هواشناسی کشاورزی

[TFH]

تاريخچه هواشناسي كشاورزي

مروري به مصوبه هاي FAO ( سازمان جهاني خواروبار وكشاورزي ) در نوزدهمين
اجلاس آن در رم وتوجه به مصوبات اجلاسيه 1970 WMO ( سازمان جهاني
هواشناسي ) مشخص مي نمايد كه كشور ايران بعنوان يكي از اعضاي هر دو
سازمان جهاني متعهد گرديده است كه در جهت ايجاد بخش هواشناسي كشاورزي و
سازماندهي فعاليتهاي آن اقدام نمايد . پس از ايجاد اين تعهد بين المللي
است كه ايران بر اساس نيازمنديهاي ملي و پيروي از مصوبه ها
ودستورالعملهاي جهاني ، در دهه پنجاه يعني سال 1354 به ايجاد واحد
هواشناسي كشاورزي در سازمان هواشناسي كشور مبادرت نموده و براي نخستين
بار در تاريخ تشكل سازماني خود اقدام به برگزاري دوره هاي آموزشي
هواشناسي كشاورزي مي نمايد و بموازات آن تمامي مناطق كشور را بمنظور
شناسائي قطبهاي كشاورزي جهت احداث شبكه ايستگاههاي هواشناسي كشاورزي مورد
مطالعه كارشناسي قرار ميدهد و به دنبال آن برنامه آموزش نيروي انساني اين
واحد تدارك شده و برنامه هاي زمان بندي شده آموزش پرسنل كارشناس و كمك
كارشناس به تعداد نياز 18 ايستگاه هواشناسي كشاورزي و بخش ستادي آن در
سازمان ، تحت نظر اساتيد خارجي و ايراني ( عنوان طرح كوانتا ) عملي مي
گردد . عليرغم عملي شدن آموزش نيروي انساني واحد هواشناسي كشاورزي ،
برنامه هاي پيش بيني شده جهت تامين و تجهيز ايستگاهها و ايجاد مناطق
مسكوني به دليل عدم اجراي صحيح برنامه ، بموقع انجام نمي گيرد و طرح
مذكور در نيمه راه خود با مشكلات و بن بست هاي اداري و اجرائي مواجه مي
گردد و حدود 60% از پرسنل 18 ايستگاه كه برابر 18 كارشناس و 36 نفر كمك
كارشناس بوده اند به يكباره به جاي ايستگاهها به سوي اداره مركزي گسيل مي
شوند .
مسئولين و اولياي امورسازمان هواشناسي و هسته مركزي باني طرح كوانتا ، پي
گيري مسائل را به كندي دنبال نموده و از اعمال مديريت بر اجراي برنامه و
سازماندهي نيروهاي آموزش ديده عاجز مي مانند . در اين راستا ادامه فعاليت
مهندسين مشاور كوانتا و شركت مهندسين مشاور رم كنسولت در روماني نيز معوق
مانده و پس از چندي نيز متوقف مي گردد و در اين ارتباط آموزش عملي پرسنل
آموزش ديده هواشناسي كشاورزي در ايستگاهها ، مطلقا“ صورت نمي پذيرد و
فعاليت تعريف شده آموزش عملي در امتداد آموزشهاي تئوري انجام نمي گيرد .
در اين هنگام مديريت شبكه كه تنها عهده دار مسئوليت اداره ايستگاههاي
اقليم شناسي وباران سنجي بوده است ، از سازماندهي 18 ايستگاه تحقيقات
هواشناسي كشاورزي كه تنها نقشه هاي ساختماني ونيروهاي آموزش يافته آن را
در اختيار داشته است باز ميماند . و از ارائه برنامه اي در سطح مناسب
