Re: İstatistiksel Danışmanlıkta Bilim Etiğinin Anlamı ve Önemi

[040410030 Nagihan KAZAN]

Bilim, Etik ve İstatistiksel Danışmanlık

Anahtar sözcükler : bilim, bilimsel araştırma, etik, istatistiksel
danışmanlık

Bilim, doğayı gözlemleyip, deney ve araştırmalarla değerlendirip,
akıl süzgecinden
geçirmek anlamına gelir. Gerçek anlamda bilim için ön yargı ve
dogmalardan uzak kalmak
gerekir. Merak, sorgulama, neden araştırma, gözlem yapma ve bulgular
arasında mantıksal
ilişkiler kurma bilimde esastır. Amaç, insanların mutluluğu, refahı,
uzun
ve sağlıklı yaşaması için bilimsel bilgi ve teknolojiyi kullanmaktır.
21. yüzyılda sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçilmiştir. Sanayi
toplumunda kas
ve makine gücü hakimken, bilgi toplumunda insan beyni ve bilişim
hakimdir. Yenilikçilik
anlamına gelen "innovasyon" terimi bilgi çağında vazgeçilmez bir
ögedir. Bilgi toplumunda
yeniyi bulma ve insanlığa sunma amacı vardır. Bilimin temel ilkeleri;
dürüstlük, şeffaflık,
evrensellik, adalet ve erişilebilmedir. [1]

Bilimsel araştırma; bilim insanının bilimsel yöntemleri kullanarak
belli bir sorunun
çözümüne yanıt arama sürecidir. Bilim araştırmasının iki amacı vardır.
Birincil amaç
bilime katkıda bulunmaktır. İkincil amaç ise yayın yapmak, akademik
kariyer yapmak veya
endüstriyi geliştirmektir. Bilimsel düşünce ve araştırmalarda temel
ilke her şeyi
sorgulamak ve yeni anlayışlara yönelmektir. [2]

Çağdaşlaşma sürecinde bilim için düşüncede özgürlük (aydınlanma),
akademik özgürlük
(otonomi) ve laiklik (sekülarizm) önemli kavramlardır. Çünkü devlet-
yönetim baskısı ve
dini-inanç baskıları araştırmacıyı objektif olmaktan uzak kılacak,
subjektif(öznel) bakmasına
neden olacaktır. Oysa ki bilimde objektiflik (nesnellik) gereklidir.
[3]

Bilim-Etik İlişkisi

Etik; ahlak değerleri bilimidir. Etik Yunanca "ethos" yani "töre"
sözcüğünden türemiştir.
Felsefenin ana dallarından biridir. Yanlışı doğrudan ayırabilmek
amacıyla ahlak kavramının
doğasını anlamaya çalışır. [4]

Bilimsel düşünce, bilimin genel kurallarına uymanın yanı sıra
problemlerin çözümüne
yönelirken mutlak doğru sonucu elde etme ve uygulamaya koymada etik
olmak zorundadır.
Bu çerçevede, bilim alanında bilim etiği veya bilim ahlakı kuralları
söz konusudur.
Etik temellere dayanmayan bir bilimsel çalışma, bilimin kurallarına
tam olarak uysa bile
elde edilen sonuç geçersiz olacaktır.

Bilimsel araştırma sonuçlarının başka bilimcilerle
paylaşılabilmesi, eleştirilebilmesi
ve bunlardan yararlanabilmesi için yayınlanması gerekir. Bilimsel
araştırma sonuçlarının
yayına dönüşmesi noktasında da "yayın etiği" kavramı devreye girer.
Yayın etiği; bilimsel
yayınların dürüstlük, açıklık, başkalarının fikirlerine ve
yaratılarına saygı gibi temel
ilkelere uygun biçimde yapılmasını sağlamayı amaçlayan ve bunun
gerçekleşmesi için
-kimi etik ilkeler geliştirme de içinde olmak üzere- çalışmalar yapan
uygulamalı etik
alanıdır. [5]

Etik ve İstatistiksel Danışmanlık

İstatistiksel danışman, bir bilim insanı olduğu için, etik
kurallara uymalıdır.
Çalışma ve yayınlarında doğru, dürüst, objektif ve dengeli olmalıdır.
Herhangi
bir kaynaktan alıntı yapacağı zaman etik kurallara uygun olarak
hareket etmelidir. Bu
sayede istatistiksel danışmanın güvenilirliği de artacaktır. Meslek
etiğine uymalıdır.
Çalıntı bilgilerden uzak durmalıdır. Eğer çeviri yapması gerekiyorsa
"çeviri etiği"ne
uymalıdır; zira çevirmen yaptığı çevirinin dilini ve çevirinin
konusunu bilmekle ya da
bu konuda araştırma yaparak kaynak metne anlamca uygun işlevsel bir
çeviri metni
oluşturmakla yükümlüdür. [6]

[1], [2], [3] Dr. Emin Kansu,Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi
75.Yıl Konferans
Salonu, 11.3.2009, 12:30-13:30
[4] http://tr.wikipedia.org/wiki/Etik
[5] http://www.hacettepe.edu.tr/duyuru/rekduy/aetik.shtml
[6] http://www.ceviridernegi.org/cevirietigi.htm

[020410013 Volkan ÇALIŞKAN]

İstatistiksel Danışmanlıkta Bilim Etiği

Anahtar Kelimeler: etik, istatistik ve etik, bilimsel yöntem, bilim
etiği, bilimsel etik dışı davranışlar

Aksiyoloji dalı olan etik, felsefenin dört ana dalından biridir.
Yanlışı doğrudan ayırabilmek amacıyla ahlâk kavramının doğasını
anlamaya çalışır. [1] Etiğin batı geleneği zaman zaman ahlâk felsefesi
olarak da anılmıştır. Türkçe ahlâk bilimi olarak da anıldığı olmuştur.
Ayrıca Türkçe'de etik sözcüğü ahlak sözcüğü ile eş anlamlı olarak da
kullanılır.

Etik kavramı, çeşitli tanımlarla açıklanabilir. Kısaca etik, doğru ve
yanlış davranışlara ilişkin kavramlar geliştiren, bu kavramları
savunan ve bunların kullanımını öneren felsefe dalı biçiminde
tanımlanabilir [2]. Bilim etiği ise, bilimsel etkinliklerin
yürütülmesi sırasında ortaya çıkan değer sorunları ile, bunlara
getirilen çözüm önerilerinin tartışıldığı alan olarak ifade
edilebilir. Bilim etiği, bilimsel çalışmalarda bulunanlara, bu
çalışmalar sırasında uymaları gereken ilkeleri gösterir. Ancak,
bilimsel çalışmaların yürütülmesi, değerlendirilmesi ve yayımlanması
aşamalarında, bilgi ve deneyim eksikliği, özensizlik ve ihmal gibi
nedenlerle ya da kasıtlı olarak bu ilkelere uyulmaması sorunu ile
karşılaşılabilmektedir.
Stephen B. Vardeman ve Max D. Morris'in [3] makalesinde belirtildiği
gibi, İstatistikle Nasıl Yalan Söylenir? (Huff 1954) ve Mark Twain'in
(1924) ünlü sözü "3 tip yalan vardır. Yalan, kahreden yalan,
istatistik" gibi kaynakların literatürde yayınlanması ve popüler
konuma gelmeleri bu tip ilkelere uyulmaması ile meydana gelmektedir.

Halk her ne kadar istatistiği bir bilim olarak bilse de aynı zamanda
istatistiksel argümanların kötü kullanımla manipülasyonunun daha önce
bahsettiğimiz bilgi ve deneyim eksikliğinden veya kasıtlı olarak
meydana geldiğini düşünmektedir. [3]
Bu yüzden etiğin önemi bilim için çok önemlidir. Çeşitli dallardan
bilim adamları ve hümanistler doğruyu ve cevapları bulmak için yarış
halindedirler. Doğruya ulaşmakta ancak bilimsel etiğe ve kurallara
uymakla mümkün olacaktır.

İstatistik disiplini, verilerle uğraşmak için eğitimi gereği gerekli
araçları, düşünce desenlerini ve alışkanlıkları vermektedir.[4] Özünde
ise dürüstlükle; zekilik veya teknikten daha çok ilgilenir. Topluma
gerçek katkısı öncelikle ahlaken olmaktadır, teknik olarak değil.
Empirik bilgiyi aktarırken doğru olanı yapmakla ilgilidir.
İstatistikçiler dünyanın en iyi bilgisayar bilimcileri,
matematikçileri veya herhangi bir bilimsel konusu olan bilim dalı
uzmanı değillerdir. Fakat istatistikçiler prensip sahibi olarak,
verilerin toplanması, özetlenmesi ve analizi konusunda dünyanın en
iyileridir. Konuları olarak hemen hemen bütün bilim dallarından
transparan ve istikrarlı olarak empirik bilgilerle uğraşmak, doğruyu
bulmak ve göstermek amacını barındırmaktadır. Bunun içinde bilim
etiğine (ilke ve kurallara) uymalı ve mümkün olduğunca başkalarının
kötü niyet veya cahilliğinden kaçınmalı, kendi yanlış eğilimlerimizden
kaçınmalıyız. [3]



[1] Blackburn, S (1996). Dictionary of Philosophy, Oxford: Oxford
University Press. ISBN 0192831348.
[2] MacIntyre, A (2002). A Short History of Ethics, Routledge. ISBN
0415287499.
[3] Stephen B. Vardeman and Max D. Morris, The American Statistician,
Şubat 2003, Sayı 57, No.1
[4] W. Erward Deming, Profesyonel İstatistiksel Uygulama İlkeleri,
Encyclopedia of Statistical Science, 1982

On Mar 10, 12:14 am, Yönetici <mustafa.y....@gmail.com> wrote:
> 11.Mart.2009 Saat 12:30-13:30 arası Prof.Dr. Emin Kansu'nun G.Ü.Tıp
> Fakültesi Hastanesi 75.Yıl Konferans Salonu'nda vereceği
> "Üniversitelerde Bilim ve Bilim Etiğinin Önemi" konulu konferansını
> sakın kaçırmayın. Bu konferansta
> konuşmacının vereceği bilgileri,  bilgi kartlarınıza not almayı
> unutmayın. Olanağınız varsa sesli kayıt alın. Bu tartışma konusuyla
> ilgili yazılı kaynaklar daha sonra verilecek. Tartışmaya katılım için
> "Dersin Zamanlaması"na bakınız.