‘ညိဳ’ၿပီးေတာ့ ‘ညာ’

[love spy]

၂ဝ၁ဝ ျပည့္ႏွစ္အတြင္း ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာ လာနီညာ ရာသီဥတု ျဖစ္ပြားဖို႔
အေျခအေနေတြပိုၿပီး နီးစပ္လာၿပီလို႔ မိုးေလဝသပညာရွင္ ေဒါက္တာဦး
ထြန္းလြင္က ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇြန္လကုန္ ေလာက္ကတည္းက ေပၚျပဴလာနယူးစ္ ကို
ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ရာသီဥတု အေျခအေနေတြကို တိုင္း
တာေလ့လာခ်က္ေတြအရ လာနီညာ ျဖစ္ပြားမယ့္ အေျခအေနဟာ ဇြန္လ
လယ္ေလာက္တုန္းကေတာ့ ၃၅ ရာ ခိုင္ႏႈန္းေလာက္ပဲရွိခဲ့ေပမယ့္ ဇြန္လ
ကုန္မွာေတာ့ ၆၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ျမင့္တက္လာတယ္လို႔ ေဒါက္တာ
ဦးထြန္းလြင္ကေျပာခဲ့တာပါပဲ။ အဲဒီလို အေျခအေနေတြကို ေလ့လာသုံးသပ္
ျခင္းအားျဖင့္ ၂ဝ၁ဝ ျပည့္ႏွစ္အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လာနီညာ ရာသီဥတု
ျဖစ္လာဖို႔ အေတာ့္ကို နီးစပ္ေနပါၿပီလို႔ သူကေျပာတာပါပဲ။ တကယ္လို႔မ်ား
လာနီညာျဖစ္ လာမယ္ဆိုရင္ မုန္တိုင္းေတြ ပိုမ်ား လာမယ္၊ မိုးမ်ားမယ္၊
ေရႀကီးမယ္၊ ေရႀကီးလို႔ ေျမၿပိဳမယ္၊အဲဒီလို သဘာဝ ေဘးေတြကို
ႀကံဳလာရႏိုင္ပါတယ္။ မိုးေႏွာင္း ကာလပိုင္းေတြမွာ ခ်င္းတြင္းနဲ႔
ဧရာဝတီျမစ္ေတြမွာ ျမစ္ေရႀကီးလာ ႏိုင္တယ္။ စစ္ကိုင္းတိုင္းအထက္ပိုင္း၊
ရခိုင္ျပည္နယ္၊ မေကြးတိုင္း၊ ကခ်င္ ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ မႏၲေလး
တိုင္းတို႔မွာ ႐ုတ္တရက္ ျမစ္ေရႀကီး တတ္တယ္လို႔လည္း ေဒါက္တာဦးထြန္း
လြင္ကေျပာခဲ့ပါတယ္။ ေျပာလို႔မွ မဆုံးေသးဘူး၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေမာင္
ေတာဘက္မွာ ေရႀကီးတာ၊ ဖားကန္႔ မွာ ေရႀကီးတာေတြ ျဖစ္လာခဲ့တာကို
ေတြ႕လာရပါတယ္။
လာနီညာဆိုတာ
တကယ္ေတာ့ လာနီညာဆို တာ အစြန္းေရာက္ရာသီဥတုတစ္မ်ဳိး ပါပဲ။ ဘယ္ဘက္ကို
အစြန္းေရာက္ သလဲဆိုေတာ့ ကာ ေအးၿပီးစြတ္စိုတဲ့ ဘက္ကို အစြန္းေရာက္ တာပါ။
သူနဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ အယ္လ္နီညိဳကေတာ့ ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕တဲ့ ဘက္ကို အစြန္း
ေရာက္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ကာ တိုတို တုတ္တုတ္ မွတ္ထားဖို႔ကေတာ့ လာနီ ညာ ဆိုတာ
