สรุปคำบรรยาย เนติภาคค่ำ มรดกสัปดาห์ที่ จ 8/06/09
nobita kwang
ครั้งที่ 3 . ()
ก็เคยมีการออกข้อสอบเนฯเกี่ยวเรื่องการหมั้น เราจะพูดโดยสภาพเป็นเรื่องเฉพาะตัว เช่น ใบพกพาปืนของพ่อเรา หรือใบขับขี่ของพ่อเราเป็นเรื่องเฉพาะตัวเด็กๆ
การบอกล้างสัญญาระหว่างสมรสคราวที่แล้วก็พูดแล้ว
ในเรื่องโดยสภาพเป็นเรื่องเฉพาะตัว กฎหมายนั้นๆไม่ได้เขียนแต่โดยสภาพมันเป็นเรื่องเฉพาะตัว เราก็หยิบ สัญญามาพูดก็อ่านหนังสือประกอบด้วย
เช่นเรื่องสัญญาเช่าทรัพย์ จำกันมาแต่ปริญญาตรี ว่า ผู้เช่าตายสัญญาระงับ ผุ้ให้เช่าตายสัญญาเช่าไม่ระงับ ไปเปิดประมวลดูก็ไม่มีนะครับเพราะอะไร
ก็มีห้องเช่าก็ให้ครูเช่า ให้พนักงานราชการเช่า ก็ดูอาชีพก็ไม่น่ามีปัญหาอะไร ก็ถามว่านักร้องผมฟูพวกนั้น นามสกุลเดียวกันนั้นเป็นใครครับ ลูกอาจารย์ ก็อยู่ด้วย ก็ไม่ให้เช่าหรอกครับ ก็นักดนตรีไม่เที่ยงคืนไม่ซ้อม ครูก็บอกว่าคุมลูกอยู่ ก็โอเคให้เช่าๆ ปีหนึ่งครูตาย นักดนตรีฮาร์ทร็อคจะอยู่ต่อบอกว่าเป็นสิทธิของพ่อเขา ก็ไม่ใช่หรอกครับเพราะสัญญาเช่าเป็นเรื่องเฉพาะตัวของผู้เช่านะครับ
1008/2537
สัญญาเช่าเป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้เช่าย่อมเป็นอันสิ้นสุดลงเมื่อผู้เช่าตายไม่เป็นมรดกที่จะตกทอดแก่ทายาท โจทก์เป็นผู้จัดการมรดกของ บ. ผู้เช่า จึงไม่อาจสงวนสิทธิการเช่าของ บ.ได้และไม่มีอำนาจฟ้องบังคับจำเลยเกี่ยวกับสิทธิการเช่าดังกล่าวได้อีกเพราะสิทธิการเช่าของ บ.เป็นอันสิ้นสุดไปแล้วตั้งแต่ บ.ตายไม่มีสิทธิการเช่าที่จะบังคับแก่จำเลยได้อีกต่อไป
4985/2537
สิทธิการเช่าเป็นสิทธิเฉพาะตัว เมื่อผู้เช่าตาย สิทธิการเช่าย่อมระงับไม่ตกทอดไปยังทายาท คำพิพากษาในคดีอื่นที่วินิจฉัยเกี่ยวกับสิทธิการเช่ามิใช่คำพิพากษาที่วินิจฉัยถึงกรรมสิทธิ์แห่งทรัพย์สินใด ๆ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 145(2) จึงไม่อาจใช้ยันโจทก์และโจทก์ร่วมซึ่งเป็นบุคคลภายนอกคดีนั้น
มีการเช่า ที่ดินสี่ล็อค และก็ให้ระบุว่า ถ้าหาให้ใครมาเช่าช่วงอีกก็ให้ค่าเช่าเพิ่ม อีก ก็ไว้ใจ ระหว่างอายุสัญญา ซ้อตาย ลูกซ้อก็จะมา ฎ.383/2540
