68 Kuşağının Anlatılamayan Öyküsü... (Soner Yalçın)

[Hayrettin Turan]

68 Ku�a��...

Arkada��m dert yand�: ï¿½O�luma yatarken hikaye yerine baz� biyografiler anlat�yorum. Picasso, Maradona, Beethoven, Che, John Lennon, Marilyn Monroe gibi.

Ge�en hafta nereden duydu ise Frans�z ihtilali�ni anlatmam� istedi? Anlatt�m. 

Ama anlat�rken korktum! Akl�ma Adnan Cemgil ve o�lu Sinan geldi. Korktum.

Adnan-Nazife Cemgil �ifti ��retmendi. 

1940�lar ba��nda DTCF�deki �niversite m�cadelesinin �nde gelen ayd�nlar�yd�lar.
Adnan Cemgil i�siz kald�; Hapis yatt�, s�rg�ne yolland�. O�ullar� Sinan Cemgil o zorlu y�llarda 1944�te do�du. Sinan Cemgil merakl�yd�; Babas�na-annesine hep sorular sordu. 

Onlar da o�ullar�n�n anlayaca�� bir dille anlatt�lar.
Nitelikli bir k�lt�r ortam�nda yeti�en Sinan �ok ba�ar�l� ��renci oldu. ï¿½ngilizce, Frans�zca, �spanyolca, �talyanca ��rendi. Arkada�lar�na Dante�den ï¿½talyanca dizeler okurdu.

�nl� Amerikal� artist Clark Gable�nin taklidini yap�p herkesi g�ld�recek kadar espriliydi.
ODT� Mimarl�k�ta ��renci iken devrimci m�cadeleye kat�ld�. Teorik derinli�iyle ï¿½ï¿½renci liderlerinden oldu. ODTÜ’de �Hoca� deme adetini Sinan Cemgil ba�latt�. �Hoca� derlerdi arkada�lar� bilgisinden �t�r�...

K�yl�leri, toprak a�alar�na kar�� ayakland�rmak amac�yla gitti�i Nurhak Da�lar�nda Jandarma taraf�ndan �ld�r�ld�. S�rt �antas�ndan 4 kitap, bir de kuru so�an ��kt�. 

Yirmi yedi ya��ndayd�. Bir ya��ndaki o�luna, 21 ya��nda �ld�r�len arkada�� Taylan �zg�r��n ad�n� vermi�ti.

O�lunun cesedini almaya giden anne Nazife Cemgil, tabut ba��ndaki merakl� k�yl�lere seslendi: "Bu o�lum Sinan. Bunlar da onun arkada�lar� (Kadir Manga ve Alpaslan �zdo�an), karde�leri. Onlar da o�ullar�m. 

Bu �ocuklar, bu o�ullar; bu ï¿½lkeyi, halk�, sizleri sevdiler. Ba�ka bir istekleri yoktu. 

Her biri birer dehayd�. Her biri �st�n zekal� g�zel �ocuklard�. 

Dileselerdi, d�zenin adamlar� olsalard�, �imdi burada cans�z yatmazlard�. 

Birer milyoner olurlard�. Ama onlar, halk�, sizleri sevdiler. Sizin sorunlar�n�z� omuzlad�lar."

Arkada��m yak�n tarihin bu ac� olaylar�n� bilen biri.
�niversite ��rencilerine son yap�lanlar arkada��m� da korkutmu�tu; nedeni biricik o�luydu. O�lunun Sinan Cemgil�le ayn� kaderi payla�mas�ndan korktu ve tarihsel ger�ekleri anlat�p anlatmama karars�zl���na d��t�. 

Ona Edip Cansever�in �irini okudum:
�Utanc� bilerek ya�amak korkun� / Daha korkuncu da var: utanc� bilerekten ya�atmak��

�A�RD�LER..

Size 68�lileri anlatmal�y�m: Mahir �ayan��n �air oldu�unu bilir misiniz; 

�G�ne�i batmayan bir ada/Ben ne ï¿½ural�y�m, ne bural�y�m/Adal�y�m� Adal�y�m.�

E�i G�lten �ayan atletti; 400 metrede milli tak�m seviyesinde bir ko�ucuydu. 
Yak�n arkada�� erkekler 400 metre ko�an atlet ise bug�n�n tan�nm�� gazetecisi 
Osman Saffet Arolat�t�.

H�seyin Cevahir edebiyat ele�tirmenli�ine Siyasal Bilgiler Fak�ltesi�nde ba�lad�. 

�iir de yazd�. Tunceli Alevi Dedesi torunu H�seyin Cevahir, Rolling Stones dinlemeyi de �ok severdi. SBF�nin en �al��kan ��rencisiydi; ï¿½devrimci ba�ar�l� olmal�d�r� diyordu hep arkada�lar�na. D�rb�nl� silahla hedef al�narak �ld�r�ld���nde 26 ya��ndayd�.

SBF�nin efsanevi hocalar�ndan Prof. Dr. Tar�k Zafer Tunaya, derslerinden hep tam not alan Cihan Alptekin�i yak�ndan tan�mak i�in evine davet etti. �Laz u�a�� Cihan ya�asayd� belki �nemli anayasa profes�rlerinden biri olacakt�. ï¿½ld�r�ld���nde 25 ya��ndayd�. 

Tunceli�de yakalan�p i�kenceyle �ld�r�len �brahim Kaypakkaya�n�n elinden; Varl�k, Papir�s, Soyut, T�rk Dili gibi edebiyat dergileri d��mezdi. T�rk dilinin yap�s�n�, s�zc�k hazinesini, �iirdeki g�c�n� ve m�zikalitesini ara�t�ran �air Kaypakkaya �ld�r�ld���nde sadece 24 ya��ndayd�.

ODTܒN�N DONLARI..
1971 darbesinde Sansaryan Han�daki i�kenceler s�ras�nda polisler �nemli bir delil buldu; devrimcilerin hemen �o�unda ayn� tip mavi ya da k�rm�z� k�lot vard�.

Sordular; 

�bu donlar�n anlam� ne; mavi ile k�rm�z�n�n fark� ne; bunlar THKO�nun r�tbeleri mi?�
��kencedeki sporcu gen�ler g�lmemek i�in kendini zor tuttu, ï¿½bunlar� dediler; 

�ODT� Spor Kul�b�n�n donlar�!�

Futbolu severlerdi ku�kusuz�
Devrimci ��renciler Birli�i�nin t�m� Be�ikta�l�yd�. 

�ar��n�n devrimcili�i nereden geliyor san�yorsunuz? 

68�lilerden futbol tak�m� kurulsa Deniz Gezmi� ilk 11�e mutlaka al�n�rd�.
Deniz�in ayr�lmaz par�as� Cihan Alptekin de�

Mahir �ayan ise kesin teknik direkt�r; 

�ok sevdi�i futboldan iki baca��na tak�lan platin �ubuklar� nedeniyle erkenden koptu.
Deniz Gezmi� sahada kesin hakemi kand�rmaya �al���rd�. 

Onun mizah�� y�n� bilenmeden Deniz Gezmi� portresi yaz�labilir mi? 

Beyaz at �st�nde ODT� yurdunda k�z arkada��na serenat yapan bir romantikti o. 

�dam edildi�inde hen�z 25 ya��ndayd�.

A�k� da ya�ad�lar doyas�ya�
Sevgilisini son bir kez daha g�rmek i�in sakland��� evden ��kan ODTÜ’l� Koray Do�an, s�rt�ndan yedi�i polis kur�unuyla sevgilisinin evinin �n�nde can verdi. O da 25 ya��ndayd�.

O ku�ak 1 ki�iyi bile �ld�rmedi; ama tam 43 can verdiler.

Oysa�
Okul koridorlar�nda gazoz kapa��yla futbol oynayan bir ku�akt� onlar.
Sanmay�n ki fasulyesine poker ya da bl�fl� pi�ti oynamad�lar? 
Sanmay�n ki kolal� votka i�mediler? Ya da rak�?
Emel Say�n konserine gitmediklerini mi d���n�yorsunuz?
Muhammed Ali, Joe Frazier�e yenildi�inde �z�lmediklerini mi san�yorsunuz?
Ya da hi� k�f�r etmediklerini mi? 

En g�zelini de bir a��z dolusuyla Deniz Gezmi� ederdi. 

Ve yine Deniz Gezmi� her f�rsatta en sevdi�i t�rk�y� s�ylemez miydi: 

�Ne a�lars�n benim z�lf� siyah�m / Bu da gelir bu da ge�er a�lama / G�klere eri�ti 
feryad�m ah�m / Bu da gelir bu da ge�er a�lama��

D�LLER�NDEK� �ARKI; IMAGINE
Delikanl�yd�lar. �dealisttiler. Devrimciydiler. Bozulmam�� saf bir ku�akt� onlar.

K�z�ldere�de katledilen Kaz�m �z�do�ru gibi, �halka inmeyi� ayakkab� boyac�l��� yapmak san�yorlard�. ��ten at�lan �orumlu belediye i��ileri i�in y�r�d�ler. K�rtler i�in de y�r�d�ler; K�rt�e slogan at�p, K�rt�e �iirler okudular. Varto Depremi nedeniyle kan ba���� kampanyas� d�zenlediler. Azg�n Zap Suyu�na k�pr� in�a ettiler. Pancar, t�t�n, f�nd�k, ha�ha� mitingleri yapt�lar. 

Tam ba��ms�zl�k i�in �Mustafa Kemal Y�r�y��� d�zenleyip Samsun�dan Ankara�ya y�r�d�ler. Atat�rk heykelleri tahrip edilmesin diye geceler boyu n�bet tuttular.

68�li k�zlar da vard� bu eylemlerde; 

Hem de mini etekleriyle. Hippiler yok muydu? ��zel okullara hay�r� y�r�y���nde, uzun sa�l� gen� ï¿½niversiteli, sar���n k�z arkada��yla hem sarma� dola� y�r�yor hem de slogan 
at�yordu. O hippi; K�z�ldere katliam�ndan tek sa� kurtulan Ertu�rul K�rk��yd�.

Hayalleri vard�; dillerinde ise John Lennon�un �Imagine� �ark�s�...

SBF�N�N DANS PART�LER�..
Mahkemedeki savunmalar� s�ras�nda, Mevlana resmi �izip alt�na ï¿½Ben �nsan�m� yaz�p, hakime g�nderecek kadar bu �lke de�erlerine inanan bir ku�akt�. Resimden, edebiyattan gelmi�lerdi. Ellerinden kitap d��medi hi�. Nice yazarlar ��karmalar� bo�una de�il. ODT� 
�n�aat�tan �Bal�k Memet� yani yazar Mehmet Ero�lu�nu okumayan�n�z var m�?

Dans da ettiler: 

SBF yat�l� ��rencilerinin Sal� ve Cuma ak�amlar� 18.45-20.00 aras� dans partileri vard�.
Carmina Burana�n�n T�rkiye�deki ilk bale g�steriminde harikalar yaratan balet Ayd�n Erol unutulabilir mi? Ya da; onca i�kenceye ra�men cezaevinin so�uk ko�u�unda bale yapan 20 ya��ndaki balerin k�z Ay�e Emel Mest�i? Anadolu t�rk�lerini, Dadalo�lu�ndan A��k Veysel�e �ehre getiren 68�liler de�il mi?

Tiyatro da yapt�lar; 

Uluslararas� �niversite Tiyatrolar� Festivali�nde ���nc� oldular.
FKF ilk ba�kan� �zzet Polat Ararat��n DTCF tiyatro b�l�m� ��rencisi olmas� tesad�f m�?
ODT� Sosyalist K�lt�r Kul�b� �yeleri Ali Artun ve Y�lmaz Aysan��n bug�n�n tan�nm�� sanat galerisi Nev�in sahipleri olmas�, o d�nem birikiminin �r�n� de�il mi?

Da�c�l�k kul�plerini �niversitelerde ilk kimler kurdu san�yorsunuz? 

T�rkiye�de bu sporun geli�iminde 68�li Fikret G�rb�z, Tuncer G�rdil, U�maz Sungur, S�nmez Targan ve nicelerinin katk�lar� unutulabilir mi?

Ard� ard�na �ampiyon olan efsanevi �T� basketbol tak�m�n�n temelini TMTF �kinci 
Ba�kan� Cavit Savc� atmad� m�? 

Maratoncu Mehmet Yurdad�n �lkeye madalyalar kazand�rmad� m�?
ODTÜ’l� �mer G�rcan cezaevine sokulmasayd�, idam edilen babas� Fethi G�rcan gibi �lkemizi binicilikte birincilik k�rs�s�ne ��kar�r m�yd�?
SBF�nin tan�nm�� milli g�re��ileri Necati Sa��r, Mustafa Aynur ayn� zamanda THKP-C�li de�il miydi?
Bug�n judo ve karate de madalya alanlar, bu sporun geli�mesinde b�y�k eme�i olan 
Murat �zdabak�� an�msar m�? 

Peki ya boks�rler milli sporcu Ta�k�n Konuralp�in ad�n� duymu� mudur?
ODT� Motor Kul�b�n�n kurucular�ndan Tayfur Cinemre motosikletiyle kimleri 
ta�� mad� ki; Ula� Bardak��, Yusuf Aslan, Cihan Alptekin�

Fenerbah�e tak�m�nda yelken yapan Taner T�rkant�z Mahir �ayan��n en yak�n 
yolda��yd�.

Hangisini yazay�m? 68 ku�a�� bu �zellikleriyle neden anlat�lmaz?
Oysa� Toplumsal bir gelecek hayali kuranlar bu miras� her y�n�yle bilmelidir.

HALA 68�L� B�R DEVR�MC�: YA�AR YILMAZ
�stanbul Teknik �niversitesi in�aat b�l�m� ��rencisiydi.
�T� ��renci Birli�i ba�kanl���n� Harun Karadeniz�den sonra devrald�.
Hakkari�ye �Zap Suyu �zerine Devrimci Gen�lik K�pr�s� yapmaya giden 84 devrimciden biriydi. Deniz Gezmi��in yak�n yolda��yd�. Devletin ceberut bask�s�ndan her 68�li gibi o da nasibini ald�: 1971 darbesinde Ziverbey K��k� ve Harbiye�de a��r i�kencelerden ge�ti. 

Ya�ad�klar�; 2,5 y�l cezaevi arkada�l��� yapt��� Y�lmaz G�ney taraf�ndan yaz�lan ï¿½San�k� adl� �yk�ye konu oldu. Mahkemedeki savunmas�n� ise �S�z San���n� adl� kitab�nda kendi yazd�. Maltepe ve Selimiye cezaevlerinde 5,5 y�l yatt�. Hapisten sonra hep �sak�ncal� oldu; ekme�ini ta�tan ��kard�.

Sonra bir g�n karar verdi; m�hendisli�i b�rakt�; ��lkeme hizmet etmeliyim� diye d���nd�.
Anadolu topraklar�n� 2,5 y�l kar�� kar�� dola�t�. Unutulmaya y�z tutmu�, sahipsiz b�rak�lm��, 115 antik kentteki 119 antik tiyatroyu inceledi. �Anadolu Antik Tiyatrolar� ad�yla kitapla�t�rd�. Bu �al��ma K�lt�r Bakanl���n� heyecanland�rmad�. Fakat Avusturya K�lt�r Bakanl���, Ya�ar Y�lmaz�� Salzburg�taki Mozart ï¿½niversitesi �Antik �a�da Akustik ve Ses Da��l�m� konusunda konu�ma yapmaya ï¿½a��rd�. ï¿½ï¿½nk� bug�ne kadar bilinmeyen 2 �nemli bulgu ke�fetmi�ti. ï¿½lki sesin iletilmesiydi: Sahnedeki oyuncu, �ark�c�, konu�mac� ya da m�zik aletinden ��kan sesin 20-25 bin ki�ilik a��k hava tiyatrosunun en uzak 

basamaktaki izleyiciye kadar gidebilmesini, o d�nemin m�hendisleri orta yola ï¿½s�rtl� koltuklar� yerle�tirerek sa�lam��lard�. Ses, koltu�un s�rtl���na �arp�p yukar� basama�a kadar ��kabiliyordu. ï¿½kinci bulu� ise bug�ne kadar d���n�ld��� gibi ilk tiyatro Antik Yunan uygarl��� d�neminde de�il, Erken D�nem medeniyetleri d�neminde yap�lm��t� ve ilk a��k hava tiyatrolar� ta� de�il ah�apt�.

HIRSIZLARIN PE��NDE B�R 68�L�..
68�li devrimci Ya�ar Y�lmaz antik tiyatrolar �al��mas�n� bitirdikten sonra k��esine mi �ekildi. Hay�r. 5 y�l �nce, Anadolu�dan ya�malanan tarihi eserlerin ve k�lt�rel varl�klar�n pe�ine d��t�. ABD, �ngiltere, Avusturya, Almanya, Danimarka, Rusya, ve Yunanistan'a gitti. Y�zlerce m�ze gezdi. T�rkiye�den ka��r�lan 40 bin eseri buldu ve foto�raflar�n� �ekerek belgeledi. Neler bulmad� ki:

Paris Louvre M�zesi: 

Ma�nesia'daki �nl� mermer tap�nak kabartmalar�, Asos'dan s�k�len tap�nak par�alar� ve y�zlerce dev boyutlu mermer, bronz heykeller. Hitit, Urartu, Bizans, Sel�uklu, Osmanl� eserleri. 

Londra British Museum: 

Ksantos'dan (E�en-Antalya) Nereitler an�t�, Knidos'tan (Dat�a) 600 civar�nda b�y�k boy heykel, Mozeleum (Bodrum'daki �nl�, d�nyan�n 7. harikas�n�n mermer s�slemeleri ve heykelleri). 

New York Metropolitan M�zesi: 

Sardes'ten (Salihli) s�tun ve di�er eserler, Bergama'dan b�y�k bronz heykel, Priyene, Milet ve Efes'ten heykeller, mermer lahitler, K�ltepe'den (Kayseri) S�mer-Asur d�nemi eserleri. 

Boston M�zesi: Asos eserleri 

Washngton Dumborton Oaks M�zesi: Antakya mozaikleri ve Bizans eserleri. 

Baltimore M�zesi: Antakya mozaik koleksiyonu.

Chicago Sanat M�zesi: Sel�uklu- Osmanl� eserleri.
Chicago �niversitesi �ark Eserleri Enstit�s� M�zesi: Ali�ar eserleri.
Los Angeles Getty Villa : Burdur- Antalya y�resinden Kremna mermer kad�n 
heykelleri.

Viyana Ephesus M�zesi : 50 m 'ye yak�n mermer duvar frizleri Efes'ten giden binlerce eser.

Berlin Alte M�zesi : Priyene, Milet'ten mermer heykeller.
Berlin Pergamon (Bergama) M�zesi : B�y�ktap�nak, Milet ve Priyene'den 
tap�naklar, Zincirli'den Hitit tap�na��, Hattu�a�'dan heykeller, 33 metreye 14 
metrelik dev boyutlu Milet pazaryeri giri� duvar� ve Sel�uklu d�nemi camilerine 
ait eserler.

T�bingen �niversite M�zesi: Antakya'dan heykel ve Troya eserleri.
Danimarka Ulusal M�zesi: Troya eserleri.
Kopenhag David M�zesi: Sel�uklu eserleri, Konya'dan t�rbe sandukas�, Cizre 
Camii'nin �nl� tokma�� ba�ta olmak �zere 14 ve 16. y�zy�l �ini koleksiyonu.
Daha s�rada 60 bin eser var. Ya�ar Y�lmaz �al��malar�n� s�rd�r�yor.
Evet, 68 ku�a�� yazmakla bitmeyecek bir destand�r...

Soner YAL�IN

http://www.odatv.com/n.php?n=68-kusaginin-anlatilmayan-oykusu--1112101200

--
Bu e-postay� "ADD GEBZE" adl� gruba abone oldu�unuz i�in ald�n�z.
Bu gruba kay�t g�ndermek i�in addg...@googlegroups.com adresine e-posta g�nderin.
Bu gruba olan aboneli�inizi iptal etmek i�in addgebze+u...@googlegroups.com adresine e-posta g�nderin.
www.addgebze.org