ေအးၿပီးစြတ္စိုမႈကို သာမန္ ထက္ပိုျဖစ္ေစတဲ့ ရာသီဥတုေဖာက္ ျပန္မႈ အေျခအေန
တစ္မ်ဳိးလို႔ပဲ ဆိုၾက ပါစို႔ရဲ႕။ အယ္လ္နီညိဳ ကိုေတာ့ ေႏြတုန္း က ႀကံဳခဲ့
ၾကၿပီးၿပီေလ။ သူ႔သဘာဝ အရေတာ့ ‘ညိဳ’ ၿပီးရင္ ‘ညာ’ ျဖစ္လာ တတ္တယ္လို႔
ေဒါက္တာဦးထြန္းလြင္ က ဆိုပါတယ္။
လာနီညာ လာေနၿပီ
အခု ဇူလိုင္လကုန္မွာေတာ့ မိုး ေလဝသပညာရွင္ ေဒါက္တာဦးထြန္းလြင္ က
”ဘယ္သူေတြ ဘာပဲေျပာေျပာ၊ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ဒီမွာ လာနီညာ ဝင္ေနၿပီလို႔
ခိုင္ခိုင္ မာမာေျပာၿပီဗ်ာ” လို႔ ေပၚျပဴလာနယူးစ္ကို ေျပာခဲ့ပါၿပီ။
ဒါေၾကာင့္ပဲ လာနီညာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အမ်ားျပည္သူေတြ သိသင့္သိထိုက္ သမွ်အနက္
တခ်ဳိ႕ကို ေဒါက္တာဦး ထြန္းလြင္ကို ေမးျမန္းခဲ့ရ ပါေတာ့တယ္။ အေမးနဲ႔
အေျဖေတြကိုေတာ့ ဆက္ ဖတ္ၾကည့္ၾကပါေတာ့။
ေမး။ လာနီညာဝင္ေၾကာင္း အမ်ား ျပည္သူ သတိထားႏိုင္ေလာက္ တဲ့ သိ
သာထင္ရွားတဲ့ လကၡဏာေတြကို ေျပာျပေစခ်င္ပါတယ္။
ေျဖ။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတြင္ ေရႀကီးမႈ၊ ပီ႐ူး ႏိုင္ငံမွာ ေရခဲမွတ္ေအာက္ 17 deg
C (-17 C) ေရာက္ေအာင္ အေအးလြန္ ေနမႈ၊ ဘရာဇီးေရႀကီးမႈ၊ ပစိဖိတ္ သမု
ဒၵရာတြင္ ဟာရီကိန္းမ်ား နဲ႔ အတၱ လႏၲိတ္သမုဒၵရာ တြင္ ဟာရီကိန္းမ်ား
ပံုမွန္ထက္ ပိုမိုမ်ားျပားေအာင္ ျဖစ္ေပၚ ႏိုင္မႈ၊ ေျမာက္အေမရိက၊ ဥေရာပနဲ႔
႐ုရွားႏိုင္ငံေတြမွာ အပူလိႈင္း မ်ား ျဖတ္ သန္းေနမႈ၊ ပါကစၥတန္မွာ
မုတ္သံုမိုး သည္းထန္ၿပီး ေရႀကီးေနမႈ ဒါေတြ အားလံုးဟာ လာနီညာရဲ႕ သေကၤတ
မ်ားျဖစ္ပါတယ္။
ေမး။ လာနီညာဝင္ေၾကာင္း ပညာရွင္ ေတြသာသိႏိုင္တဲ့ အေထာက္အထား ေတြကေကာ
ဘယ္လိုမ်ဳိးေတြပါလဲ။
ေျဖ။ လာနီညာမွာ ၂ ပိုင္းရွိပါတယ္။ ပထမအဆင့္ သမုဒၵရာေရျပင္ အပိုင္း၊
ဒုတိအဆင့္ ေလထုအတြင္း ျဖစ္ေပၚ လာတဲ့ ရာသီဥတုအပိုင္း။ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာ
ေရျပင္အပိုင္း က မူလျဖစ္ၿပီး ေလထုရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈကဒုတိယပါ။ သမုဒၵရာ
ေရျပင္အပိုင္းအေနနဲ႔ သတ္မွတ္ခ်က္ ကေတာ့ ”ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအလယ္ ပိုင္းရွိ
Nino-1, Nino-2, Nino-3, Nino-4 ေဒသေတြမွာ ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္
