RE: APRIL 2009 NGALSIP EXPRESS ARTICLE

54 views
Skip to first unread message

Albert Sanglyen

unread,
Mar 26, 2012, 7:15:05 PM3/26/12
to Suangdawn, Zanniat Ram, Fangcang, Lumbangpawl BC, Ma Tling Ma Tling, Van Kyi Zanniat
Zanniat Unaupui te,

April 2009 suak hnak Ngalsip Express document songah Salai JC Ngin Za Pum in Upper Chin Hills, Siangpahrang (?Siangpharang) Bawibik (Chief Minister) Pu Van Hmung ti in tluanthu ngan hnak  vum ah thu atlawm reel bet ii nuam ve ii.

A-hmasaber ah, Salai JC Ngin Za Pum teng tengin Mirang San lai Mi uk Van Hmung uar ngai in cuan hnak kin reel hal ii hang. Akhung hmun ah cuan dun hnak pan bet bo heh acu zian zo ii hang. Cia bang pah in kin lai ngan hnak thu manin midang lungsia tiar tuh khai ralring kuul am ii. 

AAA.      Salai JC Ngin Za Pum in Mi uk Van Hmung cuan hnak thu kin reel hnak songah:

  1. Upper Chin Hills Siangpahrang Bawibik (Chief Minister) Pu Van Hmung ti in Mi uk Van Hmung uar hnak tluanthu heh akhim keel lo khim ngai in kin reel ii. Cen, Mi uk dang Thang Tin Lian, No Al, Con Kim le Hlur Hmung te hmuah in  Mi uk Van Hmung iksiik tler tlo in apha lo ti hnak thu hmuah cia san Balai in kin uk tu General Symon, Political Officer Carey le Tuck te hnen kawi in zuar de ii ti ii. Cia bang thu hmuah heh Carey and Tuck (1896) laibu song ah um liang ii ti ii. Cia laibu song ai thu te heh Lushai pon in let hnak um thio ii ti ii. Cia Lushai pon in um hnak thu te heh "Thuanthu cu thuanthu vekin thei dingih tumtah nak thawn nganmi asi' ti ning reel ing ti in kin hlip ii.

Kaima ling hnak ah he bang ve ii:

  1. Carey and Tuck (1896) te ngan hnak laibu heh Rangoon ah Kum 1896 kum fangin suah hnak ii man in cia kum tian um hnak thu te ian tel ii. Cia laibu heh zuarh sum ii lo ai British Acuzah document ii. Kum 1945 hnua ah alai tuh um nawn lo fangin, India mi L.T. Liana in Kum 1974 kum ah typewriter in ngan hal sio in suah leh hnak copy atlawm ian um teng lak ah copy nai ve ing. Copy nai tu Laimi hrekkhat te in "nai ing" ti reel nuam teen lo ii,
  2. Balai pengah Upper Chin Hills Siangpharang ti le Chief Minister ti designation ya-htu pe in kinma Laimi Upa pakhat heh kin tung hnak, ling hnak mi pakhat tal khai tunnia tian nai awng lo ii sing. Mandalay ai Konbaung San Kawl Siangpharang Mindon le afapaa Thibaw te in Kum 1886 tian a ri rau ian kin uk awng ii. Kum 1889 pan pah British Queen Victoria in kin uk ii le amah hnua ah King George VI in Kum 1948 tian kin uk awng ii. Upper Chin Hills Siangpharang Bawibik (Chief Minister) ti in a um awng lo hnak designation yahtu pe in cuan ai adik lo designation ya-htu thar puah sah piang po fangin kin tluanthu hnok thah cia heh hnok sia hnok tiar hnak suak ruai am am thai lo ii sing maw!!!
  3. Mi uk Van Hmung heh Kum 1910 ah apa Con Bik thi kum maw, Kum 1892 in maw Tlaisun (Fahlam, Phalam, Tashon, Tasun) Mi uk per pan ii. Akum kum 71 khim in June 6, 1947 nia asan bo te ii,
  4. Khuangli Mi uk No Al le Laizo Mi uk Con Kim te thu a ciang in ling ban lo ing. Tlauhmun Mi uk Thang Tin Lian le Lumbang Mi uk Hlur Hmung te tu Kum 1895 kum song suak ve ve khuk khat ii. Kum 1896 kum ah Carey and Tuck te ngan hnak laibu suak fangin he khuk khat (2) te heh Kum 1 kheeng dung ii,
  5. Salai JC Ngin Za Pum in Balai peng Mi uk Thang Tin Lian, No Al, Con Kim le Hlur Hmung te hmuah in amah te Mi uk pui Van Hmung khiah iksiik in a iksiik hnak hmuah General Symon, Political Officer Mr. Raikes le Mr. Tuck te hnen ah mawhsiat (zuar) tlang de ii ti in hmingsia-mawhsia pe, misia hluuk in thu dik lo lo thu te amah diriam ngai in phurh bial hnak heh Carey and Tuck (1896) laibu song ah um liang ii ti ii. Kin ling kuul hnak tu Kum 1896 kum ah ciami laibu suak fangin, mawh hluk tuar tu Thang Tin Lian le Hlur Hmung te tu khuk-khat ii manin nausen kum 1 kheng dung ve ve ii lai,
  6. Ciaman in, Salai JC Ngin Za Pum in na mawhhluk hnak thu te, zai kum fangin zai thu suak ii ti na ling hnak kum te, cia san lai thu suak hnak historical events tamaing phit-sin te bang pui pui heh ke keh-kiah han kawi lo in research pianle tung-tat leh selai thudik suak tiar thai tho tho ii. 


