Trump ở Mỹ đã phạm sai lầm rất lớn là huênh hoang nói nước Mỹ sẽ không sao (chắc là vì anh ta và những người ủng hộ anh ta tin rằng chúa sẽ miễn nhiễm cho dân Mỹ, nhiều nhà thờ phần lớn là Do thái giáo và Tin lành thành ổ dịch - tôi không chống tôn giáo vì bản thân tôi là người gốc công giáo) cho nên đến nay ngay khẩu trang cũng cực kỳ thiếu, bác sĩ ở New York hiện chỉ được phát 1 cái 1 tuần.
Không những thế, Mỹ và FAO do Mỹ ảnh hưởng còn phát lệnh là không nên đeo khẩu trang ở ngoài đường.
Có bác sĩ khi đeo khẩu trang ngoài phòng bệnh ở ngoài bang NY bị đuổi việc. Nhiều người châu Á đeo khẩu trang đi đường ngay ở NYC cũng bị bọn kỳ thị đánh. Vợ tôi và tôi đeo khẩu trang tự làm đi đường cũng bị một thằng chửi.
Mấy hôm nay các bác sĩ và nhà khoa học lãnh đạo chống dịch, như ông Fauci, cũng đành thú nhận là không thể đề xuất dân Mỹ đeo khẩu trang vì không đủ.
Mời anh chị nghe video của Mailab của Nguyễn Kim Mai Thi, ngày 2 tháng 4, 2020:
Chúng ta đã một lần làm quen với Tiến sĩ hóa học này, nổi tiếng với những chương trình khoa học đại chúng trên truyền hình Đức.
Như lần trước video của TS. Harald Lesch, có thể xem phụ đề tiếng Việt: click icon "cc", sẽ thấy có text tiếng Đức hiện ra, click tiếp icon bánh xe, vào translate và chọn tiếng Việt.
Xin trích lại và tóm tắt một số đoạn chính dưới đây:
Tôi sợ, chúng ta cần phải kiên trì, và khá kiên. Bao lâu chúng ta không có thuốc vắc xin, đại dịch chỉ chấm dứt khi có đến 60-70 phần trăm dân số được nhiễm bịnh, khỏi bịnh và có tính miễn dịch, gọi là miễn nhiễm cộng đồng, lúc đó đại dịch mới ngưng lại.
Lấy con số hiện nay 73.000 ca bị nhiễm, và giả thiết "con số ngầm" thực cao gấp 10 lần, nghĩa là có 730.000 ca thực. Đem chia cho dân số khoảng 48-56 triệu, thì chỉ có tỉ lệ hơn 1% nam giới miễn dịch. Chúng ta phải còn chờ bao lâu nữa để có con số lý tưởng 50-70%?
Những giai đoạn chống đại dịch:
1. Giai đoạn 1: Containment (Kềm hãm), nghĩa là ngăn chặn, "bóp chết vi khuẩn trong trứng": Cách ly người bệnh, người giao tiếp, phân lập để kiểm tra, theo dõi, xét nghiệm để có một tổng quan, giản cách xã hội... nhằm ngăn chặn sự lây lan có thể diễn ra nhanh chóng. Thí dụ trường hợp ở Gangelt quận Heinsberg, (gần biên giới Hà Lan) ở đó một cặp vợ chồng đã bị nhiễm đi vui chơi carnival với 300 người khác (2 tuần sau hàng nghìn người phải bị cách ly, hàng trăm người bị viêm phổi, và nhiều ca tử vong sau đó)! Bộ máy hành chánh khó theo đuổi hết những người tham gia. Đến lúc nào đó, sự theo dõi sẽ vượt khỏi khả năng của bộ máy hành chánh.
1. Giai đoạn 2: Mitigation (Giới hạn thiệt hại). Mục tiêu là làm chậm tốc độ lay lan, tức giảm thiểu số người bị nhiễm, giúp cho tình hình nằm trong sự kiểm soát của bộ máy y tế. Càng chậm đi, càng tốt. Nếu phát triển quá nhanh, bộ máy y tế sẽ sụp đỗ, không có đủ giường bệnh chăm sóc đặc biệt, và số tử vong sẽ khôn lường, như đang xảy ra ở Ý và Tây Ban Nha hay New York.
Làm cho dịch bệnh diễn biến chậm lại có nghĩa làm cho đường biểu diễn số ca bị nhiễm "phẳng" (flach, flat) lại. Nhưng điều này, xét về phương diện khác cũng có vấn đề khác.
Gọi là R0 là số ca lây nghiễm mà một bệnh nhân trung bình có thể gây ra cho người khác, giả thiết không có "miễn dịch cộng đồng", cũng như không có các biện pháp containment áp dụng. R0 được gọi là "số tái tạo", hay "số phát sinh" (Reproduction). Đối với SARS-CoV-2, con số này được ước tính
R0~2-3 (2 đến 3 người)
Nếu R0<1, thì sự bùng phát sẽ dừng lại. Cho nên mục của các biện pháp hiện nay là làm sao để con số R0 thực tế (effective) nhỏ lại, đồng nghĩa với đường biểu diễn "phẳng". Câu hỏi: phẳng thể nào để con số tái tạo thực tế là đủ để cho đường biểu diễn đủ phẳng như mong muốn, phù hợp với năng lực y tế của quốc gia? Dĩ nhiên trước tiên ta phải có những thông tin về năng lực của hệ thống y tế như số giường, số nhân sự, thiết bị trợ thở... Lấy một thông số là số giường để điều trị đặc biệt (intensive). Ở Đức hiện có khoảng 30.000 giường loại này, dĩ nhiên không phải hoàn toàn trống để dành cho BN corona.
Nhưng hãy giả thiết con số 30.000 là hoàn toàn được sử dụng cho BN corona. Vậy thì có bao nhiêu bệnh nhân sẽ rơi vào đó, và họ sẽ chiếm thời gian bao lâu. Theo ước tính có
2-6% số bệnh nhân corona cần được điều trị tích cực, và mỗi bệnh nhân cần thời gian điều trị khoảng
10-20 ngày.
Chúng ta giả thiết kịch bản thuận lợi nhất: 2% số bệnh nhân cần điều trị tích cực, với số ngày là 10 thôi. Lúc đó người ta ước tính R0 ~ 1.25. Nếu nhích lên một chút, R0~1.5, năng lực y tế sẽ bị quá tải. Tốt nhất là R0 phải khoảng 1.1 hay nhỏ hơn để tránh sự quá tải của hệ thống.
Nhưng với sự kềm hãm được R0 xuống còn 1.25 - 1.1 thì thời gian cần thiết để dịch bịnh chấm dứt là một năm!!! Đa số trường hợp sẽ có thể kéo dài hơn theo hướng 2 năm!!!
Nhưng không thể được, khi chúng ta nhìn thấy những thiệt hại kinh tế lớn thế nào dang diễn ra cho cả nước, chưa nói đến những vấn đề xã hội, tâm lý. Cho đến hôm nay, tất cả biện pháp đều đỗ dồn về làm sao để đường biểu diễn được phẳng.
Câu trả lời cuối cùng là R0 phải xuống thấp hơn 1: R0<1. Chúng ta không thể kéo dài đường biểu diễn ở dạng phẳng, mà chúng ta phải chặn đứng ngay tức khắc. Nghĩa là một bệnh chỉ được phép truyền bịnh ít hơn một người. Lúc đó chúng ta trở về Phase đầu tiên: Containment.
Nếu R0 xuống còn 0.5 (bằng lockdown chẳng hạn) thì chúng ta cần 2 tháng để số người bị nhiễm xuống còn 1000. Lúc đó tình hình có thể được kiểm soát hoàn toàn, và hoạt động xã hội kinh tế có thể bắt đầu hồi sinh.
Tất cả là những ước tính cho những kịch bản có thể xảy ra để chúng ta hình dung được những gì có thể xảy ra.
Chúng ta không được phép có "hy vọng hão" không thực tế. Nếu chúng ta áp dụng những biện pháp mạnh mẽ, kiên quyết, thì mới mong nhanh chóng trở vê Giai đoạn 1. Khi trở về Giai đoạn 1, chúng ta đã "khôn hơn" nhiều, không như lúc đầu, nhiều người còn "mơ màng" với con vi rút.
Xem xem tiếp phần còn lại trong video.
Xanh