HARMONİKLER
MONER69
etkileri,çözüm önerileriniz, pratik bilgiler ile ilgili konuları
değerlendirelim
yavuz çalapverdi
problemlerden biride sinüsoidal dalga şeklinin bozulmasıyla güç
katsayısının da düşmesidir]
--
No virus found in this incoming message.
Checked by AVG Free Edition.
Version: 7.1.375 / Virus Database: 267.15.9/261 - Release Date: 15.02.2006
MONER69
fi 0.98 iken güç faktörü 0,85 olabiliyor
GokhaN
bir bilgisi olan var mi acaba.
MONER69
yok ise bunu nasıl anlayacağız? Bu konuda bildiğim kadarıyla
fazlar ortalama eşit yüklenmiş role %98-%99 gösterdiği halde
reaktif sayaçta hala sorun varsa harmonik olabilir.
HARMONİK KAYNAKLARI
Transformatörler,
Döner makineler,
Güç elektroniği elemanları,
Doğru akım ile enerji nakli (HVDC),
Statik VAR generatörleri,
Ark fırınları,
Kesintisiz güç kaynakları,
Gaz deşarjlı aydınlatma,
Elektronik balastlar,
Fotovoltaik sistemler
MONER69
OLDUGUNU NASIL ANLARIZ. (www.ergunelektrik.com)
En iyi metot arizalara ihtimal vermeden sistemde harmonik ölçümü
yapilmasidir.
Eger ki asagidaki sorunlari yasiyor iseniz sisteminizde harmonikler
var demektir,
derhal sisteminizin harmonik ölçümleri yaptiriniz.
· Çok sik kondenzatör ve ilgili ekipmanini degistirmek zorunda
kaliyorsaniz.
· Besleme salterleri rezonans olaylari ile belirsiz zamanda açma
yaparak
isletmeyi durduruyor ise.
· Ölçüm cihazlari hatali ölçüm yapiyorlarsa.
· Nötr kablosu çok yükleniyor ve isiniyorsa.
HARMONIKLER NE SEEVIYEDE ISE PROBLEM VARDIR?
Ana dagitim panosunda yapilan ölçümlerde gerilim harmonigi %3 ila
%5 ve akim
harmonigi %10 ila %12 degerlerinin üzerinde ise önlem alinmalidir.
Dikkat edilmelidir
ki, ana dagitim panosu gücü yüksek oldugundan yüzdesel deger
düsük olabilir.
Ancak tali panoda harmonik degerleri yüksek olabilir. Örnegin, 200A
akimi olan bir
tali panoda akim harmonigi %50 ise ana dagitim panosunda 1000A ana
akimda %10
harmonik ölçülür. Dolayisiyla sadece ana dagitim panosunda
ölçüm yapmak yaniltici
olacaktir zira tali panoda harmonik problemi vardir.
4. Harmoniklerin sistemimize zararlari nelerdir?
1 Rezonans olusur ve kompenzasyon tesisati zarar görür.
2 Besleme salterleri rezonans olaylari ile belirsiz zamanda
açma
yaparak isletmeyi durdurur.
3 Elektronik cihazlar olumsuz etkilenir.
4 Motorlar ve kablolarinin kayiplari artar ve asiri
isinmalara neden olur.
5 Yalitimi zayiflatarak tesis elemanlarinin ömürlerini
kisaltir.
6 Nötr kablosu yüklenir ve isinir.
7 Kondenzatörlerin ve ilgili teçhizatlarinin ömürleri
kisalir.
8 Ölçüm cihazlari hatali ölçüm yaparlar.
9 CNC tezgahlarinin elektronik kartlari arizalanir.
10 Sifir noktasina bagli çalisan kumanda devreleri yanlis
çalisir.
11 Kayiplar artar.
HARMONIK FILTRELI KOMPANZASYON PANOSUNUN SISTEMIMIZE NASIL
FAYDALARI OLABILIR?
1 Rezonans ihtimali ortadan kalkar.
2 Harmonik akimlarinin artisini engeller.
3 Kondenzatörlerin ve kontaktörlerinin arizalanmasini önler.
Bakim maliyeti
azalir ve kondenzatörlerin deger kaybetmesinden dolayi reaktif
ücret ödeme
riskini ortadan kaldirir.
4 Kondenzatörlerin ömrünü uzatir.
5 Dagitim sisteminin besleme salterlerinin gereksiz açmalari
ile istenmeyen
üretim durmalarini engeller.
HARMONIK FILTRELI KOMPANZASYON PANOSU TESIS EDILDIGINDE
HARMONIKLER YOK OLACAK MIDIR?
Hayir. Ancak kompenzasyon tesisatinin devreye girmesi ile olusan
artisin önüne
geçilecektir ve oranlarinda azalma olacaktir. En önemlisi
rezonanslar olamayacaktir.
MONER69
*harmoniklerle ilgili dikkatimi çeken notları aktarıyorum*
ÜÇÜNCÜ HARMONİK
Şebekede en fazla etkisi görülen harmonikler 150 Hz frekanslı
üçüncü harmonik, 250 Hz frekanslı beşinci harmonik ve 350 Hz
frekanslı yedinci harmoniktir. Genellikle bir fazlı yükler
üçüncü harmoniği ve üç fazlı yüklerde diğer harmonikleri
üretirler.
Üç fazında eşit olarak yüklendiği simetrik şebekelerde nötr
iletkeni üzerinde herhangi bir akım yoktur. Ancak eğer şebekede
üçüncü harmonik varsa nötr iletkenler üzerinde akımlar
görülür.
Tecrübeler göstermiştirki İş hanları , bankalar , ticari
binalarda flüoresant lambaların bilgisayarlarin ve bilgisayarlara
bağlı kesintisiz güç kaynaklarının artmasıyla nötr iletkenlerde
görülen 3. Harmonik akımları herbir faz iletkeninden akan akım
değerlerinin %150 ila %210 katına ulaşmıştır.
Faz akımlarının 1200 faz farkından dolayı nötr iletkendeki
vektörel toplamı birbirini ifna ederken , faz iletkenlerindeki 3.
harmonik akımları aralarında faz farkı olmadığından nötr
iletkeni üzerinde birbirlerine ilave olarak yüksek değerlere
ulaşırlar.
Nötr iletkeni 16mm2 bakır ve 25 mm2 alimnyum kesitten sonra faz
iletkeninin kesitinin yarı değerinde boyutlandırıldığı
tesislerde nötr iletkeninin aşırı yüklenmesi durumu ortaya
çıkar.Bu durum ortaya nötr iletkeni sigorta veye herhangi bir
aşırı akım açıcısıyla korunmadığından yangın tehlikesi
ortaya çıkarır.
Üçüncü Harmoniğin Etkileri
1. Şebekede
· Nötr iletkeninin aşırı ısınması ve yangın riskine sebeb
olması
· Güç kayıplarının artması
· Kuvvetli elektromagnetik alanlar
· Şebekeye enterferansların verilmesi
2. Elektrik tesislerinde harmoniklerin sebeb olduğu enterferanslar
· Güç kayıplarının artması
· Rezonans riski
· Üçüncü harmonik akımının dönmesinden dolayı
transformatorlarındelta sargılarında aşırı yüklenme
· Gürültü
· Sıcaklık yükselmesi
3. Kondansatörlerde
Kondansatörler özellikle harmoniklere karşı hassastır. Bu sebeble
kondansatör bataryaları harmoniklera karşı mukavim olması için
aşırı boyutlandırılır.
· Güç kayıplarının artması
· Rezonans riski
· İşletme ömrünün azalması
4. Kablolarda ve İletkenlerde
· Güç kayıplarının artması
· Nötr iletkeni üzerinde aşırı yüklenme (N ve PEN iletkeninde)
· Yangın riski
Ülkemizde işletmelerde genellikle iş yerlerinde otomatik
sigortanın neden attığı araştırılmadan , harmoniklerin
varlığı düşünülmeden, daha önemlisi kablonun yüklenebilirliği
ve yüklendiği akım tam olarak araştırılmadan sigortanını
koruduğu kablonun ve cihazın akım taşıma kapasitesi göz önüne
alınmadan sigorta akım değeri yükseltilerek enerji sürekliliğini
sağlamak uğruna koruma zayıflatılmakta hatta iptal edilmekte ve TV
ve gazetelerde dramatik elektrik kontağından çıkan yangın
haberlerini izlemekteyiz.
MONER69
1. Yeni Yapilacak tesisler
3.harmonik üretebilecek cihazlarin adedi belirlenerek bunlarin
meydana
getirecegi devreden geçen toplam harmonik akimlarin
miktarlari belirlenenerek
tesisin boyutlandirilmasi yapilir.
Sistemde UPS (kesitisiz güç kaynagi) kullanilacaksa bunun 3
fazli olmasi ve giris
transformatorlarinin primer sargilarinin üçken bagli
olmasi sart kosulmalidir.
Nötr iletkeni enaz faz iletkeni kesitinde olmalidir.
Özellikle ticarethane ve is merkezlerinde bilgi sayar
kullaniminin hizla
artacagi göz önüne alarak nötr iletkeninin korumasi
düsünülmelidir.
3.harmonigin sakincalarini ortadan kaldirmak için tesiste 3.
harmonik üretmeyen ,harmonik bastrici sistemlere haiz elektonik
cihazlarin kullanilmasina izin vermek ve ayrica dagitim
panolarindaki ana nötr hattina THF yerlestirmektir