son...@hurriyet.com.tr
Ýþte Cumhurbaþkaný adayý Gül'ün 600 yýllýk soyaðacýAbdullah Gül aslen nereli? Sivaslý Sarrafzade Ailesi'yle ne tür akrabalýk baðlarý var? 1915'te Siirt'ten göç
mü ettiler? Kayseri'nin yarýsý Gül Ailesi'ne mi ait? Fatih Sultan Mehmet'in hocasý Akþemseddin'le Gül Ailesi'nin nasýl bir baðlantýsý var? Büyük büyükdedesi Þeyh Tennuri kim? Gül'ün akrabalarý arasýnda hangi ünlü isimler var? Kayýnvalide Adeviye Gül ile gelini Hayrünnisa Gül'ün benzer yazgýlarý nedir?
Abdullah Gül'ün anne tarafýnýn soyaðacý yaklaþýk 600 yýl öncesine gidiyor. Bu iddianýn sahibi,
Gül'ün annesinin amcasý
"Kayseri Ansiklopedisi" yazarý
Abdullah Satoðlu ve büyük bir azimle ailenin soyaðacýný çýkarmýþ olan
Gül'ün kuzeni
Mehmet Celalettin Satoðlu'dur. Ailede soyaðacý konusunda çalýþan ilk kiþi ise Gül'ün annesinin dedesi
Mehmet Ali Satoðlu!Soyaðacýný incelemeye baþlamadan önce, ailelerin kendileri tarafýndan hazýrlanan secerelerine ihtiyatlý yaklaþýlmasý gerektiðinin altýný çizmek istiyorum.
Bu notlardan sonra gelelim soyaðacýna:
ANNE TARAFI
Soyaðacýnýn en baþýnda Sivaslý
kuyumcu
Hüseyin Efendi var.
Aile, Sivas'ta
"Sarrafzadeler" olarak tanýnýyor.
Hüseyin Efendi'nin bilinen tek oðlu ise
Þeyh Ýbrahim Tennuri. Þeyhin doðum tarihi bilinmiyor; ölüm tarihi: 1482.
Ailenin en tanýnmýþ, adý tarih ansiklopedilerine geçmiþ üyesi Þeyh Ýbrahim Tennuri'yi kýsaca tanýmakta yarar var:
Þeyh Tennuri, Sivas'taki ilköðrenimi ardýndan Konya'ya gitti; Mevlana Sarý Yakup'un öðrencisi oldu. Sarý Yakup'un 1438'deki ölümününü ardýndan Hunad Hatun Medresesi'ne müderris olmasý sebebiyle Kayseri'ye geçti.
Ancak birkaç yýl sonra medresenin vakfiyesinde, sadece Hanefi müderrislerin görev alabileceði þartý üzerine Þeyh Tennuri görevi býraktý. Çünkü kendisi Þafii mezhebindendi.
Fatih Sultan Mehmed'in hocasý Akþemseddin'in ününü duyunca, Beypazarý'na gidip ona intisap ederek Bayramiye tarikatýna girdi.
Üç ay dünya nimetlerinden uzak durup inzivaya çekildi. Ardýndan tasavvuf eðitimi
tamamladý.
Akþemseddin'den icazet ve hilafet alarak tekrar Kayseri'ye döndü. Bu kez kendi tekkesini kurup, öðrenci kabul etmeye baþladý.
Bu arada, kendi geliþtirdiði kabýzlýk hastalýðýný tedavi þekli,
"Ýbnü's Sarraf" olan lakabýnýn deðiþmesine neden oldu!
Kabýz olan müritlerini, sýcak fýrýn (tennur) üzerine oturtup, su içirip terleterek tedavi etmesi üzerine,
"Tennuri" lakabýný aldi!
Bir gün, Kayseri'de irþad faaliyetlerini sürdürürken, aldýðý haber üzerine alel acele hocasý Akþemseddin'in yanýna gitti. Telaþýnýn sebebi sonra ortaya çýktý: Hocasýyla birlikte Ýstanbul'un fethinde bulunmuþtu.
Fetihten üç ay sonra tamamladýðý, 5140 beyitlik mesnevi tarzýndaki manzum eseri
"Gülzar-ý Manevi"yi, Fatih Sultan Mehmed'e ithaf etti. (Bu eser halen Sülaymaniye Kütüphanesi'ndedir.)
Bu jest karþýsýnda Fatih Sultan Mehmed, Þeyh Tennuri ve oðullarýnýn vergiden muaf olduklarýna dair ferman çýkardý.
