solstic-o

[Renato Corsetti]

Nun ni havas la linion:


solstic·o → sun·halt·o, sun·ekstrem·o

Tiu linio estis kritikita de kelkaj. Nun venis la propono pri "sun-turn-o/sun-turn-iĝ-o". tio ŝajnas pli klara. Kion vi opinias? Mi kontrolis nun kaj en la araba tiu vorto estas "renversiĝo de la suno".

Amike

Renato

--

~~~

renato corsetti
via del castello, 1 it-00036 palestrina, italujo
ren...@esperanto.org

[Antonio De Salvo]

“Sunhalto” estas la lauxvorta traduko de la latina “solstitium” (elp. solsticjum = solstico), kaj gxi atentigas pri la fakto, ke dufoje en la jaro (somere kaj vintre) la suno sxajne haltas (solstico estas kaj la punkto kaj la momento, kiam la suno “haltas”, en la senco ke gxi trovigxas je la plej granda alteco super aux sub la cxiela ekvatoro, do gxi “staras”, kaj nek “progresas” nek “malprogresas”: http://eo.wikipedia.org/wiki/Solstico ).

 

“Sunturno” aux “sunturnigxo”, kontrauxe, estas la lauxvorta traduko de la germana “Sonnenwende”. Mi devas konfesi, ke cxe tia vorto, mi ne komprenus pri kio temas, sed mi pensus je “miraklaj” okazajxoj, kiaj la fenomenoj en Fatimo (kie, lauxdire, la suno turnigxadis en la cxielo).

 

Pli gxenerale, sxajnas al mi ke oni rigardas la solisticon el du malsimilaj vidpunktoj; “sunhalto” rilatas al la statika aspekto (la suno “haltas”), “sunturno” al tiu dinamika (la irado de la suno ekde tiu punkto/ momento renversigxas).

 

Konklude, mi lasus netusxita “solstico”, kiu estas faka vorto, kaj maksimume mi tenus min cxe “sunhalto”.

Gxis

Antonio

 

Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di Renato Corsetti
Inviato: martedì 25 dicembre 2012 17:56
A: °listo 'lbl'
Oggetto: (la bona lingvo) solstic-o

--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj

[Renato Corsetti]

Antonio:

|   mi lasus netusxita “solstico”, kiu estas faka vorto, kaj maksimume mi tenus min cxe “sunhalto”.

Mi komprenis.

Amike

Renato

[Johan Derks]

Mi tute konsentas kun Antonio.

Nur mi demandas, chu vi kontrolis la internaciecon per la programo http://www.esp-evoluo.org ?

 

Mi ne estas certa, chu ci akiros konvinkan nombron da "poentoj".

 

Amike,

 

Johan Derks

 

----- Oorspronkelijk bericht -----

Van: Antonio De Salvo

Aan: la-bona...@googlegroups.com

Verzonden: dinsdag 25 december 2012 18:28

Onderwerp: (la bona lingvo) R: solstic-o

[J-K Rinaldo]

Tamen mi tre ŝatas
- vintra solstico > sunmalhalto, vintra sunturno
- somera solstico > sunhalto, somera suntutno.

La solvo ŝajnas al mi pli racia kaj pli facile memorigebla.
Eĉ la itala vorto "solstizio" al mi, italo ne bone konanta la latinan,
aperas iom enigma.
J-K Rinaldo

On 25 Dic, 18:28, "Antonio De Salvo" <antoniodesa...@tiscali.it>
wrote:

[Renato Corsetti]

J-K Rinaldo:

- vintra solstico > sunmalhalto, vintra sunturno
- somera solstico > sunhalto, somera sunturno.

Kial malhalto kaj halto?

Amike

Renato

[caraco jean-claude]

En la turka la vorto estas "gündönümü".
"gün" por "günesh" = "suno"
"dönümü" = "ghia returnigho"
Do la vorto signifas "la returnigho de la suno".

Jean-Claude  

--

[Renato Corsetti]

Dankon, Jean Claude!

|   Do la vorto signifas "la returnigho de la suno".

"sun-sin-turno" ne estus malbela.

amike

renato

[J-K Rinaldo]

On 26 Dic, 12:32, Renato Corsetti <renato.corse...@virgilio.it> wrote:
> J-K Rinaldo:> - vintra solstico > sunmalhalto, vintra sunturno
> > - somera solstico > sunhalto, somera sunturno.
>
> Kial malhalto kaj halto?

Ĉar laŭ la homoj vidas la sunon
- dum la somero, halte
- dum la vintro, malhalte
J-K

[Johan Derks]

Chu al iu laiko scienca vorto aperas enigma au ne, tute ne aferkoncernas.

Temas pri tio, chu fakulo tuj komprenas au ne.

Tiu, en chi-tiu kazo, se la vorto montrighas sufiche internacia lau la programo http://www.esp-evoluo.org, komprenas ghin.

Ni ne maltrankvilighu, char iu Esperanta vorto ne estas konata al ni.

Ekzistas centoj, vershajne ech miloj da vortoj en la nederlanda lingvo, kiun mi ne konas. Tamen mi flue parolas tiun lingvon.

 

La proponoj sunmalhalto kaj sunsintruno estas strangaj, la unua ech rekte erara.

Oni ja povas konstati, ke je solstico la suno atingas sur la firmamento sian ekstreman pozicion, ekzemple chiutage komparante la lokon de sunsubiro. Do vere la suno haltas tie kaj sekve reiras (ne sin turnas, tion oni ghenerale interpretas kiel turnigho chirkau si)

 

 

