uzin-o

1 view
Skip to first unread message

Renato Corsetti

unread,
Oct 20, 2008, 4:27:32 PM10/20/08
to °listo 'la bona lingvo'
uzin-o --> far-ej-o, fabrik-o


Antonio De Salvo

unread,
Oct 20, 2008, 7:03:19 PM10/20/08
to la-bona...@googlegroups.com

Renato Corsetti:

uzin-o --> far-ej-o, fabrik-o

Mi respondas:

ekzistas ankaux riparaj uzinoj, kie oni faras/ fabrikas nenion novan.

En la iktala, gxi NE egalas al “fabbrica” = fabriko, sed al “officina” (uzino estas la franca kripligo de la latina vorto “officina”).

Ekzemple, Fervojoj havas vagonRIPARAJN uzinojn, itale “officine veicoli”.

La italaj (miatempaj) lernantoj konis parkere cxi tiujn versojn el poemo de Alessandro Manzoni:

Tornate alle vostre superbe ruine,
all’opere imbelli dell’arse officine,

Majstre tradukitajn jene de Enrico Dondi:

 

Reiru al viaj superbaj ruinoj,

al agoj humilaj de l’ ardaj uzinoj,

 

Konklude: mi ne tusxus la vorton “uzino”.

 

Gxis

Antonio De Salvo


Pilar Otto

unread,
Oct 21, 2008, 4:24:29 AM10/21/08
to la-bona...@googlegroups.com
Antonio:

> (uzino estas la franca kripligo de la latina vorto "officina").

Cxu vere? Mi cxiam rilatigis gxin kun la radiko "uz-", i.a. cxar la norvega
radiko "bruk-" ekvivalentas al gxi, kaj tiu radiko povas signifi ankaux
"uzino". Gxi ankaux estas trovata en kunmetajxoj kiel "sagbruk" ("seg-uzo",
t.e. segejo), "fiskebruk" (fisxkaptilaro), "gårdsbruk" (bieno), ktp. Mi
pensis, ke la norvega "bruk" = "uzino" estas simpla pauxsajxo de "usine".

Krome mi havas filologian objxeton (refutajxon?): Mi atendus, ke kripligo de
"officina" donus "ucine" [ysín] kun senvocxa s, malkiel en la franca "usine"
[yzín] kun vocxa z. Sed mi ne havas etimologian vortaron pri la franca, kiu
povus konfirmi aux malkonfirmi mian supozon.

Otto

Renato Corsetti

unread,
Oct 21, 2008, 4:40:40 AM10/21/08
to la-bona...@googlegroups.com
Antonio:

Konklude: mi ne tusxus la vorton “uzino”.

Se neniu protestos, ni ne havos tiun linion.

Amike

Renato


Harri Laine

unread,
Oct 21, 2008, 6:37:22 AM10/21/08
to la-bona...@googlegroups.com
Renato Corsetti skribis, 21.10.2008 11:40:

> Antonio:
>> Konklude: mi ne tusxus la vorton “uzino”.
>>
> Se neniu protestos, ni ne havos tiun linion.

Mi neniam komprenis, por kio oni bezonas la vorton "uzino". Plurfoje
leginte ĝin kaj PIVon, mi havas nebulan ideon, ke ĝi signifas
proksimume "fabriko de peza industrio, precipe en Francujo". Kaj nun
Antonio volas, ke mi lernu ankaŭ signifon "riparejo, precipe de italaj
maŝinoj".

Harri

Renato Corsetti

unread,
Oct 21, 2008, 8:13:01 AM10/21/08
to la-bona...@googlegroups.com
Harri:
Mi neniam komprenis, por kio oni bezonas la vorton "uzino". Plurfoje 
leginte ĝin kaj PIVon, mi havas nebulan ideon, ke ĝi signifas 
proksimume "fabriko de peza industrio, precipe en Francujo". Kaj nun 
Antonio volas, ke mi lernu ankaŭ signifon "riparejo, precipe de italaj 
maŝinoj".
Fakte PIV insistas pri fabriko por metalproduktado (de tie mi prenis la ideon). Mi provis kunigi ambaŭ signifojn en:

uzin-o --> fabrik-o, (meĥanik-ist-a) ripar-ej-o

Amike

Renato

Antonio De Salvo

unread,
Oct 21, 2008, 10:07:05 AM10/21/08
to la-bona...@googlegroups.com
Harri Laine:

>Mi neniam komprenis, por kio oni bezonas la vorton "uzino". Plurfoje
leginte gin kaj PIVon, mi havas nebulan ideon, ke gi signifas
proksimume "fabriko de peza industrio, precipe en Francujo". Kaj nun
Antonio volas, ke mi lernu ankau signifon "riparejo, precipe de italaj
masinoj".

Mi respondas:
sxajnas ke ankaux en aliaj landoj ol Italujo oni riparas en uzinoj:

Hungarujo:
http://74.125.39.104/search?q=cache:bsatRboi9NQJ:users.atw.hu/debrecenbulteno/Downloads/doc/Numero%2520019.doc+uzino+vagonripara&hl=it&ct=clnk&cd=1&gl=it&client=firefox-a

MÁV Járműjavító Üzem (Vagonripara Uzino de la Hungaraj Ŝtataj Fervojoj),

http://eo.wikipedia.org/wiki/Dunakeszi
En 1911 ekfunkciis fervoja ripara uzino.

Osetio:
http://www.ipernity.com/tag/ivanov/keyword/215792?r[view]=1
La domo apartenis en sovetia tempo al la vagon-ripara uzino;

Rimarkindas, ke ankaux en la franca ekzistas la koncepto "ripara uzino":
http://www.patrimoine-de-france.org/oeuvres/richesses-4-1632-18002-M87081-46844.html
Usine de matériel ferroviaire (usine de réparation de matériel ferroviaire) de Saint-Symphorien à Saint-Symphorien (33)

http://www.kern-sohn.com/fr/service/reparation.html
Service de réparation dans notre usine


Entute, mi dauxre opinias, ke "uzino" estas utila vorto, por indiki, ke temas pri mekanika prilaboro (mekanika uzino), dum en fabriko oni povas ankaux fabriki, ekzemple, brikojn.

Alia demando estas tiu, cxu en kelkaj kazoj oni povas anstatauxigi gxin per alia esprimo. Persone, se mi bezonas riparigi mian auxtomobilon (fabrikitan cxe fabriko/ "uzino" Alfa Romeo), mi portas gxin al "auxtoriparejo".

Gxis
Antonio

P.S.: cxar "por sperto kaj lerno ne suficxas eterno", mi trovis jenon cxe http://fr.wiktionary.org/wiki/usine

usine vient du latin officina, par wisine et uisine (1274), Le Petit Robert 1992.

Fra Simo

unread,
Oct 22, 2008, 7:17:09 PM10/22/08
to la-bona...@googlegroups.com


2008/10/20 Renato Corsetti <renato....@gmail.com>
uzin-o --> far-ej-o, fabrik-o
 
      Kutime "uzin/o" estas francajho uzata de ne-konantoj de la Fundamenta vorto "fabrik/o" (kaj de la franca "fabrique" <fabrik'> !) por diri precize la samon.
     Lau la PIV-a difino, "uzin/o" estas nur tia fabriko, en kiu oni per mashinoj produktas kaj prilaboras metalon. Efektive ankau en la franca la vorto "usine" estas malpli vastasignifa, ol "fabrique", kaj pensigas onin pri uzado de mashinoj ;   sed plej multaj homoj ghin ne limigas al metal(ajh(o))fabrikoj. Chu ni havu du paragrafojn, au chu nur unu, sed disduigita per punktokomo ?
     Mi ne divenas, kial oni chi tien enshovis la vorton "far/ej/o". Tiu vorto estas tre bela, sed kun signifo tiel abstrakta, ke chi tie ghi shajnas neniel tauga.
     Plia esplorado necesus. Ne havante tempon por tio, mi proponas la jenon, eble korektotan :
 
uzin-o -->  fabrik-o [F] ; (se speciale produktejo de metalo :) metal-fabrik-o ;  (se speciale produktejo de ajhoj el metalo :) metal-ajh-o-fabrik-o 


 

Fra Simo

unread,
Oct 22, 2008, 8:12:55 PM10/22/08
to la-bona...@googlegroups.com
2008/10/21 Antonio De Salvo
     Kiel multon oni lernas el Antonio De Salvo !  Lernige kaj agrable !  Tamen chi tie, same kiel en iuj aliaj fojoj, mi pri la konkludo ne povas konsenti. Mi min tenas al mia antaua propono :
uzin-o --> fabrik-o [F] 
  
     La dube Esperanta "uzin/o" ne devenas senpere el la latina au el la itala "officina" (kiujn mi tradukus, se per nur unu vorto, per "labor/ej/o"), sed ja el la franca "usine" <izin'>. Shajnas al mi, ke "uzinoj" en la citajho de Dondi estas troklerajho, per kiu la elektinto de la vorto konigas sian scion pri la deveno de la franca formo "usine", kio al la legantoj neniel helpas, kvankam che tiuj el ili, kiuj mem konas tiun devenon kaj tiun de la itala "opificina" (sed tiuj supozeble ne bezonas  helpon por kompreni kaj prighui la versojn de Manzoni), ghi eble vekos ekadmiron .

    La italaj ""officine veicoli"", se mi ghuste komprenas, estas "(vagon/)ripar/ej/o/j".

Renato Corsetti

unread,
Oct 23, 2008, 5:59:24 AM10/23/08
to la-bona...@googlegroups.com
Francisko:
     Mi ne divenas, kial oni chi tien enshovis la vorton "far/ej/o". Tiu vorto estas tre bela, sed kun signifo tiel abstrakta, ke chi tie ghi shajnas neniel tauga.
Mi enkondukis ĝin surbaze de la araba. Bedaŭrinde Zamenhof ne konis la araban kaj ne konis la suoman. Intertempe mi forigis ĝin, kaj vi povas esti kontenta pri la nuna solvo.

Amike

Renato


Fra Simo

unread,
Oct 23, 2008, 1:09:08 PM10/23/08
to la-bona...@googlegroups.com
2008/10/21 Antonio De Salvo <antonio...@tiscali.it>

Harri Laine:
Mi neniam komprenis, por kio oni bezonas la vorton "uzino".
Entute, mi dauxre opinias, ke "uzino" estas utila vorto, por indiki, ke temas pri mekanika prilaboro (mekanika uzino), dum en fabriko oni povas ankaux fabriki, ekzemple, brikojn.

Alia demando estas tiu, cxu en kelkaj kazoj oni povas anstatauxigi gxin per alia esprimo. Persone, se mi bezonas riparigi mian auxtomobilon (fabrikitan cxe fabriko/ "uzino" Alfa Romeo), mi portas gxin al "auxtoriparejo".
     Ni estas frontantaj du malsamajn demandogrupojn, kiujn ni devas disapartigi. Unu estas pri la signifo de "uzin/o" che ties uzantoj kaj de la samadevenoj vortoj en diversaj lingvoj. Tiu por ni gravus, se ni volus verki plenan vortaron kun difinoj, precipe se ni volus aldoni tradukajhojn en diversaj lingvoj kaj au au klarigon pri la devenoj kaj historio de la vortoj.. La alia, kiu por ni estas aktuala, estas pri rekomendindeco de aparta radiko por "uzin/o" apud la jamajn "fabrik/o", "labor/ej/o", "ripar/ej/o" kaj aliaj.
     Al mi shajnas, ke chion bezonatan sur la tushata kampo ni povas sen "uzin/o" diri sufiche precize, kaj pli klare, ol kun ghi. Mi do ree proponas, ke "uzin/o"-n ni fortraduku.
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages