ekzakt-a
Renato Corsetti
klarigita per:
exact (qc) | exact (math.) | genau | esatto (mat.) | exacto (mat.) | exato |
exacte | tute precize ĝusta, tute konforma al la diro.
Mi emus al linio:
ekzakt-a (4oa) ~ preciz-a, ĝust-a
Kion vi pensas?
Amike
Renato
--------------------------------------------------
Renato Corsetti
Via del Castello, 1 00036 Palestrina, Italujo
renato....@esperanto.org
Anna Lowenstein
“ekzakta” estas oficialigita, mi ĉiam imagas, ke ĝi estis enkondukita de
iuj, kiuj ne rimarkis, ke jam ekzistas la vorto “preciza”.
Anna
_____________________________________________
Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com]
Per conto di Renato Corsetti
Inviato: sabato 5 giugno 2010 12.44
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: (la bona lingvo) ekzakt-a
Bertilo Wennergren
> Kvankam mi vidas, ke
> “ekzakta” estas oficialigita, mi ĉiam imagas, ke ĝi estis enkondukita de
> iuj, kiuj ne rimarkis, ke jam ekzistas la vorto “preciza”.
Mi ne scias, kiu ĝin enkondukis unuafoje, sed laŭ Vilborg tio okazis
en 1890. La vorto "ekzakta" estis poste registrita de Zamenhof en
vortaro en 1909.
--
Bertilo Wennergren
bert...@gmail.com http://bertilow.com
Marcos Cramer
ekzakt·a [4oa] → preciz·a
Laŭ mi ĉi tiu linio tute bonas, kaj ni ne bezonas ĝin ŝanĝi.
Amike,
Marcos
renato corsetti
Marcos:
ekzakt·a [4oa] → preciz·a
Laŭ mi ĉi tiu linio tute bonas, kaj ni ne bezonas ĝin ŝanĝi.
Dankon, Marcos! Pardonu pro tio, ke la emocio kontrau “ekzakta” malhelpis min pensi klare kaj rigardi en niaj listoj.
Amike
Renato
Andreas Kueck
wrote:
> ekzakt-a (4oa) ~ preciz-a, ĝust-a
>
> Kion vi pensas?
Lau la internacia normo ISO 5725 ekzakteco estas indikata per kaj
ghusteco kaj precizeco:
Ghusteco estas mezuro por tio, kiom la meznombro diferencas disde
referencvaloro.
Precizeco estas mezuro por la variado de la unuopaj mezurrezultoj
chirkau ilia meznombro (kaj per tio chi ankau mezuro por la
ripetebleco kaj komparebleco).
Tio chi estas ilustrita en pagho 11 de jena hispanlingva prezentajho:
http://www.rlc.fao.org/es/inocuidad/codex/rla3013/pdf/aseg8.pdf
Por esti ekzaktaj ("exactos"), rezultoj devas esti ne nur precizaj
("precisos"), sed ankau ghustaj ("justos"; vidu la suban dekstran
celdiskon en la dirita prezentajh-pagho).
--
Andreas Kueck
renato corsetti
> ekzakt-a (4oa) ~ preciz-a, ĝust-a
. . .
....anstatau la komo estu "kaj".
Lau la internacia normo ISO 5725 ekzakteco estas indikata per kaj
ghusteco kaj precizeco:
Kara Andreas, eble vi estas ekzakta, se tiuj observoj neniel tus'as la komunuzan lingvon. Maksimume mi pretus aldoni la klarigon:
(en la komunuza lingvo).
Amike
Renato
Marcos Cramer
Kiel esprimi tiun fakan terminon menciitan de Andreas estas tute aparta demando. Ĉiuokaze, ne ŝajnas al mi ke la Akademio oficialigis la vorton nur por servi kiel Esperantigo de ĉi tiu fakan terminon: Kiel anglan tradukon ĝi ja donis "exact", kvankam la koncerna faka termino estas "accurate" en la angla.
Eble eĉ en fakaj kuntekstoj sufiĉas la trivorta termino "ĝusta kaj preciza" por tio.
Amike,
Marcos
Anna Lowenstein
Mi serĉis la radikon “ekzakt-“ en la Tekstaro de Esperanto. Mi trovis entute neniujn trafojn por Zamenhof (kontraste: 82 por “preciz-“).
Kun du esceptoj (“Vojaĝimpresoj” el 1895 kaj “El vivo de ĉukĉoj” 1933) la radiko “ekzakt-“ aperas nur en modernaj verkoj, sed eĉ en tiuj ne tre ofte: entute nur 26 trafoj, se oni ne kalkulas artikolojn el “Monato” kaj “Ondo de Esperanto”. Tiuj du revuoj estas la ĉefaj disvastigantoj de la radiko “ekzakt-“: nur ili respondis pri 87 trafoj.
Por “preciz-“ serĉante tra la tuta tekstaro, mi ricevis 737 trafojn.
Cetere, se oni rigardas la ekzemplojn el “Monato” kaj “Ondo de Esperanto”, oni vidas, ke tre malofte “ekzakta” aŭ “ekzakte” havas matematikan signifon. Plej ofte temas tutsimple pri duoblaĵo de “precize/a”.
Anna
Da: la-bona...@googlegroups.com [mailto:la-bona...@googlegroups.com] Per conto di Marcos Cramer
Inviato: lunedì 7 giugno 2010
10.26
A: la-bona...@googlegroups.com
Oggetto: Re: (la bona lingvo) Re:
ekzakt-a
--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj
Andreas Kueck
> La komento de Andreas temas nur pri la scienca faklingvo, nome pri la
> interpretado de rezultoj de sciencaj mezuroj. Tio neniel rilatas al la
> komunlingvaj signifoj de vortoj kiel "ĝusta", "preciza" kaj "ekzakta". En la
> komunlingva Esperanto, "ekzakta" estas uzata kun la sama signifo kiel
> "preciza", tamen multe pli malofte. Pri tiu komunlingva uzo temas nia linio.
esprimi sin precize, sed ne nepre ankau ghuste kaj ekzakte (por tion
certigi oni uzu la anglan), mi ne volas malhelpi vin ;-)
--
Andreas Kueck
Bertilo Wennergren
> Nu, bone. Se vi kontentighas pri tio, ke per Esperanto oni povas
> esprimi sin precize, sed ne nepre ankau ghuste kaj ekzakte (por tion
> certigi oni uzu la anglan), mi ne volas malhelpi vin ;-)
Mi unue, kredeble same kiel Andreas, spontane sentis (eĉ tre forte),
ke estas almenaŭ ia nuanca diferenco inter "preciza" kaj "ekzakta",
sed post iom da esplorado mi fakte dubas. Kiam temas pri nefaka
(nestatistika) uzo, ŝajnas, ke kaj en Esperanto kaj en la Angla la
respektivaj vortparoj "preciza"/"ekzakta" kaj "precise"/"exact" estas
tute precize (kaj ekzakte) sinonimaj sen eĉ plej malgranda diferenco
ĉu senca, ĉu nuanca.
Tial kredeble en komuna lingvo estas principe inde resti ĉe "preciza",
sed pro tio, ke "ekzakta" tamen ŝajnas esti bezonata en faka lingvo,
kaj pro tio, ke "ekzakta" jam estas tre disvastiĝinta kiel sinonimo
de "preciza" en komuna uzo, kaj ĉar ĝi estas jam en la Universala
Vortaro (kvankam ne en la Fundamento) ne ŝajnas al mi tre inde
batali aparte forte por tio. Ekzistas multe pli gravaj taskoj por la
bonalingvistoj.
ro-esp
> Date: Jun 07 10:26AM +0200
> Url: http://groups.google.com/group/la-bona-lingvo/msg/f64319880eee4326
>
> La komento de Andreas temas nur pri la scienca faklingvo, nome pri la
> interpretado de rezultoj de sciencaj mezuroj.
cxu oni esprimas la mason de io en kilogramoj aw miligramoj estas afero de
precizeco
> Tio neniel rilatas al la komunlingvaj signifoj de vortoj kiel "?usta",
gxusta=malmisa ?
> "preciza" kaj "ekzakta". En la komunlingva Esperanto, "ekzakta"
> estas uzata kun la sama signifo kiel "preciza", tamen multe pli
> malofte.
miasente tio validas pli por ekzaktE ol por ekzaktA
Ekzakta lawmi ne havas sinonimon se en esprimoj kiaj "ekzakta scienco", t.e.
scienco en kiu eblas prikalkuli aferojn, anticipi aferojn, sen ke unu
sciencisto
kun alia samsciencisto malkonsentas. Matematiko, fiziko, hxemio estas ekzaktaj
sciencoj, ekonomi(k)o ne estas (efektive temas pri nura kredo, sed ne cxiuj
agnoskas tion...)
> Eble e? en fakaj kuntekstoj sufi?as la trivorta termino "?usta kaj preciza"
> por tio.
hmm.... eble vi donu ekzemplojn
> From: Bertilo Wennergren <bert...@gmail.com>
> Date: Jun 07 04:41PM +0200
> Url: http://groups.google.com/group/la-bona-lingvo/msg/9f0a0d292711ab5c
>
> Andreas Kueck skribis:
>
>> Nu, bone. Se vi kontentighas pri tio, ke per Esperanto oni povas
>> esprimi sin precize, sed ne nepre ankau ghuste kaj ekzakte (por tion
>> certigi oni uzu la anglan), mi ne volas malhelpi vin ;-)
>
> Mi unue, kredeble same kiel Andreas, spontane sentis (e? tre forte),
> ke estas almena? ia nuanca diferenco inter "preciza" kaj "ekzakta",
> sed post iom da esplorado mi fakte dubas. Kiam temas pri nefaka
> (nestatistika) uzo, ?ajnas, ke kaj en Esperanto kaj en la Angla la
> respektivaj vortparoj "preciza"/"ekzakta" kaj "precise"/"exact" estas
> tute precize (kaj ekzakte) sinonimaj sen e? plej malgranda diferenco
> ?u senca, ?u nuanca.
Kiel (duon)dirite, ekzistas kazoj en kiu nur la unua tawgas, kaj kazoj
en kiu nur la alia tawgas. Mi do estas kontraw LBL-linio prie
gxis, Ronaldo N
Andreas Kueck
> Tio chi estas ilustrita en pagho 11 de jena hispanlingva prezentajho:
>
> http://www.rlc.fao.org/es/inocuidad/codex/rla3013/pdf/aseg8.pdf
>
> Por esti ekzaktaj ("exactos"), rezultoj devas esti ne nur precizaj
> ("precisos"), sed ankau ghustaj ("justos"; vidu la suban dekstran
> celdiskon en la dirita prezentajh-pagho).
"Tute precize ghusta, tute konforma al la diro."
--
Andreas Kueck
Renato Corsetti
Ekzakta lawmi ne havas sinonimon se en esprimoj kiaj "ekzakta scienco", t.e.
scienco en kiu eblas prikalkuli aferojn, anticipi aferojn, sen ke unu
sciencisto kun alia samsciencisto malkonsentas. Matematiko, fiziko, hxemio
estas ekzaktaj
sciencoj, ekonomi(k)o ne estas (efektive temas pri nura kredo, sed ne cxiuj
agnoskas tion...)
Dum oni ne montros al mi ke ankau' en la c'ina, japana, vjetnama kaj
indonezia oni uzas la saman koncepton kaj la saman radikon, mi restas c'e
nia nuna radiko.
Amike
Renato
Andreas Kueck
wrote:
> Dum oni ne montros al mi ke ankau' en [...] japana [...] oni uzas la saman
> nia nuna radiko.
Vikipedi-artikolo celas komprenigi:
http://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%AD%A3%E7%A2%BA%E5%BA%A6%E3%81%A8%E7%B2%BE%E5%BA%A6
--
Andreas Kueck
Johan Derks
On Jun 6, 10:56 pm, Andreas Kueck <ak1...@googlemail.com> wrote:
> Ghusteco estas mezuro por tio, kiom la meznombro diferencas disde
> referencvaloro.
t.e. lau la (registritaj) agoj, do mezurebla ktp.
Kiel ro-esp jam skribis: ekzaktaj sciencoj estas matematiko, fiziko,
biologio, hhemio, astronomio, ekonometrio, sed ne ekonomio (kvankam
tiu multe pli ol 'nur ideoj' !)
Prave Andreas skribas:
> ("precisos"), sed ankau ghustaj ("justos"; vidu la suban dekstran
> celdiskon en la dirita prezentajh-pagho).
mi, ol al la kvalito de la rezulto.
Sed mi konfesas ke en la komunlingva uzado 95%foje la signifo estas
ghuste 'precize'.
Mi scivolas pri la rezulto de la esploro chu oni ' uzas la saman
koncepton kaj la saman radikon en la c'ina, japana, vjetnama kaj
indonezia'.
Johan
Vastalto
Ekzistas du nocioj distingendaj por esprimi gxustecon de mezurado. Unu
estas "ekzakteco" (ja:seikaku-do /en:accuracy) kaj la alia estas
"precizeco" (ja:seimitu-do /en: precision).
Rigardu la celdiskon de pafado en la indikita retpagxo. La supra bildo
montras trafojn kun alta ekzakteco sed kun malalta precizeco. La
malsupra bildo montras trafojn kun alta precizeco sed kun malalta
ekzakteco.
Kiam mezumo de trafoj (mezuroj) estas tre proksima al la centro (vera
valoro) de la celdisko, tiam la trafoj havas ekzaktecon.
Kiam trafoj ekzistas en tre malvasta areo, tiam la trafoj havas
precizecon.
Kiam sciencistoj ekzamenas, cxu ilia mezurado estas gxusta aux ne, estas
nepre necese demandi, kian econ havas la mezurado, kun kiom da ekzakteco
kaj kun kiom da precizeco.
Pri la vorto "ekzakta" mi opinias, ke gxi estas aparte faka vorto.
Kvankam oni emas uzi gxin sendistinge (aux konfuze) kun "preciza" en
cxiutaga vivo, tamen la du apartaj vortoj estas bezonataj en sciencaj
kampoj.
Vastalto
Leo De Cooman
> Pri la vorto "ekzakta" mi opinias, ke gxi estas aparte faka vorto.
> Kvankam oni emas uzi gxin sendistinge (aux konfuze) kun "preciza" en
> cxiutaga vivo, tamen la du apartaj vortoj estas bezonataj en sciencaj
> kampoj.
>
Poids et Mesures) ('Buroo Internacia pri Pezoj kaj Mezuroj') en Sèvres
apud Parizo estas ekzakte 1 kilogramo (kompreneble, ĉar ĝi - miascie ĝis
nun - estas la difino de la unuo de maso, aŭ almenaŭ ekzakta miloblo de ĝi)
La kopioj havas certan (altegan) precizecon, tamen neniam havas ekzakte
la saman mason.
Niatempe ni kalkulis per "sova kalkulilo". Ĉiu scias, ke 2 oble 2
ekzakte egalas 4.
Ŝerce oni miatempe rakontis, ke iu inĝeniero fiera pri sia bonega
kalkulilo kaj bonegaj okuloj per sia kalkulilo "precizege" kapablis
kalkuli, ke 2 oble 2 estas 3,999. Li do atingis altegan precizecon: la
eraro estis nur 0,001 / 4.
Matematiko estas ekzakta fako, mezurado povas esti pli aŭ malpli
preciza, ĝenerale neniam ekzakta.
Amike salutas Leo
Andreas Kueck
> Matematiko estas ekzakta fako, mezurado povas esti pli aŭ malpli
> preciza, ĝenerale neniam ekzakta.
komprenigi, char la vortigo estus: "Matematiko estas preciza fako,
mezurado povas esti pli au malpli preciza, ghenerale neniam preciza."
;-)
--
Andreas Kueck
Johan Derks
Andreas:
Lau mia studo matematiko ne estas ekzakta fako, sed helpscienco,
helpfako al la ekzaktaj sciencoj.
Tiel ghi tamen estas alkalkulata al la ekzaktaj sciencoj. Do Renato
pravas.
Aliflanke ghi - ekde Russell kaj Whitehead - povas esti konsiderata
kiel etendajho de la logiko, do ghi situas ekster la ekzaktaj
sciencoj, kiuj necese devas fundi sur mezuradoj. Do Andreas pravas.
Amike,
Johan