"Pendler", "commuter", "komuter", "pendolare" ...
Andreas Kueck
veturanta de sia loghloko al aliurba laborejo". Chu oni povas trovi
koncizan kunmetajhon, antau ol estighas ne-bezonata nova vorto? Au chu
oni bezonas novan vorton oficialigindan por tiu chi chiutaga afero?
Chu taugas la vorto "pendolanto" (= traduko de la germana vorto)? Au
chu oni precizigu, ekzemple tiel: "inter-hejm-kaj-laborej-pendolanto"?
--
Andreas Kueck
Antonio De Salvo
Gxis nun, mi uzis "navedulo"; "; sed ankaux "pendolanto" tauxgas.
Gxis
Antonio
Marcos Cramer
Chu taugas la vorto "pendolanto" (= traduko de la germana vorto)? Au
chu oni precizigu, ekzemple tiel: "inter-hejm-kaj-laborej-pendolanto"?
Certe la uzo de "pendoli" estus iom metafora ĉi-kaze, sed ŝajnas ke multaj lingvoj jam konas tiun metaforon (laŭ la Vikipedio almenaŭ la dana, finna, franca, germana, hungara, itala, norvega, rusa kaj sveda). Se ni trovas ankaŭ ne-Eŭropan lingvon kiu uzas tiun metaforon, tiam mi ja pretas akcepti ĝin. Ĉiuokaze, la dua propono de Andreas estas multe tro longa por praktika uzado. Se estas risko de neĝusta kompreno, oni povus pliprecizige ekzemple per "laborpendolanto".
Aliaj ideoj por bonlingvaj alternativoj, kiujn mi ĵus havis, estas "distanclaborejulo" kaj "laborvojaĝanto". La unua fakte estas la esprimo, kiu ĝis nun plej kontentigas min por traduki "Pendler"/"commuter", sed el ĝi bedaŭrinde ne eblas formi koncizan esprimon por la agado de tia persono ("distanclaborejen-kaj-reen-vojaĝadi"?). La dua verŝajne havas iom tro vastan signifon, ĉar ankaŭ persono kiu daŭre devas vojaĝi al novaj lokoj por sia laboro estas "laborvojaĝanto", sed li ja ne estas "Pendler"/"commuter" (ĉar ne temas pri tien-kaj-reen-vojaĝado).
Aliaj ideoj por kunmetaĵoj estas bonvenaj. Sed same bonvena estas indiko pri tio, ĉu iu ne-Eŭropa lingvo ankaŭ uzas la metaforon kun "pendoli".
Amike,
Marcos
Renato Corsetti
Aliaj ideoj por kunmetaĵoj estas bonvenaj. Sed same bonvena estas indiko pri tio, ĉu iu ne-Eŭropa lingvo ankaŭ uzas la metaforon kun "pendoli".
Al Antonio: kiu estas la satutso de la radiko "naved-". Mi trovis "navet-" en mia eldono de PIV kiel neoficiala.
Amike
Renato
Bertilo Wennergren
Mi iam lernis, ke oni diras kaj diru pri tio "navedi". Mi pensis,
ke tio estas jam plene establita, sed eble mi eraris. La demando,
ĉu estu NAVED/ aŭ NAVET/ estas kompreneble plia komplikaĵo. Sed
ĉiuokaze unu el tiuj formoj meritas oficialigon almenaŭ por la
baza teksila signifo, sur kiu baziĝas la metafora veturada senco.
--
Bertilo Wennergren <http://bertilow.com>
Renato Corsetti
Mi iam lernis, ke oni diras kaj diru pri tio "navedi". Mi pensis, ke tio estas jam plene establita
ĉu estu NAVED/ aŭ NAVET/ estas kompreneble plia komplikaĵo. Sed ĉiuokaze unu el tiuj formoj meritas oficialigon almenaŭ por la baza teksila signifo, sur kiu baziĝas la metafora veturada senco.
Amike
Renato
Leo De Cooman
Renato Corsetti
Teorie jes. Ni tmaen ne havas linion pri tio, ĉar ne ekzistas malbonlingva esprimo pri tio, ĉu ne?Ĉu "laborpendolulo" ankaŭ taŭgus?
Amike
Renato
Andreas Kueck
> > Chu taugas la vorto "pendolanto" (= traduko de la germana vorto)? Au
> > chu oni precizigu, ekzemple tiel: "inter-hejm-kaj-laborej-pendolanto"?
>
> Certe la uzo de "pendoli" estus iom metafora ĉi-kaze, sed ŝajnas ke multaj
> lingvoj jam konas tiun metaforon (laŭ la Vikipedio almenaŭ la dana, finna,
> franca, germana, hungara, itala, norvega, rusa kaj sveda). Se ni trovas
> ankaŭ ne-Eŭropan lingvon kiu uzas tiun metaforon, tiam mi ja pretas akcepti
> ĝin.
> Ĉiuokaze, la dua propono de Andreas estas multe tro longa por praktika
> uzado. Se estas risko de neĝusta kompreno, oni povus pliprecizige ekzemple
> per "laborpendolanto".
> Aliaj ideoj por bonlingvaj alternativoj, kiujn mi ĵus havis, estas
> "distanclaborejulo"
tien kaj reiradas de tie.
> kaj "laborvojaĝanto".
Tio chi ne sufiche klare komprenigas la "pendulecon". Krome ordinare
ne temas pri vojaghado, sed pri veturado. Sed ankau "laborveturanto"
lau mi ne taugas.
