Araştırma Süreci ve Sonuçları ile İlgili Etik Kurallar

[050410020 Gözde DOĞAN]

Anahtar kelimeler: etik,bilimsel etik

"Etik kavramı, çeşitli tanımlarla açıklanabilir. Kısaca etik, doğru ve
yanlış davranışlara ilişkin kavramlar geliştiren, bu kavramları
savunan ve bunların kullanımını öneren felsefe dalı biçiminde
tanımlanabilir [1]. Bilim etiği ise, bilimsel etkinliklerin
yürütülmesi sırasında ortaya çıkan değer sorunları ile, bunlara
getirilen çözüm önerilerinin tartışıldığı alan olarak ifade
edilebilir. Bilim etiği, bilimsel çalışmalarda bulunanlara, bu
çalışmalar sırasında uymaları gereken ilkeleri gösterir. Ancak,
bilimsel çalışmaların yürütülmesi, değerlendirilmesi ve yayımlanması
aşamalarında, bilgi ve deneyim eksikliği, özensizlik ve ihmal gibi
nedenlerle ya da kasıtlı olarak bu ilkelere uyulmaması sorunu ile
karşılaşılabilmektedir.
Bir bilimsel araştırmanın değerini, daha açık bir ifadeyle,
yinelenebilirliğini ve güvenirliğini zedeleyen tüm girişimler,
bilimsel yanıltma (scientiŞc misconduct) adıyla anılmaktadır. Bilimsel
yanıltma, iki biçimde ortaya çıkmaktadır ve bunların her ikisi de eşit
derecede tehlikeli ve etik açıdan kabul edilemez durumlardır [2-4]:
* Bilimsel ihmal/disiplinsiz araştırma (scientific negligence/sloppy
research)
* Bilimsel saptırma/kasıtlı sahtekarlık (scientific fraud/deliberate
dishonesty)
Bilimsel ihmal ve bilimsel saptırma, aşağıda örneklerle
açıklanmaktadır.
1.1. Bilimsel İhmal
Bilimsel ihmal (disiplinsiz araştırma), bilimsel araştırmaların
gereklerini tam olarak yerine getirmeden yapılan araştırmalar
sonucunda ortaya çıkan bilimsel yanıltmadır. Bilimsel ihmalde,
araştırmacı kasıtlı olarak değil, bilgi, beceri ya da deneyim
yetersizliğinden dolayı yanlış bilgi sunmakta; dolayısıyla, yalnızca
başkalarını bilimsel olarak yanıltmakla kalmamakta, kendi kendini de
kandırmış olmaktadır [2].
Deneysel sürecin gereği gibi yürütülmemesi ya da araştırma verilerini
analiz etmek için uygun istatistiksel tekniklerin seçilmemesi bilimsel
ihmale örnek olarak gösterilebilir. Araştırma verilerinin uygun
olmayan bir istatistiksel teknikle analiz edilmesi (örneğin,
parametrik olmayan bir teknik kullanılması gerekirken parametrik bir
teknik kullanılması), istatistiksel olarak anlamlı, ancak, tümüyle
yanlış bulgularla sonuçlanabilir. Benzer şekilde, bir deneysel
araştırmada, birinci grupta yapılan deneysel uygulama ile ikinci
grupta yapılan deneysel uygulamada, bağımsız değişken dışında başka
değişkenlerin de işe karışması (örneğin, bir gruba daha fazla zaman
ayrılması ya da farklı bir ortam sunulması), o grup için farklı
sonuçlar doğurabilir. Bu sonucun, gruplardan birinde yapılan
uygulamanın daha etkili çıktığı şeklinde yorumlanması ise, tümüyle
yanlış olabilir.
1.2. Bilimsel Saptırma
Bilimsel saptırma, yapılan bilimsel araştırmanın süreçlerini ya da
sonuçlarını kasıtlı olarak saptırmak; dolayısıyla,
araştırmanınyinelenebilirliğini ve araştırma bulgularının
güvenirliğini bozmaktır [3]. Deney sürecinde yer almadığı halde,
araştırmada deneysel uygulamanın sonuçlarını etkileyebilecek ek
uygulamalara yer verilmesi, araştırma süreci ile ilgili bir bilimsel
saptırma örneği olarak gösterilebilir. Araştırma sonuçlarıyla ilgili
yapılabilecek saptırmalar üç grupta toplanmaktadır [2]:
a. Çarpıtma (falsification/fudging): Çarpıtma, araştırmada belli veri
noktalarının, örneğin, istatistiksel verilerin doğru sonuç almayı
engelleyebilecek biçimde değiştirilmesidir.
b. Gizleme (finagling): Gizleme, yapılan araştırma sonucunda elde
edilen bulguların bazılarının, özellikle de araştırmacının
beklentileri doğrultusunda çıkmayan bulguların, rapor edilmemesidir.
c. Uydurma (forgery/fabrication): Uydurma, araştırmada toplanmayan
verilerin toplanılmış gibi gösterilmesidir.
Bulgularla ilgili yukarıda sıralanan saptırmaların hiç biri, ne derece
önemsiz görünürse görünsün, kabul edilemez. Diğer bir deyişle,
bilimsel saptırma,haŞf ya da şiddetli de olsa sahtekarlıktır."

1. www.utm.etm.edu/research/iep/e/ethics.htm
2. www.chem.vt.edu/ethics/vinny/ethix html
3. www.yildiz.edu.tr/aek
4. Kansu, E., ve Ruacan, Ş. (2000). Bilimsel Yanıltmanın: Türleri,
Nedenleri, Önlenmesi, Cezalandırılması. Cumhuriyet Bilim-Teknik, 712,
4-5.

[050410029 Melih GÖRMEZOĞLU]

Anahtar kelimeler :etik , bilimsel araştırma etiği, çözüm önerileri

BİLİMSEL ARAŞTIRMA ETİĞİNE UYULMAMASININ NEDENLERİ


Araştırma etiğine uymama veya araştırma etiğini önemsememe ülkemiz
insanlarının genel anlamda yasa ve kuralları algılama ve onlara uyma
biçimi ile doğrudan ilişkilidir. Trafik kurallarına
uyma biçimimiz, fay hattı üzerine bina inşa etme mantığımız ile
bilimsel araştırma etiğine uyma biçimimiz arasında temelde bir fark
yoktur. Etik kusurlara neden olan davranış kalıbının temelinde şu
yaklaşımlar yatmaktadır:
a) Bir şey olmaz abi mantığı: Bunun nedeni analitik düşünemememizdir.
Analitik düşüncenin egemen olamamasının nedeni ise eğitim sisteminin
ilkokuldan itibaren ezberci ve analitik düşünceden yoksun olmasının
yanı sıra bilim felsefesi ve bilim tarihine eğitimimiz içinde fazla
yer verilmemesidir. Kaderci ve kolaycı yaklaşımımız ve bu iki
yaklaşımdan destek alan kurnazlığımız
(!) da bu mantığın oluşumuna katkı sağlamaktadır. Basitçe yurdumuz
bilimcisi yakalanmadığı
sürece bir şey olmaz mantığına doğuştan sahiptir ve bir şey olma
olasılığı kendince düşük olan bir durumda hele etik gibi felsefi bir
konu için kendini fazla yıpratmaz.
b) İdare et abi mantığı: Kurallara uymama sonucunda yakalanma söz
konusu olursa bu mantık devreye girer. Ülkemiz bilimcisi yakalansa
bile bir yolunu bulunup idare ettirmeyi mutlaka dener.
Büyük bir olasılıkla da idare edileceğini bilir. Yeter ki kendisini
yakalayanların veya uymadığı
kurallara gerçekten uyup uymadığına karar vereceklerin duygularına (!)
hitap edebilsin. Etik kurulların etik olmayan davranışları görmezden
geldiği veya verdiği kararların arasında çelişkiler olduğu yolunda bu
satırların yazarı da birçok örnek verebilir. Hal böyle olunca "idare
et abi" mantığı kendiliğinden oluşmakta ve duygusal ilişkiler içinde
yapılanlar yapanın yanına kar kalırken etik ihlalleri ihbar eden veya
olmasın diye çırpınanlar asıl etik ihlali görmezden gelen kurullar
tarafından cezalandırılabilmektedir.
c) Bak bu seferlik idare ediyorum bir daha olmasın mantığı (bir
defadan bir şey olmaz mantığı): Eğer etik ihlali olan kişi nüfuzlu ve
önemli biri ise veya etik ihlali olan kişi için araya nüfuzlu ve
önemli birileri girmişse bir sefer durumu görmezlikten gelmenin bir