Þiirlerinde
"Aþýk" mahlasýný kullanan Þeyh Ýbrahim Tennuri'nin mezarý ve oðullarý
Þeyh Lütfullah ve
Þeyh Ali'nin sandukalarý da, Kiçikapý'dan Talas Caddesi'ne çýkýlan ve kendi adýný taþýyan sokakta, kendi yaptýrdýðý Þeyh Camii haziresindedir.
YARISI GÜL AÝLESÝ'NÝN!
Abdullah Gül'ün anne tarafýnýn soyaðacý Þeyh Ýbrahim Tennuri'nin oðlu
Þeyh Kasým'dan yürümektedir.
Þeyh Kasým'ýn kýzý
Ayþe, Kayseri ulemasýndan tanýnmýþ
Sülayman Efendi' yle evlendi.
Sülayman Efendi-Ayþe Kadýn evliliðinden doðan
Kadý Bedreddin Mahmud aileyi zenginliðe kavuþturdu.
"El-hac Bedreddin Mahmud" Kayseri'nin en zengin adamýydý.
Mal varlýðý gayrimenkulleri hakkýnda 966/M.1558 tarihini taþýyan "Vakýfname"ye göz atarsanýz Kayseri'nin yarýsýnýn Kadý Bedreddin Mahmud'a ait olduðunu görürsünüz.
'SATOÐLU' AÝLESÝ
Uzatmayayým: Abdullah Gül'ün anne soyaðacý
Abdülhay, Mahmud Paþa, Mustafa Efendi, Hacý Paþa
olarak sürüp gidiyor...
Soyaðacý Cumhuriyet'ten sonra netleþiyor.
Sarrafzadeler Ailesi'nden gelen
Fatma Haným, eþi
Hacý Mükremin'in soyadýný alýyor:
"Satoðlu!"
Fatma-Hacý Mükremin Satoðlu'nun beþ çocuðu oluyor:
Mustafa, Ayþe, Ýbrahim Nafiz, Fatma (Nanekioðlu) ve Yüzbaþý
Ahmet Efendi.Artýk yavaþ yavaþ Abdullah Gül'e yaklaþýyoruz.
Abdullah Gül'ün büyük büyükdedesi (annesinin babasýnýn dedesi)
Ýbrahim Nafiz.Ýbrahim Nafiz'in kimle evli olduðu bilinmiyor. Dört çocuðu vardý;
Mükremin, Behiye, Mehmet Ali ve
Merzuka.Behiye ve Merzuka hakkýnda soyaðacýnda bilgi yok; ya erken öldüler ya evlenmediler.
Soyaðacý erkeklerden yürüyor:
Abdullah Gül'ün dedesinin babasý
Mehmet Ali Satoðlu (1876-1968) Kadiri tarikatýna mensup bir din adamýydý. Yukarýda yazdýðým gibi, ailenin seceresini çýkaran da oydu.
Mehmet Ali Satoðlu iki kez evlendi.
Birinci karýsý Adeviye'den Abdullah Gül'ün dedesi
Ýsmail doðdu.
Abdullah Gül'ün annesinin
"Adeviye" adý da buradan geliyor; Ýsmail Satoðlu kýzýna annesinin adýný vermiþti.
Ýlkokul öðretmeni Ýsmail Satoðlu
Hacý Kadýn'la evlendi ve üç çocuðu oldu:
Ahmet, Nazif ve Abdullah Gül'ün annesi
Adeviye.Abdullah Gül'ün anne seceresine burada bir virgül koyup babasýnýn soyaðacýna göz atalým...
GÜL'ÜN BABA TARAFI
Gül'ün baba soyuna ait fazla bilgi yok. Gül'ün biyografisini yazan kitaplara (Örn: "Köþke Gül Harekatý" H. Tecimen-B.Bengisu-Akýþ Yayýnlarý) ve bazý yayýn organlarýna (örn: Hürriyet 23.08.07) göre, Gül Ailesi 1915 yýlýnda Siirt'ten Kayseri Develi'ye göç etmiþlerdi.Burada biraz durmak gerekiyor:
1915 yýlý, Anadolu'nun altüst olduðu bir dönemdi.