> Aliaj ideoj por kunmetaĵoj estas bonvenaj.
bonlingve, tiam almenau klare ;-)
--
Andreas Kueck
Marcos Cramer
> Se estas risko de neĝusta kompreno, oni povus pliprecizige ekzempleIun tian mi komprenus kiel iun, kiu pendolas de unu laboro al alia.
> per "laborpendolanto".
Intertempe ŝajnas al mi, ke vi faras sporton el la intenca miskompreno de kunmetaĵoj... Por la kompreno de kunmetaĵoj ĉiam gravas ankaŭ la emo kompreni flanke de la aŭskultanto!
Amike,
Marcos
Antonio De Salvo
Renato Corsetti:
>PIV aludas je ir-reira trajno = naveta trajno, sed aliflanke Wells tradukas "commute" per "pendol(-vojaĝ)i".
Antaux kvardeko da jaroj, komencis veturi en Italujo (kaj versxajne ankaux en aliaj landoj) aparta speco de trajno, kiu osciladas cxe vojkurbigxoj, kaj tiel kapablas teni altajn rapidojn ankaux cxe ofte kurbaj fervojaj strekoj. La itala komunlingva nomo de tiu speco de trajno estis PENDOLINO (= Pendoleto)
http://it.wikipedia.org/wiki/Pendolino
kaj mi kutimis gxin traduki per “Pendoltrajno”, cxar temis gxuste pri trajno kiu pendolis (la formala nomo estas “trajno kun variigebla arangxo”; nuntempe, en Italujo gxi estas identigita per anglalingva nomo, “Eurostar” = Euxropa Stelo).
Ir-reira (naveda) trajno estas alia (kaj tre pli modesta) afero: vagonaro kun blokita konsisto, ofte kun unu lokomotivo cxekape kaj unu cxevoste por ebligi revenvojagxon sen bezono sxangxi lokomotivon, kiu iras-reiras laux la sama (nelonga) vojo.
La fervoja terminaro de IFEF tradukas gxin per “navettrajno”. Persone, mi ne sxatas tiajn malfacile elparoleblajn kunmetajxojn, do mi disigas al “naveta/ naveda trajno”.
La plej proksima metaforo por laboranto, kiu cxiumatene iras for kaj revenas hejmen vespere, estas tiu de navedo/ naveto, parto de teks-aparato kiu iras-reiras cxiam en la sama maniero kaj takto. Tiu metaforo estis uzita ankaux por ir-revenaj kosmosxipoj (Shuttle).
Alia demando estas, cxu navedo aux naveto; la demando similas al tiu pri multaj aliaj vortoj (ekz. etiketo/ etikedo, cigaredo/ cigareto, arbeto/ arbedo, informatiko/ informadiko ktp), kie estas sentata le bezono distingi disde vortoj finigxantaj per –et.
Estas interese, ke kiam en la traduko de la Malnova Testamento Zamenhof trovigxis antaux la koncepto “navedo”, li uzis “bobeno”, kiu en PIV estas indikita kiel “arkaika” kun resendo al navedo:
Ijob 7,6: miaj tagoj forflugis pli rapide ol bobeno de teksisto
(mi neniel uzus hodiaux “bobeno” en tiu senco)
Latine: Dies mei velocius transierunt quam navicula texentis
Germane: Meine Tage sind leichter dahingeflogen denn die Weberspule
France: Mes jours ont couru plus vite que la navette
Angle: My days are swifter than a weaver's shuttle
Naveto/ navedo, konforme al la latina “navicula”, rilatas al “sxipeto” (latine, sxipo = navis).
Por cxeokaza informo: poemo de la itala poeto Giovanni Pascoli (1855-1912), titolita “La tessitrice”, estis esperantigita de Giordano Azzi kun titolo “La teksistino”; en gxi estas uzata plurfoje la itala vorto “spola”, kiu estis tradukita gxuste per “navedo”:
La bianca mano lascia la spola.
…..
Muta la spola passa e ripassa.
La blanka mano lasas navedon.
….
Mute navedo iris reiris.
Gxis
Antonio De Salvo
Renato Corsetti
ĉu mi bone komprenas ke via preferata termino estas "naved-ul-o"?
Amike
Renato
Antonio De Salvo
Renato Corsetti:
>Kara Antonio,
>ĉu mi bone komprenas ke via preferata
termino estas "naved-ul-o"?
Jes.
Antonio
Andreas Kueck
> Andreas respondis al mi:
>
> > Se estas risko de neĝusta kompreno, oni povus pliprecizige ekzemple
> > > per "laborpendolanto".
>
> > Iun tian mi komprenus kiel iun, kiu pendolas de unu laboro al alia.
>
> Intertempe ŝajnas al mi, ke vi faras sporton el la intenca miskompreno de
> kunmetaĵoj...
sufiche longa pripensado - kune kun mia demando donitaj proponoj. Sed
poste mi forjhetis tiun proponon sen informado pri tio.
--
Andreas Kueck
Andreas Kueck
> Mi iam lernis, ke oni diras kaj diru pri tio "navedi". Mi pensis,
> ke tio estas jam plene establita, sed eble mi eraris. La demando,
> ĉu estu NAVED/ aŭ NAVET/ estas kompreneble plia komplikaĵo. Sed
> ĉiuokaze unu el tiuj formoj meritas oficialigon almenaŭ por la
> baza teksila signifo, sur kiu baziĝas la metafora veturada senco.
"navette", kaj la itala uzas "navetta". Evidente almenau la germana
kaj itala vortoj estas "-et'"-formoj de la vortoj respondaj al "shipo"
- ne mirige pro la simileco de naveto (lau PIV: "navet/o = navedo") al
malgranda shipo.