sakıncası yoktur. Yasa, yönetmelik, yönerge ve kural vb. nesnelerin
bir kere delinmesinden bir şey olmaz. Gerçi daha sonra benzer durumda
etik kusur olduğu yönünde bir karara varıldığında çifte standart
orta26
ya çıkabilir; ama olsun, bir defadan bir şey olmaz. Bu mantığı
besleyen en önemli etkenlerden biri etik kurullar gibi yaptırım
uygulaması gereken yerlerdeki üyelerin de etik kusurlara sahip
olmasıdır.
Yukarıda ana hatları çizilen genel anlayış dışında gereksiz yayın
baskısı ve yayınlarda niteliğe önem verilmemesi, bilimsel dergilerin
editör ve hakemlerinin düzgün bir hipotezi olmayan ve bilime bir
yenilik getirmeyen makaleleri sırf yayın hayatlarını devam
ettirebilmek için kabul
etmeleri, etik kusurların yeterli kanıt olmasına rağmen etik kurullar
tarafından görmezden gelinmesi ve deneysel araştırma merkezlerinin
yönetiminin araştırma deneyimi ve yetkinliği olmayan kişilere
verilmesi de ülkemizde bilimsel araştırma etiği konusunda giderek
artan sorunları
besleyen diğer etkenlerdir.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Bilimsel araştırma etiği konusunda ortaya çıkan ve giderek artan
sorunların çözümü için yapılması
gerekenler ve öneriler şöyle sıralanabilir:
a) Ülke çapında bilimi ve bilimsel düşünceyi tümüyle özgür kılacak,
genç kuşaklara bilim insanı
kimliğini benimsetecek ve bilimsel araştırmaları özendirecek bir
eğitim reformu yaparak analitik ve eleştirel düşünceye önem veren bir
eğitim sistemi kurulmalıdır.
b) Bilime ve bilim etiğine saygılı bir toplum bilinci
yerleştirilmelidir. Bunun için etik eğitimi ve bilinci daha ilkokulda
verilmeye başlanmalıdır.
c) Bilimsel araştırma laboratuarlarına mühürlü ve denetime açık
laboratuar defteri kullanma zorunluluğu getirilmelidir.
d) Etik ihlaller görmezden gelinmemeli, etik kurullar duyarlı ve etik
bilinci yüksek üyelerden oluşturulmalıdır. Etik kurulların verdiği
kararlar arasında çifte standart olmamalıdır.
e) Yerel etik kurulların çalışmaları sıkı denetlenmeli, çifte
standartlı karar alınması veya açık kanıtlara rağmen etik kusur
bulunamaması durumunda şikâyet üzerine bu etik kurullarda çalışanlara
yaptırım uygulanabilecek yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
f) Yeterli ve geçerli hipotez oluşturup uygun yöntemlerle araştırma
yapabilecek bilim insanları yetiştirilmesine önem verilmelidir. Bunun
için ülkemizdeki bilim insanının niteliği ve görüntüsü
düzeltilmelidir. Akademik aşamalarda liyakat ve etik değerlere saygı
ön plana çıkmalıdır.
g) Yayın olsun torba dolsun mantığı terk edilerek nitelikli yayın
yapma özendirilmelidir.
Kaynaklar:

