Tiroit Kanseri

[Efil-Efil]

Tıbben, genel anlamda, tiroid'in büyümesine guatr denilir. Halbuki
halk arasında bütün tiroid hastalıklarına "guatr" denmektedir. Bir çok
guatr türü vardır.

GUATR'IN TÜRLERİ Tiroid bezesinin gereğinden daha fazla hormon
salgıladığı guatr türüne "zehirli guatr" denir. Halk arasında bu tür
guatra "iç guatr" da denilmektedir. Hormon düzeyi normal olan nodülsüz
guatr türüne "basit guatr" denir. İçinde nodül bulunan guatr'a
"nodüllü guatr" diyoruz. Nodül, tiroid'de bulunmaması gereken yumru
veya kitledir. Nodüllü guatr, "tek nodüllü" veya "çok nodüllü" guatr
olarak ikiye ayrılabilir. Nodüller; "soğuk", "ılık" ve "sıcak" olarak
3 gruba ayrılır.

İÇ GUATR - DIŞ GUATR Halk arasında yaygın olarak kullanılmasına rağmen
tıbbi tanımlamada iç guatr veya dış guatr deyimlerini kullanmıyoruz.

Tiroid, bir hastalık ismi değildir. Tiroid, herkeste bulunan bir
organdır. Hormon üretir ve kanımıza verir. Bu hormon ise vücudumuz
için hayati öneme sahiptir. Ömür boyunca bu hormona ihtiyaç duyarız.
Bu hormonun adı "tiroksin" dir. Tiroksin, vücudumuzda T3 ve T4
şeklinde bulunur.

Bu hormondan başka, halk arasında daha az bilinen diğer bir hormon
daha tiroid tarafından üretilir. Bu hormona "kalsitonin" deriz. Kemik
metabolizması ile ilgilidir.

Tiroid'e, "tiroid bezesi, tiroid guddesi" de denir. "Tiroid" ile
"tiroit" aynı anlama gelir. Türk Dil Kurumu, "tiroit"
kelimesini tercih ederken günlük kullanımda "tiroid" daha çok tercih
edilen kelimedir.

Tiroid, boğazımızda ön tarafta, adem elması ismi verilen çıkıntının
hemen altında yerleşmiştir. Karşıdan görünümü "U" harfine benzer.
Kelebeğe benzeten de vardır ama biz bu benzetmeye pek katılmıyoruz.

Tiroid'in sağ ve solunda kalpten temiz kanı beyine taşıyan şah
damarı olarak isimlendirdiğimiz ana atardamarlarımız ve bununların dış
tarafında da beyinden kullanılmış kanı kalbe getiren toplar
damarlarımız vardır.

Tiroid'in altından, sağından ve solundan ses tellerini hareket ettiren
sinirler ve onların dalları geçer. Bu sinirler, sağ ve sol olmak üzere
2 tanedir. Bu sinirlerin yerleşimi ve dallanması kişisel değişiklikler
gösterir. O nedenle ameliyat sırasında cerrahı yanıltabilir. Bu
sinirler çok önemlidir. Eğer bu sinirler ameliyatta zarar görürse veya
tiroid kanseri tarafından sarılırsa ses kısıklığı ve ses kaybı
olabilir.

Tiroid'in arka iç yüzüne gömülü ve yapışık, 4 tane, mercimek tanesi
büyüklüğünde, kalsiyum bezesi (paratiroid bezeleri) vardır. Bu
kalsiyum bezelerinin sayısı 1 ile 6 arasında değişebilir. Tiroid'in
ameliyatlarında, kaçınılmaz olarak, bu kalsiyum bezelerinin de biri
veya birkaçı veya hepsi çıkarılıp alınabilir. Bu durumda hastanın ömür
boyunca kalsiyum ve destekleyici başka ilaçlar da kullanması gerekir.
Aksi halde, ameliyat sonrasında kemik erimesi hızlanır. Zaten,
ameliyatla bu kalsiyum bezeleri alınmasa dahi tiroid hastalıklarının
bir çoğu ve hatta tiroid ilaçlarının kendisi kemiklerde erime
yapabilir.



Tiroit
Kanseri Nedenleri

Hastaların en sık soruduğu sorular arasındadır. Guatr oluşmasının çok
nedenleri mevcuttur. Bu nedenlere göre guatrlar iki gruba
ayrılabilir.

