(la bona lingvo) Re: fan-o

[ro-esp]

> From: "Antonio De Salvo" <antonio...@tiscali.it>
> Date: May 05 12:36AM +0200
> Url: http://groups.google.com/group/la-bona-lingvo/msg/3bfd6f19fdb20b0c
>
> Andreas Kueck
>> Ankau al mi. De tiu vorto mi jam estas fano!
>
> Mi ne komprenis, cxu Andreas uzis intence aux sxerce la vorton "fano"
>
> (http://www.bonalingvo.org/index.php/Ssv:_F
> fan·o → sub·ten·ant·o, favor·ant·o, fanatik·ul·o, fervor·ul·o,
> entuziasm·ul·o, zelot·o, adept·o)

La normala vorto por la alia signifo de la angla "fan" estas
ventilatoro, cxu ?

gxis, Ronaldo N


--
http://www.esperanto.net

--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj

[Fabio Bettani]

> La normala vorto por la alia signifo de la angla "fan" estas ventilatoro,
> cxu?

Laux Vikipedio kaj ReVo, ne.

Amike,

--
Fabio

[Marcos Cramer]

Ronaldo:

La normala vorto por la alia signifo de la angla "fan" estas ventilatoro, cxu ?

Ne, la normala (kaj la rekomendinda) vorto estas "ventolilo".

Amike,

Marcos

[José Antonio Vergara]

> Ne, la normala (kaj la rekomendinda) vorto estas "ventolilo".

Mi ne konis tiun vorton.

Mi malshategas la balastajn pseudofinajhojn "-atoro", "-oro" en Esperanto.

Sed "ventolilo" missugestas la radikon "ventol-", chu ne? Chu ghi
ekzistas paralele al "vent-", char vershajne ne derivita de ghi ?

Kial ne simple ventilo ? (oni povus eventuale precizigi per
"chambroventilo", ktp)

José Antonio

[Marcos Cramer]

José skribis:

Sed "ventolilo" missugestas la radikon "ventol-", chu ne? Chu ghi
ekzistas paralele al "vent-", char vershajne ne derivita de ghi ?

Jes, "ventol·i" ekzistas paralele al "vent·o". "Ventol·i" estas Fundamenta, do certe ne malrekomendinda.

La verbon "venti" mi fakte uzas nur sensubjekte (kiel "pluvi" kaj "neĝi") por esprimi ke estas vento (do ke la ekstera aero moviĝas pro veteraj fenomenoj). "Ventoli" aliflanke estas verbo kiu nepre alprenas subjekton, kaj kiu esprimas tute alian ideon ol "venti", nome ke iu aŭ io kaŭzas moviĝon de aero por ia celo.

Pli simila al la verbo "ventol·i" estas "vent·um·i", kiu ankaŭ estas Fundamenta. Sed Zamenhof per la tradukoj en la Universala Vortaro klare indikis ke li intencas signifodiferencon inter "ventoli" kaj "ventumi":

 vent'um'  éventer | fan | fächeln | вѣять | wiać.
 ventol' éventer, vanner | ventilate | ventiliren | вентилировать | wentylować, wietrzyć.

"Ventoli" estas pli grandskala aermovado, ofte estigita helpe de iu maŝino, dum "ventumi" estas la malgrandskala aermovado kiun oni estigas per eta permane svingata ilo, ekzemple por iomete malvarmigi sian vizaĝon. El tiu sekvas la ĝis nun kutima signifodiferenco inter "ventolilo" kaj "ventumilo".

Amike,

Marcos

Kial ne simple ventilo ?  (oni povus eventuale precizigi per
"chambroventilo", ktp)

José Antonio

--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj

[Ronald Schindler]

> La normala vorto por la alia signifo de la angla "fan" estas ventilatoro,
> cxu?

Fabio

Laux Vikipedio kaj ReVo, ne.

Laú internacia vortaro de <<baylon>> mi trovis pli ol 10 signifojn por "fan", i.a. ankaú "ventilatoro" kaj "blovilo".
En la germana lingvo ghi estas uzata kiel "fanatikulo", "adepto", ...
Elkore
Ronald

[Renato Corsetti]

Ronald:

Laú internacia vortaro de <<baylon>> mi trovis pli ol 10 signifojn por "fan", i.a. ankaú "ventilatoro" kaj "blovilo".

Laŭ ĉi tiu mesaĝo de Ronald, mi serĉis en la reto kaj vidis ke en Vikipedio, la patrino de ĉiaj novaj vortoj de Esperanto, ankaŭ estas "ventilatoro".

Nepras linio

ventilaror-o --> ventol-il-o

Amike

Renato

[Renato Corsetti]

Marcos:

 vent'um'  éventer | fan | fächeln | вѣять | wiać.
 ventol' éventer, vanner | ventilate | ventiliren | вентилировать | wentylować, wietrzyć.

