Re: specifa rezistanco

[ro-esp]

From: "Leo De Cooman"
Ronaldo skribis:
>>> "Superkonduktiveco estas treege granda konduktiveco (tuta
>>> malapero de la elektra rezisteco)

>> per "(elektra) rezisteco" celatas *rezistanco* cxu ?

> Hmm, ne precize. Per "rezistiveco" la aŭtoro verŝajne celis
>"specifan rezistancon", nederlande "soortelijke weerstand"

povas esti, sed en la citajxo mankas tiu "iv", kaj se pro la malvarmo
malaperas la rezistiveco, ankaw malaperos la rezistanco

> Mi proponas linion:
rezistiveco --> specifa rezistanco

tiu estas difinita kiel la rezistanco kiun havas drato de la materialo,
kun longo de unu metro kaj trancxosurfaco (aw desmedt) de unu
kvadratmilimetro, cxe temperaturo de 20 gradoj super nul celsiuse, cxu?

por kupro gxi estas 0.017, por argxento 0.016 (fiziko estis sxatata fako...)

Se neniu proponas ion pli bonan, mi subtenas vin
.
gxis, Ronaldo

[Renato Corsetti]

Karaj diskutantoj, estu homoj ne esperantistoj.

Se en la nederlanda kaj en la germana oni diras Wiederstand aŭ simile, laŭ mi la konkludo estas ke en Espernato oni diru "rezisto", eventuale "rezistokapablo".

Ni jam havas la linion:

rezistanc·o (pri elektro) → rezist·em·o, rezist·o·kvant·o, rezist·il·o (en elektraj cirkvitoj)


Ĉu ni devas ŝanĝi ion?

Amike

Renato

[Leo De Cooman]

Ronaldo skribis:

> povas esti, sed en la citajxo mankas tiu "iv", kaj se pro la malvarmo
malaperas la rezistiveco, ankaw malaperos la rezistanco

Vi tute pravas. Mi devos pli bone atenti!
Ambaŭ vortoj aperas post serĉado per Google. Rezisteco ŝajnas pli ofta, kiam
temas pri mekanika rezisto al fortoj aŭ pri rezisto al malsanoj.

>> Mi proponas linion:
rezistiveco --> specifa rezistanco
> tiu estas difinita kiel la rezistanco kiun havas drato de la materialo,
kun longo de unu metro kaj trancxosurfaco (aw desmedt) de unu
kvadratmilimetro, cxe temperaturo de 20 gradoj super nul celsiuse, cxu?
por kupro gxi estas 0.017, por argxento 0.016 (fiziko estis sxatata fako...)

Tiu difino estas unu el la plej praktike uzataj (ro 20). Ekzistas aliaj.
Ekzemple la rezistanco de konduktilo 1 metron longa, kun tranĉosurfaco de 1
kvadratmetro... imagu! Kompreneble la rezulto tiam estas kelkaj mikroomoj
(Ĉu mi ja rajtas uzi mikro- prefikse por unuoj? Kaj mili- kaj kilo-, ktp? Ĉu
mi ja rajtas uzi la vorton omo? Aŭ ĉu mi diru voltoj/ amperoj? Kaj kiel mi
prononcu tion? Ĉu voltoj dividitaj de amperoj? Ktp., ktp.)

> Se neniu proponas ion pli bonan, mi subtenas vin.

Dankon.

Amike salutas
Leo

[Leo De Cooman]

Renato skribis:

>Se en la nederlanda kaj en la germana oni diras Wiederstand aŭ simile, laŭ mi la konkludo estas ke en Espernato oni diru "rezisto", eventuale "rezistokapablo".

 

Se la nederlanda, germana, ... vortoj ne taŭgas, ekzemple pro multsignifeco, ni ne baziĝu sur ilia ekzisto pro decidi pri taŭga Esperanta termino, ĉu ne?

 

>Ni jam havas la linion:
rezistanc·o (pri elektro) → rezist·em·o, rezist·o·kvant·o, rezist·il·o (en elektraj cirkvitoj)
Ĉu ni devas ŝanĝi ion?

La "emo" en rezistemo (eble malprave) pensigas min pri homa emo. Tial mi ne ŝatas la terminon "rezistemo".

Ankaŭ la "kapablo" (eble same malprave) pensigas min pri homa eco.

La nederlanda vorto "weerstand" efektive havas plurajn signifojn.

En socia vivo ĝi povas signifi, ke homoj rezistas al politika decidoj, ktp.

En "Weerstand van bouwmaterialen" (laŭvorte "rezisto de konstrumaterialoj") ĝi - simpligite - esprimas al kiom da streĉo aŭ premo iu substanco (ŝtalo, betono, ...) rezistas, ekzemple antaŭ rompiĝi aŭ daŭre deformiĝi, ktp.

En elektra cirkvito temas pri "pasiva elemento", kiu limigas la samfazan* elektran kurenton fluigatan de tensio inter siaj klemoj.

    * kiam temas pri kontinua tensio, oni simple ignoru tiun vorton.

"Weerstand" ankaŭ indikas kaj la aĵon kaj la econ de (parto de) difinita cirkvito.

Esprimo, kia "die weerstand weerstaat niet aan hoge temperatuur" (tiu rezisto - fakte rezistilo - ne rezistas al alta temperaturo) ŝajnas al mi konfuza, ĉar tiu "weerstand" (rezist/) rilatas al tute aliaj ecoj.

 

La aĵo, kiun oni enmetas cele tiu limigo en iuj lingvoj nomiĝas "rezistoro", kiun ni laŭ la nuna linio indikus per "rezistilo", ĉu ne? Se ni preferus la vorton "rezistanco", ni uzus la terminon "rezistancilo". Mi trovis 120 trafojn por tiu termino en interreto, interalie en http://wapedia.mobi/eo/Elektra_rezistanco 

dum mi trovis 600 trafojn por "rezistilo".

(tiusence nPIV ŝajnas ne konsekvenca: ĝi mencias "rezistilo" kiel elemento enkonstruita en cirkviton por krei ... rezistancon)

 

Mi ankoraŭ ĉiam dubas inter rezistanco kaj rezisto. La vorto rezistanco montras similecon kun aliaj terminoj el elektroscienco: induktanco, kapacitanco (ankaŭ esprimita en omoj), kvankam mi bonege scias, ke Zamenhof ne metis tian sufikson en la fundamenton.

Oni permesu min citi el nPIVo (kiu certe ne estas perfekta, sed miaopinie tamen respektinda verko):

-anc/. (vinjeto pri scienco) Suf., karakterizanta iajn matematikajn  kaj fizikajn grandojn, ofte por distingi ilin de terminoj deriviĝantaj de la sama radiko kaj signifantaj fizikan procezon, ekz. por distingi indukto [oblikve, nominative!] (procezo kreado de elektromova forto) kaj induktanco [oblikve, nominative!] (fizika grando, rilatanta al indukto).

RIM. La vortfino anco troviĝas en neanalizeblaj nomoj: admitanco, disonanco, distanco, impedanco k.a.

 

Mi proponas "provizore" iom ŝanĝi la linion, jene:

 rezistanc·o (pri elektro) → rezist·o·kvant·o, rezist·il·o (en elektraj cirkvitoj)

 

Amike salutas

Leo

[Renato Corsetti]

Leo:

Mi proponas "provizore" iom ŝanĝi la linion, jene:

 rezistanc·o (pri elektro) → rezist·o·kvant·o, rezist·il·o (en elektraj cirkvitoj)

Mi ŝanĝis ĝin.

Amike

Renato