အပူခ်ိန္ေတြဟာ ပ်မ္းမွ် တန္ဖိုးမ်ားရဲ႕ေအာက္ အနည္းဆံုး ဝ ဒသမ ၅ ဒီဂရီ
စင္တီဂရိတ္ ေလ်ာ့က် ရန္၊ ထိုသို႔ ေလ်ာ့က်မႈသည္ အနည္း ဆံုး ၃
လပ်မ္းမွ်တန္ဖိုးတြင္ ေပၚေန ေစရန္” လို႔ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။
အဲဒီသတ္မွတ္ခ်က္ကို၂၇-၇-၂ဝ၁ဝ ေန႕က စတင္ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။
ေမး။ လာနီညာနဲ႔ မုန္တိုင္းေတြ ဘယ္ လိုမ်ားဆက္ႏႊယ္ပတ္သက္ေနပါသလဲ။
ေျဖ။ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာတြင္ ဟာရီ ကိန္းမ်ားနဲ႔ အတၱလႏၲိတ္သမုဒၵရာ တြင္
ဟာရီကိန္းမ်ား ပံုမွန္ထက္ ပိုမို မ်ားျပားေအာင္ျဖစ္ေပၚႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။
လာနီညာ အားေကာင္းမယ့္ ကာလ (ႏိုဝင္ဘာ -၂ဝ၁ဝ မွ ေဖေဖာ္ဝါရီ -၂ဝ၁၁) နဲ႔
ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ အပူခ်ိန္အျမင့္ဆံုးကာလ (စက္တင္ ဘာ၊ ေအာက္တိုဘာ၊
ႏိုဝင္ဘာ-၂ဝ၁ဝ) တို႔ဟာ အခ်ိန္ကိုက္ျဖစ္ေနတဲ့ အတြက္ လာနီညာဟာ
မုန္တိုင္းျဖစ္ ေပၚမႈ ရာသီဥတုကို အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစပါတယ္။ အထူးသျဖင့္
မုန္တိုင္း ျဖစ္ေပၚရာ မွာ အဟန္႕အတားျဖစ္တဲ့ ေထာင္လိုက္
ေလထုရြဲ႕ေစာင္းမႈမ်ား ျပားမႈ ( large vertical wind shear) ကို
ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္။
ေမး။ လာနီညာေၾကာင့္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္တတ္တာေလးေတြကို ေျပာျပပါဦး။
ေျဖ။ လာနီညာႏွစ္ေတြမွာ မုန္တိုင္း ေတြပိုျဖစ္တတ္တယ္ဆိုတာကိုအမ်ား
ကလက္ခံထားၾကၿပီးဂ်ပန္မိုးေလဝသ ပညာရွင္မ်ားကေတာ့ လာနီညာႏွစ္ ေတြမွာ
ျမန္မာႏိုင္ငံကို မုန္တိုင္းမ်ား ပိုဝင္တတ္တယ္လို႔ သူတို႔ရဲ႕ေလ့လာမႈ
တစ္ခုအရဆိုထားပါတယ္။ လာနီညာ ႏွစ္ေတြမွာ မိုးေႏွာင္း (စက္တင္ဘာ)၊ မိုးလြန္
(ေအာက္တိုဘာ၊ ႏိုဝင္ဘာ၊) မိုးေတြမ်ားတတ္တယ္။ ဒီဇင္ဘာ
အထိမိုးမျပတ္ျဖစ္တတ္တယ္။ အထူး သျဖင့္ မုန္တိုင္းမ်ားေၾကာင့္ အခါလြန္
မိုးေတြ မ်ားတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေအာင္ေရ လည္း ျဖစ္ႏိုင္သလို ဖ်က္
မိုးလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ တတိယ ေရႀကီးကာလျဖစ္တဲ့
မိုးေႏွာင္း မိုးလြန္ကာလ ေရႀကီးမႈအထူးသတိ ထားရမယ္။ မိုးလယ္ ကာလ ျဖစ္တဲ့
ႀသဂုတ္လအတြင္းမွာလည္း ဧရာဝတီ ျမစ္နဲ႔ ခ်င္းတြင္းျမစ္ေတြ စိုးရိမ္ေရ
အမွတ္ေက်ာ္လြန္တတ္ပါတယ္။
ေမး။ လာနီညာက ျမန္မာႏိုင္ငံက ဘယ္ေတာ့မွ ျပန္ထြက္မွာလဲ။
ေျဖ။ လာနီညာကာလဟာ ၂ဝ၁၁ ေစာရင္ ေမ၊ ဇြန္၊ ေနာက္က်ရင္ ဇူလိုင္လအထိ
ရွိႏိုင္ပါတယ္။
ေမး။ လာနီညာထြက္ရင္ အယ္လ္ နီညိဳ ျပန္လာဦးမွာလား။
ေျဖ။ ၁၉၅၁ မွ ၂ဝ၁ဝ ကာလ အတြင္း အယ္လ္နီညိဳျဖစ္္စဥ္မ်ားရဲ႕ ၅ဝ% ဟာ လာနီညာမွ
ကူးေျပာင္းလာ တာျဖစ္ပါတယ္။ထူးျခားတာကေတာ့ အဲဒီလို ကူးေျပာင္းမႈ အားလုံးဟာ
၁၉၇၈ ခုႏွစ္ရဲ႕ ေရွ႕ပိုင္းမွာသာ ျဖစ္ခဲ့ တာျဖစ္ၿပီး ၁၉၇၈ ခုႏွစ္
ေနာက္ပိုင္းမွာ ေတာ့ တစ္ႀကိမ္မွမျဖစ္ခဲ့ေသးပါဘူး။
ေမး။ မိုးနဲ႔ လာနီညာေပါင္းရင္ဘာ ေတြ ျဖစ္လာႏိုင္သလဲ။
ေျဖ။ ျမစ္ႀကီးမ်ားေရႀကီးမႈ၊ ေတာင္ က်ေခ်ာင္းမ်ားမွာ လွ်ပ္တစ္ျပက္ေရ
ႀကီးမႈ၊ ေတာင္ကုန္းေဒသမ်ားမွာ ေျမၿပိဳမႈ၊ အခါလြန္မိုးနဲ႔ မုန္တိုင္းမိုး
ရြာသြန္းမႈေတြ ႀကံဳေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။
ေမး။ ေဆာင္းတာရွည္ၿပီး ေႏြအဝင္ ေနာက္က်မွာလား။
ေျဖ။ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အယ္လ္ နီညိဳကေန လာနီညာကူးေျပာင္းတုန္း က
အလြန္ျမန္ခဲ့တဲ့အတြက္ နည္း နည္းေတာ့ ဆန္းစစ္ၾကည့္ရပါမယ္။
ေမး။ လာမယ့္ ေႏြမွာ မႏွစ္ကထက္ ပိုပူႏိုင္သလား။
ေျဖ။ လက္ရွိ current trend အရ ေတာ့ မႏွစ္ကထက္ ပိုပူႏိုင္ေပမယ့္
လာနီညာေၾကာင့္ မေသခ်ာႏိုင္ေတာ့ ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ပံုမွန္ထက္မေလ်ာ့ တဲ့
အပူကေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္။
ေဒါက္တာဦးထြန္းလြင္ရဲ႕ ေျဖ ၾကားခ်က္ေတြကို ဖတ္ၾကည့္ၿပီး စာ ဖတ္သူေတြ
လာနီညာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အသိ အျမင္ေတြတုိးပြားလာမယ္လို႔ ယုံၾကည္ ေမွ်ာ္လင့္
ပါတယ္။ အရင္ တုန္းကေတာ့ လာနီညာ ရာသီဥတု ေဖာက္ ျပန္မႈမ်ဳိးကို
ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၇ ႏွစ္ ၁ ႀကိမ္ေလာက္ပဲ ႀကံဳရတတ္ ေပမယ့္ ကမၻာ့ရာသီ
ဥတုေဖာက္ျပန္မႈ ေတြဟာ အရင္ကထက္ ပိုမိုလာျခင္း ရဲ႕ ရလဒ္အျဖစ္ ခုအခါမွာေတာ့
၃ ႏွစ္ ၁ ႀကိမ္ေလာက္ကို ႀကံဳေနရၿပီလို႔ လည္း ေဒါက္တာဦးထြန္းလြင္က ေျပာ
ပါေသးတယ္။