Kafkas Cephesi'nde Ruslara yardým edip, ayaklanma çýkardýklarý için
Ermeni tehcirinin yapýldýðý bir yýldý 1915. Gül Ailesi Siirt'ten neden ayrýlmýþtý? Karýþýklýk ve iç çatýþmalardan kaçýp, daha sakin olduðu için Kayseri'yi tercih etmiþ olabilirler miydi? Ama, Kayseri'de de benzer olaylar vardý.
Abdullah Gül'ün babasý
Ahmet Hamdi 1927 doðumlu. Yani göçten 12 yýl sonra doðmuþ, bu nedenle Kayseri'ye geliþ sebebini bilemeyebilir.
Aileyi Kayseri'ye getiren muhtemelen Abdullah Gül'ün büyükdedesi
Hacý Abdullah Efendi.Batý'da yaygýn olup bizde nedense hep küçümsenen "isim bilim" (onomastik) burada karþýmýza çýkýyor. "Abdullah" Allah'ýn kulu demek. Osmanlý'da savaþ dönemlerinde evsiz barksýz, ailesiz kalan çocuklara genellikle "Abdullah" adý veriliyordu.
Gül'ün büyükdedesi de savaþ yýllarýnda kimsesiz mi kalmýþtý acaba? Bilinmiyor.
Bu konuyu çok da uzatmak istemiyorum çünkü
"1915'te Siirt'ten Kayseri Develi'ye gittiler" bilgisinin doðru olmadýðýný ( C.Kalyoncu, Aksiyon
30.04.07 ve S.Kurt, Zaman 14.08.07) iddia eden bilgiler de var.
Demek ki daha fazla araþtýrma yapýlmasý gerekiyor!
KAYINVALÝDE-GELÝNÝN YAZGISI
Gelelim,
Adeviye Satoðlu ile
Ahmet Hamdi Gül'ün evliliðine:
Abdullah Gül'ün dedesi
Ýsmail Satoðlu, Ýzmir Torba Yeniköy'de ilkokul öðretmenliði yapýyordu. Üç çocuðunu da okutuyordu.
Adeviye ise daha kýz sanat okulunu bitirmemiþti ki, Kayseri'de Tayyare Fabrikasý'nda çalýþan Ahmet Hamdi ile görücü usulüyle evlendirildi.
Ýlginç olan þuydu:
Satoðlu Ailesi okumuþ-yazmýþ, zengin bir aileydi; Güller ise yoksuldular.
Öyle ki, Ahmet Hamdi, Satoðlu Ailesi'ne "içgüveysi" gitti de denebilirdi. Adeviye Gül gencecik yaþýnda baþýný baðlayýp ev kadýný oluverdi. Evliliklerinin ilk yýllarýnda Sahabiye Mahallesi'ndeki Satoðlu Apartmaný'nda yaþadýlar. Abdullah Gül de bu apartmanda doðdu.
Yýllar sonra
Hayrünnisa Özyurt da týpký kayýnvaldesi gibi Çemberlitaþ
Kýz Lisesi'nde okurken, okulu yarým býraktýrýlarak Abdullah Gül'le evlendirildi.
Hayrinnüsa Haným da týpký kayýnvalidesi gibi genç yaþýnda okulu býrakýp, baþörtüsü baðlayýp evinin kadýný oluverdi. Ayný kaderi Abdullah Gül'ün kýz kardeþi
Hatice de yaþadý!
Bitmedi.
Okulunu daha yeni bitiren Abdullah Gül'ün kýzý
Kübra da bir ay sonra evleniyor!
Hatice'nin kýzý
Hümeyra da okulu bitirdi, niþanlandý, evlilik hazýrlýðý yapýyor!
Tesadüf mü?
Sormak durumundayým;
Abdullah Gül, Recep Tayyip Erdoðan ve diðerleri neden kýz çocuklarýný en iyi okullarda okutuyorlar ve sonra da çalýþtýrmayýp hemen evlendiriyorlar?
Türkiye'yi büyütüp-kalkýndýrmak için kadýn-erkek elbirliðiyle çalýþmamýz gerekmiyor mu? Kýzlarýmýz, kadýnlarýmýz neden evlere hapsediliyor?
Cumhurbaþkaný, Baþbakan çocuklarýnýn topluma örnek olmasý gerekmiyor mu?
Ve aslýnda baþörtüsünden önce bunu tartýþmamýz gerekmiyor
mu?..
Adeviye, Hayrinnüsa, Kübra, Hatice, Reyhan, Hümeyra vd. ailelerinin soyaðaçlarýnda isim olarak varlar, ama ne yazýk ki hayatýn içinde yoklar...
