"labio-barbo" + "mustacho"
Che Partaka
James Chandler
Sent: 27 August 2026 15:40
To: LINGUO <lin...@googlegroups.com>
Subject: [LINGUO] "labio-barbo" + "mustacho"
EN 2026 EVENTAS VIRTUAL IDO-KONFERO INTERNACIONA SINGLA-SATURDIE. PARTOPRENEZ!
Nia IDO-RENKONTRO INTERNACIONA 2026 eventis en BILBAO (BASKIA/HISPANIA) (30ma di julio-2ma di agosto)
---
Вы получили это сообщение, поскольку подписаны на группу "LINGUO".
Чтобы отменить подписку на эту группу и больше не получать от нее сообщения, отправьте письмо на электронный адрес linguo+un...@googlegroups.com.
Чтобы посмотреть обсуждение, перейдите по ссылке https://groups.google.com/d/msgid/linguo/9eae9fab-c03f-4bc0-a451-97011de6de18n%40googlegroups.com.
Che Partaka
Robert C.
A moustache [Br], mustache [Us]
F moustache
G Schnurrbart, Oberlippenbart
H bigote, mostacho
I baffi [vorto plurala]
R усатый [?]
Anke:
Ned snor
Pol wąs, wąsy
Port bigode
Rum mustață
Sued mustasch
Ni mustas konsiderar anke la senco. La kozo ne esas an labio ma super la labii (ne sub la labii). Konseque "labio-barbo" ne esas klara.
Semblas ke *mustasho esus apta.
Robert.
Чтобы посмотреть обсуждение, перейдите по ссылке https://groups.google.com/d/msgid/linguo/GV4PR05MB12227F9F2AD371A8024578B5FA4AC2%40GV4PR05MB12227.eurprd05.prod.outlook.com.
Che Partaka
Landais
atasheo, drasha, fresha, kashaloto, Kashmir, shalo, kalesho, posho, fushar, klosho, shuo, shabrako, shamo, fisho
penacho, pistacho, arachar, skrachar, akrochar, bachelero, boracho, bracho, hachar, chambro, chefo, kachuo, krucho, richa, kauchuko
Robert C.
kartusho, kashmiro, klishar, koklusho, kushar, lasho, maishar, mansheto, marshalo, masho, mashino, musho, plusho, retushar, rusho, seneshalo, ...
archo, artichoko, atachar, avalanchar, babucho, bechika, bodrucho, brancho, ...
La listi semblas ne helpar.
Чтобы посмотреть обсуждение, перейдите по ссылке https://groups.google.com/d/msgid/linguo/3C76C2F7-4185-455C-A5DB-A7CE7A496B0C%40wanadoo.fr.
Gonçalo Neves
Ica temo pri sh/ch esas interesiva, ma anke kelke komplexa. Ol certe postulus profunda studio.
Prizentar izolita vorti, o listeti o mem listegi ne multe helpas. Oportas studiar en qua kondicioni ca o ta vorto heredesis del Franca (direte o mediace da Esperanto) e qua kriterii segun semblo sequesis.
La Ido-vortaro maxim-granda-parte heredesis de Esperanto, quale on savas, e Franca-origina ĉ- e ŝ-vorti en Esperanto ordinare korespondas a ch- e sh-vorti en Ido, rispektive, ma ne sempre. Esas kelka ecepti, exemple (listo forsan ne-exhaustiva):
ĉabrako <-> shabrako
ĉagreno <->shagrino
ĉarlatano <-> sharlatano
ĉifono <-> shifono
ŝanĝi <-> chanjar
ŝarĝi/ŝargi <-> charjar
Tamen ne sempre esas klara quale e pro quo Zamenhof selektis ĉ ou ŝ kande il cherpis vorti del Franca. André Cherpillod profunde studiis la Esperanto-radikifo da Zamenhof. En 1990 il publikigis tre interesiva verko (La Zamenhofa radikfarado), en qua il analizas la maniero en qua Zamenhof derivis sua radiki del plura fonti (Latina, Greka, Franca, Angla edc.). En la pri-Franca parto, il konsakras preske tota pagino (p. 16) al “transformo” dil Franca ch a ĉ o ŝ en Esperanto. Me fotografis ta pagino ed adjuntas ol hike. Cherpillod ne nur prizentas multa exempli: il anke formuligas du reguli por explikar pro quo Franca-origina ch-vorti donas ĉ- o ŝ-vorti en Esperanto. Ta reguli esas interesiva ed ample aplikebla, quankam li ne explikas omna kazi. Forsan esus posibla adaptar ta reguli ad Ido. Ma ka to esus utila?...
Evidente nia pioniri savis e sentis ke la temo esas komplexa e ke ne esas posibla solvar facile omna kazi. Exemple, en 1908 on dicis e skribis tuchar (malgre tuŝi en Esperanto), ma pose on chanjis ol a tushar...
Me nun donez mea opiniono pri mustacho/mustasho. En SIL me propozis mustacho (kun tri referi), e kelka yari ante nun me uzis ta formo en rakonto qua publikigesis en Ad-avane, ma nun me klare preferas e rekomendas l'altra formo (mustasho). Yen pro quo:
Ica vorto venas del Franca moustache /mus.taʃ/. La Angla pruntis ca vorto. Angle on skribas ol same kam en la Franca e pronuncas ol diverse segun la regiono (Britia, Usa, Kanada, Australia, edc.), ma en omna Angla-lingua landi ta ch sonas /ʃ/ (do, quale sh en Ido). La Hispana formo mostacho, mea-opinione, ne esas egardenda, pro tri motivi:
(1) Ol venas ne del Franca moustache, ma del Italiana mostaccio.
(2) Ol ne esas la precipua vorto por dicar «labio-barbo» en la Hispana. Ordinare on dicas bigote.
(3) /ʃ/ ne existas en la Hispana, ecepte en Amerika, dialektale e ne-fonemale. Konseque, la Hispana, generale, ne esas egardenda pri la ch-sh-questiono (nam en ta linguo on dicas sempre ch).
Cetere la evoluciono dil vorto esas yena:
Gr μουστάκιον (moustákion) → L mustācium → I mostaccio → F moustache
Do, la koncernata sono-sequo evolucionis tale:
/ak/ → /ats/ → /atʃ/ → /aʃ/
Do hike sh reprezentas la fino dil derivo-kateno: mustasho esas formo plu evolucioninta, plu progresinta e plu moderna kam mustacho.
En Esperanto, quale on savas, on dicas lipharoj (vortope, «labio-pili»), vorto tam problemoza kam nia labio-barbo. Quankam rare, nia mi-kuzi dicas anke mustaŝo (videz hike) e mustaĉo (videz hike). Ca duesma neologismo esas kelke min rara kam la unesma, forsan pro ke ol aparas en la Neologisma Glosaro da Henri Vatré (1987) od/e pro ke ol uzesis da F. de Diego en sua famoza tradukuro Don Quijote (1977).