· Endemik guatr

· Sporadik guatr



Endemik guatr nedir? Sebepleri nelerdir?
Bir yerleşim bölgesinde 6-12 yaş grubundaki çocuklarda yüzde 5'den
daha fazla guatr vakası varsa bu yerleşim bölgesine endemik guatr
bölgesi denir. Dünyada ve memleketimizde çok sayıda endemik guatr
bölgesi mevcuttur (mesela Alpler ve Karadeniz bölgesi). Bu bölgelerde
guatr oluşumuna neden olan değişik etkenler mevcuttur. Bunlar içerisin
de en sık görülen neden iyot eksikliğidir. Ancak bazı bölgelerde iyot
eksikliği olmadığı halde veya iyot fazlalığı olmasına rağmen yine
endemik olarak guatr görülebilmektedir. Bazı bölgelerde ise iyot
eksikliğime rağmen endemik guatr görülmemektedir.Bu durum iyot
yetersizliğinden başka endemik guatr neden olan başka faktörlerin de
olduğunu göstermektedir. Bunlar:

· İyot eksikliği

· Yiyeceker içinde bulunan guatrojen maddeler (tiyosiyanat ve
isotiyosiyanat, bunlar iyodun tiroit içerisindeki transportunu ve
hormon haline dönüşmesini engeller)

. Kimyasal maddeler (thiocynate)

. Bazı ilaçlar (lithium)

. Bazı mikroplar (eschericia coli, gram negatif bakteriler...)


Endemik guatra neden olan iyot eksikliği ve diğer maddeler nasıl etki
eder?
Daha önce de belirtildiği gibi günlük iyot ihtiyacı ortalama 150mgm
civarındadır. Yenilen ve içilen gıdalarda iyodun 50mgm altına düşmesi
hormon üretimini azaltacak ve bu da hipofizde salgılanan TSH miktarını
artıracaktır. TSH miktarının artması ise tiroit hücrelerinin
uyarılmasına ve dolayısıyla çoğalmasına yani guatra neden olacaktır.

Bazı bölgelerde iyot eksikliği olmamasına rağmen endemik guatra
rastlanmaktadır. Bu bölgelerde guatrojen denilen bazı maddelerin
alınması ile guatr oluşur. Mesela Karadeniz bölgesinde çok tüketilen
karalahana bunlardan biridir. Karalahana içinde thioglucoside denilen
bir madde mevcuttur. Bu madde vücutta thiocyanate ve isothiocyanete'a
ayrılarak tiroit hormon yapımını engeller. Bazı patates ve fasulye
türleri cynaoglucoside içermekte ve daha sonra vücutta thiocynata
dönerek iyodun tiroiddeki tutulumunu önleyerek hormon oluşumunu
azaltmaktadır. İyot eksikliğinde olduğu gibi burda da TSH hormonu
tiroidi uyararak guatra neden olur. Dünyada şimdiye kadar birçok
maddenin ve bakterinin endemik guatra neden olduğu gösterilmiştir.

Sporadik guatrın sebepleri nelerdir?
Bir yerleşim bölgesinde %10'dan daha düşük guatra rastlanırsa bu
bölgede oluşan guatrlara sporadik guatr denir. Sporadik guatr
nedenleri şunlardır:

· Büyüme faktörleri

· Enzim bozuklukları

· Tümörler

· Enflamasyon/enfeksiyon

· Kist oluşumu

· Kanama

· Antitiroit ilaç kullanımı


Büyüme faktörleri nelerdir?
Genel olarak tiroidin büyümesine yani guatra 3 faktör etki eder.

· TSH (tiroidi uyaran hormon)

· TRab (tirotiropin reseptör antikoru)

· HCG (human chorionic gonadotropin hormonu)


TSH'nın guatr oluşumundaki etkisi nedir?
TSH hipofiz bezinde salgılanan ve tiroit hormonlarının tiroitteki
sentezi ve salgısı üzerine etki eden bir hormondur. Bu hormonunun
tiroit glandını uyarması sonucu tiroit hücreleri kanda bulunan iyodu
alarak tiroid hormonu üretilmesinde kullanır. İyot, hücre içerinde
bulunan ve tirosin denilen bir madde ile değişik fermentler yardımı
ile birleşerek tiroit hormonları (T3 ve T4) üretilir. Üretilen
hormonlar folliküller içerisinde depolanarak vücudun ihtiyacına göre
kana verilir. Yeterli miktarda üretilen tiroit hormonları TSH'nın
hipofizdeki salgılanmasını durdurur. Herhangi bir nedenle tiroit
hormon üretimi yetersiz duruma düşerse (örneğin iyot eksikliği veya
ferment bozukluklarında) TSH salgısı baskı altına alınamayacağından
tiroit glandı devamlı TSH uyarısı altına girer. TSH'nın devamlı
surette tiroit glandını uyarması tiroit hücrelerinin büyümesine
dolayısıyla guatr oluşumuna neden olur.



Tiroit
Kanseri Belirtileri

Hastalar arasında en sık sorulan sorulardan biridir. Guatrlar büyüklük
ve fonksiyonlarına göre birtakım şikayet ve belirtilere yol açar.

· Genelde basit diffüz guatr herhangi bir şikayete neden olmaz.

· Guatr hipotirodi veya hipertiroidi ile birlikte bulunursa bu
hastalıkların belirtileri ortaya çıkar. Bu hastalıklarla ilgili daha
önce geniş bilgi verilmiştir.

· Büyük ve nodüllü guatrlar, soluk veya yemek borusu üzerine olan
baskı nedeniyle nefes darlığına veya yutma güçlüğüne neden olabilir.
Ancak bu durum nörotik hastalarda görülen ve globus histerikus denilen
boğazdaki sıkışma hissi ile karıştırılmamalıdır.

· Büyük guatrlar, ayrıca boyun toplardamarları üzerine baskı yaparak
bu damarların genişlemesine neden olabilir.

· Tiroit glandı günlerce veya haftalarca yavaşça büyüyüp küçülmesi ve
bazen ağrılı olması sessiz veya subakut tiroiditte görülür.

· Tiroidin ani olarak büyümesi, ağrılı ve hassas olması tiroit nodülü
içine kanamada veya ani olarak büyüyen tiroit kanserlerinde görülür.

· Otoimmün guatrlarda simetrik veya asimetrik büyüme görülmesi tiroit
lenfomasını düşündürür.



Tiroit Kanseri
Tedavisi

Nodüllü guatrlarda tedavi nasıl yapılır?
Nodül mevcut olan hastalarda nodülün tek mi yoksa birden fazla mı
olduğu araştırılır. Tek nodüllü vakalarda kanser olup olmadığı
araştırılır. Tek nodüllü vakalarda kanser araştırılmasının nasıl
yapıldığı aşağıda anlatılmıştır. Tecrübeli hekimler elle muayene
sırasında nodülü teşhis edebilirler. Ancak bazı hastalarda sadece
muayene ile nodül tanısı ve kaç nodül olduğunun tespiti zor olabilir.
Bu durumda en iyi tanı yöntemi tecrübeli bir hekimin yapacağı
ultrasonografidir.

Ultrasonografi, nodüllerin tespitinde kolaylıkla uygulanan ve
hamilelerde bile herhangi bir zararı olmayan bir tanı yöntemidir.
Ayrıca bu yöntem, Hashimoto tiroiditi ile multinodüler guatrı
birbirinden kolaylıkla ayırabilmektedir. Özellikle kısa boyunlu
hastalarda tiroit nodüllerinin tanısında elle muayeneden çok daha iyi
sonuçlar verir.

Muayenede veya ultrasonografide nodül tespit edilmeyen vakalarda
tiroit sintigrafisinin yapılması doğru değildir. Ancak
ultrasonografide Hashimoto tiroiditi kuşkusu olan vakalarda tiroit
antikorları yapılarak tanı kesinleştirilir.

Sıcak nodüllerde tedavi nasıl yapılır?
Nodüllü vakalarda öncelikle tiroit sintigrafisi yapılarak nodülün
sıcak (hiperaktif) yoksa soğuk (hipoaktif ) olup olmadığı araştırılır.
Sıcak nodüllerde tiroit hormonu tayini yapılarak hipertiroidi (Plummer
Hastalığı) araştırılır ve buna göre tedavi edilir. Hipertiroidi
göstermeyen sıcak nodüllü vakalar ise belirli aralıklarla takip
edilir. Bu nodüllerin bazıları dejenerasyona uğrayarak semptom
vermeyecek bazıları ise büyüyerek hipertiroidiye neden olacaktır.
Özellikle 3 cm üzerindeki büyük nodüllerde ileride hipertiroidi olma
olasılığı daha yüksektir.

Soliter nodüller nasıl değerlendirilir?
Özellikle soliter soğuk nodüllerde kanser olma olasılığı mevcut
olduğundan iyice araştırılması gerekir. Normalde bir populasyonda %4-7
arasında tiroit nodülü mevcuttur. Bu nodüllerin ancak çok az bir
kısmında kanser olduğundan her nodülün cerrahi olarak çıkarılması
doğru değildir. Özellikle soliter nodüllerin değerlendirilmesi dikkat
gerektirir.

Değerlendirilmede hastanın yaşı, boyun bölgesine radyasyon alıp
almadığı, şikayetleri, cinsi ve aile hikayesi göz önünde
bulundurulur.

· Buluğ çağından önce çocuklarda nodül oluşması veya çok yaşlılarda
ani olarak nodulün ortaya çıkması tiroit kanserini akla getirir.
Hodgkin hastalığı veya diğer nedenlerle boyun bölgesine radyoterapi
uygulanan hastalarda nodül görülmesi daha dikkatli araştırmayı
gerektirir.

· Ani olarak ses değişikliği oluşması ve yutma güçlüğü ortaya çıkması
tiroit kanseri yayılışını düşündürür. Tiroit nodülünde ani olarak
büyüme ve ağrı öncelikle kist içine kanama ve nadir olarak da tiroit
kanseri belirtisidir.

· Erkeklerde tek nodülün görülmesi kanser kuşkusunu artırır.

· Ailede tiroit kanseri oluşu özellikle medüller tiroit kanseri olması
tiroit kanser ihtimalini artırır.

Muayene bulguları oldukça önemlidir. Bazen sadece muayene ile kanser
tanısı koymak mümkün olabilmektedir. Bu hastalarda nodül çok sert
olarak ele gelir, etraf dokuya yapışıktır ve aynı bölgede metastaza
bağlı olarak ele lenf bezi gelir. Ancak her lenf bezi şişkinliğinde
kanser metastazı tanısı koymak mümkün değildir. Çünkü lenf bezi
şişkinliği enfeksiyon sonucu da ortaya çıkabilmektedir.

Çok sayıda nodül olanlarda kanser olma ihtimali az olmasına rağmen
özellikle nodüller arasında büyük nodül varsa (dominant nodül) bu
nodül de soliter (tek) nodüller gibi kanser açısından incelenmesi
gerekir.

Muayeneden sonra nodüllerin incelenmesinde:

· Tiroit ultrasonografisi: Nodüllerin sayısı ve büyüklüğü hakkında
bilgi verir. İyi ve kötü huylu nodüllerin ayırıcı tanısında
kullanılmaz.

· Tiroit sintigrafisi: Nodüllerin soğuk mu, sıcak mı olduğunu
gösterir. İyi ve kötü huylu tümörleri ayıramaz.

· Tiroit biyokimyası

o Tiroit hormonları (Nodülün fonksiyonunu gösterir)

o Kalsitonin (medüller tiroit kanserinin belirtisidir)

o Tiroit antikorları (Hashimoto tiroiditi tanısı için gereklidir)

· İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB): Nodülün habis mi selim mi
olduğunu gösterir. Bu konuda daha önce bilgi verilmiştir (Bak. İİAB).

Soğuk nodüllerde tedavi nasıl uygulanır?
· Soğuk nodüllerin çoğu selim olduğundan ancak ince iğne aspirasyon
biyopsisinde habis veya şüpheli hücre görülmesi durumunda operasyon
uygulanır.

· Biyopside selim hücre görülmesi operasyonu gerektirmez. Bu
hastalarda levotiroksin tedavisi uygulanır ve belirli aralıklarla
takip edilir.

· Levotiroksin (tefor, levotiron) nodüllerin büyümesini ve çoğalmasını
önleyen sentetik T4 hormonudur.

· Tedavi altındaki nodüller ultrasonografik ve klinik olarak takip
edilir. Tedavi altındaki nodüllerin çok azı küçülür veya büyür, çoğu
ise aynı büyüklüğü muhafaza eder.

· Şüphe durumunda bir yıl içinde bir kez daha iğne biyopsisi yapılarak
nodül kontrol edilir. Selim sonuç alınması durumunda biyopsi ancak
nodülün büyümesi durumunda tekrarlanır.

· Tiroit kistlerinde ince iğne aspirasyonu ile sıvı tamamen
boşaltılır. Sıvı boşaltıldıktan sonra kist tamamen ortadan kalkabilir.
Bazı kistler boşaltıldıktan bir müddet sonra tekrar dolar. Bu
kistlerde tiroit kanseri olma ihtimali çok az olmasına rağmen (%3)
operasyon tavsiye edilir.

· Miks nodüllerde (yarı kist ve yarı solid) sonuç selim gelmesi
durumunda kanser olma ihtimali daha yüksek (%10) olduğundan cerrahi
operasyon hastanın kararına da bağlı olarak uygulanabilir.



Bitkisel
Tiroit Kanseri Tedavisi

Bir çok kanser türleri alternatif tedavi yöntemleri ile başarılı
sonuçlar vermektedir. Alternatif bitkisel guatr tiroid kanseri
tedavisinde Türkiyede ve Dünyada en iyi sonucu veren XP TONIC SLS
çalışmasıdır.