya gz adığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa atdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qrur və iftixarla daşıyan hər kəs n mqəddəs və lvidir.
Mzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən mharibəsində zəfər alaraq erməni işğalılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, dşməni qovaraq ərazi btvlynə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dvrnə qədəm qoydu.
Bu dvrdə dnyada mrəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dnyada ədalətsizliklər mvcuddur!
Hələ də dnyada ikili standartlar var!
Hələ də dnyada gcllər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima gcl olmalıyıq.
Gcl olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dnyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə alışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət gstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dnyada yeri, yksək nfuzu uğrunda daim birlikdə mbarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yksəldə və hamımız n qrur mənbəyinə evirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, vladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə ağırıram!
Fransanın zlm və əsarət tarixi XVI əsrdən başlayır. 1541-43-c illərdə fransızlar Lavrentiya hvzəsinin, 1589-99-cu illərdə Floridanın, 1555-60-cı illərdə Braziliyanın yerli sakinlərini ktləvi şəkildə qətlə yetirərək, həmin əraziləri qəsb ediblər.
"1663-c ildə Kanada btvlkdə Fransa səltənətinə daxil edilib. XVII əsrin 30-cu illərində Qvadelupa, Martinka və Haitinin bir hissəsi işğal edilib. Yerli əhalinin byk əksəriyyəti qətlə yetirilib, Avropanın və Amerikanın qul bazarlarında satılıb.
XIX əsrin 30-cu illərində Fransa yenidən qəsbkarlıq siyasəti həyata keirməyə başlayır. 1830-cu ildə Əlcəzairin işğalıyla nəticələnən dyşlərdə onminlərlə əlcəzairli qətlə yetirilir. Fransızlar eyni qətliamları 1831-ci ildə Tunisdə, 1839-70-ci illərdə Qabonda, 1842-ci ildə Fil Dişi Sahilində, 1854-c ildə Seneqalda həyata keirirlər.
İkinci dnya mharibəsindən sonra, 1954-c ilə kimi Fransa koloniyalarının bir hissəsi z mstəqilliklərini əldə etdilər. 1954-58-ci illərdə Əlcəzairin milli azadlıq hərəkatında 300 mindən artıq dinc sakin, o cmlədən qadın və uşaq qətlə yetirildi, Əlcəzair xalqına qarşı amansız soyqırım siyasəti həyata keirildi. Btn bunlara baxmayaraq, Əlcəzair z mstəqilliyini əldə etdi. Daha sonra Kamerun, Toqo, Mali, Seneqal, Sudan, Madaqaskar, Benin, Nigeriya, Fil Dişi Sahili, ad, Konqo, Qabon, Mavritaniya, Cibuti fransız zlmndən qurtuldu.
59fb9ae87f