En Esperanto estas la oficiala vorto "navo". Ghi signifas la internan
spacon de longaj, tegmenthavaj konstruajhoj kaj devenas de greka
vorto, kiu en iu skribmaniero signifas shipon. Efektive germane oni
nomas la diritan arhhitekturan aferon "Schiff".
Jen mia propono:
Por la teksmashina ilo oni uzu nek "shipeto" nek la novan vorton
"navet'o", sed "nav'et'o", kies radiko estas ech oficiala! Kaj por
"Pendler" oni uzu "nav'et'ul'o" - koncize, simple kaj novvort-evite.
--
Andreas Kueck
Leo De Cooman
> Por tiu teksmashina ilo la germana uzas "Schiffchen", la franca
> uzas"navette", kaj la itala uzas "navetta". Evidente almenau la germana
> kaj itala vortoj estas "-et'"-formoj de la vortoj respondaj al "shipo"
Informe: en la nederlanda "schietspoel" (pafbobeno), ĝi estas la bobeno,
kiun la teksmaŝino "pafas" tra la spaco inter la supra kaj malsupra fadenaro
de la teksota peco.
Amike salutas
Leo
Renato Corsetti
Por la teksmashina ilo oni uzu nek "shipeto" nek la novan vorton "navet'o", sed "nav'et'o", kies radiko estas ech oficiala! Kaj por "Pendler" oni uzu "nav'et'ul'o" - koncize, simple kaj novvort-evite.
Leo:
> en la nederlanda "schietspoel" (pafbobeno),
Amike
Renato
J-K Rinaldo el Padova.IT.EU
> Andreas:
>
>> Por la teksmashina ilo oni uzu nek "shipeto"
Ankaŭ en la itala estas same: tiun ulon oni nomas "navetta" kaj ja oni
diras "trajno navetta", tiu kiu ir-revenas.
>> nek la novan vorton
>> "navet'o", sed "nav'et'o", kies radiko estas ech oficiala! Kaj por
>> "Pendler" oni uzu "nav'et'ul'o" - koncize, simple kaj novvort-evite.
>>
> Kara Andreas, vi iĝis eĉ pli noradikevita ol ni ĉiuj kune.
>
> Leo:
>
>
>> en la nederlanda "schietspoel" (pafbobeno),
>>
>
>
> Mi kredas, ke ni devas iomete pli komplete studi la tutan aferon kaj
> kompreni kiel "bobeno" estis ne plu uzata. Leo, ĉu vi komptentas ankaŭ
> pri teksado?
Bobeno estas fakte la itallingva "rocchetto".
Eventuale por difini "navedo" oni povus uzu la vorton "bobeningo".
J-K Rinaldo
Leo De Cooman
Andreas Kueck
> Kara Andreas, vi iĝis eĉ pli noradikevita ol ni ĉiuj kune.
rigardas tiujn de vortoj uzeblaj lau Regulo 15.
--
Andreas Kueck
Andreas Kueck
<esperanto...@libero.it> wrote:
> Andreas:
> >> "nav'et'o", kies radiko estas ech oficiala! Kaj por
> >> "Pendler" oni uzu "nav'et'ul'o" - koncize, simple kaj novvort-evite.
http://www.kunstbus.nl/woordenboek/fo/forens.html .
La demando estas, chu tiuj linioj estas bonaj:
naved·o (ira-reira shipetforma teksmashina ilo) → nav·et·o
navet·o (ira-reira shipetforma teksmashina ilo) → nav·et·o
naved·ul·o (inter-hejm-kaj-laborej-pendolanta laboristo) → nav·et·ul·o
navet·ul·o (inter-hejm-kaj-laborej-pendolanta laboristo) → nav·et·ul·o
--
Andreas Kueck
Leo De Cooman
> Eventuale por difini "navedo" oni povus uzu la vorton "bobeningo".
Hazarde la modernigojn, kiujn ni faris en la sepdekaj jaroj pri iuj larĝegaj
tapiŝteksmaŝinoj, celis igi navedojn senbobenaj: la laularĝaj fadenoj venis
el du grandegaj bobenoj ekster la maŝino. La navedo servis nur por kuntiri
tiujn fadenojn tra la "faŭko" (la spaco inter la supra kaj malsupra
fadenaroj).
La afero sukcesis kaj la avantaĝo estis, ke la maŝino povis sola plulabori
dum horoj. Antaŭe la teksisto devis remeti novan bobeneton en la navedon
post ĉiuj kelkaj minutoj.
En aliaj (malpli larĝaj) tapiŝteksmaŝinoj ni anstataŭigis la navedojn per
stangomeĥanismoj.
"Bobeningo" evidente ne taŭgus, se ne estas bobeno en la navedo.
Cetere ekzistas multaj bobeningoj, kiuj ne estas navedoj.
Ni nomis la projekton "senbobena navedo".
En iuj modernaj rapidegaj maŝinoj (por malapezaj teksaĵoj, de alia
maŝinkonstruisto) la "navedo" estas... kuglo aŭ eĉ akvoguto aŭ aerŝpruco!
Amike salutas
Leo
Anna Lowenstein
“Bobeno” estas malgranda ilo por teni fadenon. Oni uzas g’in ankau’ por teni malgrandajn kvantojn de lanfadeno, kiam oni teksas mane.
“Navedo” au’ “Naveto” supozeble estas la pli longa, plata ilo por teni lanfadenon dum teksado per teksilo. C’ar g’i estas longa, oni pli facile kaj rapide povus pasigi g’in de unu flanko de la teksilo al la alia. Bona nomo por g’i s’ajnus al mi “lantenilo”, “fadentenilo”, “fadenbastono” au’ simile. En la bildo de teksilo, vi vidas, ke la homo tenas tian lantenilon.