BBB.     Salai JC Ngin Za Pum in Mi uk Van Hmung heh LAITLANG BAWIBIK ASI NAK FIANGTER TU CU ti thu reelcat tuh in British Acuzah in Balai peng ian zo lo in Lairam Mi uk kom 17 hmuah Mandalay ah feh ruai in tlangtai ii ti thu dik lo ro ri ngan hnak reel hlan ah, cia san lai suak hnak thu adang ngai pakhat heh Carey and Tuck, (1896, pp.101-102) laibu song ah he bangin um ii khaw:

  1. London ai British Acuzah in Kum 1886 in pan pah Kum 1935 tian hmuah Kawlram veksen uk tu Viceroy heh India ram, New Delhi ah toh in uk ruai salawn ii. Cia Viceroy pa heh Kum 1893 November hla song ah Rangoon tlawng ii. Cia tlawng fangin Halkha khuahlun, Halkha khuathar, Hairawn, Mangkheng, Sihzang, Sukte le Kamhau Mi uk te, cen Tlaisun tlangsuak Upa le uk cang in a hnua hlun te komliang in Upa 49 riil hnak te hmuah October 27, 1893 nia  Balai in suak ai Rangoon khua ah Viceroy hmuak ruai ii. Cia song ai Mi uk 10 hmuah tu Viceroy pa in Silver vangsau ngwe da pakhat teen suum ii,
  2. Viceroy hmuak fangin zapui lamvaak chi-tet hnak, Rangoon song pumpalah vaakpui in ralkap um hmun, timbaw com hmun, maileng le dawr te hmuh ii,
  3. Ciami Laimi Upa 49 te heh Laimi miangmo lak ah Rangoon a hmasaber hleng tu te ii ti thil ii hang sing, 
  4. Cia mi Upa 49 te songin mi 9 hmuah Rangoon hleng nia pah cholera uur sia sor-awk lianglo manin atum ce niu in dah liang napui khaw minung 8 thi suang ii. Athi tu te lak ah Halkha Khuahlun bawi Za Sum ruh tu tlun in Halkha ah vui sah leh ii. Athi tu hmuah Rupee 780 songin Topui hnak le ahnuata pension fund ah hmang ii.

Salai JC Ngin Za Pum in avuum BBB ai kin reel hnak thu asuak kum kin reel lo manin Acuzah in Lairam Mi uk 17 hmuah Mandalay ah tlangtai tuh in ko ii ti thu kin reel bial hnak heh za awng lo, ling awng lo hnak thu ii man in reel bawm thil ngial lo ii. 

He a hnia ai thu zong heh Kum 1935 kum ah King George V ai Silver Jubilee of Coronation Aai fangin atel tu Hlur Hmung (1939) ngan hnak thu ii: 

  1. Rangoon ai British Governor in Laitlang Mi uk te tampui hmuah Mandalay ah maw, Maymyo ah maw, Kum 1935 kum songah ko awng ii. Cia heh British King George V in amah Siangpharang cang hnak Coronation beik-tik khan hnua Kum 25 khim Silver Jubilee Aai hnak ii. Kawlram pumpalah Civil Administration ditah-ukchokeyee upa hmuah ko hnak awng ii manin Laimi te ian ko lo ii ti khai ling kuul hnak ngai ii, 
  2. Ciami Silver Jubilee of Coronation Aai hmunah Lairam Mi uk hmuah khai Jubilee of Coronation Medal taseik ngah teen ii, 
  3. Salai JC Ngin Za Pum in BBB ah kin reel hnak lai siar fangin ciami Kum 1935 kum ai Jubilee of Coronation thu kin reel ii ni maw? 
  4. Ciami Silver Jubilee Aai hmun ah Mi uk Van Hmung tu a hlai ce in K.S.M ta-seik Shwe Saluai pui ngah heh bang ii. Zaiman ti fangin,  Mi uk Van Hmung heh Shwe Saluai dong tuh manin midang hnak in upat hnak protocol pe in Red carpet vuum ah vaak siang tuh ii. Cia hlai ah tohkheng khai a cuang ce in pe tuh ii ti khai akhan-anaa asi-asin um cia keel ii, 
  5. K.S.M. Shwe Saluai ti hnak heh Kyet-tayeeSaungtaseik-ya Min ti hnak Kawlpon ii. (Kyet-tayeesaung heh upat-rinsan tlak in um thiam ti hnak ii),
  6. K.S.M Shwe Saluai heh taseik dang menma bang in hawng awr lo, ke-keh lam sohnaar vuum aangki ah bet lo pawl ii. Zanniat Khuangcawi fangin innteek nu hawng ah awr hnak lem lawh bang deuh ii. King Thibaw awr hnak Saluai zuk ngawn hmu awng ing.

Cia manin, Salai JC Ngin Za Pum reel hnak tluanthu saupui heh Kum 1935 kum, Mandalay ah maw Maymyo ah maw, Silver Jubilee of Coronation Aai fangin Rangoon ai Kawlram Governor bayin-khaan le upat tlak deuh te hmuah lak ah Mi uk Van Hmung khai K.S.M. Shwe Saluai dong tu tuh upat tlak ii manin Red carpet vum ah vak siang tuh, toh hmun acuang ce in pe tuh hnak ii. Ciami thudik heh thu dang pui bang in kin reel ii ni maw ti in ruat thil ii. 

Balai peng Mi uk pa 5 te song iksiik duun hnak petty grievances thu menme niu niu um awng ta rin in, ciami Mi uk 5 te hlai ah Lairam Mi uk adang kawm kom 17 rori hmuah Mandalay maw, Maymyo maw, cia cam cam khua hla pui ah British upa te in tlangtai tuh feh ruai ii ti hnak heh sul-le-lam um lo ii.  Ko le khaw adang thupui thu um manin ko thai tuh in ling thil ii.

Attachment ai zuk heh Kum 1939-1945 song Japan raal hlan ah Balai peng Mi uk te Thang Tin Lian, Van Hmung, Hlur Hmung le (?)No Al te zuk ii. Alai teng ai British Officer tu Balai peng Vuanthok in per pan ai hnuata ah Falam-Halkha-Tedim peng 3 uk in Zipeng per tu awng Lt. Col. L.E. Burne ii. Azuk kum ling ciang lo ing.

Avuum ah thu thawn reel pha hnak thupha niu niu reel zom tuh ning uum ngai ing. 
Kum 2009 kum song suak awng zo napui kin hmu awng lo hnak Ngalsip Express Article kin hlat sah leh hmio tu TKT khai thu kin reel bet pui tu ve law. 

Mizapui thawn peh par hnakTamaing tluanthu ngan fangin kinma ngan hnak niu heh adik ti teen ii sing. Ii-napui khaw, ciami tluanthu heh """He heh ning tluanthu ii hang""" ti in sawh keng in hlip duun vur vo heh thil lo thai ii. Reference hmang tuh in ngan cia hnak lai te um cu ca lo manin kinma bul niu teen ling hnak thu te heh kausia teen lo ii. Rinsan duun kin kuul ii. Cia hlai ah, "hliir duun" ti le mawh si duun tuh tio khai karuh ponka teng teng suup teen kin kuul ngai ii. Zanniat pon in suak hnak Email te siik fangin kin khangso zianzo hnak laar ngai ii.  Pha deuh pha deuh in laar ruai tuh khai kuul ii. 


Albert Sanglyen






To: ZAN...@yahoogroups.com
From: chinc...@gmail.com
Date: Fri, 23 Mar 2012 21:23:35 +0000
Subject: {ZANNIAT} Zahau Lal thula

 
Veksen

Tun dung Zahau Lal Thang Tin Lian thula www.chinworld.info ah tlangzarhhnak siar pha om le siar tlang tuh ning um ing. Laai heh a ngantu in a daihhnak om in ngan de le midang in reelhnak khai ling pha tiin a hnia ah laai hlun ning kuat ing.

A hnia ai heh 2009 kum ah Ngalsip Express news ah Pa Ngin Za Pum (Papum) in Taisun Lal Van Hmung le Zahau Lal Thang Tin Lian thula tel ii. He thula maan Delhi i om teng ah Zanniat le Zahau tiin roh ngaiin kin buai awng ii.

