"ritualo" kaj "renoma"
Marcos Cramer
La Vikipedia artikolo pretendas, ke "ritualo" havas alian signifon ol "rito". Mi komparis, kion diversaj Vikipedioj kaj naci-lingvaj vortaroj de eŭropaj lingvoj diras pri "rite", "Ritus", "rito" ktp unuflanke kaj "ritual" aliflanke, kaj rimarkis, ke estas multaj malsamaj (eĉ kontraŭaj) opinioj pri la malsameco inter la signifoj. Al mi ŝajnas, ke en la eŭropaj lingvoj tiuj du vortoj kovras baze la saman signif-areon; kelkaj signifdiferencoj okazas je la nivelo de persona lingvouzo aŭ lingvouzo en certa kunteksto, sed tiu signifdiferenco apenaŭ estas ĝeneraligebla en iu ajn lingvo, kaj certe ne trans la diversaj eŭropaj lingvoj. Verŝajne, por ne-eŭropanoj la diferenco inter la du vortoj estas tuta mistero.
Mi proponas la linion
ritual-o --> rit-o, rit-ar-o
------
Pri "renoma" ni nuntempe havas jenan linion:
renom-a --> fam-a
Tamen al mi shajnas (kaj la uzoj de "renoma" en la Tekstaro de Esperanto shajnas tion konfirmi) ke ofte "renoma" signifas ion kiel "havanta bonan reputacion".
Aldone, la radiko lau ReVo kaj PIV estas O-karaktera (substantiv-karaktera), do se ni volas ĝin malrekomendi, ni devas trovi alternativon ankaŭ por la O-vorto "renomo" = "(granda) diskonateco (de ies nomo)".
Mi proponas la jenajn liniojn (vershajne ankorau plibonigeblajn):
renom-a --> fam-a; kun bon-a reputaci-o
renom-o --> fam-ec-o, dis-kon-at-ec-o; (bon-a) reputaci-o
(La punktokomoj apartigas malsamajn signifojn, dum la komoj apartigas nur diversajn alternativojn por la sama signifo.)
Amike,
Marcos
Renato Corsetti
La Vikipedia artikolo pretendas, ke "ritualo" havas alian signifon ol "rito".
Mi proponas la linion
ritual-o --> rit-o, rit-ar-o
Mi proponas la jenajn liniojn (vershajne ankorau plibonigeblajn):
renom-a --> fam-a; kun bon-a reputaci-o
renom-o --> fam-ec-o, dis-kon-at-ec-o; (bon-a) reputaci-o
(La punktokomoj apartigas malsamajn signifojn, dum la komoj apartigas nur diversajn alternativojn por la sama signifo.)
Amike
Renato
Anna Lowenstein
C’u ne eblas simple s’ang’i la titolon de la artikolo en Vikipedio, kaj forigi la frazon pri la diferenco inter rito kaj ritualo? Mi rimarkas, ke en tiu malferma alineo trovig’as ankau’ la vortoj “Fanado” (temas pri sport-entuziasmuloj) kaj “Satisfakcio”, kun plusendo al aliaj artikoloj.
Kore,
Anna
Da:
la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di Marcos Cramer
Inviato: giovedì 20 novembre 2008
2.04
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: (la bona lingvo)
"ritualo" kaj "renoma"
Antonio De Salvo
Marcos:
>La Vikipedia artikolo pretendas, ke "ritualo" havas alian signifon ol "rito".
Renato:
>En la itala mi ne trovas
malsamecon inter la du (rito kaj rituale). Ankaŭ Carlo Minnaja, verkinto de
grandega itala-esperanta vortaro, devis iom peni, kaj havas por rituale
la tradukon rit(ar)o. Aliflanke en la itala "rituale" estas ankaŭ la
adjektivo de "rito", kion Carlo tradukas per (laŭ)rita, rita.
En la vikipedia artikolo, oni pritraktas psikologian fenomenon (rutino, nevenkebla kutimo), kiu iamaniere estas parenca al ritaro: la kuniga punkto estas la fakto, ke en ambaux kazoj oni agas laux fiksita klisxo/ sxablono. Tamen, mi rezervus la terminon “ritaro” al aliaj signifoj.
En itala lingvo, “rituale” estas kaj adjektivo (referenca al “rito”, kiu estas samtempe itala kaj esperanta vorto) kaj substantivo, kun pluraj signifoj. Mi cxerpas el mia vortaro la esperantan parton de tiu kapvorto:
adjektivo:
(laux)rita;
ekzemple: rita danco;
bonorda; laŭorda; (lau)regula;
ekzemple: bonorda/ lauorda/ (laux)regula petskribo;
formala;
ekzemple: formala arbitracio;
klisxa; (laux)kutima; rutina; sxablona;
ekzemple: klisxaj/ (laux)kutimaj/ rutinaj bondeziroj;
(laŭ)etiketa;
substantivo:
ceremoniaro; ordo; ritaro
ekzemple (Biblio, unua libro de Kronikoj 16,37): David restigis tie antaŭ la kesto de interligo de la Eternulo Asafon kaj liajn fratojn, por servadi antaux la kesto konstante, laux la ordo de cxiu tago;
etiketo;
ekzemple: observi la etiketon;
liturgio; ritaro;
ekzemple: paska liturgio/ ritaro;
liturgia libro; ritaro; rit(o)libro;
ekzemple: romkatolika ritaro/ rit(o)libro;
nevenkebla kutim(ar)o; ripetaĵo; rutino;
ekzemple: enradikiĝinta/ malnovdata kutim(ar)o/ rutino;
(rita) ceremonio; rit(ar)o
ekzemple: funebra ceremonio; ritaro de funebraĵoj
Gxis
Antonio De Salvo
Antonio De Salvo
Marcos Cramer:
>Pri
"renoma" ni nuntempe havas jenan linion:
>renom-a -->
fam-a
>Tamen al mi shajnas
(kaj la uzoj de "renoma" en la Tekstaro de Esperanto shajnas tion konfirmi) ke ofte "renoma" signifas ion kiel "havanta bonan
reputacion".
>Aldone, la radiko
lau ReVo kaj PIV estas O-karaktera (substantiv-karaktera), do se ni volas ĝin
malrekomendi, ni devas trovi alternativon ankaŭ por la O-vorto "renomo" = "(granda) diskonateco (de ies nomo)".
>Mi proponas la
jenajn liniojn (vershajne ankorau plibonigeblajn):
>renom-a -->
fam-a; kun bon-a reputaci-o
>renom-o -->
fam-ec-o, dis-kon-at-ec-o; (bon-a) reputaci-o
Ankaux laux mia sento kaj praktiko, “renoma” ne egalas simple al (fam)konata/ fam(konat)a, sed al “vaste konata pro bonaj ecoj”. Tial mi uzas, kiel sinonimojn, la terminojn bone atestata, (bon)fama, glora, bonreputacia.
Komparu:
Agoj de la apostoloj 6,3:
elserĉu el inter vi sep homojn, BONE ATESTATAJN, kiujn ni difinos por tiu afero
Agoj 22,12:
unu Ananias, piulo laux la legxo, BONE ATESTATA de cxiuj Judoj tie logxantaj
Pri la koncepto “renomo” = bonfamo, gloro, jen citajxo el la zamenhofa traduko de la Biblio (Readmono 26,19):
Li starigos vin pli alte ol cxiuj popoloj, kiujn Li kreis, en honoro, GLORO, kaj majesto (Z)
Tamen, laux Gerrit Berveling “renomo” havas neuxtran karakteron, kaj bezonas la aldonon de “bona” se oni volas celi “bonan reputacion”:
unua letero al Timoteo 3,7:
ankaŭ ĉe la eksteruloj li havu BONAN RENOMON, alie li kompromitiĝos (Berveling)
tamen:
li devas havi BONAN ATESTON de la eksteruloj, por ke li ne falu en riproĉon (Londona Biblio).
Laste, sed ne malgrave: “fama” sen plio povas signifi ankaux “fi-fama”:
Mateo 27,16: Kaj oni havis tiam FAMAN malliberulon, nomatan BARABAS.
Gxis
Antonio
Renato Corsetti
bone atestata, (bon)fama, glora, bonreputacia.
Amike
Renato
Renato Corsetti
Ŝajnas al mi, ke viaj kalrigoj eventuale aldonas al la baza simileco inter ritualo kaj rit(ar)o aliajn uzojn, sed ke la kerno estas valida.
Amike
Renato