Zotero — sensowny program do zarządzania bibliografią
1,013 views
Skip to first unread message
Mirosław Zalewski
Jun 21, 2012, 8:56:06 AM6/21/12
to Koło Naukowe Studentów Socjologii UAM
O Zotero wspominałem na drugiej części szkolenia z Worda. W tej wiadomości
chciałbym zwrócić uwagę większej liczby osób na ten program, gdyż zdecydowanie
warto się z nim zapoznać.
Najkrócej rzecz ujmując, Zotero przechowuje informacje o tym, jakie pozycje
cytujemy w tworzonym dokumencie. Dzięki temu potrafi automatycznie stworzyć
bibliografię załącznikową zawierającą wszystkie i dokładnie te pozycje, na
które rzeczywiście się powołujemy. Dzięki wykorzystaniu stylów (o których w
dalszej części wiadomości), dba o to, aby zarówno nasza bibliografia
załącznikowa, jak i odwołania do poszczególnych pozycji, były spójne w obrębie
całego dokumentu. Dzięki wykorzystaniu Zotero można właściwie pominąć jeden z
bardziej żmudnych etapów tworzenia pracy, jakim jest kompletowanie
bibliografii. Jeżeli zdarzyło Ci się kiedyś zapomnieć posortować bibliografię
załącznikową, pominąć w bibliografii załącznikowej jakąś cytowaną pozycję
tudzież odwoływać się do cytowanych pozycji na różne sposoby, to Zotero jest
dla Ciebie. Zotero jest tym bardziej dla Ciebie, jeżeli nie wiesz, w którym
miejscu bibliografii załącznikowej należy postawić kropkę, w którym przecinek a
co należy napisać kursywą.
Program jest rozpowszechniany na wolnej licencji (GNU AGPL, jeśli to kogoś
interesuje), co oznacza że można go pobierać, instalować na dowolnej liczbie
komputerów, używać w dowolny sposób oraz rozpowszechniać bez ograniczeń — i to
wszystko zupełnie za darmo. Używanie Zotero nie wiąże się z żadnymi
dodatkowymi kosztami, i jest to jeden z powodów, ze względu na które w ogóle o
nim piszę.
Strona internetowa programu znajduje się pod adresem:
http://www.zotero.org/
Można tam pobrać program, przeczytać dokumentację oraz zapoznać się z
podstawowymi funkcjami.
W dalszej części wiadomości poruszam jeszcze parę zagadnień, o których warto
wiedzieć, ale które pewnie zainteresują tylko tych z Was, którzy bądź są
zdecydowani, aby Zotero używać, bądź już go używają.
Instalacja
======
Zotero funkcjonuje jako wtyczka do Firefoksa. Od niedawna dostępna jest
również wersja samodzielna (ang. standalone). Polecam raczej tę drugą, gdyż
włączanie przeglądarki internetowej, gdy ma się coś pisać, zazwyczaj nie jest
dobrym pomysłem.
Przy pierwszym uruchomieniu program powinien automatycznie wykryć, jakie
pakiety biurowe są dostępne na komputerze (obsługiwane są: MS Word,
OpenOffice.org, LibreOffice, NeoOffice) i zainstalować odpowiednie wtyczki.
Instalacja wtyczek jest niezbędna, gdyż bez nich Zotero nie będzie potrafiło
zarządzać cytowanymi pozycjami. Instalacja wtyczki do MS Office powinna
przebiegać w pełni automatycznie, instalacja wtyczki do Ooo/LO/NO powinna
ograniczać się do kilkukrotnego kliknięcia „Dalej”. W przypadku wystąpienia
problemów, wtyczkę można zainstalować ręcznie. Należy ponownie uruchomić
instalator wtyczek (w Zotero Ustawienia → Cytowanie → „Reinstall extension”) i
na drugim ekranie wybrać „Manual installation”, po kliknięciu którego pojawią
się informacje dotyczące dotyczące ręcznej instalacji.
Podstawowy podstaw
============
Podstawowa logika działania programu jest bardzo prosta. Zotero gromadzi
informacje o dokumentach źródłowych, z których korzystamy. Należy je więc do
Zotero wprowadzić. Służy do tego ikonka z plusem w zielonym kółku w górnej
części programu. Do wyboru mamy 33 różne typy dokumentów, z czego korzystać
będziemy głównie z trzech:
Książka — po prostu książka, może mieć wielu autorów
Rozdział — prace zbiorowe, w których każdy artykuł ma innego autora
Artykuł z czasopisma — artykuły z czasopism naukowych
Swoją kolekcję źródeł można organizować na najróżniejsze sposoby,
wykorzystując podkolekcje oraz etykiety (tagi). Do każdej pozycji można
również dodawać notatki oraz wiązać ją z innymi pozycjami.
Wprowadzenie cytatu w tekście ogranicza się do kliknięcia ikonki „Insert
Citation” w edytorze tekstu. Za pierwszym razem program poprosi o określenie
podstawowych właściwości dokumentu (stylu cytowania). Można wybrać cokolwiek,
gdyż nic nie stoi na przeszkodzie, aby później to zmienić. Na samym końcu
dokumentu należy kliknąć ikonkę „Insert Bibliography”, która wprowadzi
bibliografię załącznikową. Bibliografia załącznikowa jest na bieżąco
aktualizowana zgodnie z pozycjami cytowanymi w tekście.
Zmiana języka bibliografii załącznikowej
=======================
Chociaż Zotero poprawnie wykrywa język systemu operacyjnego i dostosowuje do
niego swój interfejs, z sobie tylko znanego powodu nie dostosowuje do niego
języka bibliografii załącznikowej w tworzonych dokumentach. Jeżeli więc nie
chcecie mieć jej w języku angielskim, warto wykonać poniższe instrukcje. Krok
ten najlepiej jest wykonać jeszcze przed pierwszym uruchomieniem edytora
tekstu. Wszystkie instrukcje dotyczą Zotero
1. Jeżeli używamy Zotero jako wtyczki do Firefoksa, należy wpisać w pasku
adresu:
about:config
Jeżeli używamy Zotero standalone, należy wybrać Narzędzia → Opcje →
Zaawansowane i przycisk „Otwórz about:config”
2. Należy znaleźć klucz „extensions.zotero.export.bibliographyLocale”. Można
sobie pomóc paskiem wyszukiwania na górze strony/okna.
3. Klucz ten należy kliknąć dwukrotnie, a w nowym okienku wpisać „pl”
(oczywiście bez cudzysłowów).
4. Na wszelki wypadek najlepiej jest ponownie uruchomić Zotero, oczywiście po
zamknięciu wszystkich jego okien.
Zmiana katalogu z preferencjami
=====
Jeżeli korzystacie zarówno z wersji standalone, jak i wtyczki do Firefoksa,
dobrym pomysłem może być stworzenie nowego katalogu z konfiguracją programu
(znajduje się tam baza pozycji bibliograficznych), aby korzystały z niego obie
wersje. Należy sobie stworzyć taki katalog (miejsce i nazwa nie mają
znaczenia) a następnie w Zotero wybrać Narzędzia → Opcje → Zaawansowane →
Określ katalog (na górze) i wskazać wcześniej utworzony katalog. Operację
należy wykonać dla obu wersji programu.
Style bibliograficzne
============
Zotero oferuje parę wbudowanych stylów bibliograficznych, ale nic nie stoi na
przeszkodzie, aby zainstalować dodatkowe. Aby to uczynić, należy wejść w Opcje
→ Cytowanie → karta Style i kliknąć „Pobierz dodatkowe style…”.
Alternatywnie można wejść na stronę:
http://zotero.org/styles
ręcznie pobrać plik CSL (wybierając „Install”) i później w oknie preferencji
Zotero kliknąć przycisk z plusem, który pozwoli wybrać styl z dysku twardego
komputera.
Pliki CSL to zwykłe pliki XML, można je więc modyfikować za pomocą Notatnika
(czy innego programu). Zainstalowane pliki znajdują się w katalogu konfiguracji
Zotero (Narzędzia → Opcje → Zaawansowane → Wyświetl katalog bazy danych), w
podkatalogu styles. Specyfikacja plików CSL znajduje się pod adresem:
http://citationstyles.org/downloads/specification.html
Członkom Koła, w miarę możliwości, mogę pomóc wprowadzać poprawki
dostosowujące istniejące style do ich wymagań.
Problem ze skrótami klawiszowymi
====================
Z jakiegoś powodu domyślne skróty klawiszowe Zotero standalone na moim
Windowsie uniemożliwiły mi wpisywanie polskich znaków diakrytycznych
(kolidowały z prawym Altem). Być może to jakiś problem z tym konkretnym
systemem na tym konkretnym komputerze. Jeżeli Was również to spotka, i np.
zamiast „ń” tworzy się nowy element w kolekcji, należy wejść w Narzędzia →
Ustawienia → Skróty klawiaturowe i pozmieniać kolidujące litery na inne (np.
cyfry albo litery, które nie mają zmodyfikowanych odpowiedników w języku
polskim, takie jak W, D, F, G, H, Y, T, I itp.).
Myślę, że to najważniejsze rzeczy. Zachęcam do poświęcenia jednego wieczoru na
oswojenie się z Zotero i wykorzystywania go w swoich pracach.