TKT
~~~~


A siartu Zanniat mi veksen..

Tun teng Delhi ah Zanniat le Zahau karlak thubuai ngai um ii. April hla suak Delhi Unau Siatton in bawnhnak Ngalsip Express ai Taisun lal le Zahau lal thula maanin Delhi ai Zahau te thinraw ai Hastal ai Zahau tlangval rual pawlin Ngalsip Express Editor vit tuhin le Bodella ai Zanniat veksen viit tum thu te rohsia in kin buai ii. He thu ah Zahau te in Falam Union hmangin Ngalsip Express editor lek ko ai ngaithiam dilhnak lai ngan leh tuhin thu relcat sah ii.

 

Hmailamah Delhi ai Zanniat te kin um tuh daan khai ralring ngai kin kul ii.


Thangte

========

 

 

April 2009 Ngalsip EXpRess ArTILCES

(Chief Editor- Salai JC Ngin Za Pum, Ngalsip Express)

 

Upper Chin Hills, Siangpahrang Bawibik (Chief Minister) Pu Van Hmung ih thuanthu tawi

 

AD 1890 ihsin 1940 tiangih Lal/bawibik, Upper Chin Hills ah Mirang acozah thawn ramhruaitu le hminthatnak degree sang tampi dawngtu cu Pu Van Hmung a si ih, pu Con Bik ih fapa a si. Mirang pawl Laitlang an thlen hnuah Pu Van Hmung dinhmun sangbik ih a um le thu a neihnak cu; ram-uk dang pawlin an nahsuah an iksik zet theu. Curuangah Mirang acozah hnenah a phunphun in an rak zuar theu. Cutiih an zuarnak pwl cu Pu Van Hmung in a thei ko nan, theilo vekina um san men theu. Atikcu a kim tikah an mual pho sawn leh ding tin a sim theu. Mirang hotubik Brigadier General Simon le Politics officers Mr. Raikes le Mr.Tuck  hnenah Zahau ram-uk Pu Thang Tin Lian, Khuangli ram-um Pu No Al, Lum Bang ram –uk Pu Hlur Hmung le Laizo ram-uk Con Kim pawlin a thatlonak thu a phunphun an thlen theu. Cutivek ih Pu Van Hmung thatlonak thuthup rak theingah hmaisabiktu Major Kap Cawng, Lumte khua (Dr. Ni Khuai ih pa) in, `An thil tuahmi a thalo, Bawi cu Bawi a si ko, anmah le mah an mualpho aw leh ko ding' tiah a rak ti hngehnge. Cu thu cu Taisun mi pawlin an thei tikah an lungawilo tuk ih an pu Van Hmung hnenah an sim. Cutikah Pu Van Hmung cun; " A poilo, thin nau duh hlah uh, a tikcu a thleng hrih lo a si hi, daiten um men sawn uhla a tha sawn' tiah a ti hngai. Cule "Bawi cun bawi ka si' a ti aw dah lo. A bawizia cu mualkip le tlangkip ih minung pawlin an theisak sawn theu, `Milian in ka liantuk an ti dahlo ih mifim khalin ka fimbik an dah fawn lo', cun `Mai sinak hnakin cawisang aw le sim uar-awk cu; mai lu tlun lala ah mualphonak a thlengsa theu. An mual a pho leh ding, ka tong hi cing ringring uh, a dik maw dik lo ti nan thei leh ko ding' tiah a ti. Kum 18 a kim in Chief Minister (Ram-uk hmuahhmuah ih hotu lubik) a rak tuan ih 1919 ah Mirang acozah in hminthat upatnak K.S. M., A.T.M, T.D.M., le I.A.S.M. pawl an pek. Culawng a si lo Sui thawn tuahmi Suiculuai khal an pek bet. Cumi pawl cu a fapa sayaci Sui Hmung, Falam khua ah tuni tiang hmuh theihlai a si. Suiculuai cu sui hlir ih tuahmi a si ih, medal design vek a si. Mirang pawl Laitlang an thlen hlan; Laitlang uktu bawibik a sinak cu an pompinak le khaisang sunloihnak ih an pekmi a si. Meithal zunphir pakhat le Kawl namsau pakhat veve tla an pek bet.. Pu Van Hmung cun a mipi hnenih a tong dah vekin a rak thleng ngaingai ih, midang hmuah cu an mual a pho taktak, Mirang acozah in amah cu upat sunloihnak an rak pek a si.

 

Laitlang bawibik a sinak fiangtertu cu;

  Upper Chin Hills ih ram-uk hmuahhmuah cu Mirang acozah in Mandalay ah a ko khawm hngai. Ziangah tile cu Chin Hills ah keimah ka bawibik ti awtu an tam tuk, bawibik taktak hi an um maw?? Zo a si timi an thei duh hrangah an kokhawmnak a si. Zuarthlai awknak tla a tam tuk ih cumi pawl thu theifiang duhnak ruangah tla a si. Chin Hills ih ram-uk an zate'n 17 an ko. Cumi lak sungih mi hminthang deuh pawl cu: Kio Mang – Halkha, Van Kio – Sur khua, Ceu Luai – Khuangu, Mang Thio – Than Tlang, Mang Ling – Tlang Pi, Hau Za Nang – Hei lei, Pum Za Mang – Ton Zang, Hlur Hmung – Lumbang, Thang Tin Lian – Zahau, Nang Cung Nung – Khuang Li le Van Hmung – Taisun pawl tla an si.

 

Mirang acozah in ralkap an neih tam daan, hriamhrei an neih that zia, lawng tumpi pi le Tlangleng sau pipi pawl an zohpi hnuah an tumtahmi an tuah lai a si.

 

Pu Van Hmung Chin Hills ih Bawibik a si zia an thei ngah: Suiculuai laksawng a dawng

 