การเช่าทรัพย์สินนั้นปกติฝ่ายผู้ให้เช่าย่อมเพ่งเล็งถึงคุณสมบัติของผู้เช่าว่าจะสมควรได้รับความไว้วางใจในการใช้ทรัพย์สินที่เช่าและในการดูแลทรัพย์สินที่เช่าหรือไม่ฉะนั้นสิทธิของผู้เช่าจึงมีสภาพเป็นการเฉพาะตัวเมื่อผู้เช่าตายสัญญาเช่าเป็นอันระงับไปไม่ตกทอดไปถึงทายาทที่สัญญาเช่าข้อ4ระบุว่าในระหว่างสัญญาเช่ายังไม่ครบกำหนดอายุสัญญาผู้เข่ามีสิทธิที่จะโอนการเช่าให้แก่ผู้อื่นได้แต่ต้องจ่ายค่าตอบแทนเป็นเงินให้แก่ผู้ให้เช่านั้นเป็นข้อตกลงเกี่ยวกับการโอนการเช่าในระหว่างที่ผู้ให้เช่าและผู้เช่ายังมีชีวิตอยู่ซึ่งอาจทำได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา544และเป็นเพียงบุคคลสิทธิผูกพันเฉพาะคู่สัญญาหาได้ตกทอดมายังจำเลยแต่อย่างใดไม่
มันเป็นเรื่องตกลงโอนการเช่าที่ทำได้ในขณะมีชีวิตอยู่เป็นบุคคลสิทธิผูกพันเฉพาะ คู่สัญญา
เราเรียนเรื่องเช่ามีสัญญาต่างตอบแทน ก็คือมีหนี้ซึ่งกันและกัน เพราะฉะนั้นก็แล้วแต่มองจุดไหน บางสัญญาไม่มีชื่อเช่น ไปเรียนต่างประเทศแล้วให้กลับมาทำงาน
เช่นสัญญาช่วยค่าก่อสร้างแล้วให้เช่าเป็นระยะเวลานานและค่าเช่าถูก ก็ตกทอดด้วยเพราะมีสองสัญญากันอยู่ในหนึ่งสัญญาเดียว เป็นสิทธิของพ่อที่จะอยู่ในที่นั้นให้ครบตามสัญญา เป็นมรดก
เช่าซื้อมีสามมาตรา เช่าซื้อคือเช่าทรัพย์ ที่มีคำมั่นประกอบด้วย ก็บอกคุณหมอว่าอย่าให้พ่อตายนะครับ พ่อตายสัญญาจะระงับ หมอบอกก็เรียนนิติศาสตร์เหมือนกัน ก็ไม่ใช่เรื่องเฉพาะตัวหรอก ก็รับเอาไปได้ เพราะฉะนั้นผู้เช่าซื้อตายก็ตกแก่ทายาท
ก็ย้อนกลับไปเรื่องเช่าทรัพย์ถ้าอาจารย์ตาย แทน ลูกอาจารย์ ก็บอกว่าไม่ชอบครูเลย ก็ออกไปจากบ้านเช่าเดี๊ยวนี้
ครูก็บอกว่า เดี๊ยวๆๆ จิ๋ม นี่เป็นหน้าที่ของพ่อแกนะ อันนี้เป็นหน้าที่ของพ่อเรา พ่อแกอยู่ก็ยังมาไล่ฉันไม่ได้เลย ฉันจ่ายค่าเช่าทุกเดือน
อาจารย์จะยกตัวอย่างสัญญาเพื่อประโยชน์บุคคลภายนอก ก็บอกว่า ถ้าต่อไปลุงตาย รถคันนี้ก็มีปัญหาอีก ถ้าระหว่างส่งงวดคุณลุงตายก็ให้ใครสืบสิทธิการเช่าซื้อนี้ก็ได้ ก็ลุงก็ให้นายโต สืบสิทธิ ก็อย่างที่คิดลูกก็ไม่ยอม ก็เป็นคดีเกิดขึ้น
เราหยิบเอาสัญญายืมมาอีกสักประเภท ก็ยืมใช้คงรูป ยืมใช้สิ้นเปลือง ผู้ยืมตายสัญญาก็ระงับ ก็ยังมีการใช้เรือประกอบอาชีพอยู่ พี่ชายก็เอาเรือไปใช้
คำพิพากษาฏีกา อาจารย์ไม่ชอบพี่เท่าไหร่ก็ ทำพินัยกรรมให้เอก ต่อมาอาจารย์ตาย เอกก็จะไปเอาเรือมาทันทีไม่ได้ เพราะสัญญายืมไม่ระงับเพราะผู้ให้ยืมตาย
สัญญาจะซื้อจะขาย ที่ดิน นั้นกฎหมายไม่มีแบบนะครับ แต่ใช้เป็นตัวหนังสือ คือต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือ หรือ การวางประจำ หรือ ชำระหนี้บางส่วน
อาจารย์ชอบที่ ต่อรองราคาสุดฤทธิ์ จุดประสงค์ที่ขายไม่ใช่เรื่องเฉพาะตัวหรอกเป็นเรื่องอยากได้เงินของเขา คนซื้อก็อยากได้ที่อันนั้น ไม่ใช่เรื่องเฉพาะตัวหรอก ทายาทก็จัดการต่อไปได้
สัญญาขายฝาก ก็ผู้รับโอนสิทธินั้น แต่ไม่ได้กำหนดทายาทไว้ด้วย
อาจารย์เอาที่ไปขายฝากห้าล้าน ราคาที่ 10 ล้านพอครบกำหนดก็ผันเงิน ไม่ทัน ก็บอก อาจารย์วิษณุน้องรัก ก็บอกเจ็ดล้านซื้อ ก็เล่าข้อเท็จจริงว่าที่แปลงนี้ เคยเป็นของพี่ ก็เลยโอนสิทธิการไถ่ เพราะฉะนั้นอาจารย์วิษณุก็ได้รับโอนสิทธิการไถ่เรียบร้อย ก็รู้ว่าไถ่วันนี้ก็ห้าล้านห้า ไถ่พรุ่งนี้ก็ห้าล้านห้า ก็จะรีบไปใย ปรากฏว่าอาจารย์วิษณุตาย ทายาทของอาจารย์ ต้องขอโทษอาจารย์วิษณุที่ยกตัวอย่างนี้
หรือพ่อเราก็สงสารนางจิ๋มจบปวช ก็ได้งานที่เซเว่นก็ต้องมีคนค้ำประกัน ห้าพันบาท แล้วก็ดูนิสัยแค่ปีเดียว ยักยอกไปก็รับแค่ห้าพันก็ให้เด็กทำงานไป ปรากฏว่าค้ำประกันไป พ่อตาย เดือนต่อมานางจิ๋มไปยักยอก
หรือเอาใหม่ จิ๋มยักยอก แล้วพ่อเราค่อยตาย เซเว่นจะเรียกให้ใครรับผิดได้หรือไม่
ก็อันนี้เป็นหน้าที่พ่อเรา พ่อเราตายก็เป็นมรดกไปด้วย
แต่ถ้าพ่อตายไปก่อนจิ๋มค่อยยักยอก อันนี้ก็เป็นเรื่องเฉพาะตัวนะครับ
ก็เกี่ยวพันกับที่ศาล อันนี้ก็ผูกพันจนกว่าคดีถึงทีสุด อย่างนี้อย่างไรก็ผูกมัดสู่ทายาทเพราะเป็นกฏเกณฑ์ที่กำหนดไว้เลยครับ
เราก็ดูสัญญาอื่นๆบ้างนะครับ มั่วๆไปหมดเลย กฎหมายแรงงานการชดเชย หรืออย่างเช่นพ่อเราทำงานอยู่แล้วได้เงินชดเชยยังไม่จ่ายแล้วพ่อเราตายเราก็เรียกร้องได้
หรือค่าสินไหมทดแทนรถยนต์พ่อถูกชน ไปซ่อมเสร็จแล้วจะเรียกเงินอันนี้ก็ตกทอด
หรือสิทธิที่ดิน เตี่ยมาจากซัวเถา ลุกเกิดเมืองไทย เวลาซื้อที่ก็ใส่ชื่อคนโต พอเตี่ยตายจากเฮีย เป็น เอี้ย คืออมสมบัติเราเป็นน้องเฮียก็ต้องสู้ด้วยกฎหมายที่ดิน เป็นการใส่ชื่อแทน ก็มีไว้ ไม่ใช่การได้มาของเตี่ยเสียไปหมด ยังมีสิทธิในการโอนที่ดิน
เรื่องทรัพย์เทศกาลพุ่มพวงมาแล้ว ไม่ได้แค่อายัดเงินธนาคารนะครับ อายัดหมดเลย ดอกเบี้ยก็สูงนะครับยุคนั้น ดอกผลเป็นของใครก้เป็นสินสมรส นะครับ ก็ต้องแบ่งให้คุณไกรสรก่อน แต่ถ้าแบ่งไปแล้ว ก็มีคดีได้ว่าพ่อเป็นเจ้าของปศุสัตว์ราคาแพงทั้งนั้น
