preskript-o

1 view
Skip to first unread message

Renato Corsetti

unread,
Feb 28, 2010, 5:02:05 PM2/28/10
to ° listo 'la bona lingvo'
En la itala listo leviĝis la demando pri krimo ne plu punebla pro paso de tempo.

PIV havas la bazan vorton "preskripto" kun la klarigo: perdo de rajto pro la paso de difinita tempo, ĉeso de punebleco pro paso de difinita tempo.

Sekve krimo preskriptiĝas.

Kion ni proponas por tiu koncepto?

Amike

Renato

Andreas Kueck

unread,
Mar 2, 2010, 3:43:51 PM3/2/10
to la bona lingvo
On 28 Feb., 23:02, Renato Corsetti <renato.corse...@gmail.com> wrote:

> Sekve krimo preskriptiĝas.
>
> Kion ni proponas por tiu koncepto?

Temas pri "punebleccheso pro tro-pasintigho". Germane oni diras
"Verjaehrung". Ghi povas trafi cetere ne nur pri la punebleco de
krimoj, sed ankau pri la postulebleco rilate al civilrajtaj aferoj:
Tiaokaze temas pri "postulebleccheso pro tro-pasintigho". Ideon por
tre internacia au pli mallonga kaj trafa bonlingva esprimo mi nun ne
havas. Eble "preskripto" estas oficialiginda.

--
Andreas Kueck

Renato Corsetti

unread,
Mar 3, 2010, 4:14:41 AM3/3/10
to la-bona...@googlegroups.com
Andreas:
Ideon por
tre internacia au pli mallonga kaj trafa bonlingva esprimo mi nun ne
havas. 
Kiel oni dira stion en la suoma, japana, ĉina, korea, vjetnama?
Eble "preskripto" estas oficialiginda.
  
Eble, sed antaŭ ol oficialigi radikon oni pensu sepdek sep fojojn.

Ĉu "preterlima"?

Amike

Renato


Masako TAHIRA

unread,
Mar 3, 2010, 10:46:58 AM3/3/10
to la-bona...@googlegroups.com
Kara Renato,

> Andreas:
>
> Ideon por
> tre internacia au pli mallonga kaj trafa bonlingva esprimo mi nun ne
> havas.
>
> Kiel oni dira stion en la suoma, japana, ĉina, korea, vjetnama?

Ankaux en la japana "malvalidigxo/cxeso/estingigxo de punebleco".

Masako

Cvi Solt

unread,
Mar 3, 2010, 12:12:12 PM3/3/10
to la-bona...@googlegroups.com
>
> Kiel oni diras tion en la suoma, japana, ĉina, korea, vjetnama?

>
> Eble "preskripto" estas oficialiginda.
>
>
> Eble, sed antaŭ ol oficialigi radikon oni pensu sepdek sep fojojn.
>
> Ĉu "preterlima"?
>
> Amike
>
> Renato
>
En la hebrea ni diras malnoviĝo

--
Cvi Solt
Kibuc Gaaton

Renato Corsetti

unread,
Mar 3, 2010, 12:42:50 PM3/3/10
to la-bona...@googlegroups.com
Cvi:
En la hebrea ni diras  malnoviĝo
  
Dankon, Cvi! Tiel simple!

Renato


Leo De Cooman

unread,
Mar 3, 2010, 3:45:44 PM3/3/10
to la-bona...@googlegroups.com
Je 3/03/2010 10:14, Renato Corsetti skribis:
> Ĉu "preterlima"?

pretertempeco?

Amike salutas Leo

Marcos Cramer

unread,
Mar 4, 2010, 4:00:07 AM3/4/10
to la-bona...@googlegroups.com
Leo proponis:

> pretertempeco?

Ĉi tiu prpono ŝajnas al mi tre bona: Facile komprenebla kaj sufiĉe preciza.

Amike,

Marcos

Johan Derks

unread,
Mar 4, 2010, 6:00:54 AM3/4/10
to la bona lingvo

On Mar 4, 10:00 am, Marcos Cramer <marcos.cra...@gmail.com> wrote:
> Leo proponis:
>
> > pretertempeco?
>

> Ĉi tiu propono ŝajnas al mi tre bona: Facile komprenebla kaj sufiĉe preciza.
>
> Amike,
>
> Marcos

Sed la kompleta signifo nur farighas komprenebla, kiam oni diras 'Tiu
afero pretertempece malvalidighis.' (oni perdis rajton au puneblecon =
ist verjaehrt) au 'Li pretertempece akiris la rajton pashti sur tiu
tereno.'
Tio implicas la alternativojn pretertempeca malvalidigho kaj
pretertempeca rajtigho.