كارشناسي در ايستگاهها ناتوان مي شود .به اين سبب نابسامانيهاي بسيار و
تصميم گيريهاي شتاب زده فراوان براي رفع عاجل دشواري ها پديد مي آيد . و
نيروهاي كارشناسي وكمك كارشناسي بسياري ناگزير از اعزام به ايستگاههاي
سينوپتيك مي شوند كه هيچگونه زمينه مناسب كاري در آنها مهيا نشده بود و
كارشناسان هواشناسي كشاورزي ناچار به ديده بانيهاي بسيار معمولي مي گردند
كه اساسا“ براي آن تربيت نشده بودند . در چنين شرايطي است كه با وجود
فقدان مديريت و عدم پذيرش مسئوليت از ناحيه سازمان براي واحد هواشناسي
كشاورزي وتوقف آموزشهاي عملي توسط مشاور در ايستگاهها كه در واقع كليه
حركتهاي حقيقي و عملي كارشناسي در اين رشته محسوب مي شود و پراكنده شدن
اولياي اجرائي اين طرح و عزيمت كارشناسان خارجي و از دست رفتن اختيار
امور از تمام جوانب ، حركتهاي اوليه توسط خود كارشناسان و بصورت غير
سازماندهي شده ، بلكه ابتكاري و خودجوش از شهرستانها آغاز مي گردد و به
همت كارشناسان هواشناسي كشاورزي ، ايستگاههاي اوليه نظير اكباتان صرفا؛
بر حسب علائق كارشناسي وتعهدات فردي و وجداني ساخته مي شود و ابزار
وادواتي تهيه و فعاليتهاي تحقيقاتي آغاز مي گردد . و بدين سان ايستگاههاي
تحقيقات هواشناسي كشاورزي اوليه تاسيس گرديده و پا مي گيرند . و در اين
راه انرژي وتوان بسياري از پرسنل اين واحد صرف توجيه و ايجاد انگيزه در
مسئولين و مديران ناآشنا به اين واحد گرديد .
از سال 1362 وورود رياست جديد سازمان ، نقطه عطفي در حيات اجتماعي واحد
هواشناسي كشاورزي محسوب مي گردد و پس از آن است كه شرايط نابسامان اين
واحد بر اثر درك و دريافت صحيح ايشان وحمايت اميدوار كننده ايشان از
حركتهاي علمي و فني آن ، خون تازه اي را در شريان هاي اين بخش به جريان
مي اندازد . افرادي از اين بخش جهت دوره هاي كوتاه مدت و ميان مدت آموزشي
به كشورهاي ديگر اعزام مي شوند و نمايندگاني از آنها در كنفرانس ها و
مجامع بين المللي حضور مي يابند وگروهها وكميته هاي كار بوجود مي آيد و
برنامه فعاليتهاي ايستگاهها تحت سازمان دهي نسبتا“ منظمي از سوي بخش
مركزي آن هدايت مي گردد وواحد هواشناسي كشاورزي سازمان هويت مي يابد .
ايستگاههاي تحقيقات هواشناسي كشاورزي هر چند كند ، يكي پس از ديگري احداث
مي گردند .
در تيرماه 1367 سمينار “ نقش هواشناسي در افزايش توليدات كشاورزي “ در
دانشگاه ساري برگزار مي گردد و بيش از 20 مقاله از سوي كارشناسان
هواشناسي كشاورزي وكارشناسان ساير رشته هاي سازمان واساتيد دانشگاه مشهد
در اين سمينار ارائه مي گردد كه از لحاظ محتوا و تنوع وتعدد در نوع خودكم
نظير بوده و پس از آن از پروژه مشترك هواشناسي كشاورزي وجهادسازندگي در
ارتباط با مطالعه و تحقيق پيرامون تاثير متغيرهاي جوي بر ارقام مختلف
گندم در بجنورد بازديد به عمل مي آيد واين اوج فعاليتهاي واحد هواشناسي
كشاورزي سازمان تا آن مقطع زماني است .
رئوس اصلي فعاليتهاي واحد هواشناسي كشاورزي در سالهاي 68 ، 69 ، 70
در ارائه فعاليتهاي سه ساله واحد هواشناسي كشاورزي صرفا؛ به فهرست رئوس
فعاليتهاي اصلي بسنده گرديده و از گزارش جزئيات مسائل و موضوعات جنبي
خودداري شده است .
الف - فعاليتهاي روتين ايستگاهها
با توجه به تمامي مشكلات در سالهاي مذكور ، فعاليت روتين ايستگاهها در
قالب تحقيق ومطالعه بر روي محصولات زراعي و باغي بصورت پيوسته ادامه يافت
كه حاصل آن تنظيم انبوهي از بولتنهاي تحقيقاتي بوده است .كه در اداره
هواشناسي كشاورزي كنترل و آرشيو گرديد . كه طي پروژه اي با همكاري شركت
مهندسي نيوار و پرسنل واحد هواشناسي كشاورزي اطلاعات مربوط به آنها از
بدو تاسيس تا پايان سال 1994 به ديسكت هاي كامپيوتري انتقال يافته است .
ب - فعاليتهاي پروژه اي
پروژه ها و طرحهاي مطالعاتي و تحقيقاتي كه كارشناسان هواشناسي كشاورزي
بعنوان مجري و يا همكار در آن مشاركت داشته اند :
ج – ترجمه ها و تاليفات انجام يافته توسط پرسنل هواشناسي كشاورزي
هم اكنون اداره ايستگاههاي هواشناسي كشاورزي شامل مراكز تحقيقات هواشناسي
كشاورزي است .
“ پيشنها اصلاحي جهت ارتقاء سطح فعاليتهاي ايستگاههاي تحقيقات هواشناسي
كشاورزي در موقعيت فعلي “ توزيع جغرافيائي ايستگاههاي تحقيقات هواشناسي
كشاورزي در مناطق مختلف كشور ، از نقطه نظر امكانات و پتانسيل هاي
كشاورزي ، شرايط استقرار سازمانهاي تحقيقاتي وزارت كشاورزي ، دانشكده هاي
كشاورزي ، دستيابي به مراجع و منابع علمي و فني و غيرو در وضعيت يكسان
نبوده و يا يكديگر داراي تفاوتهاي مشخص مي باشند . بعنوان مثال موقعيت
ايستگاه هواشناسي كشاورزي ميناب و زهك زابل با ايستگاه كرج يا هاشم آباد
گرگان برابر نبوده و از شرايط يكساني برخوردار نمي باشند .
با توجه به اينكه تاييد و تصويب تشكيلات جديد پيشنهادي جهت واحد هواشناسي
كشاورزي ممكن است با تاخير صورت پذيرد و يا احيانا“ با مشكلات پيش بيني
نشده اي مواجه گردد . لذا تا زمان تصويب چارت جديد پيشنهادي واحد
هواشناسي كشاورزي ، بهتر است از شرائط وموقعيت موجود در اشكال بهينه بعمل
آيد تا توانائيهاي فني و پژوهشي ايستگاهها به حدود بالاتري ارتقاء‌
يابد . از اين رو پيشنهاد مي شود كه از بين ايستگاههاي تحقيقات هواشناسي
كشاورزي موجود بر حسب امكانات پرسنلي ، تجهيزاتي ، رفاهي و پتانسيلهاي
كشاورزي منطقه ، برخي را بعنوان مراكز تحقيقاتي هواشناسي كشاورزي درجه يك
انتخاب و به تقويت اين مراكز اقدام نمود .

وظايف اداره ايستگاههاي هواشناسي كشاورزي

1- تهيه دستورالعملهاي فني و نظارت در اجراي آنها با توجه به ضوابط فني و
بين المللي
2- تهيه فرم ثبت اطلاعات ديده بانيهاي فنولوژي و بيومتري براي ايستگاهها
و تكثير و ارسال نمونه هاي آنها
3- انجام مطالعات از لحاظ تعيين محل ايستگاههاي هواشناسي كشاورزي
جديدالتاسيس با همكاري مديريت هواشناسي استانها .
4- تهيه برنامه بازرسي فني در ارتباط با امور زراعي ايستگاهها .
5- رسيدگي به تاسيس ايستگاههاي جديد منطبق بر اولويت هاي كشاورزي كشور .
6- تهيه نقشه ها ، نمودارها وديگر موارد لازم از فعاليتهاي انجام شده در
ايستگاههاي هواشناسي كشاورزي .
7- ارتباط با ارگانها و سازمانهاي مختلف وزارت كشاورزي ، جهاد سازندگي ،
دانشگاهها و ساير مراكز ذيربط در جهت انجام كارهاي مشترك تحقيقاتي در
ايستگاهها و اداره مركزي .
8- پيگيري و تهيه گزارش كار ايستگاهها و پيشرفتهاي حاصله وارسال آن به
مقامات ذيربط
9- همكاري با بخش تحقيقاتي سازمان در جهت اجراي طرحهاي تحقيقات هواشناسي
كشاورزي .
10- همكاري مستمر با مديريت هاي هواشناسي استان در جهت پيشبرد
امورايستگاههاي هواشناسي كشاورزي .
11- نظارت و تاييد انتقال و انتصاب پرسنل ايستگاههاي هواشناسي كشاورزي .
12- بررسي فني بولتنها و تنظيم ، جمع بندي و تجزيه و تحليل مطالعات انجام
شده در ايستگاههاي هواشناسي كشاورزي و ارايه نتايج حاصله .
13- پيگيري در تهيه ادوات و تجهيز وسايل آزمايشگاهي ايستگاههاي هواشناسي
كشاورزي
14- تهيه ، تدوين و ارائه طرحهاي ملي و منطقه اي به صور مستقل ومشترك و
اجراء آنها با مشاركت كليه پرسنل فني ايستگاههاي هواشناسي كشاورزي

شرح وظايف ايستگاه هواشناسي كشاورزي

1- تكميل پلاتفرم هواشناسي با ادوات مناسب و استفاده صحيح و نگهداري از
ادوات موجود.
2- تعيين و مشخص نمودن كرتهاي هواشناسي كشاورزي وبهره وري از آنها طبق
دستورالعملها .
3- برقراري ارتباط با ايستگاههاي تحقيقاتي براي تهيه آمار جوي و شناسائي
خاك ونوع محصول و عملكرد آن .
4- ثبت كليه اندازه گيريها و ديده بانيها در پرونده هاي مربوطه طبق
دستورالعملها ، پيش بيني كوتاه مدت محلي و تهيه بولتنهاي ده روزه ،
هفتگي ، ماهانه و فصلي و پيش بيني عملكرد محصول و پيشنهاد نتايج تحقيقات
بدست آمده به مراكز كشاورزي .
5- ساعات كار همه روزه از 03 تا 15 گرينويچ مقرر شده و هيچگونه تعطيلي در
ايستگاه وجود نداشته و مسئول ايستگاه موظف است برنامه كار پرسنل موجود را
با ساعات كار مقرر تعيين و هر ماهه به مركز ارسال و يك نسخه از آن را در
محل ايستگاه جهت اطلاع همگان نصب نمايد .
6- انجام تحقيقات جانبي جهت بهبود فعاليت هواشناسي كشاورزي .
7- ارتباط دائمي با سرويسهاي ترويجي و زارعين منطقه براي افزايش سطح
عملكرد .
8- تعيين دقيق آستانه هاي كاردينال جوي براي واريته هاي مختلف گياهان
قابل كشت در منطقه و نباتات موجود در مراحل گوناگون فنولوژيك .
9- انجام امور اداري و پاسخگوئي به موارد مربوطه .
10- ارتباط با ايستگاه هماهنگ كننده و سازمان مركزي جهت ارسال اطلاعاتي
كه بصورت رمز در آمده اند .
11- تجهيز و تكميل وسايل آزمايشگاهي مورد لزوم در تحقيقات هواشناسي
كشاورزي بر طبق استانداردهاي تعيين شده .