3katlı binalarda Jeofizik etüde gerek duyulmamasının ve bu binaların kategori-1 e girmesinin nedeni;

[Hakkı Batur Demiray]

Arkadaşlar merhaba;

Bilindiği gibi Bakanlığın 2005 formatında kategori -1 e giren yapılarda (3 kat dahil) jeofizik etüt isten me mek tedir.

Buna rağmen başta  İzmir B.Ş.B. olmak üzere bir kısım kurumlar,  Manisalı bir inşaat mühendisi arkadaşımızın Bakanlığa yazdığı yazıda  belirttiği gibi

"sadece jeofizik müh. lerine bir çıkar sağlamaktan başka amacı olmayacak" şekilde 3katlı yapılarda jeofizik etüt isteyerek bilim dışılığa, bilerek yada bilmeyerek alet olmaktadırlar.

 

Bakanlığın 2005 formatında kategori -1 e giren yapılarda (3 kat dahil) jeofizik etüt istenmediğinin ve  o nedenle etüt formatında jeofizik etüdün yeralmayışının   meslekdaşlarımız tarafından yeterince algılanmadığı için 3katlı yapılarda bilimsel gerekçelerle hiç yapılmaması gereken jeofizik etüdün üstelik 2 yöntemle yapılması gibi  bir anlamsızlığa düşüldüğünü tesbit ettiğim için aşağıda özet olarak verdiğim bu bilgilendirmeyi yapma ihtiyacı hissettim.

( Kaynak http://www.benkoltd.com/deprem/deprem_spektrum.htm dan araştırılıp konuyla ilgili  daha fazla bilgi sahibi olunabilir.)

 

 

Zayıf zeminde 3 kattan daha yüksek binalar depremi mutlaka yüksek bir ivme ile hissedecektir. (Birbaşka deyişle 3 kat dahil yapılar, zayıf zeminde depremi düşük ivmeyle hissettikleri için jeofizik parametrelerin belirlenmesine ihtiyaç yoktur.)

Deprem anında farklı periyodlarda farklı harmonik titreşimler ve bunlarında yapı üzerinde farklı etkileri olur. 

 İşte her farklı periyodda oluşan titreşimlerden elde edilen maksimum yerdeğiştirme, hız veya ivme değerleri yeni bir grafik üzerinde işaretlenir ve

buna spektrum eğrisi/grafiği denir.

 

Spektrumlar genelde iki önemli faktörden oldukça etkilenirler: zemin özelliği ve sönüm oranı.

Aşağıda farklı zemin durumları için ivme spektrumu verilmiştir.

 

 

Bu spektrumdan çıkarılacak önemli noktalar: 1.     Bina kat yüksekliğini arttırın, T1 periyodunun daha yüksek değerler aldığını göreceksiniz. T1 değeri arttıkça daha sağlam zeminleri temsil eden eğriler üzerinde deprem ivmesinin azaldığı bölgede kaldığını, ancak zayıf zeminde (4.) yüksek katlı binaların periyodlarının bile halen yüksek deprem ivmesinin oluştuğu bölgede kaldığını görürsünüz. Bir başka deyişle, zayıf zeminde 3 kattan daha yüksek binalar depremi mutlaka yüksek bir ivme ile hissedecektir. 2.     Sağlam zeminlerin (1.) maksimum ivme değerleri zayıf zemine göre bir miktar daha fazladır.. ANCAK sağlam zeminlerde maksimum ivmelerin görüldüğü periyod aralığı kısadır: 0.1 saniye ile 0.4 saniye aralığında maksimum ivme oluşur ve 0.5 periyodundan sonra hızla düşerek etkisini kaybeder. Eğer binanın periyodu 1 sn civarında ise, sağlam zeminde deprem ivmesi yarı yarıya daha az hissedilir! Bu da binanızın depremden büyük bir hasar almadan kurtulmasını sağlayabilir!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

         3. Zayıf zeminlerin (4 ile gösterilen eğridir) maksimum ivme değerleri sağlam zemine göre daha az olmasına karşın maksimum ivmelerin görüldüğü periyod aralığı çok daha uzundur: 0.3 saniye ile 1.3 saniye aralığında maksimum ivmeler oluşur. Bu nedenle zayıf zeminde sadece alçak katlı binalara izin verilmelidir. Kat yüksekliğini azalttığınızda T₁ periyodunun düşük bir değerde kaldığını ve zayıf zemin ivme eğrisi üzerinde de, ivmenin düşük olduğu bölgede kaldığını görürsünüz.

 

 

[Hakkı Batur Demiray]

 

Sonuç olarak;

Bilindiği üzere zemin ve temel etütleri mülga Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından oluşturulmuş mevzuat çerçevesinde yürütülmekte olup, bu konuda Bakanlık  tarafından çıkarılan mevzuata uyulması bir zorunluluktur. 19/04/2013 tarihli Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yazısı ekte olup, bu yazıya göre basit, iki-üç katı aşmayan yığma, ahşap, kerpiç, taş gibi yapılar veya basit betonerme tipi yapılar ile tarımsal ve hayvancılık amaçlı yapılar (Kategori-1 ) için hazırlanacak zemin ve temel etütlerinde mutlak suretle sismik, elektrik gibi jeofiziksel aletsel çalışmalara dayalı zemin ve temel etütlerin gerçekleştirilmesi ile T0, Vs30 gibi verilerin kullanılarak yığma yapıların tasarlanmasına ilişkin bir kural bulunmamaktadır.

 

            Belediyelerce;  zemin ve temel etütlerde yukarıda belirtilen parametreler istenerek vatandaşa maddi külfet getirilmekte ve ekteki yazıda da belirtildiği gibi jeofizik mühendislerine gelir getirmekten başka bir amaçda akla gelmemektedir.

      Konuyu bilgilerinize sunarım...

[oğuzhan Aksoy]

Merhabalar;

Hakkı bey eurocode7  nin türkçe halini gödericektiniz de hatırlatmak istedim.

İyi günler.

İyi Çalışmalar.

20 Mayıs 2013 12:18 tarihinde Hakkı Batur Demiray <jmoi...@gmail.com> yazdı:

--
Bu e-postayı Google Grupları'ndaki "jmoizmiryerelyonetimler" adlı gruba abone olduğunuz için aldınız.
Bu grubun aboneliğinden çıkmak ve bu gruptan artık e-posta almamak için jmoizmiryerelyone...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu gruba kayıt göndermek için jmoizmiryer...@googlegroups.com adresine e-posta gönderin.
Bu grubu http://groups.google.com/group/jmoizmiryerelyonetimler?hl=tr adresinde ziyaret edebilirsiniz.
Daha fazla seçenek için, https://groups.google.com/groups/opt_out adresiniz ziyaret edin.