José Antonio Vergara

unread,
Mar 4, 2010, 9:28:35 AM3/4/10
to la-bona...@googlegroups.com
> Cvi:
>
> En la hebrea ni diras malnoviĝo
>
Renato:
> Dankon, Cvi! Tiel simple!

Eble tro simple por internacia uzo, char ja la vorto "malnovigho"
uzeblas multe pli ghenerale.

Kion vi opinius pri "neplupunebleco"?
Eble ne indus ke la adjektiva formo venu "pakita" en kunmetajho : "Tiu
krimo estas ne plu punebla, lau la nuna legharo"

Jose' Antonio Vergara

Renato Corsetti

unread,
Mar 5, 2010, 4:09:39 AM3/5/10
to la-bona...@googlegroups.com
Konsiderante ĉiujn observojn, mi provizore registris:

  • preskript·o → preter·temp·ec·o, ne·plu·pun·ebl·o
  • preskript·a → preter·temp·a, ne·plu·pun·ebl·a
Amike

Renato


mar...@melburno.org.au

unread,
Mar 5, 2010, 6:50:31 AM3/5/10
to la-bona...@googlegroups.com
El Marcel:
Mi ege dubas pri la ghusteco de 'pretertemp/eco/a", char tiu vorto
aplikighus al multaj aliaj situacioj, ekz. manghoj kaj kongresoj. Ghi
almenau estu "preterpunebl/o/a", se ne "postpunebl/o/a". Plej
nemiskomprenebla tamen estas "neplupunebl/o/a" au "jamnepunebl/o/a".


> Konsiderante ĉiujn observojn, mi provizore registris:
>

> # preskript·o → preter·temp·ec·o, ne·plu·pun·ebl·o
> # preskript·a → preter·temp·a, ne·plu·pun·ebl·a
>
> Amike
>
> Renato
>
>
> --
> la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
> http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj
>


Renato Corsetti

unread,
Mar 5, 2010, 7:20:33 AM3/5/10
to la-bona...@googlegroups.com
Marcel:



Ghi
almenau estu "preterpunebl/o/a", se ne "postpunebl/o/a". Plej
nemiskomprenebla  tamen estas "neplupunebl/o/a" au "jamnepunebl/o/a".
  
Postpunebleco ŝajnas tre interesa ideo.

Amike

Renato


Antonio De Salvo

unread,
Mar 5, 2010, 10:07:12 AM3/5/10
to la-bona...@googlegroups.com

Preskripto estas faka jura termino, kiu havas du signifojn:

1)      Fortempigxo de rajto, kiu ne plu estas praktikebla pro neuzo dum difinita tempo; ekzwemple, se mi ne postulas la pagon de sxuldon dum difinita tempo, mia rajto (kredito) preskriptigxas;

2)      Fortempigxo de punebleco: se la fine jugxodecido ne okazas ene de difinita tempo, la delikto preskriptigxas, t.e. ne plu estas punebla.

 

Lige kun la supraj klarigoj, laux mi la prpponitaj solvoj ne tauxgas, aux minimume ili deva sesti diferencigataj kaj kompletigataj.

Mi aldonas, ke oni nepre devas distingi “preskripto” disde “defalo/ forfalo de rajto” kaj disde “uzukapo”:

1)      defalo/ forfalo (itale “decadenza”) okazas kiam dum difinita tempo oni ne aktivigxas por akiri rajton (ekzemple, se oni ne prezentas iun petskribon por partopreni konkurson, ene de la fiksita tempo); se la legxo tion permesas, defalo povas esti nur simple “suspendata” (en la senco, ke oni ne kalkulas la tempon de suspendo, sed oni dauxrigas la kalkulon de la forfala tempo ekde kiam cxesas la kauxzo de suspendo), dum preskripto povas esti “interrompata” (en la senco, ke post la cxeso de la kauxzo de interrompo oni rekomencas kalkuli de la komenco, do sen konsidero pri la jam pasinta tempo);

2)      “uzukapo” (kiel diras la vorto mem, el la latina, kies signifo estas “kapto per uzo”) okazas kiam la neuzo fare de la posedanto akompanigxas kun la uzo fare de triulo. Ekzemple, laux la itala legxo proprieto per si mem ne preskriptigxas pro la neuzo; sed se triulo agas kvazaux proprietulo dum difinita tempo, kaj la proprietulo ne protestas, la triulo akiras uzukapon.