ลูกสองคนแตกความสามัคคี ก็แบ่งๆๆ คนที่ได้คอกไหนไปก็ได้เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ จะมาอิจฉาคนได้ คลอกม้าที่เพิ่งคลอดลูกก็ไม่ได้
ก็มาถึงในเรื่องมรดกตกแก่ทายาท เขียนสั้นมาก มาตรา 1599 เปิด
มาตรา 1599 เมื่อบุคคลใดตาย มรดกของบุคคลนั้นตกทอดแก่ทายาท
ทายาทอาจเสียไปซึ่งสิทธิในมรดกได้แต่โดยบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น
ก็เขียนสั้นมากๆนะครับ ก็เขียนว่าถูกศาลสั่งเป็นคนสาบสูญมรดกก็ตกแก่ทายาท เช่นอาจารย์ทำพินัยกกรมยกให้ เอ เอก็เป็นทายาทโดยธรรมประเภทผู้รับพินัยกรรม
ก็อย่าคิดว่าทุกคนได้หมดนะครับ เรียนจบปริญญาตรีมาแล้ว
ผู้รับพินัยกรรมเป็นบุคคลธรรมดาก็ได้หรือเป็นนิติบุคคล ก็มีเรื่องเตี่ยชอบไปไหว้ศาลเจ้ายกเงินให้ศาลเจ้าหมด ก็ไมได้เพราะศาลเจ้าไม่ใช่นิติบุคคล
มรดกตกเมื่อไหร่ ต้องไปตั้งผู้จัดการมรดกก่อนไม๊น๊า ก็คิดง่ายๆ ว่า กิจการมรดก บางอย่างก็ต้องรีบจัดการจะไปเสียเวลาอย่างนั้นได้อย่างไร
ก็มีเรื่องพ่อมีหุ้น สถาบันการเงินแล้วมีการลดราคาหุ้น พ่อตาย ลูกก็ชวนแม่ไปเลย ก็จะไปล้มมติที่ประชุมใหญ่ปรากฏว่า บริษัทก็บอกว่าจะมาล้มได้อย่างไร ชื่อในทะเบียนก็ไม่ใช่ชื่อคุณสักหน่อย ก็เป็นฏีกาเลยครับว่าทายาทก็มีสิทธิ แม้ว่าบริษัทยังไม่ได้เปลี่ยนแปลงทางทะเบียน
ตรงนี้ก็จะเห็นได้ว่ามรดกตกทอดแก่ทายาททันที
สิทธิที่ได้รับเช็คเด้งมานั้น ก็ตกทอดแก่ทายาททันที
ฎ.3619/2543
เช็คพิพาทถึงกำหนดภายหลังจากผู้ตายถึงแก่ความตายสิทธิตามเช็คพิพาทจึงเป็นมรดกตกได้แก่โจทก์ผู้ทรงเช็คซึ่งเป็นทายาทผู้ตายทันทีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1599โจทก์จึงเป็นผู้ทรงเช็คพิพาทโดยชอบด้วยกฎหมาย เมื่อธนาคาร ตามเช็คปฏิเสธการจ่ายเงินตามเช็คพิพาท ย่อมถือได้ว่าโจทก์ได้รับความเสียหายและเป็นผู้เสียหายโดยตรงมีอำนาจฟ้อง
โจทก์ที่ 3 ซึ่งเป็นผู้เสียหายได้ยื่นฟ้องแล้วตายลง โจทก์ที่ 1ซึ่งเป็นมารดาของโจทก์ที่ 3 ผู้ตายไม่ประสงค์จะดำเนินคดีแทนก็เป็นสิทธิของโจทก์ที่ 1 ที่จะร้องต่อศาลขอให้จำหน่ายคดีโจทก์ที่ 3 ได้ เมื่อจำเลยไม่คัดค้านคำสั่งศาลชั้นต้นที่จำหน่ายคดีเฉพาะโจทก์ที่ 3 จึงชอบแล้ว