Johan

----- Oorspronkelijk bericht -----

Van: J-K Rinaldo

Aan: la bona lingvo

Verzonden: woensdag 26 december 2012 11:43

Onderwerp: (la bona lingvo) Re: R: solstic-o

[Andrea Fontana]

Karaj,
mi estas de ĉiam pasiulo pri astronomio (ĉieloscienco?)
Dum multaj jaroj mi ankaŭ estis amatora astrnonomiisto (faka pri kontrolado de atmosferaj eventoj sur la planedoj).

Mi devas tamen konfesi ke neniu el la ĝisnunaj proponitaj solvoj eĉ minimume kontentigas min.
La problemo estas, ke mi bonege scias kio estas solstico; tamen tion mi neniel komprenus per la proponitaj kunmetaĵoj...
Samtempe, mi ne havas ideon kiel elturniĝi, kaj ĝis kiam estos trovita taŭga kunmtaĵo, la plej taŭga solvo ŝajnas al mi propono pri oficialigo...

[ro-esp]

Op dinsdag 25 december 2012 17:56:28 UTC+1 schreef Renato Corsetti het volgende:

Nun ni havas la linion:


solstic·o → sun·halt·o, sun·ekstrem·o

Tiu linio estis kritikita de kelkaj. Nun venis la propono pri "sun-turn-o/sun-turn-iĝ-o". tio ŝajnas pli klara. Kion vi opinias? Mi kontrolis nun kaj en la araba tiu vorto estas "renversiĝo de la suno"

Mi opinias ke estus pli bone ne havi la linion entute. Jes. estus bele se homoj konscius ke iumaniere rilatas al la suno, sed ne ekzistas bona termino pri la alia parto. La suno ne haltas kiel buso. globformaj objektoj ne havas ekstremon. Oni ne turnas sunon kiel patkukon aw butonon. Oni ne inversigas gxin kiel sxtrumpon.  Ni ne havas specifan vorton por la finpunkto(j) de irado reen kaj malreen.

                        gxis, Ronaldo N

[J-K Rinaldo]

On 26 Dic, 11:43, J-K Rinaldo <esperanto...@libero.it> wrote:
> Tamen mi tre ŝatas
> - vintra solstico > sunmalhalto, vintra sunturno
> - somera solstico > sunhalto, somera suntutno.

MI pardompetas pri la eraro... mi intencis
- vintra solstico > SUNMALALTO, vintra sunturno
- somera solstico > SUNALTO, somera suntutno.
Ja la suno neniam haltas

Kankam mi estas nek astronomia.. nek lingva fakulo
J-K

[Cvi Solt]

Felićan novjaron al ćiuj!

Mi revenas post tre longa tempo - kaj denove kun malakceptotan proponon.
nordsuntago
sudsuntago

Certe ne sunmalalto - la alteco de la suno estas la sama en la "vintra" kaj "somera" solstico. En Esperanto' kaj certe en "Bona Lingvo" ni devas konsideri ambaŭ hemisferojn (jes, mi scias - duonterglobojn) kaj pensi pri la tuta tero

 

...................

MI pardompetas pri la eraro... mi intencis
- vintra solstico > SUNMALALTO, vintra sunturno
- somera solstico > SUNALTO, somera suntutno.
Ja la suno neniam haltas

Kankam mi estas nek astronomia.. nek lingva fakulo

J-K

--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj

--
Cvi Solt
Kibuc Gaaton

[Renato Corsetti]

Cvi:

|   nordsuntago, sudsuntago

Mi tute ne memoris pri tiuj proponoj! Kiu estus la vintra solstico, lau nia europa dirmaniero?

Amike

Renato

[Cvi Solt]

Dum la Europa vintro - la suno aperas en la sudo, do sudsuntago

Amike
Cvi

2012/12/27 Renato Corsetti <renato....@virgilio.it>

--

la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj

[Pjer]

Fakte la vintra solstico (vortalvorte sunhalto) okazas kiam la suno aperas malplejalte sur la ĉielo por la nordaj duonglobanoj, kaj plejalte por la sudaj, kaj inverse pri la somera. Pro la sama kialo la tagdaŭro estas la plej malgranda por la nordaj kaj la plej granda por la aliaj; kaj inverse dum la somera solstico.
Eĉ se halt respondas al elemento de la latindevena vorto, mi opinias ke tio povas esti konfuziga elemento (ĉar malmulte komprenos ke temas pri ŝajna altmovado de la suno rilate al surĉiela jarvojo de la suno), kontraŭe ekstrem tute bone respondas al kio okazas po du fojoj jare, sed ni devas precizigi ke temas pri ekstremo de la plej alteco (aŭ inverse malpejalteco) de la suno; ankaŭ ekstremo de la plejlongeco (aŭ inverse malplejlongeco) de la tago.
Do la plej klaraj samsign. simplaj vortoj pri solstico estus laŭ mi :
sun(alt)ekstremo, tag(long)ekstremo.
En astroscienco tio respondas ankaŭ al punkto sur la ŝajna trairo de la suno, sed tio ne koncernas nin por samsign. simplaj vortoj, ĉu ne?

Nun, karaj globnordanoj la malplejalta sunekstremo jam okazis do mi esperas ke ju pli la suno altiĝos sur ĉielo, des pli kreskos feliĉon en viaj koroj, tamen mi ankaŭ esperas same al la globsudanoj, amike, Pjer.

~~~

[Johan Derks]

Kara Pjer,

Mi ne komprenas kiun probemon vi havas kun la lauvorta traduko de la latina vorto.

La astronoma observo, al kiu ghi rilatas estis farata de dekoj da malnovaj civilizacioj milojn da jaroj antau ni.

Chu ili estis pli inteligentaj ol ni, char nuntempe oni (vi) povas esti konfuzita de tielnomata (de vi)

ŝajna altmovado de la suno rilate al surĉiela jarvojo de la suno?

Cetere - kiel mi jam skribis - oni povas simple limigi sin al observado de la ekstremaj punktoj de tra la jaro,

kie la suno matene levighas kaj vespere subiras. Infano komprenas tion.

Ofte la tradicio scias pli bone ol ni, kio estas la esenco de iu fenomeno,

char tiu tradicio estas testata de centoj da generacioj kaj

- en chi-tiu kazo - neniu havis problemon kun la ideo de haltado (eventuale returno, sed tio estas konfuza pro la ebla interpreto de turnigho chirkau si)

 

Johan Derks

 

 

 

----- Oorspronkelijk bericht -----

--

[Pjer]

Johan skribis: > Kara Pjer, Mi ne komprenas kiun probemon vi havas kun la lauvorta traduko de la latina vorto.
Fakte mi nek havas problemon, nek malkonsilas la vorton, mi nur volis diri, ke ĝi ne estas la plej klariga s.s.v., ĉar ja mankas aŭ la ideo de jaro aŭ la ideo de alteco (deklinacio)

 > nuntempe oni (vi) povas esti konfuzita de tielnomata...
Mi tute ne estas konfuzita! kial ? ?

> Cetere - kiel mi jam skribis - oni povas simple limigi sin al observado de la ekstremaj punktoj de tra la jaro,

>kie la suno matene levighas kaj vespere subiras. Infano komprenas tion.

Jes, eĉ mi, kiu havas infananimon ( mi esperas! ). Kvankam la fenomeno ne estas tiel simple, se ni observas la sunon ĉiutage je la sama preciza horo(UniversalaTempe), ja la suno altiĝas kaj  malaltiĝas inter du ekstremoj, sed ne nur, ĝi ankaŭ iom iras maldekstren kaj dekstren..., ĝia jara vojirado ne formas segmenton, sed mallarĝan kaj ne simetrian 8 sur ĉielo (pro elipsaĉirkaŭiro de la tero).  La tagoj ne longiĝas aŭ mallongiĝas simetrie antaŭ la halto en la malsupreniro de la suno kaj ĝia posta supreniro. La suno leviĝas en eŭropo plej malfrue nur post la 31an de decembro sed subiras plej frue ĉirkaŭ la 11an. Do per simpla okula observado ne eblas scii la precizan momenton (eĉ tagon) de tiu ŝajna halto.

Mi trovas, ke ĉiteme ekstremo estas pli elvokpova ol halto.

Plie, pri cetera fenomeno, ni havas la vorton: tagnoktegaleco. Kial ne ankaŭ : tagekstremeco, aŭ pli simple: tagplejeco, kaj noktplejeco  ?

Amike, Pjer.