Jeżeli ktoś doczytał tak daleko, a zapomniał po drodze kliknąć odnośnik do
strony internetowej programu, zamieszczam go ponownie poniżej:
http://www.zotero.org/
Mirek
chciałbym zwrócić uwagę większej liczby osób na ten program, gdyż zdecydowanie
warto się z nim zapoznać.
Najkrócej rzecz ujmując, Zotero przechowuje informacje o tym, jakie pozycje
cytujemy w tworzonym dokumencie. Dzięki temu potrafi automatycznie stworzyć
bibliografię załącznikową zawierającą wszystkie i dokładnie te pozycje, na
które rzeczywiście się powołujemy. Dzięki wykorzystaniu stylów (o których w
dalszej części wiadomości), dba o to, aby zarówno nasza bibliografia
załącznikowa, jak i odwołania do poszczególnych pozycji, były spójne w obrębie
całego dokumentu. Dzięki wykorzystaniu Zotero można właściwie pominąć jeden z
bardziej żmudnych etapów tworzenia pracy, jakim jest kompletowanie
bibliografii. Jeżeli zdarzyło Ci się kiedyś zapomnieć posortować bibliografię
załącznikową, pominąć w bibliografii załącznikowej jakąś cytowaną pozycję
tudzież odwoływać się do cytowanych pozycji na różne sposoby, to Zotero jest
dla Ciebie. Zotero jest tym bardziej dla Ciebie, jeżeli nie wiesz, w którym
miejscu bibliografii załącznikowej należy postawić kropkę, w którym przecinek a
co należy napisać kursywą.
Program jest rozpowszechniany na wolnej licencji (GNU AGPL, jeśli to kogoś
interesuje), co oznacza że można go pobierać, instalować na dowolnej liczbie
komputerów, używać w dowolny sposób oraz rozpowszechniać bez ograniczeń — i to
wszystko zupełnie za darmo. Używanie Zotero nie wiąże się z żadnymi
dodatkowymi kosztami, i jest to jeden z powodów, ze względu na które w ogóle o
nim piszę.
Strona internetowa programu znajduje się pod adresem:
http://www.zotero.org/
Można tam pobrać program, przeczytać dokumentację oraz zapoznać się z
podstawowymi funkcjami.
W dalszej części wiadomości poruszam jeszcze parę zagadnień, o których warto
wiedzieć, ale które pewnie zainteresują tylko tych z Was, którzy bądź są
zdecydowani, aby Zotero używać, bądź już go używają.
Instalacja
======
Zotero funkcjonuje jako wtyczka do Firefoksa. Od niedawna dostępna jest
również wersja samodzielna (ang. standalone). Polecam raczej tę drugą, gdyż
włączanie przeglądarki internetowej, gdy ma się coś pisać, zazwyczaj nie jest
dobrym pomysłem.
Przy pierwszym uruchomieniu program powinien automatycznie wykryć, jakie
pakiety biurowe są dostępne na komputerze (obsługiwane są: MS Word,
OpenOffice.org, LibreOffice, NeoOffice) i zainstalować odpowiednie wtyczki.
Instalacja wtyczek jest niezbędna, gdyż bez nich Zotero nie będzie potrafiło
zarządzać cytowanymi pozycjami. Instalacja wtyczki do MS Office powinna
przebiegać w pełni automatycznie, instalacja wtyczki do Ooo/LO/NO powinna
ograniczać się do kilkukrotnego kliknięcia „Dalej”. W przypadku wystąpienia
problemów, wtyczkę można zainstalować ręcznie. Należy ponownie uruchomić
instalator wtyczek (w Zotero Ustawienia → Cytowanie → „Reinstall extension”) i
na drugim ekranie wybrać „Manual installation”, po kliknięciu którego pojawią
się informacje dotyczące dotyczące ręcznej instalacji.
Podstawowy podstaw
============
Podstawowa logika działania programu jest bardzo prosta. Zotero gromadzi
informacje o dokumentach źródłowych, z których korzystamy. Należy je więc do
Zotero wprowadzić. Służy do tego ikonka z plusem w zielonym kółku w górnej
części programu. Do wyboru mamy 33 różne typy dokumentów, z czego korzystać
będziemy głównie z trzech:
Książka — po prostu książka, może mieć wielu autorów
Rozdział — prace zbiorowe, w których każdy artykuł ma innego autora
Artykuł z czasopisma — artykuły z czasopism naukowych
Swoją kolekcję źródeł można organizować na najróżniejsze sposoby,
wykorzystując podkolekcje oraz etykiety (tagi). Do każdej pozycji można
również dodawać notatki oraz wiązać ją z innymi pozycjami.
