bateri-o (1oa) = pil-ar-o (5oa)
Amike, Eduardo.
bateri-o (1oa) = pil-ar-o (5oa)
Mi ne estas treege faka pri tio, sed jes, mi certas. Fakte la vortaro
kiun mi havas ĉi tie priskribas baterion kiel aro de piloj.
Amike, Eduardo.
Mi ne estas treege faka pri tio, sed jes, mi certas. Fakte la vortaro kiun mi havas ĉi tie priskribas baterion kiel aro de piloj.
bateri-o (1oa) = pil-ar-o (5oa)
Tio povas esti bona ideo Marcos.
Se neniu kontraŭas tion la linio do estus:
bateri-o (1oa) --> pil-o (5oa), pil-ar-o
Amike, Eduardo.
bateri-o (1oa) --> pil-o (5oa), pil-ar-o
Mi registris ĝin en la pli milda formo kun = anstaŭ kun -->bateri-o (1oa) --> pil-o (5oa), pil-ar-o
Mi konsentas kun tiu formo de la linio kun "=". Do laŭ mi vi jam povus forigi la demandosignojn.
----- Oorspronkelijk bericht -----Van: Renato CorsettiVerzonden: zondag 18 januari 2009 19:15Onderwerp: (la bona lingvo) bateri-o
La vorto "pilo" estas oficiala (5) kaj signifas aparaton, per kiu ĥemia reago estigas potencialdiferencon inter du elektrodoj
Elektrujo ja estas ĉarma vorto, sed kiun aĵon ĝi precize indikas?
Malsupre estas terura vorto "voltmetro" por indiki aparaton, kiu mezuras elektra tensio, voltmezurilon do.
Van: Renato CorsettiVerzonden: maandag 19 januari 2009 19:43Onderwerp: (la bona lingvo) bateri-o
Neniu viruso estas trovita en la ricevita mesagho
Checked by AVG - http://www.avg.com
Version: 8.0.176 / Virus Database: 270.10.9/1902 - Release Date: 19/01/2009 9:37
Jen ĝi, sed mi ne scias ĉu fonetike ĝi similas al baterio aŭ ne:
http://hnduc.kilu.de/TD/td/index.php?word=battery&db=ev
En la korea ĝi sonas kiel "beteri": 배터리
Jen kelkaj aliaj lingvoj:
http://www4.travlang.com/trav_spVert.php?teVertalen=battery&bronTaal=eng&doelTaal=afr
Kaj ankaŭ vizitinda estas la artikolo ĉe vikivortaro, kiuj flanke ligas
al aliaj lingvoj: http://en.wiktionary.org/wiki/battery
En la ĉina la vorto havas du karakterojn, tiun de elektro kaj alian kies
kerna signifo estus ujo, laŭ mi.
Mi do nun, pro internacieco, dubas inter baterio kaj pilo. Unu el ili
malmankas, sed eble tiu estas pilo (ĉar eĉ fake mi pensas ke oni povus
paroli pri baterio unuelementa anstataŭ pilo).
Alia traduko ebla, iu ĵus sugestis ĝin en la listo, estus "elektrujo",
kiu similas al la ĉina. Ĝi estos tutcerte ne taŭga por fakuloj (aliaj
aĵoj kapablas enteni "elektro"), sed por ili jam ekzistas du oficialaj
vortoj.
Amike, Eduardo.
Kompreneble, grupo de piloj estas ankaw baterio. Uzi baterio
por unu pilo law mi estas simple eraro, pawsajxo de la angla
kaj nederlanda. Ceter la angla ankaw uzas la vorton por nia
"accu", kvankam se tiu malgrandas ni ankaw foje diras
"oplaadbare batterij" (resxargxebla)
> bateri-o (1oa) = pil-ar-o (5oa)
Cxu tio signifas ke la vorto "pilo" estis enkondukata por havi
pli klaran vorton ol "baterio" ?