Efektive estas tiel, do "fan" estus "ventumilo". Eble en kunteksto mi komprenus ankaŭ la "ventilo" de Jose'.

Amike

Renato

[José Antonio Vergara]

Marcos :

> Jes, "ventol·i" ekzistas paralele al "vent·o". "Ventol·i" estas Fundamenta,
> do certe ne malrekomendinda.

dankon pro la informo. Nu, jen Esperanto havas ech pliajn paronimojn
etimologie proksimajn ... Ech se Zamehofa, Fundamenta, Vatikana, Toraa
au kia ajn, mi tre bedauras ke nia lingvo montras malbelajn makulojn
tiajn.

Kial ne iom pligheneraligi la sencon de ventum-i kaj ventum-ilo ?

José Antonio Vergara

[Masako TAHIRA]

2010/5/7 Renato Corsetti <renato....@gmail.com>:

> Marcos:
>
>  vent'um'  éventer | fan | fächeln | вѣять | wiać.
>  ventol' éventer, vanner | ventilate | ventiliren | вентилировать |
> wentylować, wietrzyć.
>
> Efektive estas tiel, do "fan" estus "ventumilo". Eble en kunteksto mi
> komprenus ankaŭ la "ventilo" de Jose'.
>
> Amike
>
> Renato

Kara Renato,

Antauxe iu skribis, ke la vorto "fan" estas ecx japana vorto. Sed gxi devenis
de la angla. Cxar la vorto estas tre simpla kaj mallonga, japanoj
facile ricevis
"fan" malgraux ke aliaj japanaj vortoj trovigxas, mi supozas.
Alia problemo. Mi antauxe trovis la vorton "fano" en papera El Popola Cxinio
anstataux "rizajxo", "kuirita rizo". Kompreneble "fano" estas cxinismo.
Lauxeble Esperanto evitu naciismon. Cxu ankaux "fan-o" ne estas anglismo?

Masako

[Renato Corsetti]

Masako:

Mi antauxe trovis la vorton "fano" en papera El Popola Cxinio
anstataux "rizajxo", "kuirita rizo". Kompreneble "fano" estas cxinismo.
Lauxeble Esperanto evitu naciismon. Cxu ankaux "fan-o" ne estas anglismo?

Certe, laŭ mi. Ĉiuokaz eni havas nian Fundamentan "ventumilo".

Amike

Renato

[Renato Corsetti]

Jose' Antonio:

Kial ne iom pligheneraligi la sencon de ventum-i kaj ventum-ilo ?

Mi kredas, ke tion faras esperantlingvanoj.

Mi rediras ke ankaŭ "ventilo" estas komprenebla.

Amike

Renato

[Marcos Cramer]

Nu, jen Esperanto havas ech pliajn paronimojn
etimologie proksimajn ...

Ĉu la fakto ke ekzistas similsignifaj esprimoj kun komuna praa deveno estas malpli bona ol la fakto ke ekzistas similsignifaj esprimoj kun malsama deveno? Ĉu ekzemple la paroj "ventoli" / "ventumi"  kaj "pulvoro" / "polvo" vere estas malpli bonaj ol "hejti" / "varmigi"  kaj "paro" / "duopo". Laŭ mi ne.

Kial ne iom pligheneraligi la sencon de ventum-i kaj ventum-ilo ?

Nu, tiam oni bezonas pli longajn esprimojn por distingi inter "ventolilo" kaj "ventumilo" (ekzemple "mekanika ventumilo" kaj "mana ventumilo"). Certe tio eblus, sed pro la Fundamenteco kaj samtempa koncizeco mi preferas resti kun la paro "ventolilo" / "ventumilo".

Amike,

Marcos

[Andreas Kueck]

On 7 Mai, 05:31, Masako TAHIRA <tahiramas...@gmail.com> wrote:

> Antauxe iu skribis, ke la vorto "fan" estas ecx japana vorto. Sed gxi devenis
> de la angla. Cxar la vorto estas tre simpla kaj mallonga, japanoj
> facile ricevis
> "fan" malgraux ke aliaj japanaj vortoj trovigxas, mi supozas.

Dankon por la konfirmo, ke la japana prenis tiun vorton. Tion chi mi
estis skribinta surbaze de mia vortaro pri la japana. Ke tiu vorto
estas japana vorto, tion skribis eble iu alia, sed mi ne rimarkis.

--
Andreas Kueck

[Leo De Cooman]

Je 7/05/2010 4:31, Masako TAHIRA skribis:

> Cxar la vorto estas tre simpla kaj mallonga, japanoj
> facile ricevis
> "fan"

Kara Masako, ĉu japanoj ne emas prononci tiun vorton kiel "ĥan"?

Amike salutas Leo

[Leo De Cooman]

Je 7/05/2010 1:56, José Antonio Vergara skribis:

> Kial ne iom pligheneraligi la sencon de ventum-i kaj ventum-ilo ?
>

"Aermovilo"

Amike salutas Leo

[mar...@melburno.org.au]

El Marcel:
Mi tute konsentas ke "ventilo" sufichas, char ghi ne povas signifi
ion alian ol "ilo por fari venton", kaj tiajn ilojn oni normale uzas
nur en konstruajhoj, char ekster konstruajhoj, en la atmosfero, ni
(ankorau?) ne kapablas fari venton, nur uzi venton. (kelkiuj
atentigos, ke la motoroj de flugmashinoj faras venton; mi asertas ke
temas ne pri vento sed pri venteto, kio estas alia nocio).

[mar...@melburno.org.au]

El Marcel:
&#348;ajnas al mi konsilinda, uzi "ventumi" kaj "ventumilo" nur por
la plataj manmovitaj iloj por fari venton al certa loko, kaj "venti"
kaj "ventilo" (a&#365; "ventigi" kaj "ventigilo" se oni persistas uzi
"venti" netransitive) por la aparatoj kiuj blovas kaj faras venton.
(Ekzistas pend(ant)aj kaj star(ant)aj kaj fiks(it)aj kaj
enkonstruitaj(enmuraj) ventiloj).

[Renato Corsetti]

Marcel:

"venti"
kaj "ventilo" (aŭ "ventigi" kaj "ventigilo" se oni persistas uzi
"venti" netransitive) por la aparatoj kiuj blovas kaj faras venton.

Ŝajnas al mi ke la signifo de "vent-i" ne povas esti alia ol la signifo de "pluv-i" kaj similaj verboj.

"En Palestrina ventas hodiaŭ" signifas normale "En Palestrina estas vento/vento blovas hodiaŭ". Mi neniam renkontis uzojn de la speco: "Mi ventas la ĉambron". En tiu signifo mi dirus "Mi ventumas la ĉambron".

Aliflanke ti one ŝajnas malhelpi "per ventilo mi ventumas la ĉambron".

Amike

Renato

[Johan Derks]

Mi konsentas kun Renato pri la netransitiveco de 'venti'.
La distingon, kiel priskribitan de Marcis, inter ventumilo kaj
ventolilo mi trovas ankau en la vortaro de De Smedt. Do ghi shajnas
esti jam enradikighinta.
Mi hezitas pri la allaseblo de 'ventilo', aplikajho de 'principo de
neceso kaj suficho'?

Fine mi havas alian demandon: Chu ni jam pridiskutis la signifon de
elektroprodukta ventmuelejo/ilo (lau Vikipedio), kio lau mi estas
erara vorto, char mueli signifas 'frakasi/pisti grenerojn'.
Ghenerala vorto povus esti 'perventilo'.
Amike,
Johan

On May 10, 9:38 am, Renato Corsetti <renato.corse...@gmail.com> wrote:
> Marcel:
>
> > "venti"
> > kaj "ventilo" (aŭ "ventigi" kaj "ventigilo" se oni persistas uzi
> > "venti" netransitive) por la aparatoj kiuj blovas kaj faras venton.
>
> Ŝajnas al mi ke la signifo de "vent-i" ne povas esti alia ol la signifo
> de "pluv-i" kaj similaj verboj.
>
> "En Palestrina ventas hodiaŭ" signifas normale "En Palestrina estas
> vento/vento blovas hodiaŭ". Mi neniam renkontis uzojn de la speco: "Mi
> ventas la ĉambron". En tiu signifo mi dirus "Mi ventumas la ĉambron".
>

> Aliflanke tio ne ŝajnas malhelpi "per ventilo mi ventumas la ĉambron".

[Renato Corsetti]

Johan:

Mi hezitas pri la allaseblo de 'ventilo', aplikajho de 'principo de
neceso kaj suficho'?
  

Jes, eble temas pri iom tro streĉita apliko de tiu principo.

Fine mi havas alian demandon: Chu ni jam pridiskutis la signifon de
elektroprodukta ventmuelejo/ilo (lau Vikipedio), kio lau mi estas
erara vorto, char mueli signifas 'frakasi/pisti grenerojn'.
Ghenerala vorto povus esti 'perventilo'.
  

Ĉu vi aludas je tiuj grandaj helicoj sur fostoj, kiuj produktas elekton? Bonvolu doni la adreson de la vikipedia paĝo.

Amike

Renato

[Marcos Cramer]

Johan:

Chu ni jam pridiskutis la signifon de
elektroprodukta ventmuelejo/ilo (lau Vikipedio), kio lau mi estas
erara vorto, char mueli signifas 'frakasi/pisti grenerojn'.
Ghenerala vorto povus esti 'perventilo'.

Mi ne trovis la esprimon "elektroprodukta ventmuelejo" en Vikipedio. Ĉiuokaze, ĝi certe estus erara.

La Vikipedia artikolo pri la temo nomiĝas "ventoturbino" kaj aldone mencias la alternativon "ventelektrigilo". Ambaŭ  vortoj ŝajnas al mi bonaj. "Turbino" ja estas oficiala kun ĉi tiu signifo. "Ventelektrigilo"  al mi sonas kvazaŭ oni igas la venton elektro; tio povus esti iom metafora maniero esprimi ke oni igas la ventan energion elektra energio, kaj ŝajnas al mi akceptebla metaforo por vortfarado.

Amike,

Marcos

[Johan Derks]

Renato:
> Ĉu vi aludas je tiuj grandaj helicoj sur fostoj, kiuj produktas elektron?

> Bonvolu doni la adreson de la vikipedia paĝo.

Ventmuelejo estas muelejo kiu konvertas la kinetan energion de la aero
(vento) al rotacia energio de la aloj, kiu poste povas esti utiligata,
ekzemple por la produktado de elektro, la transporto de akvo aŭ la
muelado de greno aŭ aliaj celoj .

kio do devus esti:

Ventmuelejo estas muelejo kiu konvertas la kinetan energion de la aero
(vento) al rotacia energio de la aloj, kiu poste estas utiligata por
la muelado de greno.

Responde al Marcos: Turbino estu la oficiala vorto, ghi pensigas min
pri fortika radego en mashina chambro, ne pri elegantaj aloj
svingighantaj en la aero. Do mi preferas rekoni la vorton 'vento' en
la termino. Mi elcerbigu:
mastperventilo, ventoturnilo, ventoturbino.
Amike,
Johan

[Renato Corsetti]

Johan:

ventoturbino.

Eble tiu estas la solvo, kiu povas kontentigi ĉiujn.

Ni ne bezonas linion, krom se iu el vi vidas alijn uzojn.

Amike

Renato

[Renato Corsetti]

Johan:

konvertas la kinetan energion

Mi kontrolis en PIV kaj pIV efektive listigas "kinet-a" kaj klarigas ĝin per "rilata al movo".

Ĉu ni havu la linion

kinet-a --> mov-a ?

Amike

Renato

[Renato Corsetti]

Johan:

rotacia energio

Ĉu

rotaci-i --> turn-iĝ-i?

Amike

Renato

[Marcos Cramer]

Renato responde al Johan:

konvertas la kinetan energion

Mi kontrolis en PIV kaj pIV efektive listigas "kinet-a" kaj klarigas ĝin per "rilata al movo".

Ĉu ni havu la linion

kinet-a --> mov-a ?

Ni jam havas la linion

kinet·a energi·o → mov·energi·o

Ĉar "kineta" apenaŭ aperas ekster la esprimo "kineta energio", ni verŝajne ne bezonas ion aldoni linion pri memstara "kineta".

Amike,

Marcos

[Marcos Cramer]

Renato:

Ĉu

rotaci-i --> turn-iĝ-i?

"Rotacii" estis oficialigita en la 9-a oficiala aldono. Laŭ mi ni ne nepre bezonas linion pri ĝi, kaj se jes, tiam nur kun "~" anstataŭ "→".

Amike,

Marcos

[Renato Corsetti]

Marcos:

Ĉar "kineta" apenaŭ aperas ekster la esprimo "kineta energio", ni verŝajne ne bezonas ion aldoni linion pri memstara "kineta".

Vi pravas.

Renato

[Renato Corsetti]

Marcos:

"Rotacii" estis oficialigita en la 9-a oficiala aldono. Laŭ mi ni ne nepre bezonas linion pri ĝi, kaj se jes, tiam nur kun "~" anstataŭ "→".

Bone. Tiel mi faros.

Amike

Renato

[Johan Derks]

Renato:

> Ĉu ni havu la linion
>
> kinet-a --> mov-a ?

Mi hezitas. La energio ne movighas, nek movas, sed ghi havas sian
formon pro movigho. Kvante ghi ankau dependas de la maso de la
movighanta objekto.
Oni povus diri - klarigocele - movigheca energio, sed prefere skribu
kinet-a ~ movighec-a
Amike,
Johan

[Renato Corsetti]

Johan:

Oni povus diri - klarigocele - movigheca energio

Mi aldonis tiun variaĵon, kvankam mi mem dubas pri la bezono de tia preciza esprimo.

Amike

Renato