Mirang pawlin: - Ram-uk pawl tonak ding tokham 17 cu innpi sungah an ret. A laifang bawibik tonak dingah cabuai tla an ret. Cumi tonak cabuai zawn in fehnak ding lamzin pakhat an tuah. Zin laifang ah blanket tha, thar le mawi ngaingai an phah ih a kap veve ah farhnah an phah bet. Cutin ram-uk pakhat hnu pakhat innsung an tonak ding hmun lam ah an pan ter. Zohman in blanket tlun in an feh lo, a siir far hnah par in an feh thluh. Zahau ram-uk Thang Tin Lian tla a feh ve ih, bawibik tonak ding tokham le cabuai hmai ah a to. Mirang pawlin hipa hi bawibik a si ding ti'n an ruat lawk. Asinan, a netabik ah Pu Van Hmung an lut ter. Pu Van Hmung cu duhaw zet le Bawibik ka si tiaw in Blanket tlun in a feh. Cutikah Mirang pawl cu furfuk an tum, za an beng thluh, an lukhuh tlun van ah an sep ciamco. A tonak ding hmun ih totupa Thang Tin Lian cu, "A dangah to aw, na tonak ding a si lo, ka tonak ding a si kha! Na thei lo maw si??" tin a ti hnuah a thuneihnak langter in, "Thang Tin Lian, tidai haikhat in va suak aw" tiah a fial. Cule Thang Tin Lian cu Pu Van Hmung hrangah tidai haikhat cu a va suaksak ih a tonak cabuai tlun ah a ret sak. Cutheh vete'n mi-uk hrekkhat pawlin Mirang bawi pawl hmai ah, thuphan a phunphun mualpho dingin an puh ciamco. An thuphan puhmi cu: " Pu Van Hmung cu….a duhduh in mi a that, mi nupi a long, mi sumhnam a that sak hlei ah a long bet, mi loram kha a duhduh in a long fawn" tiah an ti. Cutikah Mirang bawi pawlin Pu Van Hmung hnenah, " An lo tivek in na um taktak maw si??" ti ah an sut. Cule Pu Van Hmung in, " Aw, si ee!! Ka duhduh in mi ka that, ka duhduh in mi nupi ka long, ka duhduh caan ah mi loram ka lawng ih mi sumhnam khal ka lak sak. Ziangah tile nanmah Laitlang nan rak thlen hlanah ka tlun ih um le thuneitu cu Ni, Thlapi le Arsi pawl lawng a si" tiah a let hngai. Cutheh vete'n hiti'n a rel bet, " Tu ah thungai ka lo sim ding, cu tluk lawmman ih aa, sualral le puarthaumi ka silo. Nan khua, nan ram le nan miphun nan duhdawt ih remnak, daihnak le thansonak a phunphun nan tuah bangtukin, keikhal ka miphun, ka khua le ka uk-nak ram sungah ka theihtawk ten remnak, daihnak le thansonak pawl ka tuah ve a si" tiin a sim hngai. Cule Thang Tin Lian hna a fialnak thu an sut bet ih a fialngamnak san thate'n a simfiang ve. Cuhrangah Mirangbawi pawl an lung a kim tuk lawmman ruangah Chinram ih bawibik sinak, hminthat upatnak degree pawl le laksawng a phunphun an peknak a si.

 

"Aa lo dingin thuanthu thei tum aw"……….Takhin Tan Htun

"Thuanthu theilo in politics tuah hlah!" ……….Salai ih Salai

 

Hminsin: Himi thuhla hi Mirang political bawi Tuck le Carey ih nganmi Lushei ca in a let ih a tawizawng in let salmi a si. Thuanthu cu thuanthu vekin thei dingih tumtahnak thawn nganmi a si.

------------------------------------------------------------------

Unau Siatton Pawlkom (Delhi) Sungtel Hrin pawl suahkeh daan thutawi

  Taisun Hrin: Taisun timi cu, Taisun cithlahtu pubik ih hmin a si. Pu Taisun cu Sunthla – Lailun um Pu Thuan Kai ih fa a si an ti. Sunthla – Lailun ihsin Pu Taisun cu, tuih Cinmual thlang Suumpi ah khin khua a sat. Cutawkin tuni Pu Taisun ih cithlah hmuahhmuah cu Taisun hrin kan ti ta a si. Mirang pawl Laitlang an kai laifangah Pu Con Bik cu Taisun bawi lak ih bawibik a si. Laimi bawi ram-uk pawl lak khalah ram kaubik a nei ruangah Mirang pawl Laitlang an kai duh zawnah Pu Con Bik an biak hmaisa rero. Pu Con Bik ih uknak ram cu nitlaknak lam ah Lusei ram tiang, nisuahnak lamah Kawlrawn thlengin a kau ih, a huham a khat si an ti. Taisun pawl cu an ukmi khua hmuahhmuah ah ram kiltu an Taisun miphun khat khuatin ah an um ter a si.  Cuih hrangah khuatin zik in Taisun Hrin an um vivo a si. Taisun ramih Zamual khua khi Tasun Hrin khua si lo in, Zodi khua a si, an ti.

 

  Zanniat Hrin: Zanniat timi cu, cithlahtu pubik hmin lakmi a si. Zanniat ramsung ahcun, Zanniat ti hnakin Za Ngiat tiih a kotu an tam deuh. Zan Niat timi pa cu Kawlrawn ih a ummi Phurh Hlum pa a si titu an um vekin, Phurh Hlum ih faa, a si titu khal an tampi. Phurh Hlum cu a khual tlawn lai ah Hmunli – Tivang ah sunhlu meh in tidai a in ih, a tidai a thlum tuk ruangah a uar tukih Locom khua ih Phunniim  Hrin nu thitin a um cihcih ta an ti.  Phurh Hlum cithlah Zanniat taktak cu tuni, Sumthang hrih, Laizo hrin, Zanniat hrin le Nuhnua phunhnam pawl deuh hi a si, an ti. Zanniat timi tongfang hi, Mirang an kai ih,. Falam ih Zipeng, Vuanthok a tuantu Chin Hills Gazetter ca-uk a tuahtu, Carey le Tuck pawlin an ca-uk ah an ngan hrih lo. Cuih hrangah Mirang in, in uk hnu Lumbang khua ih Sumthang Hrin Pu Lian Awng mi-uk an peek tikah, Pu Lian Awng ih uknak fam cu Zanniat ram ti ih an ko ih ri in a thokmi a si, tiin kan hmu thei. Ziang ruangah pupa hminbun in miphun hmin le ram hmin an ko ceng mangah, Phurh Hlum hmin hmang san lo in Zanniat hmin sawn an hril sipei?? timi cu, tuini tiang fiangte in hmusuaknak a um hrih lo a si. Mirang san ah Lumbang mi-uk in Zanniat ram lawng uk lo in Run ih ni suahnak lam Ngawn ram hmuahhhmuah khal a uk cih a si.




Mon May 11, 2009 3:44 pm

Salai Thangte <chinc...@gmail.com>
chincakuat
Offline Offline
Send Email Send Email

Attachment

__._,_.___
Recent Activity:
# Dik canghnak in miphun khangso ruai ii. Sualhnak in miphun mualpho ruai ii. Thufim:14:34;

<>====================================================<>
Zanniat te lungrual nga sing... Khangso nga sing...
Group Webpage siik hiam fangin:
    http://groups.yahoo.com/group/ZANNIAT/
Moderator te hnenah lai kuat na hiam fangin:
    Hetah kuat tu : zannia...@yahoogroups.com
Online in Setting thleng hiam fangin:
    http://groups.yahoo.com/group/ZANNIAT/join
Zanniat Website hmasa ber siik tu ve:
    www.zanniat.com
.

__,_._,___
IMG_1395.JPG

Albert Sanglyen

unread,
May 4, 2012, 1:25:48 PM5/4/12
to Zanniat Ram, Suangdawn, Lumbangpawl BC, Fangcang
"Ngalsip" Tluang Thang le siar zuam tu,

APRIL 2009 NGALSIP EXPRESS ARTICLE songah suah hnak thu reel bawm zuam tu tlawm bang ta reai!!!! Nangma ti hnak "Pupa mifim thuling" ti in reel hnak lo ing ai Salai JC Ngin Za Pum suah dek hnak thu lian pui pui te heh amah reel hnak bangin Carey and Tuck (1896) suah hnak Volume 1 song ah UM LO ii ti ning reel hnak sawn ii khaw. Carey and Tuck (1896, volume 1) tu Kum 1896 kum ah Rangoon ah suah hnak ii. 

Tun zarh song Tluang Kip Thang in Carey and Tuck ngan hnak Volume 2 suak hang ti ii reel zuam manin Amazon.com ah acah lak ing. Ciami Vol. 2 heh March 13, 2012 nia Reprint suak sawng ii le cia song ah Salai JC Ngin Za Pum reel hnak thu te um fang tu amah ngan hnak thuanthu te heh hliah sungso in ling teen thil tuh ii sing. 

Tun in:
  • "Ngalsip" Tluang Thang reel hnak Zan Niat, Zan Ngiat hming te thu reel sing lai, Lumbang-Khawlai-Lati te in Zan Niat ti in ling de manin Zanniat ti in hmang hlen ii ing. Cia bang pah in Zanngiat ti in hmang tu um ii sing ti khai "Ngalsip" Tluang Thang Email songah laar ii hang. Hlan lai ai Zan Niat le Zan Ngiat, (Za Ngiat ti  lai fangkom khai hmu awng ing) te heh midang ve ve ii thai zeel ii le, ling ciang tuh hnak thu reel tlang le singkhaw, thin suup in ruat bik bek teen kin kuul tuh ii,
  • Carey and Tuck (1896) lai songah tun san Zanniat ram ti hnak hmuah heh **Sunthla** songah kin dah ii.  Tlorzan khua 4 te ian heh reel sah kuul hnak tluanthu nai tu te ii ti in cia te heh TORR hin ti in ko ii. Cia hnua lam Stevenson (1943) in **Zanniat** ti in kin ko lai ii,
  • Lumbang ah tu Phurh Hlum heh upa sawn ii ti in ling ai anau heh Thuan Khai ii ti in ling ii ing. Zahau lam ai Lamzung Director awng Lal Bik (2007) in khai Phurh Hlum, Hlawn Khai le Hlawn Ceu te heh unautlang a sang dun zian zo in reel ii. Kin te in Thuan Khai ti sah hnak heh Hlawn Khai ti in reel ii,
  • Ral Thang, Khami le Zaw ti hnak te tu a hla ze manin zai khai ling ciang awng lo ing,
  • 21 Nov. 1951 nia ah Balai Public Relations Officer Lin Cin Thang heh Zanniat Circle No. 1 Chairman  Hlur Hmung thawn Khawlai khua ah feh in Kim Hlur tawk in Zanniat Suahkek thu zong ii. Cia nia ah, Hlur Hmung in a mah kut ngan in lai ngan hnak ah he bang in um ii:

  1. Kauka khua ah Zan Niat a um,
  2. Zan Niat faa Phurh Hlum,
  3. Phurh Hlum faa Sum Thang, Lai Zo, Zan Niat, Nu Hnua

  • He a vum 1, 2, 3 ai ngan hnak bangin  Lumbang-Khawlai-Lati khua ah ling tlang kin tam ii,
  • Cia songah  Phurh Hlum pa Zan Niat le Phurh Hlum faa Zan Niat ti in hming bang thiah 2 um ii. Thin sau ngai in reel zom kuul hnak ii hang,
  • Kim Hlur in Kauka khua ah um ii ti hnak Zan Niat heh kin Zanniat Ciphur tu ti in ruat thil ii. Phurh Hlum faa Zan Niat tu kin veksen Ciphur tu ti thil lo ii,
  • Kim Hlur in Phunnim hin heh Phurh Hlum song suak in reel lo ii. He thu khai ling bai niu napui khaw thin sau ngai in reel zom thil ii,
  • Asang sang unautlang Sum Thang, Lai Zo le Zan Niat te suak hmun le um hmun heh ling thil hnak thu ling tu um aw sing maw?
  • Nauta ber Nu Hnua suak hmun tu ling bai in ruat ing,