Date: Sun 18 Jan 2009 14:33
From: Marcos Cramer
> Certe Eduardo pravas pri tio, ke la signifo de "baterio" estas "pilaro".
ne "la" , sed jes "un" (....)
Date: Sun 18 Jan 2009 19:25
From: Eduardo Trapani
> Se neniu kontraŭas tion la linio do estus:
> bateri-o (1oa) --> pil-o (5oa), pil-ar-o
Mi kontrawas, pro ellaso de kanonoj
gxis, Ronaldo
La origina signifo de "baterio" (el la franca) estis gxuste tiu "kanonaro",
ligita kun la verbo battre = bati, trafi. En itala lingvo, en tiu senco la
vorto "batteria" estis uzita jam de Makiavelo antaux 500 jaroj. Sekvis la
signifo "aro da kunordigitaj objektoj", el la franca "batterie de cuisine"
(= kuireja ilaro, kuirkompleto). En 1740 Benjameno Franklin lancxis la
anglan esprimon "electrical battery" en la senco "aro da piloj, pilaro", kiu
transiris al multegaj lingvoj (inkluzive de la itala) en la gxenerala senco
"arangxajxo kiu mem-disdonas elektron", senkonsidere pri gxia konsisto: en
la itala, ekzemple, "baterio" farigxis sinonimo de "pilo", tiel ke se oni
devas utiligi du pilojn samtempe oni diras, ke estas bezonataj "du baterioj"
(tamen, kvankam ne komunuze, oni parolas ankaux pri "baterio da du piloj").
Pri elektro: en la itala oni ankaux parolas pri "batteria di accumulatori" =
baterio da akumuliloj.
Por informo: en la itala la vorto "batteria" egalas ankaux al drumo (kiu
estas, efektive, aro da frapinstrumentoj), al konkursero/ konkursa ero (cxe
vetkuroj), al horlogxa arangxajxo; kaj, pauxse al la angla esprimo "battery
hen" (grandamase bredita kokido), en la itala oni ankaux parolas pri "polli
allevati in batteria". Krome, en la itala burokrata jxargono nomigxas
"batteria" la telefoncentralo de la ministerio pri enlandaj aferoj, kiu
havas la taskon interkonekti la publikajn elstarulojn, kaj do provizi
rapidajn kaj senperajn kontaktojn (versxajne analoge al la signifo, rilate
elektron, registrita en PIV sub "centralbaterio").
Por plikompliki la jam komplikitan situacion, mi aldonu, ke en la itala oni
parolas pri "pila atomica" (esperante, atompilo) por indiki la reaktoron de
Fermi (interkrampe: en la esperantlingva pagxo de Vikipedio
http://eo.wikipedia.org/wiki/Enrico_Fermi
estas uzata la kurioza esprimo "atomsxtiparo").
Cxe-okaze: "pilo" venas el la latina/ itala (Alessandro Volta estis italo),
kun la signifo "stako" (kiel jam menciite de Leo, gxi ja konsistis el stako
da stratumoj).
Konklude: simple egaligi "baterio = pilaro" aspektas iom limige.
Bonan nokton
Antonio
> Nun mia demando al la lingvistoj: ĉu oni nomi nombron da nekunigitaj, neinterkonektitaj elektraj piloj elektra pilaro?
> Se jes, tia pilaro por mi tamen ne estas baterio.
Mi ne estas lingvisto, sed mi tamen kuraĝas respondi.
Laŭ mi vi pravas, ke "pilaro" prefere estu nur tio, kion
vi priskribis kiel "nombro de elektre daŭre interkonektitaj
kaj daŭre mekanike kunigitaj piloj".
Se en unu aparato kune uziĝas pluraj piloj aŭ pilaroj, kiuj
tamen estas apartaj objektoj dise uzeblaj, oni ne parolu
pri pilaro, sed pri pluraj piloj. (Kaj tion mi skribas,
kvankam mi siatempe uzis dum vojaĝoj elektran amplifilon,
en kiu necesis samtempa uzo de proksimume 40 piloj (de
kutima poŝlampa speco). La tento tiam paroli pri pilaro
aŭ eĉ pilarego, estis kompreneble tre granda...)
> Alia demando: ĉu tri apartaj kanonoj sen komuna ligo (komandanto aŭ simila) estas kanonaro? Ĉu oni nomu ilin baterio?
La vorto "baterio" vere estas problema. Mi aldonu, ke ĝi
havas ankaŭ la signifon "tamburaro" (= "drumo").
Laŭ mia scio la kanonara signifo de "baterio" estas la
origina.
> Pli simple: ĉu nombro da arboj dise kreskantaj estas arbaro?
Ne.
--
Bertilo Wennergren <http://bertilow.com>
bateri-o (1oa) (en la elektra senco) = pil-o (5oa); pil-ar-o
La vorto "baterio" vere estas problema. Mi aldonu, ke ĝi havas ankaŭ la signifon "tamburaro" (= "drumo").
Antonio:
> Ronaldo:
> "oplaadbare batterij" (resxargxebla)
Preterpase: cxu oni ne _sxargas_ (sen cxapelo sur g) pilojn/akumulilojn,
same kiel oni sxargas armilojn, sed malkiel oni _sxargxas_ cxaron?
> en la itala, ekzemple, "baterio" farigxis sinonimo de
> "pilo", tiel ke se oni devas utiligi du pilojn samtempe oni diras, ke
> estas bezonataj "du baterioj"
Simile okazas en la skandinavaj lingvoj kaj, laux mia scio, en la germana.
En la hispana, tamen, la komunuza vorto por "pilo" estas "pila".
> Por informo: en la itala la vorto "batteria" egalas ankaux al drumo
> (kiu estas, efektive, aro da frapinstrumentoj),
Same en la norvega. Ludisto de tia perkutilaro estas nomata "batterist".
> al konkursero/
> konkursa ero (cxe vetkuroj),
Tiun uzon mi ne konas, sed en la hispana oni povas diri, ke antaux lerneja
ekzameno ekzamenanto estas preparinta "baterion da demandoj" ("una batería
de preguntas").
Krome, tiu ilo, per kiu miksigxas varma kaj malvarma akvo antaux elfluo el
unu sama krano, estas norvege nomata "miksbaterio".
> Cxe-okaze: "pilo" venas el la latina/ itala (Alessandro Volta estis
> italo), kun la signifo "stako" (kiel jam menciite de Leo, gxi ja
> konsistis el stako da stratumoj).
Kaj kio pri "cxelo"? Laux mia impreso, 1,5-volta pilo anglalingve estas
nomata "battery cell", kaj cxiam pli ofte oni legas pri provizo de energio
per "suncxelaj paneloj". Cxu en E-o oni devus nomi ankaux tiajn cxelojn
"piloj"?
Otto
> Preterpase: cxu oni ne _sxargas_ (sen cxapelo sur g) pilojn/akumulilojn,
> same kiel oni sxargas armilojn, sed malkiel oni _sxargxas_ cxaron?
Oni shargas pilon/baterion au pafilon. Oni sharghas charon (krom
se ghi uzas elektran motoron, kaj oni volas aldoni elektron al
ties pilo...).
> Bertilo:
> Ĉu mi registru:
Tio ŝajnas kongrua kun la celoj de tiu ĉi listo.
Eblas diskuti, ĉu "drumo" aŭ "tamburaro" estas
preferinda. Tia instrumento ne konsistas nur el
tamburoj. Cimbaloj estas nemalhaveblaj partoj de
tipa versio de tiu instrumento. Sed eble tamen la
la tamburoj estas la plej karakterizaj partoj
(oni povas - kvankam malfacile imagi tian instrumenton
sen cimbaloj, sed ne eblas imagi tian instrumenton
sen tamburoj), kaj tio povas esti argumento por
"tamburaro".
Mi mem ludis drumon/tamburaron dum pluraj jaroj,
kaj tiam mi ĉiam diris "drumo". Nun mi ne plu
same certas. Eble "tamburaro" estas preferinda.
Unu argumento kontraŭ "drumo" estas la fakto, ke
multegaj - eĉ tiaj, kiuj mem muzikas - uzadas
tiun vorton malĝuste, dirante "drumoj", kiam
ili vere celas "drumo", kvazaŭ "tamburaroj"
anstataŭ "tamburaro". Tia eraro kredeble ne
aperus, se "tamburaro" estus la normale uzata
vorto. Ne malofte oni eĉ diras "drumo" anstataŭ
"tamburo"! Do, eble "drumo" estas fiaskinta
vorto...
Tio ŝajnas kongrua kun la celoj de tiu ĉi listo.
Informe: oni distingas "primarajn" kaj "sekundarajn" pilojn kaj bateriojn.
En la unuaj la hemiajoj (precipe zinko) ne estas reuzeblaj por regenerigi en
la pilo, dum ili en sekundara pilo estas regenereblaj per sargado, do fakte
per elektrolizo (Zamenhof uzis tiun vorton, sed gi ne estas oficiala.
Do ekzistas jam pluraj vortoj por indiki aparaton (re)produktantan elektran
energion per hemia reago: pilo, baterio, elektrohemia celo, elektrohemia
elemento, ...
Dum la dua mondmilito ni uzis en nia poslampo neresargeblajn (primarajn)
elektrohemiajn elementojn, kiujn ni nomis piloj ("pil" en la nederlanda,
kvankam "pil" en la nederlanda signifas pilolon, kaj tiutempe ankorau ne
ekzistis la "butonaj celoj", kiuj iom similas pilolon :-)
En automobiloj oni uzis (kaj ankorau ciam) uzas "startbaterion de
akumulatoroj". (Ec Zamenhof parolis pri akumulatoroj, sed ili sajnas ne
oficialigitaj), kies elektrodoj ambau konsistas el plumbo, sed la pozitiva
post sargo transformigas en plumboksidon. Malsargigante ambau kovrigas per
plumba sulfato.
Pri pageblaj karburajaj elektroceloj ni ankorau revas, sed tio ne malhelpu
serci bonlingvan nomon por ili.
Amike salutas
Leo
Se ni nomas grupigitajn pilojn baterio, tiam ni eble devus nomi tiujn
"sunĉelajn panelojn" sunelektra baterio.
Estas granda diferenco kun la startbaterio en via aŭto: en tiaj "lumelektraj
ĉeloj" la elektra energio ne estas konservata: nokte vi ne sukcesus lumigi
lampon :-(
Amike salutas
Leo
Parolante pri energiaj aplikaĵoj oni diras "zonnecellen" (laŭvorte: sunĉeloj"). Pli klara vorto miaopinie estus "sunelektraj ĉeloj" laŭ analogio kun elektroĥemiaj ĉeloj (Ĉu ni ne preferu "ĥemelektrajn" ĉelojn?
Law mi la lingvo ne igxas pli facila per aldono de la tioma nova
signifo, al tiu vorto kiu jam havas multajn. Uzi unu saman vorton
por pilo kaj reaktor(ar)o (fusx, ankaw dusenca), nu
elektrofabriko (generatoraro?).... mi ne volas pawsi la francan
kaj italan tiurilate. Duona watto da rekta kurento ja estas de alia
ordo (de grando) ol(?) duona megawatto de alterna kurento
gxis, Ronaldo
por pilo kaj reaktor(ar)o (fusx, ankaw dusenca), nu elektrofabriko (generatoraro?).... mi ne volas pawsi la francan kaj italan tiurilate. Duona watto da rekta kurento ja estas de alia ordo (de grando) ol(?) duona megawatto de alterna kurento
Kutime temas pri "radikoj", ne vortoj. Mi supozas ke la demandinto celis uzi ĉel- kiel parton de kunmetita vorto.
Oni ĉiam pensu pri radikoj, tio estas ĉefa malsamo inter esperanto kaj aliaj ĉefaj lingvoj.
Amike, Eduardo.
Ni atendas vin!La tempo mankas nun.