Ailenin önde gelen ünlü simalarýAkrabalar arasýnda
"Milli Görüþçü" olan ilk kiþi,
Gül'ün dedesinin kardeþi Harita Mühendisi
Mehmet Satoðlu'ydu;.
Necmettin Erbakan' la birlikte Milli Nizam Partisi'nin 18 kurucusundan biriydi. Yani basýnda yazýlanýn aksine,
Gül Ailesi'ni Milli Görüþçü yapan baba
Ahmet Hamdi Gül deðil,
Mehmet Satoðlu'ydu!
Babasý
Ahmet Hamdi Gül, 1973 seçimlerinde MSP'den aday oldu; Kayseri 8. sýraya konuldu; seçilemedi.
Akrabalardan (Gül'ün annesinin amcaoðlu)
Abdurrahman Satoðlu, 1973 yýlýnda
"Türkiye'de Selamet" adýnda Milli Selamet Partisi (MSP)'yi öven kitap yazdý.
Gül'ün akrabalarýndan Göbülük ve Fiþekçioðlu aileleri Kayseri'de kuyumculuk yapýyor. Yani, "ata mesleði" kuyumculuk
sürdürülüyor.
Akrabalar arasýnda genç yaþlarýnda özel sektörün en tepe noktasýna çýkmýþ isimler var: Sony Ericsson Genel Müdürü
Fatih Gemalmaz; Ankara Sigorta Genel Müdürü
Cemil Satoðlu gibi.
Akrabalar arasýnda, Þeyh
Ýbrahim Tennuri'nin
"Aþýk" mahlasýný sürdürenler de yok deðil: Baþta Gül'ün büyük amcasý
Abdullah Satoðlu, kuzenleri
Emine Beyza Satoðlu, Yüksel Gemalmaz, Hulusi Satoðlu...
Ayný zamanda gazetecilik de yapan
Abdullah Satoðlu, Kültür Bakanlýðý'na
"Kayseri Ansiklopedisi" hazýrladý. Ailede bir baþka þair
Hulusi Satoðlu ise yerel gazetelere Kayseri basýn tarihini yazmýþtýr.
Kuzen
Betül Gemalmaz, Nancy Buther'ýn
"Akýllý Kadýnlar Metroseksüel Erkekler" adlý kitabýný Türkçe'ye çevirdi.
Akrabalar arasýnda sinema yazarý da var:
Murat Mýhçýoðlu. Esquire-Antrak-Altyazý gibi dergilere sinema eleþtirileri yazýyor. Halen Bilgi
Üniversitesi'nde yüksek lisans yapýyor.
Gül'ün kýz kardeþi
Hatice'nin kýzý
Hümeyra Tekelioðlu da
"Turuncu" dergisinde ve
"Patika"da denemeler yazýyor.
Ailede, baþta
Gül'ün dayýsý Prof. Dr.
Ahmet Satoðlu olmak üzere akademisyen çok. Dr.
Fehime Benli, Dr.
Bilal Eryýlmaz, Dr.
Yüksel Gemalmaz, Mehmet Mirat Satoðlu...
Akrabalar arasýnda baþta
Gül'ün eniþtesi AKP milletvekili
Mehmet Tekelioðlu olmak üzere siyasetle uðraþanlarýn sayýsý da fazla:
Ahmet Göbülük Kayseri Büyükþehir Ýl Genel meclisi üyesi,
Mehmet Göze, Ýstanbul Büyükþehir Ýl Genel meclisi Üyesi...
Ýzmir AKP Kadýn Kollarý Baþkaný
Gülsüm Satoðlu son seçimlerde milletvekili aday adayý oldu ama listeye giremedi.
Macit Gül'ün eþi
Reyhan'ýn babasý
Þaban Bayrak, Kayseri RP milletvekilliydi.
AKP Kayseri milletvekili, uçak mühendisi Prof. Dr.
Mehmet
Tekelioðlu, Abdullah Gül'ün hem eniþtesi hem de halasý
Hamdiye Haným'ýn oðlu.
Abdullah Gül'ün iki dayýsý vardýr; Prof.
Ahmet Satoðlu doktordur. Diðer dayýsý
Nazmi Satoðlu ise tütün eksperliðinden emeklidir...
Gül'ün kýz kardeþi
Hatice'nin kýzý
Hümeyra da kuzeni
Kübra gibi niþanlý.
Hümayra da evlenmek için dayýsýnýn cumhurbaþkaný olmasýný bekliyor.