สิทธิตามเช็คพิพาทเป็นมรดกตกทอดแก่โจทก์ทั้งสาม โจทก์ทั้งสามย่อมเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในเช็คพิพาท โจทก์ทั้งสามคนใดคนหนึ่งสามารถที่จะฟ้องร้องให้ดำเนินคดีอาญาแก่จำเลยได้โดยลำพัง โดยไม่จำต้องใช้สิทธิร่วมกันทั้งการฟ้องคดีของโจทก์ทั้งสามเป็นการใช้สิทธิในฐานะผู้เสียหาย มิใช่สิทธิในฐานะผู้จัดการมรดก การที่ศาลจำหน่ายคดีของโจทก์ที่ 3 เนื่องจากโจทก์ที่ 3 ถึงแก่ความตายก็หาทำให้อำนาจฟ้องของโจทก์ที่ 1และที่ 2 ต้องระงับไปไม่
มรดกตกแก่ทายาททันที เป็นของใคร ข้อสันนิฐานกฎหมายให้เป็นกรรมสิทธิ์รวมก่อนก็เป็นเรื่องสันนิฐาน
มาตรา 1745 ถ้ามีทายาทหลายคน ทายาทเหล่านั้นมีสิทธิและหน้าที่เกี่ยวกับทรัพย์มรดกร่วมกันจนกว่าจะได้แบ่งมรดกกันเสร็จแล้ว และให้ใช้มาตรา 1356 ถึงมาตรา 1366 แห่งประมวลกฎหมายนี้บังคับ เพียงเท่าที่ไม่ขัดกับบทบัญญัติแห่งบรรพนี้
ถ้าเป็นเรื่องหลายคนก็ให้ใช้เรื่องกรรมสิทธิ์รวมมาใช้
เป็นกรรมสิทธิ์รวมอยู่เฉยก็ไมได้นะครับต้องระวัง เราเป็นลุกเมียน้อย ที่พ่อแสดงออกอย่างพ่อมีต่อลูกโดยเปิดเผยเรารู้ว่าเราเป็นทายาท อันดับหนึ่งด้วยนะครับ ก็เขาไม่ให้ ก็ต้องตาลีตาเหลือกฟ้องนะครับไม่อย่างนั้น ขาดอายุความนะครับ
แต่ก็บางทีเจ้าหนี้ ก็มาฟ้องรวมไปหมด เราก็ทำจิตสงบไว้เวลาบังคับชำระหนี้ก็บังคับกับคนที่ได้รับไป และมาตรา 1601 ทายาทไม่จำต้องรับผิดเกินกว่าทรัพย์มรดกที่ตกทอดได้แก่ตน
ก็บอกไว้แล้วไม่ต้องห่วง
เขาก็ฟ้องกราดไปหมดก่อน ดูบัญชีเครือญาติก็ฟ้องไว้ก่อน
คราวนี้ในเรื่องเกี่ยวกับการฟ้องจำเป็นไหมต้องฟ้องทุกคน
ในเรื่องเกี่ยวกับการฟ้อง กฎหมายก็เขียนไว้ว่าก็ไม่จำเป็นฟ้องทุกคน ในกรณีที่กองมรดกยังไม่แบ่ง ก็ฟ้องเจ้าหนึ่งได้ครับ มาตรา 1738 ก่อนแบ่งมรดก เจ้าหนี้กองมรดกจะบังคับชำระหนี้เต็มจำนวนจากกองมรดกก็ได้ ในกรณีเช่นนี้ทายาทคนหนึ่งๆ อาจเรียกให้ชำระหนี้จากทรัพย์มรดกของเจ้ามรดก หรือให้เอาเป็นประกันก็ได้จนถึงเวลาแบ่งมรดก
เมื่อแบ่งมรดกแล้ว เจ้าหนี้อาจเรียกให้ทายาทคนใดคนหนึ่งชำระหนี้ได้เพียงไม่เกินทรัพย์มรดกที่ทายาทคนนั้นได้รับไป ในกรณีเช่นนี้ ทายาทคนใดซึ่งได้ชำระหนี้แก่เจ้าหนี้กองมรดกเกินกว่าส่วนที่ตนจะต้องเฉลี่ยใช้หนี้ ทายาทคนนั้นมีสิทธิไล่เบี้ยจากทายาทคนอื่นได้
นะครับ
คราวหน้าเจอกันตอนห้าโมงเย็นนะครับ