“S’pinilo” au’ “spindelo” estas malgranda ilo, kiun oni uzis en la pasinteco por eltiri kaj tordi unu fadenon el bulo da natura lano. Por fari pli grandskale, oni povis ankau’ uzi s’pinradon.
Anna
Da: la-bona...@googlegroups.com
[mailto:la-bona...@googlegroups.com]
Per conto di Renato Corsetti
Inviato: venerdì
30 ottobre 2009 19.08
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: (la bona lingvo) naved-o
Renato Corsetti
Aliflanke el la lingva vidpunkto tio kerne signifas:
- la zamenhofa uzo de "bobeno" por "navedo" estas malfacile tenebla, krom se oni aldonas alian elementon (nederlandanoj diras "paf-bobeno");
- ĉu ni devus havi la linion: naved-o/nav-et-o --> faden-ten-il-o?
- ĉu ni devas plucerbumi pri manieroj por diri "naved-o"? andreas faris proponon tiurilate.
Renato
Renato Corsetti
La demando estas, chu tiuj linioj estas bonaj: naved·o (ira-reira shipetforma teksmashina ilo) → nav·et·o navet·o (ira-reira shipetforma teksmashina ilo) → nav·et·o naved·ul·o (inter-hejm-kaj-laborej-pendolanta laboristo) → nav·et·ul·o navet·ul·o (inter-hejm-kaj-laborej-pendolanta laboristo) → nav·et·ul·o
Amike
Renato
Antonio De Salvo
Renato Corsetti:
>- la zamenhofa uzo de
"bobeno" por "navedo" estas malfacile tenebla, krom se oni
aldonas alian elementon (nederlandanoj diras "paf-bobeno");
>- ĉu ni devus havi la linion:
naved-o/nav-et-o --> faden-ten-il-o?
>- ĉu ni devas plucerbumi pri manieroj
por diri "naved-o"? andreas faris proponon tiurilate.
Almenaux en itala lingvo, “navetta” (sinonimo: “spola”) signifas kaj “bobeno” (= fadenvolvajxo) kaj “bobeningo” (= fadentenilo); do, la siatempa uzo de “bobeno” fare de Zamenhof ne estis senbaza, cxar en tiu kazo li bezonis vort0n por traduki ideon, kiu koncernis cxefe la vivo-fadenon (kankam ne mankis aludo al la ir-revena sinsekvo de la viv-okazajxoj):
Miaj tagoj forflugis pli rapide, ol bobeno de teksisto.
Nia nuna problemo, tamen, estas alia, cxar ni bezonas vorton, kiu komprenigu ke temas pri ir-revena fenomeno laux mallonga kaj antauxdifinita vojo. Tiucele ne utilas vortoj kiaj bobeno, fadentenilo kaj simile. Imagu cxi tiujn sekvojn: cxu oni diru “kosma/ spaca bobeno/ fadentenilo” por traduki “Space Shuttle”? (interkrampe: la cetere bona usonangla-esperanta vortaro Benson registras “naveto” sub “shuttle”, kun ekzemplo “naveta buso”, sed poste gxi tradukas “space shuttle” per “kosma pramo”, kio estas alia afero – itale oni dirus “traghetto spaziale”).
Pri la propono alpreni “naveto” en la formo “nav-et-o”, utiligante (kun alia senco) la oficialan radikon nav-, tio sxajnas al mi elturnigxo por eviti oficialigon de nova vorto “navet-o”, pretekstante ke estas je dispono iu jam ekzistanta oficiala vorto. Domagxe, tamen, tiu oficiala vorto (malgraux gxia etimologia ligiteco kun “sxipo”) estis alprenita en esperanton en aparta senco, kiu rilatas nur al parto de pregxejo (ankaux en itala lingvo, oni nete distingas inter “nave” = “sxipo” kaj “navata” = “navo”; kaj al mi sonus komike paroli en esperanto pri “vojagxo per navo” aux pri “pregxejo je tri sxipoj”).
Plia demando estas, cxu “naveto” aux “navedo”; persone mi preferas “navedo”, por eviti konfuzon kun “nav-eto”; sed la demando ne estas tiel esenca, ke mi insistu pri unu aux alia formo.
Fine: aliaj proponitaj tradukoj sxajnas al mi aux tro longaj aux tro detale priskribaj. Ekzemple, oni povas “naveti/ navedi” ankaux pro aliaj kialoj ol laboro (ne senkauxze la vortaro Benson oportune registras “sxi navetas al Cxikago por la monataj kunvenoj”).
Gxis
Antonio
Renato Corsetti
Miaj tagoj forflugis pli rapide, ol bobeno de teksisto.
Nia nuna problemo, tamen, estas alia, cxar ni bezonas vorton, kiu komprenigu ke temas pri ir-revena fenomeno laux mallonga kaj antauxdifinita vojo.
Amike
Renato
J-K Rinaldo el Padova.IT.EU
teksomaŝina ilio?
Teksomaŝina ilo rilatas evidente al ŜIPETO.
Sekve, eventuale oni aldonu kroman FIGURAN signifon en la vorto "ŝipo".
Ĉu ne?
Do pli bone:
- naved·o (ira-reira shipetforma teksmashina ilo) → ŝip·et·o
- naved·ul·o (inter-hejm-kaj-laborej-pendolanta laboristo) → ŝip·et·ul·o
- naved-trajno → ŝip-et-trajno
J-K Rinaldo
Marcos Cramer
ReVo havas la kunmetaĵon "glitbobeno", kiun ĝi egaligas al "navedo". Mi ne estas spertulo pri tiu temo, sed laŭ tio kion mi legis ĉi-liste ĝis nun, ĝi povas esti bona alternativo al "navedo".
La sola problemo kun la esprimo "glitbobeno" estas tiu pli nova teĥniko kiun Leo nomis "senbobena navedo". Ŝajne estas tiel, ke origine "navedoj" ĉiam entenis bobenojn, kaj ke por tiu origina formo "glitbobeno" certe estas bona alternativo. Poste estis inventitaj novaj iloj, kiuj parte havis la funkcion de la antaŭaj glitbobenoj, sed ne plu enhavis la bobenon; pro tiu teĥnika evoluo oni en diversaj lingvoj vastigis la signifon de "navedo" al tiuj novaj senbobenaj iloj. Se ni en Esperanto diras "glitbobeno" anstataŭ "navedo", tiam ni certe ne povas vastigi la signifon de "glitbobeno" al tiuj senbobenaj iloj, kaj devas elturniĝi per io kiel "senbobena glitilo" (eble Leo havas pli bonan proponon).
Se ni tamen devas oficialigi novradikon por tiu koncepto, mi pledus por la formo "navedo".
Amike,
Marcos
PS: Ĉe "glitbobeno" mi sentus pli da malkomforto ol ĉe "navedo" metafore uzi ion bazitan sur ĝi por "laborpendolanto". Sed ĉiuokaze la metaforo kun "pendol" ŝajnas esti multe pli internacia ol la metaforo kun "naved", tiel ke mi ĉiuokaze preferus tiun metaforon.
Renato Corsetti
ReVo havas la kunmetaĵon "glitbobeno", kiun ĝi egaligas al "navedo". Mi ne estas spertulo pri tiu temo, sed laŭ tio kion mi legis ĉi-liste ĝis nun, ĝi povas esti bona alternativo al "navedo".
Se ni tamen devas oficialigi novradikon por tiu koncepto, mi pledus por la formo "navedo".
PS: Ĉe "glitbobeno" mi sentus pli da malkomforto ol ĉe "navedo" metafore uzi ion bazitan sur ĝi por "laborpendolanto". Sed ĉiuokaze la metaforo kun "pendol" ŝajnas esti multe pli internacia ol la metaforo kun "naved", tiel ke mi ĉiuokaze preferus tiun metaforon.
Amike
Renato
Renato Corsetti
naved-o = glit-boben-o ?
La signo = permesas al ni plupledi por oficvialigo de naved-, se nio volos.
Amike
Renato
Andreas Kueck
> Mi forte kontraŭas la ideon de Andreas misuzi la oficialan radikon "nav/"
> kiel bazon por sen-novradika esprimo por 'navedo', ĉar la signifo estas tute
> malsama. Vere surprizas min kiel la normema Andreas ignoras norme fiksitajn
> signifojn.
rezultigas ne-uzeblan planlingvon.
Normemo kombine kun fantazio, imagpovo kaj lingvosento - kiel che
Zamenhof - rezultigas uzeblan planlingvon.
Oni ne tro perdighu en "norme fiksitaj signifoj": Ekzemple en la
enkonduko al la Naua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro estas
skribita tio: "La oficialaj difinoj inkluzivas ghenerale nur la
kernajn sencojn de la koncernaj vortoj. Multaj vortoj havas pliajn
neoficialajn uzojn, kiuj diversmaniere bazighas sur la kernaj sencoj.
Tio povas esti ekzemple sencoj fakaj au figuraj. En kelkaj okazoj ni
tamen mencias ankau fakajn sencojn aparte atentindajn au klarigindajn,
kaj iafoje ankau notindajn uzojn figurajn."
( http://h.akademio-de-esperanto.org/decidoj/9oa.html )
Krome: Chu vi kontrauas ankau la ne-oficialan "misuzon" de la
Fundamente iun beston signifikanta vorto "muso" por tiu elektronika
aparato, kiun oni uzas kiel akcesorajhon al komputilo?
Lau mi la navetforma teksmashina ilo nepre povas esti nomata
"nav'et'o", precipe char tiusignife "navet'o" ja ech jam estas uzata
en Esperanto (interreto, PIV). Kaj krome mi ne konas regulon, lau kiu
la "-et'"-formo de vorto V ne povas nomi malgrandan objekton, kiu
lauforme similas al objekto nomata per la vorto V.
--
Andreas Kueck
Andreas Kueck
wrote:
> Pri la propono alpreni “naveto” en la formo “nav-et-o”, utiligante (kun alia senco) la oficialan radikon nav-, tio sxajnas al mi elturnigxo por eviti oficialigon de nova vorto “navet-o”, pretekstante ke estas je dispono iu jam ekzistanta oficiala vorto.
Fundamente iun beston signifikanta vorto "muso", por nomi iun
elektronikan aparaton uzatan kiel akcesorajhon al komputilo? Strange,
ke tiun chi "misuzon" kontrauas neniu (bonlingvismano) ...
> Domagxe, tamen, tiu oficiala vorto (malgraux gxia etimologia ligiteco kun “sxipo”) estis alprenita en esperanton en aparta senco, kiu rilatas nur al parto de pregxejo (ankaux en itala lingvo, oni nete distingas inter “nave” = “sxipo” kaj “navata” = “navo”; kaj al mi sonus komike paroli en esperanto pri “vojagxo per navo” aux pri “pregxejo je tri sxipoj”).
simila kaj al navo kaj al shipo, oni bonvole ne deduktu, ke per "navo"
oni nun povas trafe nomi objekton, kies formo kaj funkcio estas tiuj
de "shipo".
--
Andreas Kueck
Renato Corsetti
Kaj krome mi ne konas regulon, lau kiu la "-et'"-formo de vorto V ne povas nomi malgrandan objekton, kiu lauforme similas al objekto nomata per la vorto V.
Amike
Renato
Marcos Cramer
Krome: Chu vi kontrauas ankau la ne-oficialan "misuzon" de la
Fundamente iun beston signifikanta vorto "muso" por tiu elektronika
aparato, kiun oni uzas kiel akcesorajhon al komputilo?
Ne. Tio ne estas misuzo, sed metaforo ekzistanta en tre multaj lingvoj, kaj almenaŭ por la tradiciaj komputilaj musoj kun kabloj (kaj tian mi nun ankaŭ havas ĉe-mane) tre taŭga metaforo. (La uzo de tiu vorto por la senkablaj komputilaj musoj laŭ mi ankaŭ estas tute bona.)
Kaj krome mi ne konas regulon, lau kiu
la "-et'"-formo de vorto V ne povas nomi malgrandan objekton, kiu
lauforme similas al objekto nomata per la vorto V.
Tia regulo ne ekzistas, ĉar tia uzo de "et" estas tute bona. Tamen glitbobeno tute ne havas formon de navo. Eble ĝi ofte havas formon similan al "ŝipo", do kopiante alilingvajn metaforojn oni povus ankaŭ diri "ŝipeto". Kaj mi opinias ke ekzistas neniu lingvo, kiu derivas la vorton por glitbobeno de la vorto por navo. (Nur eblas klare distingi derivado de la vorto por ŝipo disde derivado de la vorto por navo se la lingvo havas kiel Esperanto du malsamajn vortojn por ŝipo kaj navo, do mi ne konsideras ĉi tie lingvojn, por kiuj la vorto por ŝipo kaj navo estas sama.)
Amike,
Marcos
Andreas Kueck
http://pl.wikipedia.org/wiki/Cz%C3%B3%C5%82enko
Lau mi naveto lauforme similas al shipo*), kiu siaflanke lauforme
similas al navo.
Se mi ne eraras, ankau la pola kaj rusa vortoj por naveto similas al
la respondaj vortoj por "ship(et?)o" au "boat(et?)o".
--
Andreas Kueck
Leo De Cooman
Leo De Cooman
Hm! Eble "pafaĵo". Tiukaze temis pri modifita navedo, en kiu ne plu estis bobeno, sed meĥanikaĵo, kiu kaptis la fadenon (fakte temis pri ŝnuro!) de grandega bobeno ekster la maŝino, kuntiris ĝin tra la 5 metrojn longa "faŭko" (la lokaj teksistoj nomis ĝin tiel) inter la laŭlongaj fadenoj, ĉe la transa flanko maltenis la ŝnuron prenante tiun de la aliflanka bobenego, ktp.
Anna Lowenstein
“Glitbobeno” ŝajnas al mi tre bona solvo por tiu longa bobeno, kiu rapide glitas de unu flanko al alia de la teksilo inter la varpoj (t.e. la longaj fadenoj, kiuj donas la bazan strukturon de la teksaĵo). Jes, oni uzas la malgrandan bobenon precipe en mana teksado.
Ambaŭ estas bobenoj, t.e. iloj por teni la fadenon; ili nur havas malsaman formon, kiu estas pli taŭga por la koncerna speco de teksilo.
Anna
Da: la-bona...@googlegroups.com
[mailto:la-bona...@googlegroups.com]
Per conto di Leo De Cooman
Inviato: sabato 31 ottobre 2009
18.26
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: (la bona lingvo) Re:
naved-o
Bertilo Wennergren
> On 31 Okt., 11:47, Marcos Cramer <marcos.cra...@gmail.com> wrote:
>> Mi forte kontraŭas la ideon de Andreas misuzi la oficialan radikon "nav/"
>> kiel bazon por sen-novradika esprimo por 'navedo', ĉar la signifo estas tute
>> malsama. Vere surprizas min kiel la normema Andreas ignoras norme fiksitajn
>> signifojn.
> [...]
> Krome: Chu vi kontrauas ankau la ne-oficialan "misuzon" de la
> Fundamente iun beston signifikanta vorto "muso" por tiu elektronika
> aparato, kiun oni uzas kiel akcesorajhon al komputilo?
La komputila akcesorajho estas bone nomebla "muso", char ghi
similas al efektiva muso (kvankam lastatempe la komputilaj musoj
ekperdis siajn vostojn...).
> Lau mi la navetforma teksmashina ilo nepre povas esti nomata
> "nav'et'o", precipe char tiusignife "navet'o" ja ech jam estas uzata
> en Esperanto (interreto, PIV). Kaj krome mi ne konas regulon, lau kiu
> la "-et'"-formo de vorto V ne povas nomi malgrandan objekton, kiu
> lauforme similas al objekto nomata per la vorto V.
Sed la teksmashina ilo neniel simlas al navo. Nur pere de la
etimologio de "navo" oni povas retrovi ian ligon al la teksomashina
ilo. "Navo" etimologie rilatas al shipoj, sed ghia signifo en
Esperanto enhavas nenion ajn shipan. Tial la provo analizi
"naveto" kiel "nav-et-o" fiaskas. La teksomashina ilo estas
iel rigardebla kiel malgranda shipo (kvankam ech tio eblas
nur kun forta strecho de la fantazio...), sed ghi neniel estas
rigardebla kiel malgranda parto de preghejo.