 

·        Mi estus tre singarda antaux ol sercxi pli malpli “proksimumajn” anstatauxajojn por juraj fakvortoj. Laux mi, estas preferinde celi oficialigon de la bezonataj terminoj.

Gxis

Antonio

 

 

ro-esp

unread,
Mar 5, 2010, 10:23:13 AM3/5/10
to la-bona...@googlegroups.com
------
> From: Andreas Kueck <ak1...@googlemail.com>

>> Sekve krimo preskriptiĝas.
>
>> Kion ni proponas por tiu koncepto?
>
> Temas pri "punebleccheso pro tro-pasintigho". Germane oni diras
> "Verjaehrung".

nederlande preskaw same. Domagxe ke esp-o ne havas prefikson kia tiu "ver'

> Ideon por tre internacia au pli mallonga kaj trafa bonlingva esprimo
> mi nun ne
> havas.

nek mi

> Eble "preskripto" estas oficialiginda.

Mi kontrawas. Nek pre-skripto nek pres-kripto kompreneblas. Mi
subtenus oficialigon
de vorto kun tiu signifo, sed ne de la vorto "preskripto" mem

gxis, Ronaldo N


--
http://www.esperanto.net

Renato Corsetti

unread,
Mar 5, 2010, 1:38:52 PM3/5/10
to la-bona...@googlegroups.com
Antonio:

1)      Fortempigxo de rajto

2)      Fortempigxo de punebleco

"Fortempiĝo" ŝajnas al mi interesa solvo. Kion pensas la aliaj.

Laux mi, estas preferinde celi oficialigon de la bezonataj terminoj.

Bone. Faru viajn proponojn en la listo <oficialigin...@yahoogroups.com>.

Amike

Renato


Renato Corsetti

unread,
Mar 9, 2010, 5:07:11 PM3/9/10
to la-bona...@googlegroups.com
Antonio:


1)      Fortempigxo de rajto

2)      Fortempigxo de punebleco

Provizore mi registris ankau' la variaj'on "fortempig'o".

Amike

Renato


mar...@melburno.org.au

unread,
Mar 10, 2010, 12:53:03 AM3/10/10
to la-bona...@googlegroups.com
El Marcel:
Renato! El &#265;iuj proponoj mi opinias ke la sola nemiskomprenebla
vorto estas la sufi&#265;e mallonga unuvorta "puneblo&#265;eso" el
"puneblo&#265;esinteco" (kaj do anka&#365; "rajto&#265;eso"). &#264;u
ci jam havas tion?

Andreas Kueck

unread,
Mar 10, 2010, 9:35:01 AM3/10/10
to la bona lingvo
On 10 Mrz., 06:53, mar...@melburno.org.au wrote:

> "puneblo&#265;esinteco"

La ech iomete pli peza "puneblec-chesinteco" plachas al mi, char ghi
estas almenau klara. (Aliaj proponoj estas eble iomete malpli pezaj,
sed multe pli ne-klaraj.)

--
Andreas Kueck

Renato Corsetti

unread,
Mar 10, 2010, 1:00:24 PM3/10/10
to la-bona...@googlegroups.com
Andreas:
"puneblec-chesinteco"
Mi aldonas ĝin al la aliaj por ne fogesi ĝin.

Amike

Renato


José Antonio Vergara

unread,
Mar 10, 2010, 2:12:59 PM3/10/10
to la-bona...@googlegroups.com
Chu Marcel povus bonvole uzi la Zamenhofan helpalfabeton? Mi ne povas
legi lian mesaghon. Vidu :

2010/3/10 <mar...@melburno.org.au>:

Leo De Cooman

unread,
Mar 10, 2010, 3:11:53 PM3/10/10
to la-bona...@googlegroups.com, Renato Corsetti
Je 10/03/2010 20:12, José Antonio Vergara skribis:

> Chu Marcel povus bonvole uzi la Zamenhofan helpalfabeton? Mi ne povas
> legi lian mesaghon. Vidu :
>
> 2010/3/10<mar...@melburno.org.au>:
>
>> El Marcel:
>> Renato! El&#265;iuj proponoj mi opinias ke la sola nemiskomprenebla

>> vorto estas la sufi&#265;e mallonga unuvorta "puneblo&#265;eso" el
>> "puneblo&#265;esinteco" (kaj do anka&#365; "rajto&#265;eso").&#264;u
>> ci jam havas tion?
Kompreneble io misiris aŭ ĉe Marcel aŭ survoje.
Solvo por korekti la kriplan tekston estas: uzi enretan konvertan
programon ĉe
http://remush.be/esperanto/alunikodo.html

Amike salutas Leo

Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages