El Başparmağı Kırığı (Metakarpal Kırık)

[Ortopedi Teknisyeni Tayyar ŞAHİN]

El Başparmağı Kırığı (Metakarpal Kırık)


TANIMI: Başparmak metakarpında oluşan tam ve­ya kısmi kırık.

ETKİLENEN VÜCUT PARÇALARI

Başparmak metakarpı.

Başparmak taban eklemi.

Sakatlık bölgesindeki periost, sinirler, tendonlar ve kan damarları
gibi yumuşak dokular.

BELİRTİ VE BULGULAR

Başparmağın kırılma bölgesinde oluşan dayanıl­maz ağrı.

Kırık bölgesindeki yumuşak dokuların şişmesi.

Eğer kemik kırılması tam ise ve parçalar arasında aralık oluşmuş ise,
gözle görülebilen bir deformite.

Kırılan bölgede dokunmaya karşı hassasiyet.

Eğer kan akışı engellenmiş ise, duyarsız ve soğuk parmak veya parmak
uçları.



NEDENLERİ

Yumruk ile vurma veya başparmağın bir yerde sı­kışması sonucu oluşan
direkt baskı.

Burkulma veya şiddetli bir kas kasılması sonucu oluşan endirekt baskı.

SAKATLIK RİSKİNİN ARTMASI

Temas gerektiren boks, buz hokeyi gibi sporlar.

Kar kayağı (elin kayak sopasına sıkışması).

Özellikle osteoporoz gibi kemik veya eklem hasta­lığı geçmişi olma.

Yetersiz beslenme, özellikle kalsiyum eksikliği.

Cerrahi müdahale ve/veya anestezi gerektiğinde, risk, sigara içmek,
uyuşturucu kullanmak, kas gevşeticiler, uyuşturucu ilaçlar, uyku
ilaçları almak, insülin, sakinleştiriciler, beta-adrenerjik
bloklayıcılar veya kortikosteroidlerden dolayı artar.

NASIL ÖNLENİR

Elinizin kuvvetini arttırıcı egzersizler yaparak.

El ve başparmak için koruyucu malzemeler kulla­narak.

BEKLENTİLER

DOĞRU SAĞLIK BAKIMI

Kırılan kemikleri birleştirmeyi içeren doktor teda­visi.

Kırılan kemikleri tekrar eski durumuna getirmek ve eli alçıya almak
için gerekli cerrahi (bazen) ve anestezi için hastaneye yatmak.

Rehabilitasyon sırasında kişisel bakını.

TANI YÖNTEMLERİ

Kendi gözlemlediğiniz belirtiler.

Medikal özgeçmiş ve bir doktor kontrolü.

Sakatlığı tam olarak teşhis etmek için el röntge­ninin çekilmesi.

POTANSİYEL KOMPLİKASYONLAR



Sakatlık Sırasında:

Şok.

Sakatlanan bölgedeki veya yakınında olan sinirler, bağlar, tendonlar,
kan damarları veya bağ dokuda oluşan baskı.

Tedavi veya Cerrahi Sonrası:

Kemiklerin kaynamaması veya kaynamada gecik­me.

Sakatlanan bölgeye kan akışının kısıtlanması.

Eğer cerrahi gerekliyse veya sakatlanma sırasında deri yırtılmışsa,
enfeksiyon oluşması.

Sakatlanan kemiklerin kısalması veya deforme ol­ması.

Sakatlığın bir kaç kere tekrarlanmasından dolayı oluşan instabil veya
artritik başparmak.

Aktivitelere kısa sürede dönmeden dolayı uzayan iyileşme süreci.

Başparmak sakatlığının sürekli tekrarlanma eğili­mi.

Başparmağı alçıya almadan oluşabilecek problem­ler.

MUHTEMEL SONUÇ: Herhangi bir kırığın tam olarak ne kadar sürede
iyileşeceğini tahmin etmek imkansızdır. Yaş, cinsiyet, daha önceki
genel sağlık durumu bu süreci etkileyen faktörlerdir. Bu sakatlık için
iyileşme süreci ortalama 6-8 haftadır. Kırılma bölgesinde bir oynama
olmadığında ve röntgen, ke­miklerin tam olarak kaynadığını
gösterdiğinde iyileş­me tamamlanmıştır.


TEDAVİ YÖNTEMİ

İLKYARDIM

Hastayı acile veya doktora götürmeden önce, el ve el bileğini splint
veya askı ile stabilize ediniz.

Hastayı battaniye veya benzeri örtüler ile sıcak tu­tarak şok
ihtimalini azaltınız.

R.l.C.E (Rest=dinlenme, Ice=buz, C=kompresyon ve E=elevasyon
(yükseltme) protokolüne uyunuz.

Doktor kırılan parmak kemiğini mümkünse cerrahisiz, gerektiğinde
cerrahi ile yerine birleştire­cektir. Bu işlem hemen yapılmalıdır.
Ayrılma olayın­dan sonra 6 saat içinde manipülasyon yapılmalıdır. Daha
sonra, kanama ve vücut sıvılarının akması has­tanın şok geçirmesine
neden olabilir. Aynı zamanda bir çok doku elastikiyetini kaybederek
normal duru­muna dönmekte zorlanabilir.

Metakarp şaftında oluşan kırıklar, bazen cerrahisiz olarak tekrar
yerlerine getirilebilirler. Fakat kırık ke­miklerin yerlerine teller
veya metal vidalar ile tuttu-rulmaları gerekir.

TEDAVİNİN DEVAMI

Başparmağın hareketsizliği önemlidir. Başparmak ve el bileğini
sabitleştiren bir splint kullanılabilir.

96 saatten sonra yapılacak ısı tedavisi bölgeye olan kan dolaşımını
arttıracağından iyileşmeyi arttıracak­tır. Isı lambası veya pedleri
kullanabilirsiniz.

Alçı alındıktan sonra her gün 3-4 kez, 15 dakika süre ile buz masajı
uygulayınız. Bir buz parçası ile sakatlanan bölgenin üzerinde dairesel
bir şekilde ma­saj uygulayınız. Eğer mümkünse, girdap banyosu uy­
gulayınız.

İLAÇ: Doktorunuz:

Kemikleri birleştirme manipülasyonu veya ekle­min düzeltilmesi
sırasında, genel veya lokal anestezi uygular veya kas gevşetici
ilaçlar,

Şiddetli ağrılar için narkotik veya sentetik narkotik ağrı kesiciler,

Eğer cerrahi gerekliyse, enfeksiyonu önlemek için antibiyotikler,
verebilir.

AKTİVİTE

Hareketsizleştirilmeyen diğer eklemlerinizi hare­ket ettiriniz.
Kasların hareket için kasılmaları kırık noktalarının eşleşmesini ve
iyileşmesini hızlandırır.

Doktor izninden sonra başparmak ve el rehabili­tasyonuna
başlayabilirsiniz.

Tedavi neticesinde normal aktivitelerinize yavaşça başlayınız.

DİYET

Sakatlığı tedavi için gereken manipülasyon veya cerrahi yapılıncaya
kadar hiç bir şey yemeyin veya içmeyin. Çünkü karnınızdaki sıvı veya
katı yiyecek­ler anestezi altında iken kusma yapabilir ve bu du­rum
tehlike oluşturabilir.

İyileşme sürecinde yediğiniz yemek miktarını yaptığınız fiziksel
aktiviteye göre dengeleyiniz. İyi bir sağlık ve tedavi için gerekli
olan enerji, protein, vitamin, mineral ve lif ihtiyacınızı farklı
yiyecekler yiyerek karşılayınız.

REHABİLİTASYON-Hareket etmekte rahatladı­ğınız zaman günlük
rehabilitasyona başlayabilirsiniz. Egzersizlerden 10 dakika önce ve
sonra buz masajını uygulayınız.

Yazan: Tayyar Şahin

Yazının Devamı: http://www.bilgibu.com