Tiel nepre estu "naveto" (nekunmetita) au (prefere)
"navedo" - au (eventuale) "glitbobeno".
(Mi scivolemas, chu ekzistas en niaj vortaroj iaj vortoj
similaj al la "nav-et-o" de Andreas, bazitaj sur nure
etimologia ligo. Mi ne surprizighus...)
--
Bertilo Wennergren <http://bertilow.com>
Renato Corsetti
“Glitbobeno” ŝajnas al mi tre bona solvo
naved·o ~ glit·boben·o
kio lasas la diskuton pri la oficialigo de navedo libere funkcianta en la alia listo.
Amike
Renato
Andreas Kueck
> Sed la teksmashina ilo neniel simlas al navo. Nur pere de la
> etimologio de "navo" oni povas retrovi ian ligon al la teksomashina
> ilo.
> "Navo" etimologie rilatas al shipoj, sed ghia signifo en
> Esperanto enhavas nenion ajn shipan. Tial la provo analizi
> "naveto" kiel "nav-et-o" fiaskas.
similan. Sed shajnas, ke mia propono, iom libere derivi "navet'"-
signifan "nav'et'o" de "nav'o" ne akiras sufichan akcepton. Do mi
restas che "inter-hejm-kaj-laborej-pendolanto" por "Pendler" por eviti
nomi tian chi per vorteroj nek oficialaj nek pravigeblaj lau Regulo
15.
> (Mi scivolemas, chu ekzistas en niaj vortaroj iaj vortoj
> similaj al la "nav-et-o" de Andreas, bazitaj sur nure
> etimologia ligo. Mi ne surprizighus...)
oficiala; lau mi ne-aprobita formo nova al "navigacii")? Iliaj
signifoj rilatas al shipveturado, kaj la litersinsekvo "nav" en ili
etimologie rilatas al etnolingva vorto peranta la ideon de "ship'".
Au chu vi celas jenajn eventualajn analogajhojn (fonto: "Aktoj II",
http://h.akademio-de-esperanto.org/aktoj/aktoj2/bro.html ):
"'Faco:' La derivajho 'faceto' estas Fundamenta.
[...]
'Orienti' estas iom libera derivajho de 'oriento' ..."?
--
Andreas Kueck
Renato Corsetti
Chu vi celas vortojn kiel "navigaci'o" (oficiala) kaj "navig'i" (ne- oficiala; lau mi ne-aprobita formo nova al "navigacii")? Iliaj signifoj rilatas al shipveturado, kaj la litersinsekvo "nav" en ili etimologie rilatas al etnolingva vorto peranta la ideon de "ship'".
navigaci·o [3oa] ~ ŝip·ir·ad·o
Ĉu ni aldonu:
navig-i --> ŝip-ir-i, ŝip-i ?
Amike
Renato
J-K Rinaldo el Padova.IT.EU
> Ĉu ni aldonu:
> navig-i --> ŝip-ir-i, ŝip-i ?
J-K Rinaldo
Andreas Kueck
> navigaci·o /[3oa]/ ~ ŝip·ir·ad·o
Ne-bezonata linio.
> Ĉu ni aldonu:
> navig-i --> ŝip-ir-i, ŝip-i ?
navig-i --> navigaci'i
Navigaciiloj (novforme nomataj "navig'il'o'j") nun estas ofte uzataj
en autoj. Ne estas senc-have, nomi ilin "ship'ir'il'o'j" au
"ship'il'o'j" surbaze de la de vi por "navig-i" proponata linio. Tial
ankau jena linio estus bona (pro la ne-aprobita novformeco de
"navig'"):
navig-il-o --> navigaci-il-o
--
Andreas Kueck
Andreas Kueck
> iel rigardebla kiel malgranda shipo (kvankam ech tio eblas
> nur kun forta strecho de la fantazio...),
subtenas tian similecon.
> sed ghi neniel estas
> rigardebla kiel malgranda parto de preghejo.
( http://eo.wikipedia.org/wiki/Navo ) tamen estas skribita tio: "Unu
el la supozoj pri la deveno de la vorto konsideras la similecon kun
inversigita shipo (latine: navis)."
Do: Se la teksmashina ilo similas al malgranda shipo kaj navo similas
al inversigita shipo, tiam la teksmashina ilo similas ankau al
nav'et'o.
--
Andreas Kueck
Antonio De Salvo
Gxis
Antonio
Pilar Otto
Antonio:
> Nia nuna problemo, tamen, estas alia, cxar ni bezonas vorton, kiu
> komprenigu ke temas pri ir-revena fenomeno laux mallonga kaj
> antauxdifinita vojo. Tiucele ne utilas vortoj kiaj bobeno,
> fadentenilo kaj simile. Imagu cxi tiujn sekvojn: cxu oni diru “kosma/
> spaca bobeno/ fadentenilo” por traduki “Space Shuttle”? (interkrampe:
> la cetere bona usonangla-esperanta vortaro Benson registras “naveto”
> sub “shuttle”, kun ekzemplo “naveta buso”, sed poste gxi tradukas
> “space shuttle” per “kosma pramo”, kio estas alia afero – itale oni
> dirus “traghetto spaziale”).
En la norvega oni diras "romferge", kio estus angle "space ferry", do
proksimume "kosma pram(sxip)o".
Kvankam oni diras, ke veturilo iras en "naveda trafiko", mi ne konsideras
tiun metaforon tauxga por la ideo de "(labor)pendolanto": La "navedaj"
veturiloj veturas konstante tien-reen-tien-reen, dum la pendolantoj veturas
tien por labori, kaj poste reen por esti hejme. Cetere, cxe ni oni parolas
pri "tagaj" kaj "semajnaj pendolantoj". La lastaj logxas proksime de la
laborejo, ekz. en barako, de lundo gxis vendredo, kaj vojagxas al la hejmo
por pasigi tie la semajnfinon. Mi opinias, ke "pendol" estas pli tauxga bazo
ol "naved" por priskribi la pridiskutatan fenomenon.
Otto
Andreas Kueck
> En la norvega oni diras "romferge", kio estus angle "space ferry", do
> proksimume "kosma pram(sxip)o".
>
> Kvankam oni diras, ke veturilo iras en "naveda trafiko", mi ne konsideras
> tiun metaforon tauxga por la ideo de "(labor)pendolanto": La "navedaj"
> veturiloj veturas konstante tien-reen-tien-reen,
"prameca trafiko" au "pramsimila trafiko".
> dum la pendolantoj veturas
> tien por labori, kaj poste reen por esti hejme. Cetere, cxe ni oni parolas
> pri "tagaj" kaj "semajnaj pendolantoj".
> La lastaj logxas proksime de la
> laborejo, ekz. en barako, de lundo gxis vendredo, kaj vojagxas al la hejmo
> por pasigi tie la semajnfinon. Mi opinias, ke "pendol" estas pli tauxga bazo
> ol "naved" por priskribi la pridiskutatan fenomenon.
kiel ekzemple "inter-hejm-kaj-laborej-pendolanto"?
--
Andreas Kueck
Marcos Cramer
Chu lau vi "pendolanto" jam sufichas? Au chu precizigo estas necesa,
kiel ekzemple "inter-hejm-kaj-laborej-pendolanto"?
En la plej multaj kuntekstoj laŭ mi sufiĉas "pendolanto". En la malmultaj kuntekstoj en kiuj tiu esprimo ne estas sufiĉe klara, oni povus diri "hejm-laborej-pendolanto". Vortetojn kiel "inter" kaj "kaj" oni povas en tiaj malsimplaj kunmetaĵoj kutime forlasi, se tio ne kaŭzas apartan malklarecon.
Amike,
Marcos
Andreas Kueck
wrote:
> "Navigi" estas gxenerala termino, kiun oni uzas ne nur cxe sxipveturo, sed ankaux cxe aviadila flugado, cxe auxtoveturado (multaj automobiloj estas nuntempe provizitaj per "navigilo"), kaj ecx cxe interreto.
> Do, laux mi oni ne rajtas redukti gxian signifon al "sxipiri",
--
Andreas Kueck
Leo De Cooman
Renato Corsetti
> En la plej multaj kuntekstoj laŭ mi sufiĉas "pendolanto". En la malmultaj kuntekstoj en kiuj tiu esprimo ne estas sufiĉe klara, oni povus diri "hejm-laborej-pendolanto".
Amike
Renato
Andreas Kueck
> Bone, sed mi memorigas ĉiujn, ke ni ne havas linion pri
> "pendol(vojaĝ)anto" aŭ "hejm-laborej-pendolanto", ĉar ni ne verkas
> nacilingvan-esperantan vortaron.
Krause] estis mia deir-problemo):
laboristo chiutage veturanta de sia loghloko al aliurba laborejo -->
hejm-laborej-pendolanto
Sed chu jena linio konvenas:
naveda servo --> ir-reira servo, prameca servo
(char "glitbobena servo" ne taugas)?
--
Andreas Kueck
Renato Corsetti
Sed chu jena linio konvenas: naveda servo --> ir-reira servo, prameca servo
Amike
Renato
Pilar Otto
> (temas pri mensa viskozeco; gxi estas la sama fenomeno, kiu
> okazis kiam de cxevaltirataj cxaroj oni pasis al auxtomobiloj: ankaux
> al la nova veturilo oni donis la nomon "cxaro", kaj oni inventis
> "cxevalpovon" por mezuri la laborkapablon de motoroj).
Kaj ne nur tio: La "tab(u)lo", sur kiu estas la diversaj mezuriloj de la
auxtomobilo, nomigxas "dashboard" en la angla kaj "salpicadero" en la
hispana. Mi ne tute certas pri la angla etimologio: cxu la kocxero batis la
tabulon, aux cxu la koto bate trafis la tabulon sube. La hispana vorto
signifas "sxprucejo" kaj certe aludas al la sxpruc-batado de la koto.
Otto
Pilar Otto
> Chu lau vi "pendolanto" jam sufichas? Au chu precizigo estas necesa,
> kiel ekzemple "inter-hejm-kaj-laborej-pendolanto"?
Cxar Andreas faris la demandon jam antaux duona semajno, mia respondo (kiun
mi sendas el Madrido) sendube perdis aktualecon, sed tamen jen gxi:
Mi aligxas al la respondoj de aliaj, ekz. Anna, ke (pendolanto" estas
metaforo tute komprenebla, ke gxi spicigas la lingvon, kaj ke en multaj
kuntekstoj gxi plene suficxas. La proponata
"inter-hejm-kaj-laborej-pendolanto" sxajnas al mi monstra. Oni proponis
plurajn pli mallongajn precizigojn, kiuj sxajnas al mi pli bonaj. Ankoraux
unu solvo, ne tro preciza, sed laux mi suficxe preciza por gvidi la
leganton/auxdanton al gxusta interpreto, estus "pro-labora pendolanto".
Otto