  • Sum Thang fapaa Sun Ruang le Lai Zo fapaa (ahming reel hnak um lo) te in Khawlai khua khuat ii ti hnak tu Kum 1919 Hlur Hmung diary ah um ii. 

Zanniat faate thin sau tlang nga sing!!!! 


Hlawn Mawi pa
Michigan, USA




To: ZANNI...@yahoogroups.com
From: ngalsip...@yahoo.com
Date: Fri, 4 May 2012 09:47:31 +0100
Subject: SV: [ZANNIATRAM] FW: APRIL 2009 NGALSIP EXPRESS ARTICLE

 

Pu Hlawn Mawi Pa
 
Kin pupa mifim thuling tute in thuanthu te ngan fangin bu kinlum ai, kin lingban lo hnak khai tamngai kin lingruai be manin  kai hrangah acu amiat,  phat hnemhnak  ngahngai ii. Pu Hlawn Mawi Pa na nganhnak  le Salai JC Ngin Za Pum in Mi uk Van Hmung cuanhnak thute khai siarsio ing. I ling banlo hnak tamngai i lingruai i si. I ang ngai ii. 
 
 
Kin lingcia hnak songin.
 
" Phun Hlum in " Zan Ngiat in " Zan Niat ah tihnak heh i ruathnak ngai de nganthiah manin ningruah ningzawt i nuam ve i.
 
                                   (Chin le Kachin Unau)
                              
                                    Chin (Cin) Fate Pawl

                           A Upa ber hming:   Thuan Kai
                           Asang tu hming:      Phurh Hlum
                           Alai lak hming:        Ral Thang
                           Alai sangtu hming:  Kha Mi 
                           Anau taber hming:   Zaw ti'n kohnak tepawl i.
 
  
1. Pu Thuan Kai tu Sim le Zahau ram  miphun ci hlat tu ii.
2. Phurh Hlun  tu Zanniatram miphun ci hlat tu ii.
3. Ral Thang tu Lente le Khualsim ci hlat tu  ii.
4. Kha Mi tu a sho chin miphun ci hlat tu ii.
5. Zaw tihnak pa tu a Pa Chin ai Rohlum hnak cuhdun hnakin a unau tlang kek dunsio fangin amah lekin pai le tun ai, Kalaymyo (Kalay Kabaw) khua hiang Thuma dungah vai in umle tu ai Thuma dung ai umtu mihang nawl pawl heh Zaw ci hlat hnak i, ti'n rel de ii.
 
Hemi a vum ai thuthawn pehper in rel le zawt i nuamhnak tu?  Pu Phur Hlun in fate Sumthang hin, Laizo hin, Nuhnua hin, phunhnim hin le  Zanniat hin  pawl songah a fa upa ber hming  Sumthang hin langlo in a nau taber Zanniat hming khirkhir langin Zanniat hin, Zanniatram, Zanniat miphun, Zanniat fasin te ti'n kothil i ni sing?
 
 Kin Pu Phurh Hlum hming hmang loin, a  fate unau tlang lak songin  a nau taber Zanniat hming langthil i ni?
 
Lairam kin umlai ahtu Zanngiat ti'n ling awng ing. Tunah tu Zanniat ti'n thleng thil i ni?
 
 
Pa Tluang Thang Zanniat
 
 
           
 
 
 

Fra: Zaam Ro Lian <zaamro...@gmail.com>
Til: ZANNI...@yahoogroups.com
Sendt: 6:40 torsdag den 3. maj 2012
Emne: Re: [ZANNIATRAM] FW: APRIL 2009 NGALSIP EXPRESS ARTICLE

Pakhatta Albert Sanglyen (Hlawn Mawi Pa?),

Na thula te heh pha ngai thuk ngai ii.

Na rel bawm ve tum napui i linhnak in i pin hang lo man zai thula khai
na rolh hang lo ing.

Caan remcang fangin siar thliahthlo ngang khaw tlawmlai tu be pha khai
ling thai leh tuh ing.

Thula a dik a cang in ling ai cia tih neu in feh pui tuh heh thupui
ngai ii. Caan kin ngah sun neuneu ah thula rel tlang miahmo heh
thuling kau hnak ii.

Tluanthu phapha rel dun cuuk dun kin kul ngai ii khaw ee.

Zuam tlang nga sing ii law.

Zaam Ro Lian @ Ku Ku,
Malaysia.




On 5/3/12, Albert Sanglyen <asan...@msn.com> wrote:
>
> Ahnia ai lai heh 26 March 2012 nia ah hlat napui ing. Aisu pakhat tal in
> khai zai bang tal reel hank um lo manin siar thai saal ti in ning kuat not
> ing.
> Alnert Sanglyen
> lo ii sing maw!!!Mi uk Van Hmung heh Kum 1910 ah apa Con Bik thi kum maw,

> Kum 1892 in maw Tlaisun (Fahlam, Phalam, Tashon, Tasun) Mi uk per pan ii.
> Akum kum 71 khim in June 6, 1947 nia asan bo te ii,Khuangli Mi uk No Al le

> Laizo Mi uk Con Kim te thu a ciang in ling ban lo ing. Tlauhmun Mi uk Thang
> Tin Lian le Lumbang Mi uk Hlur Hmung te tu Kum 1895 kum song suak ve ve khuk
> khat ii. Kum 1896 kum ah Carey and Tuck te ngan hnak laibu suak fangin he
> khuk khat (2) te heh Kum 1 kheeng dung ii,Salai JC Ngin Za Pum in Balai peng

> Mi uk Thang Tin Lian, No Al, Con Kim le Hlur Hmung te hmuah in amah te Mi uk
> pui Van Hmung khiah iksiik in a iksiik hnak hmuah General Symon, Political
> Officer Mr. Raikes le Mr. Tuck te hnen ah mawhsiat (zuar) tlang de ii ti in
> hmingsia-mawhsia pe, misia hluuk in thu dik lo lo thu te amah diriam ngai in
> phurh bial hnak heh Carey and Tuck (1896) laibu song ah um liang ii ti ii.
> Kin ling kuul hnak tu Kum 1896 kum ah ciami laibu suak fangin, mawh hluk
> tuar tu Thang Tin Lian le Hlur Hmung te tu khuk-khat ii manin nausen kum 1
> kheng dung ve ve ii lai,Ciaman in, Salai JC Ngin Za Pum in na mawhhluk hnak

> thu te, zai kum fangin zai thu suak ii ti na ling hnak kum te, cia san lai
> thu suak hnak historical events tamaing phit-sin te bang pui pui heh ke
> keh-kiah han kawi lo in research pianle tung-tat leh selai thudik suak tiar
> thai tho tho ii. He thu tu challenge na pe ing.

>
> BBB.    Salai JC Ngin Za Pum in Mi uk Van Hmung heh LAITLANG BAWIBIK ASI
> NAK FIANGTER TU CU ti thu reelcat tuh in British Acuzah in Balai peng ian zo
> lo in Lairam Mi uk kom 17 hmuah Mandalay ah feh ruai in tlangtai ii ti thu
> dik lo ro ri ngan hnak reel hlan ah, cia san lai suak hnak thu adang ngai
> pakhat heh Carey and Tuck, (1896, pp.101-102) laibu song ah he bangin um ii
> khaw:
> London ai British Acuzah in Kum 1886 in pan pah Kum 1935 tian hmuah Kawlram
> veksen uk tu Viceroy heh India ram, New Delhi ah toh in uk ruai salawn ii.
> Cia Viceroy pa heh Kum 1893 November hla song ah Rangoon tlawng ii. Cia
> tlawng fangin Halkha khuahlun, Halkha khuathar, Hairawn, Mangkheng, Sihzang,
> Sukte le Kamhau Mi uk te, cen Tlaisun tlangsuak Upa le uk cang in a hnua
> hlun te komliang in Upa 49 riil hnak te hmuah October 27, 1893 nia  Balai in
> suak ai Rangoon khua ah Viceroy hmuak ruai ii. Cia song ai Mi uk 10 hmuah tu
> Viceroy pa in Silver vangsau ngwe da pakhat teen suum ii,Viceroy hmuak

> fangin zapui lamvaak chi-tet hnak, Rangoon song pumpalah vaakpui in ralkap
> um hmun, timbaw com hmun, maileng le dawr te hmuh ii,Ciami Laimi Upa 49 te
> upat-rinsan tlak in um thiam ti hnak ii),K.S.M Shwe Saluai heh taseik dang
>  Show Message Option
>
>
>
>
> Salai Thangte <chinc...@gmail.com>
>
> chincakuat
>
>  Offline

>
>  Send Email
>
>
>
> Remove Author
> | Ban Author
>
>
>
>
>
>
>
>
>
> Attachment
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>                       
>
>
>
>
> --
>
> You received this message because you are subscribed to the Google Groups
> "Lumbang Pawlpui" group.
>
> To post to this group, send email to lumbangp...@googlegroups.com.
>
> To unsubscribe from this group, send email to
> lumbangpawlpuibc+unsub...@googlegroups.com.
>
>
> For more options, visit this group at
> http://groups.google.com/group/lumbangpawlpuibc?hl=en.
>


------------------------------------

* Ulenaute thinlung pumkhat ai lungrual niuin umh tlanghnak khiah pha ngaai ai, daih kuul ngaai ii. (Psalm 133:1)

<>==================================================<>

* Zanniatram rûn innpui sik kin nuam le khaw a hnia ah click tu
    http://groups.yahoo.com/group/ZANNIATRAM
* Mi veksen hnen-ah lai kuat na hiam le khaw
    ZANNI...@yahoogroups.com ah kuat tu.
* Moderator hnen-ah lai kuat na hiam le khaw
  ZANNIATR...@yahoogroups.com ah kuat thil ii.
* Zanniatram group songah lut/tel na hiam le khaw
  ZANNIATRAM...@yahoogroups.com ah ngen thil ii.
* Zaniatram group songin suak na hiam le khaw
  ZANNIATRAM-...@yahoogroups.com ah kuat tu.
* Zanniat Social Networking: http://zanniatulenau.ning.com/Yahoo! Groups Links

<*> To visit your group on the web, go to:
    http://groups.yahoo.com/group/ZANNIATRAM/

<*> Your email settings:
    Individual Email | Traditional

<*> To change settings online go to:
    http://groups.yahoo.com/group/ZANNIATRAM/join
    (Yahoo! ID required)

<*> To change settings via email:
    ZANNIATR...@yahoogroups.com
    ZANNIATRAM-...@yahoogroups.com

<*> To unsubscribe from this group, send an email to:
    ZANNIATRAM-...@yahoogroups.com

<*> Your use of Yahoo! Groups is subject to:
    http://docs.yahoo.com/info/terms/




__._,_.___
Recent Activity:
* Ulenaute thinlung pumkhat ai lungrual niuin umh tlanghnak khiah pha ngaai ai, daih kuul ngaai ii. (Psalm 133:1)

<>==================================================<>

* Zanniatram r�n innpui sik kin nuam le khaw a hnia ah click tu
    http://groups.yahoo.com/group/ZANNIATRAM
* Mi veksen hnen-ah lai kuat na hiam le khaw
    ZANNI...@yahoogroups.com ah kuat tu.
* Moderator hnen-ah lai kuat na hiam le khaw
   ZANNIATR...@yahoogroups.com ah kuat thil ii.
* Zanniatram group songah lut/tel na hiam le khaw
   ZANNIATRAM...@yahoogroups.com ah ngen thil ii.
* Zaniatram group songin suak na hiam le khaw
   ZANNIATRAM-...@yahoogroups.com ah kuat tu.
* Zanniat Social Networking: http://zanniatulenau.ning.com/
.

__,_._,___
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages