Arbitrac-i, Per-i, (kaj la neologismoj Mediaciisto , Mediatoro)?

[J-K Rinaldo el Padova.IT.EU]

Estas en EU grava institucia tasko jene nomata en la ĉefa landaj lingvoj:
da: Den Europæiske Ombudsmand
de: Europäischer Bürgerbeauftragter (Ombudsmann)
en: Ombudsman
es: Defensor del Pueblo Europeo
fr: Médiateur européen
it: Mediatore europeo
nl: Ombudsman (Europese)
pt: Provedor de Justiça Europeu
fi: Oikeusasiamies
sv: Europeiska ombudsmannen

Tia tasko estas tradukita per
- "Eŭropa Mediaciisto" en la tradukhelpilo pri EU-terminoj farita de Remuŝ;
- "Eŭropa Mediatoro" fare de "eŭropa civitano", kiu ofte raportas pri
kulturaj kaj politikaj eŭropaj novaĵoj,
Mi ilin pridemandis en la diskutgrupo "Eŭropaj Federistoj" sed neniu el
la du respondis.
Respondis la pola listano Kozira jene raportantante pri iu pola vortaro
> En mia trilingva vortaro ESP-ANG-POLA (tio estas unua volumo) (ANG-ESP. - la
> dua volumo, POL-ESP. - la tria volumo - sume tiu granda trivoluma vortaro
> estas ch. 2000 pagha).
> En la 1-a volumo ESP-ANG-POLA estas jene:
>
> mediaci/o mediation prawn. mediacja, mediacje, pośrednictwo, pośredniczenie (w sporze) ~i (? peri, interhelpi, pacigi) mediate prawn. podjąć się mediacji, pośredniczyć (w spo-rze) ~a mediatory prawn. mediacyjny ~anto, ~isto (? peranto, peristo, interulo) mediator prawn. mediator, pośrednik, rozjemca
Kvankam mi ne estas tiom sperta pri lingvaj aferoj al Kozira mi dirus;
- tutunue rolas la agnoskita akademia vortaro;
- duarange venas eble PIV pro ĝia internacia uzo, kvankam ne oficiala;
- triarange venas la naciaj vortaroj.

Rilate la koncernan signifon la akademia vortaro ofertas la du radikojn
* "arbitraci-isto" kiam temas pri solvo de kveroloj, laŭ mia uzo:
* ¨per-isto" en la komercado de domoj, kampoj kaj bredbestoj.

PIV aldonas la neologismon
* "mediaci-isto" iel sinonime de arbitraci-isto

Fine citendas la kroma neologismo
* "mediatoro" uzata en iuj landaj vortaroj

Pri la afero mi pridemandis la lingvan grupon ¨La bona lingvo¨ kaj poste
komunikos la preferendan vorton elektitan en la faka diskutgrupo.
J-K Rinaldo

[Antonio De Salvo]

La "euxropa mediaciisto" (kiu en la itala estas nomata "mediatore europeo", kaj havas konceptan parencencon kun "difensore civico" = civitana defendanto, kio en la itala respondas al la sveda "ombudsman") ne estas arbitracianto/ arbitraciisto, sed peranto/ peristo inter la euxropaj civitanoj kaj la euxropaj instancoj.
Li ne havas la povon decidi ion ajn (kiel arbitracianto), sed nur la povon esplori kaj raporti.
En tiu senco, al mi sxajnas akcepteblaj la terminoj "mediacianto" aux "mediaciisto", laux la PIV-a difinon de mediacio ("procedo, ekz. en internaciaj rilatoj, en laborkonfliktoj k.a.,laux kiu ekstera persono proponas solvon al neakordantoj, sed ne trudas gxin al ili").
Mi ne vidas bezonon krei neologismon "mediatoro".
Amike
Antonio De Salvo, itala juristo


-----Messaggio originale-----
Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di J-K Rinaldo el Padova.IT.EU
Inviato: sabato 2 giugno 2012 10:20
A: kozyra; abbon...@somedia.it; EU-fed.m.Istvan Juhasz; abbon...@somedia.it; ED-LBLdiskutlisto
Cc: esperant...@googlegroups.com; jerzy.w...@wp.pl; Sean....@ec.europa.eu; Zlatko Tišljar; Majerczak; renato....@gmail.com; Atilio Orellana Rojas; Swany.co(e.miyoshi)
Oggetto: (la bona lingvo) Arbitrac-i, Per-i, (kaj la neologismoj Mediaciisto , Mediatoro)?

--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj

[J-K Rinaldo]

Nu, parolante pri la eŭropunia aŭtoritato, ŝajnas al mi ni devus ĝin
nomi
EŬROPA PERANTO.
Dankon al De Salvo, J-K Rinaldo

On 2 Giu, 10:48, "Antonio De Salvo" <antoniodesa...@tiscali.it> wrote:
> La "euxropa mediaciisto" (kiu en la itala estas nomata "mediatore europeo", kaj havas konceptan parencencon kun "difensore civico" = civitana defendanto, kio en la itala respondas al la sveda "ombudsman")  ne estas arbitracianto/ arbitraciisto, sed peranto/ peristo inter la euxropaj civitanoj kaj la euxropaj instancoj.
> Li ne havas la povon decidi ion ajn (kiel arbitracianto), sed nur la povon esplori kaj raporti.
> En tiu senco, al mi sxajnas akcepteblaj la terminoj "mediacianto" aux "mediaciisto", laux la PIV-a difinon de mediacio ("procedo, ekz. en internaciaj rilatoj, en laborkonfliktoj k.a.,laux kiu ekstera persono proponas solvon al neakordantoj, sed ne trudas gxin al ili").
> Mi ne vidas bezonon krei neologismon "mediatoro".
> Amike
> Antonio De Salvo, itala juristo
>
> -----Messaggio originale-----
> Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di J-K Rinaldo el Padova.IT.EU
> Inviato: sabato 2 giugno 2012 10:20

> A: kozyra; abboname...@somedia.it; EU-fed.m.Istvan Juhasz; abboname...@somedia.it; ED-LBLdiskutlisto
> Cc: esperant...@googlegroups.com; jerzy.walas...@wp.pl; Sean.ORI...@ec.europa.eu; Zlatko Tišljar; Majerczak; renato.corse...@gmail.com; Atilio Orellana Rojas; Swany.co(e.miyoshi)

[Johan Derks]

Mi jam longe konscias pri tiu konfuzigho de konkuraj vortoj kaj tre bedauras tion.

Cetere tiu "mediaciado" ne nur estas la tasko de ombudsmanoj

(kiu en si mem povus esti tauga novvorto, sed tion oni devus pridiskuti aparte, mi pensas),

sed de aparta profesio de konsilistoj kun alta kono de ekzemple familijuraj aferoj kaj trejnitaj en (mildigado de akraj) interhomaj rilatoj.

Tia "mediatoro" estas lau principo neutrala, dum la ombudsmano estas lau principo protektema al la individuo kontrau la autoritatoj.

 

Pri la ghusta termino por jure peri inter partioj necesas konsideri la (duan parton de la) 15a reguklo de la Fundamenta Gramatiko, kiu preskribas:

"ĉe diversaj vortoj de unu radiko estas pli bone uzi senŝanĝe nur la vorton fundamentan kaj la ceterajn formi el tiu ĉi lasta laŭ la reguloj de la lingvo Esperanto".

Lau la kompreno de la Akademio de Esperanto, oni estas libera elekti kiu formo estu la fundamenta radiko,

tio ne estas io, kio rezultas el la naturo de tiuj radikoj au el iu lingvistika argumento.

 

Se ni limigas nin al la menciitaj radikoj de "fremda" vorto, oni povas elekti inter mediaci' kaj mediator'.

Jam Esperanto suferas de tro multe da oficialaj vortoj, kiuj finighas je -toro:

kredito - kreditoro, redakti - redaktoro, direkti - direktoro, konduki - konduktoro,

dum oni povus demandi sin, chu vere oni bezonas ilin kaj ne povus formi ilin per -isto.

 

Sama aplikighas ankau pri la vorto mediatoro.

Pli bone estus unue demandi sin kiu verbo plej tauge esprimas la agadon de tia profesiulo.

La leganto vicordigu lau sia prefero diversajn eblecojn: mediati, mediaci, mediacii, mediatri kaj mediatori.

Mian preferon havas unu el la serio kun minimumo da silaboj, do mediati, mediaci au mediatri.

Ni nun, antau ol iu formo estos enradikighinta en la lingvon ankorau havas elekteblecon !

 

Solvo kia mediacii ne plachas al mi, senkonsidere pri la statuso de la vortaro en kiu oni trovas ghin,

char tiuj vortaristoj ghenerale simple pausas la "simplan" metdono de ordinaraj esperantistoj:

prenu la ortografion de la vorto en la angla au franca kaj postmetu -i. Tio donas nenecese longajn radikojn.

Tial mi proponas kiel la plej "natura" formo mediaci, el kiu oni formu mediacisto kaj mediacado.

 

La vorto 'arbitraciisto' ne taugas, char arbitraciisto decidas lau certaj fiksitaj reguloj, sen ebleco de la partioj kontesti ghian decidon.

La vorto peristo estas tro ghenerale, kvankam mi povas imagi, ke oni agordas la vorton al la dezirata signifo per almeto de iu antau- au postvorteto.  

 

Johan Derks

 

* "arbitraci-isto" kiam temas pri solvo de kvereloj, laŭ mia uzo:

* ¨per-isto" en la komercado de domoj, kampoj kaj bredbestoj.

PIV aldonas la neologismon
* "mediaci-isto" iel sinonime de arbitraci-isto

Fine citendas la kroma neologismo
* "mediatoro" uzata en iuj landaj vortaroj

Pri la afero mi pridemandis la lingvan grupon ¨La bona lingvo¨ kaj poste
komunikos la preferendan vorton elektitan en la faka diskutgrupo.
J-K Rinaldo

--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:

http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj

[Renato Corsetti]

Se mi devus resumi la ĝisnunan diskuton, mi venus plejmulte al la linio:

mediator-o (en la eŭropaj instancoj) --> per-ist-o, mediaci-ist-o

Sed pliaj sinesprimoj estas bezonataj.

Amike

Renato

--

renato corsetti
via del castello, 1 00036 palestrina, italujo
ren...@esperanto.org

[J-K Rinaldo]

iom ankoraŭ pri la eblaj solvoj

> Cetere tiu "mediaciado" ne nur estas la tasko de ombudsmanoj
> (kiu en si mem povus esti tauga novvorto, sed tion oni devus pridiskuti aparte, > mi pensas), sed de aparta profesio de konsilistoj kun alta kono de ekzemple
> familijuraj aferoj kaj trejnitaj en (mildigado de akraj) interhomaj rilatoj.
> Tia "mediatoro" estas lau principo neutrala, dum la ombudsmano estas lau
> principo protektema al la individuo kontrau la autoritatoj.

Tiusence utilus ekzameni la du oficialajn vortojn
- PROTEKT-ANTO
- DEFEND-ANTO

> Jam Esperanto suferas de tro multe da oficialaj vortoj, kiuj finighas je -toro:
> kredito - kreditoro, redakti - redaktoro, direkti - direktoro, konduki - konduktoro,

- MEDIAT-ORO: mi ankaŭ ne ŝatas ĝin, eĉ pli ke la ne oficiala radiko,
laŭ PIV, signifas "amaskomunikilo"

- MEDIACI-I: temas pri ne oficiala radiko registrita en PIV, tamen
eble la pli uzata

> ...mi proponas kiel la plej "natura" formo mediaci, el kiu oni formu mediacisto kaj mediacado.
- MEDIAC-I: temas pri ne oficiala radiko eĉ ne registrita en PIV, laŭ
mi tute malofta

> La vorto 'arbitraciisto' ne taugas, char arbitraciisto decidas lau certaj fiksitaj reguloj, sen ebleco de la partioj kontesti ghian decidon.

- ARBITRACI-I: vi pravas, tamen PIV atribuas al ĝi la "komunuza senco"
je mediaci-i. Kaj ĉefe temas pri oficiala radiko.

> La vorto peristo estas tro ghenerale, kvankam mi povas imagi, ke oni agordas la vorton al la dezirata signifo per almeto de iu antau- au postvorteto.

- PER-ISTO/-ANTO: sume ankaŭ laŭ mi temas pri signifo tro ĝenerala,
tamen ĝi estas oficiala vorto.

Sume mi celas nur rezonadi por helpi al fina propono
J-K Rinaldo

[J-K Rinaldo]

Sed "mediaci-" ne estas oficiala radiko
J-K Rinaldo

On 3 Giu, 11:23, Renato Corsetti <renato.corse...@virgilio.it> wrote:
> Se mi devus resumi la ĝisnunan diskuton, mi venus plejmulte al la linio:
>

> mediator-o /(en la eŭropaj instancoj) /--> per-ist-o, mediaci-ist-o

>
> Sed pliaj sinesprimoj estas bezonataj.
>
> Amike
>
> Renato
>
> --
>

> /renato corsetti/
> /via del castello, 1 00036 palestrina, italujo/
> /ren...@esperanto.org/

[Renato Corsetti]

J-K Rinaldo:

|   Sed "mediaci-" ne estas oficiala radiko

Vi pravas. Do momente nur restas:

mediator-o /(en la eŭropaj instancoj) /--> per-ist-o

Amike

Renato

--

/renato corsetti/
/via del castello, 1 00036 palestrina, italujo/
/ren...@esperanto.org/

--

renato corsetti

via del castello, 1 00036 palestrina, italujo

ren...@esperanto.org

[Leo De Cooman]

Op 3/06/2012 11:23, Renato Corsetti schreef:

mediator-o (en la eŭropaj instancoj) --> per-ist-o, mediaci-ist-o

Sed pliaj sinesprimoj estas bezonataj.

Mi provis jene uzi la tradukmaŝinon de Google: mi tajpis "ombudsman" kiel tradukendan vorton kaj trovis francan vorton "médiateur". Sekve mi tradukigis tiun francan vorton en Esperanton kaj trovis kelkajn samsignifajn vortojn, el kiuj pluraj ne uzeblas. Tamen la mi almenaŭ iom taŭgas:
peranto, kompromisagento, interulo

Eble "kompromisisto" (laŭ la ĝisnuna "peristo") estas akceptebla vorto. "Kompromis" estas oficiala radiko (2a O.A.)

Ŝajnas al mi, ke mi iam ie legis "rajtdefendanto" por "ombudsman".

Amike salutas Leo

[Renato Corsetti]

Leo:

|   peranto, kompromisagento, interulo

Eble "kompromisisto" (laŭ la ĝisnuna "peristo") estas akceptebla vorto. "Kompromis" estas oficiala radiko (2a O.A.)

Ŝajnas al mi, ke mi iam ie legis "rajtdefendanto" por "ombudsman".

Mi ankaŭ legis "rajtdefendanto". Pri la alia esprimo oportunas aŭdi ankoraŭ niajn suomajn kaj ekstremorientajn listanojn.

[Antonio De Salvo]

Almenaux laux la itala uzo de la vorto, ombudsman estas efektive “rajtodefendanto” (la itala esprimo estas “difensore civico” = civitana defendanto).

Mi ne sxatas la formon “rajtdefendanto” pro gxia malfacila elparoleblo.

Gxis

Antonionio

 

 

Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di Leo De Cooman
Inviato: domenica 3 giugno 2012 17:45
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: Re: (la bona lingvo) Arbitrac-i, Per-i, (kaj la neologismoj Mediaciisto , Mediatoro)?

--

[Antonio De Salvo]

Konpromis- estas alia koncepto: atingo de interkonsento, en kiu cxiu el la partioj rezignas pri io el siaj komencaj postuloj.

Gxis

Antonio

 

 

Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di Renato Corsetti
Inviato: domenica 3 giugno 2012 19:04
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: (la bona lingvo) Arbitrac-i, Per-i, (kaj la neologismoj Mediaciisto , Mediatoro)?

--