Bədbəxt Hadisələrin Təhlili
Leocricia Flinchum
İşi ilə işəgtrən arasındakı mnasibətlərin əsas şərtlərini tənzimləyən əmək mqaviləsində istehsalatda baş verən bədbəxt hadisələr zamanı əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından işinin işəgtrən tərəfindən icbari sığorta olunmaq hququ z əksini tapmışdır. İstehsalatda baş vermiş bədbəxt hadisələrdən zərərəkmiş işilərin mənafelərinin mdafiəsi əməyin mhafizəsinin mhm prinsiplərindən biri hesab olunur. İstehsalatda baş vermiş qəzalar və bədbəxt hadisələr barədə işəgtrənin nmayəndələrinə dərhal məlumat vermək əməyin mhafizəsi zrə işinin əsas vəzifələrindən biri hesab olunur. İşəgtrənin bu sahədə əsas vəzifələrindən biri isə işə qəbul edilən btn işilərini bədbəxt hadisə nəticəsində zərərəkən şəxslərə ilk tibbi yardım gstərilməsi qaydalarının yrədilməsini təlimatlandırmaqdır.
İstehsalatda bədbəxt hadisə baş verdikdə bu barədə zərərəkən işi və ya şahidlər dərhal işəgtrənə məlumat verməlidir. İşəgtrən isə z nvbəsində hadisə nəticəsində zərərəkənə ilk tibbi yardım gstərilməsini, onun tibb məssisəsinə atdırılmasını, hadisə yerinin olduğu kimi saxlanılmasına (lakin digər işilərin həyatı və sağlamlığına təhlkə trətməmək şərtilə) borcludur.
İstehsalatda bədbəxt hadisə baş verdikdə işəgtrən hansı addımları atmalıdır? İstehsalatda ağırlıq dərəcəsindən asılı olmayaraq baş vermiş bədbəxt hadisələrlə bağlı araşdırılmanın aparılması n işəgtrən dərhal həmin hadisə baş verən gn Dvlət Əmək Mfəttişliyi Xidmətinə məlumat verməlidir. Eyni zamanda baş vermiş hadisə barədə işi həmkarlar ittifaqının zv olarsa Respublika Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyasına, hadisə təhlkə potensiallı obyektdə baş verdikdə isə Fvqəladə Hallar Nazirliyinə məlumat verilir. Əgər işi istehsalatda baş verən bədbəxt hadisə nəticəsində tibbi yardım almaq məqsədilə tibb məssisəsinə z mraciət etmişdirsə bu barədə tibb məssisəsi mtləq Dvlət Əmək Mfəttişliyi Xidmətinə məlumat verməlidir. Bu məqamda baş vermiş hadisənin təhqiqatının aparılmasına lazimi şəraitin yaradılması n, hadisənin aktlaşdırılması n işəgtrən birbaşa cavabdehdir. İstehsalatda baş vermiş bədbəxt hadisələrin araşdırılmasında işəgtrənin həmkarlar ittifaqının nmayəndələri də iştirak edirlər. İşəgtrənin vəzifəli şəxsləri istehsalatda baş vermiş bədbəxt hadisələri gizlətdikdə həmkarlar ittifaqı təqsirkar şəxslərin məsuliyyətə cəlb edilməsi n dvlət orqanları qarşısında məsələ qaldırmaq hququna malikdir.
Hətta işəgtrən tərəfindən baş vermiş hadisənin təhqiqatının aparılması n məlumat verilməzsə və bu hadisə baş verdiyi vaxtdan sonra işi əmək qabiliyyətini itirərsə və ya lərsə, zərərəkənin, yaxud onun mənafeyini mdafiə edən şəxsin ərizəsi əsasında, ərizə verilən gndən bir ay mddətində bədbəxt hadisə təhqiq edilir.
İstehsalatda baş vermiş bədbəxt hadisəninaraşdırılması zamanı yol verilən nqsanlara grə işəgtrən n hansı məsuliyyət nəzərdə tutulur? Baş vermiş bədbəxt hadisə faktını gizlədən, həminin aparılan araşdırılma nəticəsində mvafiq akt tərtib etməkdən boyun qaıran işəgtrən qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada məsuliyyət daşıyır. Belə ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 555-ci maddəsində istehsalatda baş verən bədbəxt hadisələrin araşdırılması məqsədilə hadisə baş verən gn işəgtrən tərəfindən Dvlət Əmək Mfəttişliyinə bu barədə məlumatın verilməməsinə grə işəgtrən n min manatdan min beş yz manatadək məbləğdə cərimə nəzərdə tutulur. Həminin, bədbəxt hadisənin araşdırılması başa atdıqdan sonra işəgtrən tərəfindən bir gndən gec olmayaraq təhqiqat aktının tərtib edilməməsinə grə min beş yz manatdan iki min manatadək məbləğdə cərimə nəzərdə tutulur. Bədbəxt hadisənin baş vermə faktının işəgtrən tərəfindən gizlədilməsinə və ya aparılan araşdırılma barədə mvafiq akt tərtib etməkdən boyun qaırılmasına grə isə min səkkiz yz manatdan iki min iki yz manatadək məbləğdə cərimə edilir.
İş yerində bədbəxt hadisə baş verərsə və bunun nəticəsində işi əmək qabiliyyətini itirərsə həkim məsləhət komissiyasının rəyi əsasında mvəqqəti olaraq daha yngl işə keirilir və ona əvvəlki əmək haqqı ilə yeni iş yerindəki əmək haqqı arasındakı fərq dənilir. Bu fərq işinin peşə əmək qabiliyyəti bərpa olunanadək və ya əlillik məyyən edildiyi vaxtadək dənilməlidir.
Rəsmi statistikaya nəzər yetrisək təkcə tən il istehsalatda baş vermiş bədbəxt hadisələrin təhqiqatı nəticəsində 327 nəfər zərərəkmiş şəxsə təhqiqat aktının verilməsi təmin olunub. Son olaraq qeyd etmək lazımdır ki, istehsalatda bədbəxt hadisə halları işinin sağlamlığına dəyən zərərlə yanaşı, işəgtrən n də əhəmiyyətli maliyyə itkilərinə səbəb ola bilir. Odur ki, işilərin bədbəxt hadisələrə zləşmələrinin mmkn qədər qarşısının alınmasını təmin etmək işəgtrənin əsas məsuliyyətidir.
- Şirkətin btn işi heyətini təhlkəsizlik qaydaları ilə tanış etmək, işə yeni qəbul olan işilərə giriş təlimatını kemək və təlimat jurnalında qeydiyyat aparmaq;
- Gndəlik olaraq iş sahələrində yoxlamalar aparmaq, nqsan və atışmamazlıqların aradan qaldırılması n lazımi tədbirləri işləyib hazırlamaq və icasına nəzarət etmək;
- Əmək fəaliyyəti zamanı bədbəxt hadisələrin baş verməməsi n nləyici tədbirlərin həyata keirilməsinə nəzarət etmək;
- Qəzalar, hadisələr barəsində araşdırma aparmaq, qeyd etmək və dərhal məlumat vermək;
- İş yerlərində gndəlik, həftəlik, aylıq, rblk və illik (mumi və detallı) yoxlamaların (inspeksiyaların) aparılması;
- Əmək qanunvericiliyi sisteminə daxil olan normativ aktların tələblərini, aparılan işlərin həcmini nəzərə alaraq əməyin mhafizəsi və təhlkəsizlik texnikası zrə həyata keirilən tədbirlərin təkmilləşdirilməsi n təkliflər verməyi, iş yerində baş verən bədbəxt hadisələrin səbəblərinin təhlili və qarşısını almaq n tədbirlər planı hazırlayır və onların həyata keirilməsini təşkil etməyi, iş yerində əməyin mhafizəsi, texniki təhlkəsizlik və sanitar texniki vəziyyətin yoxlanılmasında iştirak etməyi təmin etmək;
- Mvafiq təlimatların işlənib hazırlanmasında, istehsalatda bədbəxt hadisələrin araşdırılmasında, əl əməyinin, ağır və zərərli işlərin kompleks mexanikləşdirilməsinə, həmin işlərin ixtisara salınması zrə tədbirlərin hazırlanmasında və həyata keirilməsində iştirak etmək;
- Riskləri məyyən etmək və idarə etmək n risk və risk qiymətləndirmələrinin aparılmaq.
Bakı. 17 fevral. REPORT.AZ/ "tən il əmək qanunvericiliyinə əməl olunmaması ilə bağlı aşkar edilən hquq pozuntularının təhlili gstərib ki, onların 35,8%-ni əmək mqavilələrinin bağlanmaması və ya onların şərtlərinin yerinə yetirilməməsi, 6,3%-ni əməyin mhafizəsinin tibbi-sosial məsələləri, 6,1%-ni əmək haqqının hesablanması və ya dənilməsindəki nqsanlar, 4%-ni texniki təhlkəsizlik qaydalarına əməl edilməməsi təşkil edib". "Report" xəbər verir ki, bunu Əmək və Əhalinin Sosial Mdafiəsi Nazirliyi yanında Dvlət Əmək Mfəttişliyi Xidmətinin rəisi Fuad Əlizadə YAP-ın rəsmi saytına msahibəsində deyib.
"Tikinti sektorunda 7-i qrup halında olmaqla 65 bədbəxt hadisə baş verib ki, bu hadisələr zamanı lənlərin sayı 28 nəfər, xəsarət alanların sayı isə 43 nəfər olub. İş qəzası nəticəsində zərərəkənlərin 26%-nin, lənlərin isə 31,1%-nin tikinti sektoruna aid olması faktı bir daha təsdiq edir ki, tikinti sektorunda hələ də əmək qanunvericiliyinə, bu sahədə olan digər normativ-hquqi sənədlərin tələblərinə, əməyin mhafizəsi və texniki təhlkəsizlik normalarına və qaydalarına riayət olunmasında problemlər mvcuddur. Tikinti məssisələrində aparılmış dvlət nəzarəti və bədbəxt hadisələrin təhqiqatı zamanı aşkar olunub ki, bir ox hallarda bu məssisələrdə sağlam və təhlkəsiz əmək şəraiti yaradılmır, əməyin mhafizəsi və texniki təhlkəsizlik qaydalarına tam riayət olunmur. Həminin işilərin xsusi geyim və fərdi mhafizə vasitələri ilə təmin edilməsində və onlardan səmərəli istifadə olunmasında ciddi nqsanlar qalmaqdadır", - nazirlik rəsmisi fikirlərinə əlavə edib.
Seminar-mşavirə təhlkə potensiallı obyektlərin istismarı ilə məşğul olan mxtəlif sənaye məssisələrində texniki təhlkəsizliyin təmin edilməsinin təhlili və qabaqlayıcı-profilaktik tədbirlərin grlməsi məqsədilə təşkil olunub.
Tədbirdə FHN-in Sənayedə İşlərin Təhlkəsiz Grlməsi və Dağ-Mədən Nəzarəti Dvlət Agentliyinin məsul əməkdaşları, Şimal-qərb Regional Mərkəzinin əhatə etdiyi ərazidə fəaliyyət gstərən yerli icra hakimiyyətlərinin nmayəndələri, sənayenin mxtəlif sahələrində fəaliyyət gstərən iş adamları iştirak ediblər.
Tədbiri giriş sz ilə aan Agentliyin rəis mavini İsmayıl Nəsirov Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə lkədə həyata keirilən mtərəqqi iqtisadi siyasətin əhəmiyyətindən, dvlət başısı tərəfindən sahibkarlara, o cmlədən sənaye sahələrində fəaliyyət gstərən iş adamlarına gstərilən xsusi diqqət və qayğıdan danışıb. Natiq ıxışında məssisələrdə texniki təhlkəsizliyin təmin edilməsinin vacibliyini qeyd edərək bu sahədə qabaqlayıcı-profilaktik tədbirlərin grlməsinin zəruriliyini vurğulayıb.
59fb9ae87f