1. Bursalı O. Bilimsel araştırmada etik ve sorunlar. Cumhuriyet Bilim
Teknik, Sayı 765: 3, 2002.
2 Türkiye Bilimler Akademisi Bilim Etiği Komitesi. Bilimsel
araştırmada etik ve sorunları. Türkiye Bilimler Akademisi
Yayınları, Tübitak Matbaası, Ankara, 2002.
3. Ortaş İ. Bilim, bilim insanı ve bilimsel etik. Çukurova
Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi.
http://strateji.cukurova.edu.tr/EGITIM/ortas/14.php
4. Ortaş, İ. Bilimsel etik kurulların gerekliliği, PİVOLKA, 3: 18-19,
2004.
5.http://www.ulakbim.gov.tr/cabim/vt/uvt/tip/sempozyum4/page19-26.pdf

[050410019 Aliye DEMİRHAN]

2. ARAŞTIRMA SÜRECİ VE SONUÇLARIYLA İLGİLİ ETİK KURALLAR

Bir bilimsel araştırmanın değerini, daha açık bir ifadeyle,
yinelenebilirliğini ve güvenirliğini zedeleyen tüm girişimler,
bilimsel yanıltma (scientiŞc misconduct) adıyla anılmaktadır. Bilimsel
yanıltma, iki biçimde ortaya çıkmaktadır ve bunların her ikisi de eşit

derecede tehlikeli ve etik açıdan kabul edilemez durumlardır [8-10]:

*

Bilimsel ihmal/disiplinsiz araştırma (scientific negligence/
sloppy research)
*

Bilimsel saptırma/kasıtlı sahtekarlık (scientific fraud/
deliberate dishonesty)

Bilimsel ihmal ve bilimsel saptırma, aşağıda örneklerle
açıklanmaktadır.

2.1. Bilimsel İhmal

Bilimsel ihmal (disiplinsiz araştırma), bilimsel araştırmaların
gereklerini tam olarak yerine getirmeden yapılan araştırmalar
sonucunda ortaya çıkan bilimsel yanıltmadır. Bilimsel ihmalde,
araştırmacı kasıtlı olarak değil, bilgi, beceri ya da deneyim
yetersizliğinden dolayı yanlış bilgi sunmakta; dolayısıyla, yalnızca
başkalarını bilimsel olarak yanıltmakla kalmamakta, kendi kendini de

kandırmış olmaktadır [8].

Deneysel sürecin gereği gibi yürütülmemesi ya da araştırma verilerini
analiz etmek için uygun istatistiksel tekniklerin seçilmemesi bilimsel
ihmale örnek olarak gösterilebilir. Araştırma verilerinin uygun
olmayan bir istatistiksel teknikle analiz edilmesi (örneğin,
parametrik olmayan bir teknik kullanılması gerekirken parametrik bir
teknik kullanılması), istatistiksel olarak anlamlı, ancak, tümüyle
yanlış bulgularla sonuçlanabilir. Benzer şekilde, bir deneysel
araştırmada, birinci grupta yapılan deneysel uygulama ile ikinci
grupta yapılan deneysel uygulamada, bağımsız değişken dışında başka
değişkenlerin de işe karışması (örneğin, bir gruba daha fazla zaman
ayrılması ya da farklı bir ortam sunulması), o grup için farklı
sonuçlar doğurabilir. Bu sonucun, gruplardan birinde yapılan
uygulamanın daha etkili çıktığı şeklinde yorumlanması ise, tümüyle
yanlış olabilir.

2.2. Bilimsel Saptırma

Bilimsel saptırma, yapılan bilimsel araştırmanın süreçlerini ya da
sonuçlarını kasıtlı olarak saptırmak; dolayısıyla,
araştırmanınyinelenebilirliğini ve araştırma bulgularının

güvenirliğini bozmaktır [9]. Deney sürecinde yer almadığı halde,

araştırmada deneysel uygulamanın sonuçlarını etkileyebilecek ek
uygulamalara yer verilmesi, araştırma süreci ile ilgili bir bilimsel
saptırma örneği olarak gösterilebilir. Araştırma sonuçlarıyla ilgili

yapılabilecek saptırmalar üç grupta toplanmaktadır [8]:

1.

