Banaag At Sikat Pdf Free
Temeka Danca
HINDI lihim sa kaibigan kong Lope K. Santos , na ako'y di lubhang sang - ayon sa nilalayon inadhika ng BANAAG AT SIKAT . Mula pa nang mapun ko ang pakikipagtalo ni Delfn at ni Felipe kay Don Ramn , sa " Batis ng Antipulo " ; ay akin nang nasabi sa ilng kamnunulat sa wikng tagalog , na , sa ganang akin , ay totoong napaka- sulong totoong napakaaga ang " pamamanaag at pagsikat " ng nakkapa- sng init ng " Araw ng Sosyalismo " dito sa mga bayang silanganan . Ang laht ng ito ay pawng talasts ng aking kaibigan .
Dtapw't isng katak - tak ! walng npil , walng npitang hingn ng kaunting pagod , upang mlagdn ng Paunawa ang kanyang BANAAG AT SIKAT , mliban na sa akin . Dahil dito'y sumild sa gunam - gunam ko na wala ngng makakapangahs sumulat ng BANAAG AT SIKAT kung di si G. Lope K. Santos . Karaniwang ugali ng mğa mnunulat ang pumili ng isng buny at lantd na gino upang lagyan ang isang katha ng is namang pau- nawang ipagkakapuri ng kumath Si G. Lope K. Santos ay lumihis sa dati lum nang tuntuning iyn , at siya'y lumihs , marahil , sapagka't ang BANAAG AT SIKAT ay ibang ib sa mga aral at sulit , mul pa sa utus ni Moiss " , kung dito rin lamang sa Sangkapulng Pilipinas . At dahil dito namin , nang malubs ang kabaguhan ng palakad , pinili niya't pinakiusapang magbigay paunaw , akng maramut magkaloob ng walang wastng papuri .
Mahusay at maliwanag ang pagkakalathala ng mga buhay - buhay at slitn sa baw't bahagi ng kath ; dalisay ang mga pangungusap ; maayus ang pagkakapanig ng mga tugmng ukol sa mga personahe . Bawa't bahagi ay nasзabugan ng masasamyng bulaklk , ng maaayus na pananalit , at nahihiyasn ng mahahalagang pagkukur at pagninilay - nilay . Sa akala ko , ito'y isang halimbawng ipinakita ng kumath , at dapat tularan . Ang BANAAG AT SIKAT ay hindi massabing isang pagkaktagn - tagn lamang ng sari - saring slaysayin ; hind ng , ang baw't bahagi niy ay isng pamukaw ng damdamin at paliwanag sa isip , kay ng't d nag- ksiya ang kumath na pawilihin lamang ang mga mangbabasa sa mari- rikt na pananalit , 6 sa pagsasalaysay ng mga maligayang udyk handg ng buhay , kundi naman inihhanay ang mga mahalagang sliranng dapat litisin at bigyang pasiy upang maging paltuntunang dapat sundn sa ikapagttam ng lalng maginhawa , kung di man ng maligayang pamu- muhay .
Isang bagay , sa akala ko , ang nakalingatn ng kumath . Wari'y sa pagkawili niya ng labis sa mga bago at maririkt na damt at hiys nin Delfn , Felipe at Meni , ay d pinakabuti ang pagbanhy sa kan - kanilng pagkatao at katyan . Nakkaligayang malasin ang karangalan ng ugali at kadakilaan ng mga damdami't pangangatwiran ni Delfn at ni Felipe , dtapw't d ipinaliwanag na mabuti sa atin ang kanilang inugal pagkabat na't magkaroon ng pag - iisip , hind ibinalit sa atin ang katutubong hingl ng kanilang mga nas , ang kanilang pinag - aralan at ang mga iba't ibang pagkakasig - sigalt ng buhay ng isang tao upng mpanibulus at matutong gumaw ng di karaniwang mmalas sa mğa kinkasama . Dahil dito'y pag- katapus purihin ko , sa aking lob man lamang , ang pagmamatwd ni Delfn kay Don Ramn at kay abogado Madlng - layon , ay d ko maabt isipin kung anng kababalaghn ang nangyari , at ang isang dukh - bagama't periodista at nag - aaral ng Derecho - at bagong - taong nakakibig sa isng bathal na ng dilg ( si Meni ) , ay makapangahs magsalit sa isng kagalang- galang na gino , mayamang am ng kasi at sint , ng bal - balaking matata- pang at matutulis na pangangatwiran , katulad bag ng sabihing :
" -Hind p ak - any - ang una - una lamang nakapagsabi ng ganyn , " kundi ang pants na si Goethe , nang isulat niya ang sagutan ng isng " maestro at isang alumno , tungkol sa bong pinagmuln at kasaysayan ng " yaman pag - aar .
Ganoon din namn , si Felipe ay nmulat sa kaginhawahan at kabun- ying handog ng kayamanan ; ngun't nahigitn pa niy si Delfn sa paglalat- hal ng nilalayon ng Sosyalismo ; si Felipe , na ank ng mayaman , ay siyng mahigpit na kaaway ng kayamanan .
Nron na rin ak sa katwiran na ang nobela ay nagssalasy ng isng kabuhayan na d man nangyari nangyayari , ay d namn maliwag mangyari ; nğun't katungkulan ng nobelista ang kathn yang mğa pagka- ktan na nagiging sanhng malak ng ikapangyayari ng kinkathng buhay .
Bagama't , kung sa tay ng araw , ang buhay ko'y unt - unt nang llubg at lilisanin ang masayng hlamann ng pakikipagsintahan , ang pus ko , wari ay nappukaw ng mapanintng mga slitan ni Meni at ni Delfn , nong gabing palarin silng tulungan sa gloryeta ng DILIM , upang magkbuhl ang kanilang kapalaran na d namalas ng balaws na paningin ni Don Ramn . Nguni't labis sa galk ng aking pus ang pagsur ng aking mapansining bat ; kay't d malirip kung anong dahil't si Meni , na may hiys ng kagandahan , kayamanan , katalinuhan , karanĝalan ; si Meni , na sukat mkita sa kasing - ur ang pagka - Adonis pagka - Narciso ng isng periodistang pilipino , lak sa hirap , ay ... mtutong maging Julieta ng isng Romeong nagkatawang - tao at pinanganlng Delfn ... Oo na nga't ang pagsint'y bulg , nguni't kai- langang ipakita ang pagkabulag at ipatant ang ikinabulag ni Meni . Bukd sa rito , kung si Delfn ay likas na sosyalista , bago niy mkilala , bago pag- nasaang pintuhin ang isang Meni ay hhanapin na muna ang kapalaran sa kinlalagyan ng isng Tentay , na kasi at sint ni Felipe .
Ang ibig kong sabihin , ay malab ang pagkakpint sa mga personaheng Delfn at Felipe , at dapat magkganit , sapagka't ito'y dalawang tipong hindi pa natin nkikilala sa Pilipinas . Saksng pagkatotoo ng palagay kong it , ang mahusay at ganp na pagkyar sa mga personaheng Don Ramn , Madlng - layon , Don Filemon at ora Loleng , sapagka't ang mga tipong ito'y talagang mga buhy sa kapisanang pilipino , na , sa aking pagkpun , ay totoong pinagmasdn at inusig ng kumath ng BANAAG At Sikat .
Sinabi ko na . Ang ipinagkaganit ni G. Lope K. Santos ay sa pagka- hilig ng kanyng lob sa mga bagong munakal . Bukd sa rito , dapat nating isipin na ang BANAAG AT SIKAT ay isng ( tendencia ) nillayon , mun- muni panagimpn ng isang ank - bayang uhaw sa kalayan at katwiran , na bbahagyang ganapin sa mğa sinupil ng yaman at puhunan .
Maaaring ikabusg , maar namng ikamatay . Palibhasa'y di pa bihasa ang ating bayan sa Sosyalismo , kailangang huwg bbigln ang pagkain ng lamn ng BANAAG AT SIKAT . At dapat kilanln , limihin at pag-aralang kanin , sapagka't katulad ng sabi ni Felipe'y : " san man may mmu- muhunn at mangagaw , may maylup at magsasaka , panginon at alil , ' mayaman at dukh , ang mga aral ng Sosyalismo ay kailangan ; sapagka't " diyn kailan man nammugad ang pagkaap ng mahihin at pagpapasas " ng filn sa dug ng karamihan ....
Palipasin ang dilim ng gabi ! Ito ay isang malaking katotohanan at mahalagang katwiran . Sayang ang tayo'y maglakd , kung dahil sa kadiliman ng gabi , ay di natin mtutuhan ang lands . Tayo muna'y mag - isip - isip bago ikilos ang kamay at pa . Ang anomng malalaking bagay na nangyari ginaw ng isang bayan ay nagbuhat muna sa isang pagmu- munakal . Bago dumating magkatawang - tao si Hesukristo ay .... ginanap muna ang paglalathal ng mga propeta . Bago natin mkamtn ang mga ilng biyaya ng kalayan , ay pinukaw muna ang ating damdamin at binuksn ang ating pag - iisip ng mga mahalagang lathal ni Rizal !
Mğa ank - bayan , mga mangagaw , basahin ninyo ang Banaag at Sikat at malasin kung tapt na sa inyng lob ang bagong lands na kanyng itintur sa iny . Kung sakali at minmagalng , hanapin niny at gamitin ang liwanag ng katwiran .
Mğa marurunong , mga mayayama't may - impk na pag - aar , basahin din naman ninyo ang BANAAG AT SIKAT : dito niny mpapakingn ang kalunos - lunos na dang ng mahihirap . Kung kay ang dahil ng kanilang makamandag na damdamin , huwg ipagkat , madaling igawad ang kauntng unas na taglay ng labis - labis ninyong kaginhawahan .
Nong taong 1902 , nang binabalak pa lamang ang pagtatatag ng Kapi- sanan ng mga mangagaw , ako'y npapamang at sinasabi ko rin na d pa panahn ; nguni't nkikita na natin ang mga nangyayari . Nragdagn na ang upa as mĝa mangagaw , marunong na silng magsitutol , malimit na ang aklasan , may kapisanan na silang maayus .
Ang mundo'y lumlakad, ang sabi ng isang pahm . Dahil dito'y d mpapawaglit ang Pilipinas sa kilos at paglakad ng Sangkatauhan . Kailan ma't inilathal ang mga pangaral , walng sala at ssibl ang mga damdamin . Ang mga manunulat ay di na nasisiyahan sa pagsasalaysay ng mğa pal- sintahan lamang . Ngayn , bawa't kath ay may nilalayon tintungo na mahahalagang bagay . Lumipas na ang panahn ng Mil y una noches ; d na lubhng pansn sin Escrich , Dumas , atb . Ngayo'y kapanahunan nin Zola , Tolstoy , Baroja , Kropotkine , Grave , Marx , Reclus , Antich , Malato , Bakounine . .....
Nammanaag na ang Sosyalismo . Kung kailn it llaganap sa kapili- pinuhan , ay di pa natin massabi , at d namn it sukat pagtalunan . Ang di natin maipagkkail ay totoong kumkapl ang bilang ng mga dukh , at saan ma'y itintatg ang kanilang kapisanan ng mga mangagaw .
May nagsasabi - parte interesada - na ang BANAAG AT SIKAT ay parang isng lasong inihal sa pult , upang marapating lasapn at lunukn ng mga anak - bayan . At sa anng dahil ? -Any'y ikaggul ng bayan , ikapparam . ng kapayapaan . Ito'y maling akal at pagpapalagay na walng wast , Dapat ipabatid sa mga mangagaw ang laht ng bagay at pangaral na nas- saklaw sa Sosyalismo . Ang masama'y papanatilihin ang mga taong - bayan sa kamangmangn , sapagka't kung magkganit , ay paddal sa mğa tam- palasang udyok ng mga mapagpangp na mnunubs . Ang mga taong- bayan , sa ganang sarili nil , ay maibign sa kapayapaan . Ibig nilang mabihis sa kahirapan ; nguni't hangng makafilag , ay lumlayo sa sgalutan .
Sa madaling sabi : ang BANAAG AT SIKAT ay maarng huwarn ng mğa mnunulat ng nobelang tagalog , tungkol sa maayus at magang pagsasalay- sy , ganoon din sa pagkakatng ng pun at dulo ng salita . Ang mga bahaging " Sa batis ng Antipulo " at " Sa isng Psulatn " , ay mapagkukunang halimbawa ng mabuting pagsasalaysy , bagama't maminsan - minsa'y may- mpupunang salitng anaki'y lagdng kastil , katulad ng sinasabi sa bilang 65 , bahaging ika V , na ganit : " Huwag kang matakot : higit kailn ma'y " ngayn mipakikita sa akin ang tunay mong pagdamay sa dinramdm " ko . " Marahil ak ang nmamal ; nguni't ang karaniwang bigks natin ay ganit : gayn ko lamang mkikita ang iyong pagdamay at tunay na pagdaramdm . " Ganon man , ang mga kabiglang ito'y maipallagy na dahon ng maririkt at mababangng bulaklk .
e59dfda104