AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI

[Ortopedi Teknisyeni Tayyar ŞAHİN]

AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI

Ağız, sindirim sisteminin başlangıcıdır. Bütün besinler ağız yoluyla
alınır. Alınan besinler ağızda bulunan dişler yardımıyla sindirime
hazırlanır. Bu nedenle dış ortamla ilişkili olan ağız ve dişlerimizin
sağlıklı olması oldukça önemlidir. Ağız ve dişlerin sağlığı için
öncelikle bu bölgelerin temizliğine önem vermeliyiz. Ağzımızın sağlığı
için aşırı sıcak gıdalara dikkat ederek ağız içi dokuların yanmasını
önlemeliyiz. Yine yemeklerden sonra ağız içi suyla yıkanarak
buralardaki kokuşmaya neden olan besin artıkları temizlenmelidir. Ağız
içinde yaralar oluştuğu zaman hekime gösterilerek, tedavi
ettirilmelidir. Aynı şekilde dişlerin sağlığı için düzenli olarak
dişler,fırçalanarak temizlenmelidir. Besin artıklarını diş aralarında
kalarak çürümeye neden olması önemlidir. Ağız kokularının ve bir çok
rahatsızlığın diş çürüklerinden kaynaklandığı unutulmayarak, temizliğe
önem verilmelidir. Ağız ve dişlerin sağlıklı olması hoş bir görünüm
vererek kişinin konuşma, gülme gibi durumlarda rahat hareket etmesine
yardımcı olur. Diş çürüğünden dolayı ağzı kokan kişinin çevresini
rahatsız etmesi sıkıntılı durum oluşturur. Kısaca ağız sağlığı, diş
sağlığı ile yakından ilgilidir.

DİŞ ÇÜRÜMESİ

Yapılan araştırmalar sonucunda çocukların çoğunda diş çürüğüne
rastlanmıştır. Diş çürümesine ağızdaki bakteriler neden olur.
Bakterilerin yanında diş çürümesine neden olan diğer öğeler, diş
aralarında kalan besin artıkları ile duyarlı bir diş yüzeyidir.
Dişlerin çürümesine neden olan besinler özellikle karbonhidratlı diğer
bir ifadeyle şekerli yiyeceklerdir.

Diş çürümesinin önemli nedenlerinden birisi de sudaki flüor
eksikliğidir. Flüor diş minesinin direncini arttırarak, çürümeyi
önler. Bu nedenle sularda flüor eksikliği varsa sağlık kuruluşlarından
gerekli yardım alınmalıdır. Flüor fazlalığı ise dişlerde sararmaya
neden olur.

Dişlerimizin düzenli olarak fırçalanıp temizlenmemesi durumunda diş
aralarında kalan besin artıkları bakteriler tarafından parçalanır.
Parçalanan besinler, bakteriler ve salgılardan 'diş plağı' denilen
birikintiler oluşur. Besin maddelerini bakteriler tarafından
parçalanmasıyla oluşan asitler dişin minesini ve kemiğini oyar. Dişte
oluşan bu oyuğa KAVİTE denir. Dişte oluşan bu oyuklar zamanla giderek
büyür ve derinleşir. Böylece zamanla dişin sert kısmı olan mine
tabakası delindikten sonra daha kolay oyulan yumuşak dokuya ulaşılır.
Dişteki oyulma devam ederek, diş özüne ulaşır. Dişteki çürümenin diş
özüne ulaşmasıyla diş ağrıları oluşmaya başlar. Diş ağrısının olmadığı
durumlar diş sağlığının yerinde olduğunu göstermez. Bakterilerin diş
özüne ulaşmasından sonra burada iltihaplanma meydana gelir. Buna APSE
denir. Çürük diş özüne ulaştıktan ve özellikle de apse oluştuktan
sonra dişin tedavi edilme şansı artık kalamamıştır.

Dişlerin çürümesi hem süt dişlerinde hem de kalıcı dişlerde meydana
gelebilir. Dişlerin çürüme nedenlerini kısaca aşağıdaki gibi
sıralayabiliriz;
* Büyüme ve gelişme dönemlerinde kalsiyum, fosfor ve flüor bakımından
yetersiz besinlerin alınması,
* Şekerli besinlerin aşırı tüketilmesi,
* Dişlerin fırçalanmaması
* Yumuşak besinlerle beslenilmesi
* Sık sık gebe kalınması
* Erken bebeklik dönemlerine yüksek ateş oluşması
* Yanlış ve hatalı ilaç kullanılması diş çürümesine neden olan
etmenlerdir. Ağız açık durumda uyumak da dişler içi zararlı olabilir.

Diş çürüklerinde erken tanı ve tedavi hem sağlık hem de sosyal ve
ekonomik yönden büyük önem taşır. Diş çürükleri daha ilk aşamada
tespit edilip, tedavisi yapılırsa diş kurtarılır. İlk aşamada tedavi
için yapılan harcamalar daha azdır. Ayrıca sağlık personelinin zaman
kaybı da en azdır. Çürüğün ilerleyen aşamasında yapılan harcama ve
emek artar. Diş tedavisinde kullanılan araç ve malzemelerin döviz
ödenerek ithal edildiği düşünülürse ülkemiz ekonomisi açısından ne
derece önemli olduğu daha iyi anlaşılır. Kısaca belirtecek olursak
çürüğün erken teşhis edilmesi dişin kurtarılmasının yanında ekonomik
yönden de büyük yararlar sağlar.

DİŞ ETİ HASTALIKLARI

Dişeti:Dişi saran pembe, sert kıvamlı dokudur. Dişetlerinin sağlığına
yeterince özen gösterilmezse dişetihastalanır, ağrır ve hatta diş
kayıplarına neden olabilir. Dişetlerinin sağlığına yeterince özen
gösterilmezse, ilk olarak dişeti iltihabı yani gingivit oluşur.
Gingivitli dişeti, yumuşak bakteri plağından dolayı iltihaplanır. Bu
dönemde kanamaya başlarlar. Eğer plak temizlenmezse, sertleşir ve
tartara (diş taşı) dönüşür. Gingivit, uygun ev bakımı ve diş hekimi
tarafından yapılan düzenli tedavi ile iyileşir ve kemik kaybı önlenir.
Gingivitin ileri haline periodonti denir. Periodontide,yumuşak dokular
şişer, lifler kopar, doku dişten ayrılır ve kemik erimeye başlar.
Periodontide, kemik ve çevre dokularda ciddi harabiyet oluşur. Tedavi
edilmezse dişler sallanır ve sonuç olarak düşerler

Dişeti iltihaplarının genel olarak nedenleri:

*Sürekli ve uygun olmayan kürdan kullanılması
*C vitamini yetersizliği
*Sivri ve sert cisimlerle diş aralarının karıştırılması
*Vücuttaki kan, şeker, böbrek hastalıkları gibi sistemik hastalıkların
olması ve zamanında tedavi edilmemesidir.

Diş Çürüğü ve Dişeti Hastalıklarının Genel Vücut Yapısıyla İlişkisi

Diş çürüğü ve dişeti hastalıklarının sadece ağzı değil, bütün vücudu
etkiler. Ağızdaki rahatsızlıklardan biri de ağız kokusudur. Sebepleri,
dişeti hastalıkları, diş çürüğü, solunum

ve sindirim sistemi hastalıklar, sinüzit. vb. hastalıklardır. Ağız
kokusu, insanın sosyal olmasını engeller, insan ilişkilerini
yürütememesine ve insan çevresinden uzak durmaya iter. Diş çürüğü ve
dişeti hastalıkları, bölgesel ve bedensel hastalıklara neden olur.
Ağızdaki çürük, kan yoluyla bütün vücuda (kalp, böbrekler, eklemler,
sindirim sistemi. ) yayılabilir ve hastalıklara yol açabilir. Bunların
tedavisi de hem maddi hem de manevi yönden kayıplara yol açar. Bu
yüzden, hiç bir zaman ağız ve diş sağlığının aksatılmaması, her zaman
iyi bakım yapılması gereklidir.

Yazan: Tayyar Şahin

Yazının devamı: http://www.bilgibu.com