Re: Piratlar
Leana Eckes
Birinci Dnya Mharibəsinin gedişatında Almaniyanın Qərb yarımkrəsində znə ayaq yeri qazanmasının qarşısını almaq n prezident Vudro Vilson indiki standartla $489 milyon dollar mqabilində adaları ABŞ-a ilhaq etmişdi.
Ələlxsus Sent Tomasın strateji coğrafi mvqeyi, təbii istehkam funksiyasına malik buxtası və piratlarla iş birliyi qurmuş qubernatorları onu dnya şhrətli pirat sığınacağına evirmişdi.
1680-ci ildə Nikolas və sonradan qardaşı Adolf Esmit adanın rəhbərliyini ələ aldıqdan sonra hesab edirdilər ki, gəmilərin, yaxud sahil məskunlaşmalarının qarətindən varlanan piratlarla gəlirli əməkdaşlıq onların və idarə etdikləri adanın iqtisadi maraqlarına cavab verəcək.
Təsadfi deyil ki, məşhur fransız pirat Jan Hamlin La Trompeuse adlı ingilis gəmisini ələ keirdikdən sonra qubernatorunun yaxın dostu olduğu Sent Tomas adasına sığınmışdı. Burada ona və onun kimi bir ox piratlara zaval yox idi.
Qulaqda qızıl və ya gmş sırğa pirat vəfat etdikdə onun dəfni n istifadə oluna bilərdi. Bundan əlavə, piratlar arasında ekvator xəttinin ilk dəfə keilməsi qulağa sırğa vurulmaqla qeyd olunurdu.
Dənizdə həyat təhlkəli idi. Ya dyşdə, ya da naviqasiya zamanı bədən zvlərinə xəsarət tez-tez baş verirdi. Qı, yaxud ayaq amputasiya olunarkən piratlar onu gəmidə olan mxtəlif nv taxta paraları ilə əvəzləməyə məcbur olurdular. Bir və ya hər iki gzn kor olması təhlkəsi kifayət qədər real idi-elə bir gz sarğılı pirat obrazı həmin reallıqdan qaynaqlanır.
Piratların oxu gəmilərdə funətli və darısqal kabinələrdə həyat srrdlər. Soyuducuların olmaması o demək idi ki, tropik iqlimdə qızmar gnəş altında yeməklər tez korlanırdı. Duzlanmamış, yaxud qaxac edilməmiş ət nadir nemət sayılırdı.
Oxşar səbəblərdən pirat gəmisində rom həyati əhəmiyyət kəsb edirdi. Əyləndirməkdən, dəniz rəkbulanmasının qarşısını almaqdan əlavə, tərkibində alkohol olan rom həm də uzaq dəniz səyahətləri zamanı bakteriya ilə korlanan təmiz suya effektiv alternativ idi.
Piratların bayraqları haqda ictimai təsəvvr də həqiqətə uyğundur. Adətən pirat gəmisinin bayrağı olaraq kəllə smy və aşağıda kəsişən iki qılınc ağla gəlir. Bu, piratlar arasında z gəmilərini fərlqəndirmək və dşməni vahiməyə saxlmaq n geniş yayılan təsvirdir. Lakin hər pirat gəmisinin kapitanı z zvqnə uyğun bayraq dizaynında sərbəst idi.
Yaddan ıxarmaq olmaz ki, piratların əksəriyyəti z hkumətlərinə, kapitanlarına qarşı qiyam qaldırmış adamlardan ibarət olurdu. Təbii ki, belə adamları idarə etmək kifayət qədər konsensus və bacarıq tələb edirdi ki, qabaqcadan məyyən edilmiş qaydalara riayət etməyən pirat kapitanının aqibəti elə də yaxşı olmurdu.
Bir qayda olaraq həmin adam adada tapana və bir butulka romla tənha qoyulurdu. Başqa gəmi tərəfindən xilas edilmək perspektivi sndkcə, aclıq və susuzluq stn gəldikcə, intihar daha optimal seim kimi grnməyə başlayırdı.
Bu gnlər Karib dənizində piratlar gzə dəymir. Onların bir vaxtlar cvlan etdikləri sahillərdə turistlər n otellər, kurort mərkəzləri salınıb. Ancaq piratların bu firuzə rəngli sularda təhlkə dolu həyatlarını səciyyələndirən macəralar hələ də xəyallarda yaşayır.
Əlbəttə, bir ox insan real həyatda piratla qarşılaşmayıb. Bizim piratlar haqqında olan təsəvvrlərimiz adətən filmlər və əsərlər əsasına formalaşıb. Bəs niyə piratların bir gz bir ox hallarda sarğılı olur? Bu he də bir oxunun fikirləşdiyi kimi, itirdikləri və ya yaralı gz gizlətmək məqsədilə edilmir. Əslində bu sarğının bağlanmasının ox vacib texniki səbəbi mvcuddur.
Day.Az pahoo.az-a istinadən bildirir ki, artıq bir neə mtəxəssis də təsdiqləyib ki, piratların bir gzn bağlaması olduqca ağıllı bir addımdır. Belə ki, insan işıqlı yerdən ani bir şəkildə qaranlıq yerə kediyində gzn qaranlığa yrəşməsi məyyən qədər vaxt tələb edir. Pirat gəmilərində kapitan olan piratlar davamlı olaraq kabin, anbar və gyərtə arasında hərəkət etdiklərinə grə, gzn qaranlığa daha srətli yrəşməsini təmin etmək n bir gzlərini sarğıyla bağlayırlar. Qeyd edək ki, gzn işıq-qaranlıq mhit arasındakı fərqə yrəşməsi n 25 dəqiqəyə qədər vaxt lazımdır. Bu isə srətli hərəkət etməyə məcbur olan piratlar n he də əlverişli deyil.
Buna grə də, tarazlıq yaratmaq lazım olur. Piratlar gyərtədən iəri (işıqlı mhitdən qaranlığa) keəndə gz sarğısını ıxarıb qaranlıqda qalan gzlərindən istifadə edirlər. Bunun sayəsində sarğının altında qalan gz gn ərzində iəri girib-ıxan kapitanın işini asanlaşdırır.
d3342ee215