Wprowadzenie cytatu w tekście ogranicza się do kliknięcia ikonki „Insert
Citation” w edytorze tekstu. Za pierwszym razem program poprosi o określenie
podstawowych właściwości dokumentu (stylu cytowania). Można wybrać cokolwiek,
gdyż nic nie stoi na przeszkodzie, aby później to zmienić. Na samym końcu
dokumentu należy kliknąć ikonkę „Insert Bibliography”, która wprowadzi
bibliografię załącznikową. Bibliografia załącznikowa jest na bieżąco
aktualizowana zgodnie z pozycjami cytowanymi w tekście.
Zmiana języka bibliografii załącznikowej
=======================
Chociaż Zotero poprawnie wykrywa język systemu operacyjnego i dostosowuje do
niego swój interfejs, z sobie tylko znanego powodu nie dostosowuje do niego
języka bibliografii załącznikowej w tworzonych dokumentach. Jeżeli więc nie
chcecie mieć jej w języku angielskim, warto wykonać poniższe instrukcje. Krok
ten najlepiej jest wykonać jeszcze przed pierwszym uruchomieniem edytora
tekstu. Wszystkie instrukcje dotyczą Zotero
1. Jeżeli używamy Zotero jako wtyczki do Firefoksa, należy wpisać w pasku
adresu:
about:config
Jeżeli używamy Zotero standalone, należy wybrać Narzędzia → Opcje →
Zaawansowane i przycisk „Otwórz about:config”
2. Należy znaleźć klucz „extensions.zotero.export.bibliographyLocale”. Można
sobie pomóc paskiem wyszukiwania na górze strony/okna.
3. Klucz ten należy kliknąć dwukrotnie, a w nowym okienku wpisać „pl”
(oczywiście bez cudzysłowów).
4. Na wszelki wypadek najlepiej jest ponownie uruchomić Zotero, oczywiście po
zamknięciu wszystkich jego okien.
Zmiana katalogu z preferencjami
=====
Jeżeli korzystacie zarówno z wersji standalone, jak i wtyczki do Firefoksa,
dobrym pomysłem może być stworzenie nowego katalogu z konfiguracją programu
(znajduje się tam baza pozycji bibliograficznych), aby korzystały z niego obie
wersje. Należy sobie stworzyć taki katalog (miejsce i nazwa nie mają
znaczenia) a następnie w Zotero wybrać Narzędzia → Opcje → Zaawansowane →
Określ katalog (na górze) i wskazać wcześniej utworzony katalog. Operację
należy wykonać dla obu wersji programu.
Style bibliograficzne
============
Zotero oferuje parę wbudowanych stylów bibliograficznych, ale nic nie stoi na
przeszkodzie, aby zainstalować dodatkowe. Aby to uczynić, należy wejść w Opcje
→ Cytowanie → karta Style i kliknąć „Pobierz dodatkowe style…”.
Alternatywnie można wejść na stronę:
http://zotero.org/styles
ręcznie pobrać plik CSL (wybierając „Install”) i później w oknie preferencji
Zotero kliknąć przycisk z plusem, który pozwoli wybrać styl z dysku twardego
komputera.
Pliki CSL to zwykłe pliki XML, można je więc modyfikować za pomocą Notatnika
(czy innego programu). Zainstalowane pliki znajdują się w katalogu konfiguracji
Zotero (Narzędzia → Opcje → Zaawansowane → Wyświetl katalog bazy danych), w
podkatalogu styles. Specyfikacja plików CSL znajduje się pod adresem:
http://citationstyles.org/downloads/specification.html
Członkom Koła, w miarę możliwości, mogę pomóc wprowadzać poprawki
dostosowujące istniejące style do ich wymagań.
Problem ze skrótami klawiszowymi
====================
Z jakiegoś powodu domyślne skróty klawiszowe Zotero standalone na moim
Windowsie uniemożliwiły mi wpisywanie polskich znaków diakrytycznych
(kolidowały z prawym Altem). Być może to jakiś problem z tym konkretnym
systemem na tym konkretnym komputerze. Jeżeli Was również to spotka, i np.
zamiast „ń” tworzy się nowy element w kolekcji, należy wejść w Narzędzia →
Ustawienia → Skróty klawiaturowe i pozmieniać kolidujące litery na inne (np.
cyfry albo litery, które nie mają zmodyfikowanych odpowiedników w języku
polskim, takie jak W, D, F, G, H, Y, T, I itp.).
Myślę, że to najważniejsze rzeczy. Zachęcam do poświęcenia jednego wieczoru na
oswojenie się z Zotero i wykorzystywania go w swoich pracach.
Jeżeli ktoś doczytał tak daleko, a zapomniał po drodze kliknąć odnośnik do
strony internetowej programu, zamieszczam go ponownie poniżej:
http://www.zotero.org/
Mirek
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages