Renato:
>secesi-o --> apart-iĝ-o
>kion vi pensas?
mi diras: disigxo
Gxis
Antonio
tion mi provizore registras.mi diras: disigxo
Felicxe mi povas raporti, ke antaux malmultaj tagoj ni rigardis tiun vorton
en PIV dum kunveno de la E-klubo de Oslo (la temo estis ekonomiaj fakvortoj,
i.a. "recesio", sed ni deflankigxe rigardis ankaux "secesio"n). PIV
eksplicite mencias la apartigon de la sudaj usonaj sxtatoj, kiu kauxzis la
usonan internan militon 1861-1865. Do iel "secesio" estas ligita al unu
historia okazo, simile kiel "perestrojko". Sed ekzistas ankaux alia signifo
de "secesio", uzata i.a. de polaj E-istoj (mi auxdis gxin dum ekskurso dum
la UK aux la posta Internacia Kongreso de Blindaj E-istoj en Varsovio 1987),
kiu montras al certa(!) skolo de arto, precipe arkitekturo, kiun oni
nacilingve nomas jen "art nouveau", jen "Jugendstil". Mi tradukas, kion la
norvega "fremdvortaro" diras pri "secesjon":
"Divorco, apartigo; grupo de radikalaj artistoj, kiuj apartigis sin de pli
granda unuigxo de artistoj; (en Usono) la apartigo de sxtato (precipe pri la
sudaj sxtatoj) el la Unio. Secesjonist: membro de grupo, kiu apartigxis."
Mi ne subtenas la proponon de Antonio pri "disigxo", cxar tio povas elvoki
ideon de "dis-er-igx-o". Mi supozas, ke tiuj, kiuj "secesias", aktive
apartigas sin, do "apartigo" sxajnas al mi pli trafa.
Sed kiel nomi la artan stilon, kiun la poloj nomas "secesio"?
Otto
Mi supozas, ke tiuj, kiuj "secesias", aktive apartigas sin, do "apartigo" sxajnas al mi pli trafa.
Sed kiel nomi la artan stilon, kiun la poloj nomas "secesio"?
Ĉu "nova arto"? Iom tro ĝenerala, eble.Sed ekzistas ankaux alia signifo de "secesio", uzata i.a. de polaj E-istoj (mi auxdis gxin dum ekskurso dum la UK aux la posta Internacia Kongreso de Blindaj E-istoj en Varsovio 1987), kiu montras al certa(!) skolo de arto, precipe arkitekturo, kiun oni nacilingve nomas jen "art nouveau", jen "Jugendstil". Mi tradukas, kion la norvega "fremdvortaro" diras pri "secesjon": "Divorco, apartigo; grupo de radikalaj artistoj, kiuj apartigis sin de pli granda unuigxo de artistoj; . . . Secesjonist: membro de grupo, kiu apartigxis."
> Otto:
Tamen ne nur Polaj Esperantistoj uzas la nomon "secesio"
por tiu artoskolo. Laŭdire ĝi estas la establita termino
en Literatura Foiro, kaj ankaŭ ekzemple Sergio Pokrovskij
atestis, ke li uzas tiun nomon. Ĝi eĉ eniris en Vikipedion:
http://eo.wikipedia.org/wiki/Secesio_(stilo)
Ŝajnas, ke tian nomon havas tiu stilo en kelkaj orient-Eŭropaj
lingvoj, plejparte Slavaj. Iom pli internacia eble estas la
nomoj similaj al "Art Noveau", sed laŭ mia scio neniu Esperanta
nomo bazita sur tiu formo iam establiĝis. Kaj - kiel skribis Renato -
tiu nomo riskas soni multe tro ĝenerale.
Se la bona lingvo rifuzos la vorton "secesio", elektante '
anstataŭe eble "apartiĝo" aŭ ion similan, tiam tiu vorto
malpli taŭgos kiel nomo de la koncerna artostilo pro la
forma malsimileco al tiuj orient-Eŭropaj terminoj sur kiuj
ĝi baziĝas, kaj al kiuj ĝi tiam prefere almenaŭ iom similu.
Tiam kredeble ia elpensaĵo kiel "artnovo" (nekunmetita!) aŭ
simile estus preferinda. Sed tian nomon nun neniu uzas.
--
Bertilo Wennergren <http://bertilow.com>
Apartigo egalas al "apartheid" (jes ja, en tiu kazo oni aktive apartigis la homojn!), dum secesio implicas staton, ne agon (pli precize: oni apartigas/ disigas SIN disde io alia, el kio rezultas apartigxo/ disigxo).
Biblio, Ezra 10,11: apartigu vin de la popoloj de la lando;
Biblio, Genezo 38,1: Jehuda apartigxis for de siaj fratoj
Cetere, mi ne komprenas kial oni devus/ povus fari konfuzon kun "diserigxo". Komparu la zamenhofajn proverbojn:
Amo pli kora, disigxo pli dolora
Post alkutimigxo doloras disigxo
kie certe ne eblas miskompreno pri la valoro de "disigxo".
Krome: http://eo.wikipedia.org/wiki/Secesio_(stilo)
La esprimo "secesio" venas de la arta skolo Wiener Sezession (germane "viena secesio"), kiu en 1897 disiĝis de la Wiener Künstlerhaus (viena artista domo). ...
Gxis
Antonio
gxis, Ronaldo
Se temas pri landoparto, estas la malo de aneksigo cxu ?
Ronaldo:
>Se temas pri landoparto, estas la malo de aneksigo cxu ?
kaj kutime la malpli granda parto malaneksigas sin disde la pli granda...
Renato:
>Efektive. Mal-aneks(ad)aŭ mal-aneks-iĝ-o estus
konsidereblaj.
Aneksi estas transitiva, do eventuale aneks(ad)o, ne aneksigo.
Ne cxiam pli granda regno aneksas malpli grandan teritorion; ekzemple, siatempe la malgranda Regno de Sardinio (Piemonto) aneksis al si la tutan ceteran Italujon (tiel ke, kurioze, la unua regxo de la nova Regno de Italujo nomigxis Viktoro Emanuelo… la dua, cxar li aplombe dauxrigis la numeradon de familio Savojo).
Secesio (apartigxo, disigxo, malaligxo) ne nepre estas la malo de aneksado. Cxe anekso, oni kunigas (ofte perforte, kaj ne cxiam sur egalrajta bazo) du teritoriojn; cxe malanekso, tiuj landopartoj denove farigxas memstaraj; cxe secesio/ apartigxo/ disigxo/ malaligxo, parto el gxis tiam unueca lando farigxas sendependa.
Ekzemple, Elsaco kaj Loreno estis lauxvice aneksitaj kaj malaneksitaj de Francujo kaj Germanujo; Slovenio secesiis/ apartigxis/ disigxis/ malaligxis disde Jugoslavio.
Gxis
Antonio
> Apartigo egalas al "apartheid"
stranga aserto... Apartigo de homoj surbaze de la hawtkoloro (nu, kvanto
de pigmento en la hawto) konsistigas aparthejdon
> dum secesio implicas staton, ne agon
ci celas la inverson, cxu jes?
> La esprimo "secesio" venas de la arta skolo Wiener Sezession
tiukaze ni por la arta skolo nepre uzu terminon entenanta "viena"
gxis, Ronaldo
Ronaldo:
>stranga aserto... Apartigo de homoj surbaze de la hawtkoloro (nu, kvanto de
pigmento en la hawto) konsistigas aparthejdon
En la angla-esperanta vortaro Benson estas dirite, cxe "apartheid" =
(ras)apartigo
Kelkfoje mi uzas ankaux "(ras)apartismo", por distingi la ideologion disde
la praktikado
Pri "aparthejdo": cxu temas pri propono de nova vorto?
Gxis
Antonio
tiukaze ni por la arta skolo nepre uzu terminon entenanta "viena"
mi ne mem havas pli bonan proponon.
Kaj, laŭ mia kompreno, tio validas ne nur por la viena subgrupo, sed entute por la termino “secesio”.
Anna
Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di Marcos Cramer
Inviato: giovedì 26 febbraio 2009
11.30
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: (la bona lingvo) Re:
(arta) secesi-o
Renato respondis al Ronaldo:
Kaj, laŭ mia kompreno, tio validas ne nur por la viena subgrupo, sed entute por la termino “secesio”.
Sed ne en la angla! Mi neniam aŭdis la esprimon. Mi ja ofte aŭdis “Jugendstil”, sed mi vidas nun, ke tio estis nur unu skolo, same kiel la viena grupo.
Anna
Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di Marcos Cramer
Inviato: giovedì 26 febbraio 2009
11.37
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: Re: R: (la bona lingvo)
Re: (arta) secesi-o
Sed ne en la angla!
Mi ja ofte aŭdis “Jugendstil”, sed mi vidas nun, ke tio estis nur unu skolo, same kiel la viena grupo.
Anna skribis:
Sed ne en la angla!
Ĉu nun la angla devas esti nia normo?
Ne, kompreneble ne! Kaj same ne la slavaj lingvoj!
Anna
En la germana lingvo, "Jugendstil" estas la nomo por la tuta internacia skolo, do samsignifas al la angla "Art Nouveau".
> Kaj, laŭ mia kompreno, tio validas ne nur por la viena subgrupo, sed entute por la termino “secesio”.
Se mi ĝuste interpretas la diversajn Vikipediajn artikolojn,
origine "secesio" efektive estis nomo nur de tiu viena subgrupo.
Sed tamen almenaŭ en la Pola lingvo, la nomo "secesja" nun uziĝas
ĝenerale por la tuta stilo, ne nur por la Viena subgrupo, kiu
donis tiun nomon. La koncerna Pola Vikipedia artikolo enhavas traktadon
de la tuta kampo inkluzive de ekzemple la Hispanaj variantoj
(notindas Gaudí, mia favorato!). Ŝajnas, ke tiuj, kiuj uzas
"secesio" en Esperanto kiel nomon de artoskolo, transprenis tiun
pli vastan uzon de la termino.
france (kaj pauxse en multaj aliaj lingvoj): art nouveau (= nova arto);
france: Style Fin de siècle (= jarcentfina stilo); Style Guimard; Style 1900; école de Nancy (= Skolo de Nancio);
angle: Modern Style (= moderna stilo);
angle (kaj pauxse ankaux en la itala): Liberty;
itale: Modernismo; Stile Floreale (= florstilo);
nederlande: Nieuwe Kunst (= nova arto);
pole: Styl Młodej Polski (=stilo de Juna Pollando);
germane: Jugendstil (= junagxa stilo) en Germanujo, Sezessionstil (= secesia stilo) en Auxstrujo, pli detale viena secesia stilo);
hispane: Arte Modernista (= modernisma arto); Modernismo.
La esprimo "secesia stilo" estas, versxajne, malpli internacie konata ol "nova arto", "moderna arto" "moderna stilo", "modernismo".
Mi multe hezitus, antaux ol akcepti "secesio"-n en esperanto, cxar tiu esprimo sxajnas al mi tro ligita al difinita skolo, kaj internacie enigma.
Same mi hezitus antaux ol akcepti "florstilo" (troveblan en la itala-esperanta vortaro Minnaja), cxar versxajne ankaux tiu esprimo ne estas internacie konata/ rekonebla.
Gxis
Antonio
Mi eble tradukus "apartheid" per "apartismo", cxar estas io ideologia en
gxi.
> (jes ja, en tiu kazo oni aktive
> apartigis la homojn!), dum secesio implicas staton, ne agon (pli
> precize: oni apartigas/ disigas SIN disde io alia, el kio rezultas
> apartigxo/ disigxo).
>
> Biblio, Ezra 10,11: apartigu vin de la popoloj de la lando;
> Biblio, Genezo 38,1: Jehuda apartigxis for de siaj fratoj
>
> Cetere, mi ne komprenas kial oni devus/ povus fari konfuzon kun
> "diserigxo".
Estis nepreciza esprimo de intuicia sento mia. Kaj dum la mesagxoj cxi-liste
estas tiom multaj, ne atendu de mi pli precizajn vortumojn: mi ne povas
permesi al mi tempon pripensi mian esprimadon, mi ja devas legi la
envenintajxojn por ne droni - aux por ne eksigxi - aux pli bone - eksigi
min - el la listo nur pro supersxutado!
> Komparu la zamenhofajn proverbojn:
>
> Amo pli kora, disigxo pli dolora
> Post alkutimigxo doloras disigxo
En tiuj proverboj mi vidas ian "reciprokecon" (denove nepreciza esprimo),
kvazaux ambaux partoj egale respondecas pri la disigxo; transiro en alian
staton ne pro io forte volata, sed pro neevitebla evoluo, kp. la Fundamentan
ekzercon pri tiu, kiu mortis nek pro malsano, nek pro akcidento, nek per
natura morto, sed "... mortigxis". Secesianto vole kaj intence kaj unuflanke
ne -igxas, sed nepre -igas (sin).
> kie certe ne eblas miskompreno pri la valoro de "disigxo".
>
> Krome: http://eo.wikipedia.org/wiki/Secesio_(stilo)
> La esprimo "secesio" venas de la arta skolo Wiener Sezession (germane
> "viena secesio"), kiu en 1897 disiĝis de la Wiener Künstlerhaus
> (viena artista domo). ...
Mi preferus ion pli aktivan, "rompis kun", "eksigis sin el" aux ion tian. Mi
rediras, temas pri aktiva ago, ne iu igxo. Mi konscias, ke oni nun povas
aktive "aligxi" kaj "eksigxi", sed ni pro tio ne rezignu pri la plej klaraj
alternativoj.
Plongxonte,
Otto
Marcos:
> En la germana lingvo, "Jugendstil" estas la nomo por la tuta
> internacia skolo, do samsignifas al la angla "Art Nouveau".
Nun mi trovis la raporton, aperintan en la brajla revuo "Esperanta Ligilo",
pri la Internacia Kongreso de Blindaj Esperantistoj, Varsovio 1987. La
raporto, almenaux tiu parto, kiu temas pri la kulturaj eroj, estas verkita
de nederlandanino. Pri la tuttaga ekskurso, kies unua celo estis P/lock, sxi
skribis i.a.: "Poste ni povis palpi statuojn faritajn laux la t.n.
"Jugendstil"."
Mi mem partoprenis tiun ekskurson, kaj mi povas jxuri, ke neniam dum la
cxicxeronado oni parolis pri "Jugendstil", nek kun la rezervo "t.n.", nek
sen gxi. La vorto, kiun oni uzadis, estis "secesio". Sed la verkintino de la
raporto evidente trovis tiun vorton stranga, kaj, komprenante, pri kio
temis, sxi elektis uzi la vorton, sub kiu tiu skolo estas konata en la
nederlanda kaj - versxajne laux sxia supozo - sekve estas internacia. Mi
memoras ankaux, ke mi konsultis mian edzinon - kiu estas studinta
arthistorion en Hispanujo - pri tio, kio estas tiu "secesio". Sxi respondis
per la termino "art nouveau", kiu minpensigis pli pri literaturo ol pri
bildaj artoj.
Do jen ekzemplo de tio, ke unu fenomeno ricevas malsamajn nomojn laux la
regionoj. Ni pensu pri la posx-telefono, kiu en la angla estas jen "mobile
phone", jen "cell phone", en la "germana" estas "Handy", en la franca
"portable", en la itala "telefonino" ktp.
Otto
dum la mesagxoj cxi-liste estas tiom multaj, ne atendu de mi pli precizajn vortumojn: mi ne povas permesi al mi tempon pripensi mian esprimadon, mi ja devas legi la envenintajxojn por ne droni - aux por ne eksigxi - aux pli bone - eksigi min - el la listo nur pro supersxutado!
jen ekzemplo de tio, ke unu fenomeno ricevas malsamajn nomojn laux la regionoj. Ni pensu pri la posx-telefono, kiu en la angla estas jen "mobile phone", jen "cell phone", en la "germana" estas "Handy", en la franca "portable", en la itala "telefonino" ktp.
Renato:
>En la okazo de "art nouveau"
nov(ec)a arto povus funkcii apud secesio, kiu resendu al ĝi.
>Mi volonte metus ankaŭ la liston de
nacilingvaj terminoj senditaj de Antonio en la klarigoj pri la vorto.
>Antonio, ĉu vi volas resendi ĝin kun
aldonetoj?
Mi resendas la liston, kiun mi ellaboris siatempe laux Vikipedio (kiajn aldonetojn vi celas? lauxvole, oni povus aldoni pliajn lingvojn).
Gxis
Antonio
france (kaj pauxse en multaj aliaj lingvoj): art nouveau (= nova arto);
france: Style Fin de siècle (= jarcentfina stilo); Style Guimard; Style 1900; école de Nancy (= Skolo de Nancio);
angle: Modern Style (= moderna stilo);
angle (kaj pauxse ankaux en la itala): Liberty;
itale: Modernismo; Stile Floreale (= florstilo); Fin de siècle (= jarcentfina stilo); Stile Liberty;
Mi resendas la liston, kiun mi ellaboris siatempe laux Vikipedio (kiajn aldonetojn vi celas? lauxvole, oni povus aldoni pliajn lingvojn).
Renato:
>Certe, pro justeco, estus bone aldoni
ankaŭ kelkaj orientaj lingvoj, en kiuj oni diras "secesija" aŭ simile.
Aldone al la jam liveritaj komentoj.
Se mi bone komprenis el la konsultado de Vikipedio, la diversaj landoj alprenis apartan esprimon en rilato ne kun propra lingvo, sed kun la kultura/ arta medio de kiu ili estis plej forte influataj.
Tial, en la landoj de la iama auxstra-hungara imperio oni referencis al la viena skolo:
Cxehxe: Secese
Kroate: Secesija
Hungare: Szecesszió
Pole: Secesja
Slovake: Secesia
kurioze, ankaux Serbe: Сецесија (Secesija)
En la landoj sub germana influo, oni referencis al Jugendstil:
Latve: Jūgendstils
En la landoj sub franca influo, oni transprenis senpere la francan esprimon:
Bulgare: Ар нуво (ar nuvo)
Rumane: Art Nouveau
Turke: Art Nouveau
kurioze, ankaux Slovene: Art Nouveau
En landoj kun pluraj influoj, oni referencis al pluraj kulturoj:
Norvege: Jugendstil (nynorsk); Art nouveau (bokmal)
Suome: Art nouveau; Jugend; jugendtyyli
En Ruslando kaj rus-influataj landoj, oni referencis al la koncepto pri moderneco:
Ruse: Модерн (Modern)
Ukrajne: Модерн
(Modern)
beloruse: Мадэ́рн (Madern)
Kurioze, ankaux portugale: Modernidade
Tiru mem la konkludojn.
Gxis
Antonio
Kion vi pensus pri Noveca Artstilo? Au' eventuale "Noveca" Artstilo.
Cetere, mi neniam au'dis "Modern Style" en la angla, kaj mi miskomprenus tiun terminon. "Liberty" estas la nomo de granda magazeno en la centro de Londono, kiu estis tiel ligita al la evoluado de tiu stilo en Britujo kaj vendado de tapetoj, teksaj'oj ktp., ke oni ofte uzis (kaj ankorau' uzas) g'ian nomon por indiki tiun stilon. La magazeno ankorau' ekzistas; g'i havas tre rimarkindan fasadon en imita mezepoka stilo.
Anna
-----Messaggio originale-----
Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di Antonio De Salvo
Inviato: giovedì 26 febbraio 2009 19.32
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: (la bona lingvo) R: (arta) secesi-o
Mireeyu (en japana lingvo)
mirejo.blogspot.com
skajpe: mirejo1
fr: A TRAVERS LE MONDE PAR
L'ESPERANTO
eo: TRA LA MONDO PER ESPERANTO
jp: SEKAIGO DE SEKAIJU
Esperanto (エスペラント) = SEKAIGO (世界語)
Antonio:
> En landoj kun pluraj influoj, oni referencis al pluraj kulturoj:
>
> Norvege: Jugendstil (nynorsk); Art nouveau (bokmal)
Tio, respektoplene parolante, estas sensencajxo. La diferenco inter nynorsk
kaj bokmål ne estas, ke nynorsk estas pli germaneca kaj bokmål pli franceca!
Tute male, gxuste en nynorsk oni klopodadis eviti vortojn germandevenajn,
ekzemple komencigxantajn per an- aux be-. En la rete atingeblaj vortaroj pri
bokmål kaj nynorsk ambaux vortoj trovigxas, kaj kun samaj klarigoj en ambaux
vortaroj (traduko sekvas):
Bokmålsordboka
TILSLAGSORD
ARTIKKEL FRA BOKMÅLSORDBOKA (offisiell rettskriving)
jugendstil
jugendstil
(utt jogent-; etter det ty. kunsttidsskriftet
Die Jugend
, startet 1896, eg 'ungdommen') (opprinnelig engelsk) stilretning i
arkitektur og
dekorativ kunst rundt 1900, som er karakterisert ved en ornamentikk av
bølgende linjer
og stiliserte planteformer, jf
*art nouveau
Nynorskordboka
TILSLAGSORD
ARTIKKEL FRÅ NYNORSKORDBOKA (offisiell rettskriving)
jugendstil
jugendstil
(utt jo>gent-; etter det tyske kunsttidsskriftet
Die Jugend
, skipa 1896, eigl 'ungdommen') (opph engelsk) stilretning i arkitektur og
dekorativ
kunst sist på 1800-talet, med mjuke, bølgjande linjer og stiliserte
plantemotiv,
jf
*art nouveau
Post indiko de la prononco (laux norvega ortografio) ambaux vortaroj diras:
(... laux la germana art-revuo Die Jugend, fondita 1896, proprasence 'la
junularo') (origine angla) stildirekto en arkitekturo kaj ornama arto
[bokmål]
cxirkaux 1900, karakterizata per ornamajxaro de ondantaj linioj kaj
stilizitaj planto-formoj,
[nynorsk]
fine de la 19a jarcento, kun molaj, ondantaj linioj kaj stilizitaj
planto-motivoj,
[ambaux]
komp. *art nouveau
Sub "art nouveau" ambaux vortaroj informas, ke gxi estas franca stildirekto
respondanta al la germana "Jugendstil".
Mi povas aserti, ke la gxenerale uzata vorto en ambaux norvegaj lingvoformoj
estas "jugendstil". Post la incendio (fajrego) de la norvega urbo Ålesund en
1904 oni rekonstruis la urbon laux ... jugendstil.
> Kurioze, ankaux portugale: Modernidade
Cxu tiel kurioze? Cxu vi ne menciis "modernismo" inter la hispanaj tradukoj?
Oni uzas "modernismo" pri partoj de Barcelono, eble tiuj kvartaloj, sur
kiujn influis la arkitekto Antoni Gaudí. Sed kiel mi antauxe atestis, la
stildirekton gxenerale oni hispane nomas "art nouveau". La vorto
"Modernismo" (kun majuskla M) eble unue pensigas hispanlingvanon pri tiu
literatura skolo, kies plej elstara figuro estas la nikaragva poeto Rubén
Darío.
Otto
Ne tro fidu al Vikipedio. La vortoj, kiujn Antonio cxerpis el gxi, eble konformas kun vortaraj informoj kaj kun uzo en iuj fakaj medioj, sed apenaux spegulas la uzon de la cxiutaga lingvo.
Mi povas aserti, ke la gxenerale uzata vorto en ambaux norvegaj lingvoformoj estas "jugendstil".
Pri tio mi plene konscias (ankaux rilate Italujon, la plej komunuza termino estas "stile liberty"), sed mi ne havas aliajn rimedojn por kolekti informojn. Tre bone, ke parolantoj de la unuopaj lingvoj konigas sian konkretan sperton.
Koncerne min, mi povas diri, ke nur okaze de cxi tiu diskuto mi auxdis unuafoje terminojn kiajn "secesio" kaj "jugendstil".
Amike
Antonio
Mi portas ĝin al la komenco de la linio pri la italaj terminoj.(. . . rilate Italujon, la plej komunuza termino estas "stile liberty")
Koncerne min, mi povas diri, ke nur okaze de cxi tiu diskuto mi auxdis unuafoje terminojn kiajn "secesio" kaj "jugendstil".