Çarpıtma (falsification/fudging): Çarpıtma, araştırmada belli
veri noktalarının, örneğin, istatistiksel verilerin doğru sonuç almayı
engelleyebilecek biçimde değiştirilmesidir.

2.

Gizleme (finagling): Gizleme, yapılan araştırma sonucunda elde
edilen bulguların bazılarının, özellikle de araştırmacının
beklentileri doğrultusunda çıkmayan bulguların, rapor edilmemesidir.

3.

Uydurma (forgery/fabrication): Uydurma, araştırmada toplanmayan
verilerin toplanılmış gibi gösterilmesidir.

Bulgularla ilgili yukarıda sıralanan saptırmaların hiç biri, ne derece
önemsiz görünürse görünsün, kabul edilemez. Diğer bir deyişle,

bilimsel saptırma, haŞf ya da şiddetli de olsa sahtekarlıktır.

YARARLANILAN KAYNAKLAR

1.

www.utm.etm.edu/research/iep/e/ethics.htm
2.

www.nserc.ca/programs/ethics/english/intro03.htm
3.

Wiersma, W. (1995). Research Methods in Education: An
İntroduction (6. baskı). Boston, Massachusetts: Allyn and Bacon.
4.

Best, J. W., ve Kahn, J. V. (1998). Research in Education (5.
baskı). Boston, Massachusetts: Allyn and Bacon.
5.

Wiseman, D. C. (1999). Research Strategies for Education.
Belmont, California: Wadsworth Publishing Company.
6.

Türkiye Bilimler Akademisi Bilim Etiği Komitesi (2002). Bilimsel
Araştırmada Etik ve Sorunları. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi
Yayınları.
7.

Institute of Laboratory Animal Resources (1996). Guide for the
Care and Use of Laboratory Animals. Washington, DC: National Academy
Press.
8.

www.chem.vt.edu/ethics/vinny/ethix html
9.

www.yildiz.edu.tr/aek
10.

Kansu, E., ve Ruacan, Ş. (2000). Bilimsel Yanıltmanın: Türleri,
Nedenleri, Önlenmesi, Cezalandırılması. Cumhuriyet Bilim-Teknik, 712,
4-5.

11.

www.arts.ubc.ca/doa/plagiarism.html
12.

www.indiana.edu/~wts/wts/plagiarism.html
13.

sja.ucdavis.edu/avoid.html
14.

www.2learn.ca/mapset/SafetyNet/plagiarism/handout2.html
15.

www.zoology.ubc.ca/bpg/plagiarism.htm
16.

American Psychological Association (1994). Publication Manual
(4. baskı). Washington DC: American Psychological Association.
17.

www.ejb.org/pauta.html

http://www.anadolu.edu.tr/arastirma/bilim_etigi_klavuzu.aspx
sitesinden faydalanılmıştır.

[hadi muti Doğan]

Anahtar kelimeler: etik , Bilimsel araştırma etiği

ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ

 

   Araştırma ve yayın konusunda uyulması gereken etik ilkeler :

 

  1. Araştırmaları düzenleme, yürütme ve rapor etme sırasında, bilimsel

yeterlilik ve etik standartlara uyulmalıdır.
 2. Araştırmaları yürütürken, elde edecekleri sonuçların yanıltıcı olma

olasılığını en alt düzeyde tutabilecek önlemler alınmalıdır.
 3. Araştırmaya katılan ve araştırmalardan etkilenen insanların haklarının

korunması ve huzurlarının bozulmamasından sorumludurlar. Kültürel

farklılıklara duyarlı davranmalıdırlar. Araştırma yürütülürken deneklerin

psikolojik, fiziksel ya da sosyal incinmelere maruz kalmaları önlenmeli

ve mantıklı tüm önlemler alınmalıdır.
 4. Araştırmanın amacının gizli kalmasının gerekli olduğu durumlar dışında,

araştırmaya katılan kişiler araştırmanın amacından haberdar edilirler. Sözü

edilen durumlarda da araştırma sonunda amaç kendilerine açıklanır.

Bilimsel yayınların dürüstlük, açıklık, başkalarının fikirlerine ve yaratılarına saygı

gibi temel ilkelere uygun biçimde yapılmasını sağlamayı amaçlayan ve bunun

gerçekleşmesi için -kimi etik ilkeler geliştirme de içinde olmak üzere- çalışmalar

yapan uygulamalı etik alanıdır.

 

 Bilim ve sanat insanlarının araştırmanın planlanması, yürütülmesi, sunulması ve

yayınlanmasında aşağıdaki temel etik ilke ve standartlara göre davranmaları beklenir: ,

 

1. Araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve bulguların analizi sürecinde dürüstlük

ve açıklık ilkelerine bağlı kalınması,

2. Benzer araştırmaları yapan araştırmacıların ve sanatçıların fikir ve bulgularına

saygılı olunması ve yayın aşamasında gerekli atıflarda bulunulması,

3. Bilimsel araştırmanın ve yayının her aşamasında objektif olunması,

4. Sağlık Bakanlığı'nın insan üzerinde yapılan ilaç araştırmaları ile ilgili yönetmeliğine

uygun davranılması,

5. İyi klinik uygulamaları ilkelerine uygun davranılması.

Bilim insanı, bir araştırmacı olarak, yalnız kendisini değil, içinde bulunduğu veya kendisine

bağlı araştırma grubunun tüm üyelerini de bilimsel araştırma ve yayında etik dışı

davranışlarda bulunmamaları konusunda eğitmeli ve muhtemel girişimleri kesinlikle önlemelidir.

 

   KAYNAKLAR

   1. Aydın, İnayet. (2003), Eğitim ve Öğretimde Etik. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

   2. Doğan, Süleyman ve B.E. Tekinalp. (2002), “Lisans düzeyinde Meslek Sorunları ve

   Ahlak İlkeleri dersinin kapsam ve işlenişi: Gazi Üniversitesi 
     

      3.Corey, C., M.S. Corey ve P. Callanan (1998), Issues and Ethics in the Helping Professions.

Pacific Grove CA: Brooks Cole Publ. Comp.

4. Cottone, R. ve V.M. Tarvydas. (1999), Ethical and Professional Issues in Counseling.

Prentice Hall, Inc.
   5.Herlihy, B. ve G. Corey. (1996), ACA Ethical Standarts Casebook. Fifth Edition.
   6.Huey, W. C. ve JR. T. P. Remley, (1998), Ethical and Legal Issues, ASCA.

   7.Whittmer, J. (1999), Professional Identity and Ethics: Course Pack for MHS 6938 

(Unpublished manuscript), University of Florida.

   8.Güven, H. ve Gidener, S.( Ed).( 2003) Bilims el Düşünce ve Araştırmada Etik . D.E.U. Yayınları.

   9.National Academy of Sciences. (1992). Responsible Science: Ensuring the Integrity of the 

Research Process . Volume I. Panel on Scientific Responsibility and Conduct of Research. 

Committee on Science, Engineering, and Public Policy. National Academy Press, Washington, D. C.

 10.Tepe, H. ( Ed). ( 2000). Etik ve Meslek Etikleri . Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, Ankara.

 11.TÜBİTAK. ( 1998). Yayın Etiği Sempozyumu Kitabı , Ankara

 12.Türkiye Bilimler Akademisi.( 2002). B ilimsel Araştırmada Etik ve Sorunları , Türkiye Bilimler

Akademisi Yayınları, Ankara

         

[Ümit KOÇAK]

Anahtar kelimeler :Araştırma etiği , yayın etiği , akademik etik

1. ARAŞTIRMA ETİĞİNE İLİŞKİN TEMEL İLKELER

 

       A.Bilimsellik İlkesi Veriler ,bilimsel yöntemlerle elde edilir.Bunların 

değerlendirilmesinde, yorumunda ve kuramsal sonuçların elde edilmesinde de

bilimsel yöntemlerin dışına çıkılmaz ve sonuçlar saptırılamaz. Elde edilmemiş

sonuçlar araştırma sonuçlarıymış gibi gösterilemez.

      B.Bilimsel araştırmalara denek olarak katılan kişilere zarar vermeme ilkesi :

Araştırmalara denek olarak katılan kişilere zarar vermemek esastır. Denekler, 

riskler konusunda açık şekilde bilgilendirilmeli ve deneye katılım kararının etki ve

baskı altında kalmaksızın özgürce alınması ilkesine uymaya özen gösterilmelidir. 

Araştırma ve deneylerin insan ve hayvan sağlığına ekolojik dengeye zarar vermemesi 

temel ilkedir.

      C.Toplumu ve ilgilileri bilgilendirme ve olası zararlı uygulamalar konusunda

 uyarma ilkesi: Araştırmacılar ve yetkililer, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak olası

zararlı uygulamalar konusunda toplumuve ilgilileri bilgilendirmek ve uyarmakla yükümlüdür.

      D.Araştırmalara katılmama özgürlüğü ilkesi: Araştırmacılar, kendi vicdanî kanaatlerine

göre zararlı sonuçlara ve/veya onaylamadıkları uygulamalara yol açabilecek araştırmalara

katılmama hakkına sahiptir.

     E.Yapılacak çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgilerin

gizliliğine, korunmasına, nihayet bu verilerin ve bilgilerin, izin verildiği ölçüde ve şekilde

kullanımına özen gösterilmesi gerekir.F.Bilimsel araştırma için sağlanan imkan ve kaynakların

 amaca uygun kullanımı ve dağıtımı esastır.

 

 

2. YAYIN ETİĞİNE İLİŞKİN TEMEL İLKELER

    

 A.Bilimsel araştırma tasarlanması, planlanması, yürütülmesi ve yayına hazırlanması

aşamalarında etkin olarak katkıda bulunmamış kişiler, yazar isimleri arasına katılmaz. 

     B.Bilimsel yayınlarda daha önce yayınlanmış veya yayınlanmamış bir çalışmadan 

yararlanırken, bilimsel yayın kurallarına uygun olarak kaynak gösterilir. Henüz

sunulmamış çalışmalar veya savunularak kabul edilmemiş tezler, sahibinin izni olmadan

kaynak olarak kullanılamaz.Evrensel olarak tanınan bilim kuramları, matematik teoremleri

ve ispatları gibi önermeler dışında hiçbir çalışmanın tümü veya bir bölümü, izin alınmadan

ve/veya asıl kaynak gösterilmeden çeviri veya özgün şekliyle yayımlanamaz.

 

3. AKADEMİK ETİĞE İLİŞKİN TEMEL İLKELER

    

     A.Akademik yaşamın bütün evrelerinde, öğretim, yönetim ve akademik değerlendirmeler

"bilimsel liyakat" ölçütüne göre yapılmalıdır

     B.Akademik ilerleme ve jüri ödüllerinde bilimsel liyakat ölçütlerinin dışına çıkmak, kişileri

kayırmak, bilimsel eleştiri sınırlarını aşarak akademisyenlerin kimlik ve kişiliğine yönelik

saldırılarda bulunmak, çıkarcılık, sahtecilik, kopyacılık, vb. davranışlar, Üniversite'nin akademik

etik normları ile bağdaşmaz.

 

 

KAYNAKLAR

 

 
1.  Selçuk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Ve Yayın Etiği Yönergesi

       http://www.selcuk.edu.tr/akademik/kanunyonet/etik.php/
   2. Türkiye Bilimler Akademisi Bilim Etiği Komitesi. Bilimsel