|
Hem bu
muvakkat handa ve fâni misafirhanede ve kısa bir zamanda ve az bir ömürde,
eşcar ve nebatatın elleriyle, bu kadar kıymettar ihsanlar ve nimetler ve
bu kadar fevkalâde masraflar ve ikramlar, işaret belki şehadet eder ki,
misafirlerine burada böyle merhametler yapan kudretli, keremkâr Zât-ı
Rahîm, bütün ettiği masrafı ve ihsanı, kendini sevdirmek ve tanıttırmak
neticesinin aksiyle, yani bütün mahlûkat tarafından “Bize tattırdı, fakat
yedirmeden bizi idam etti” dememek ve dedirmemek ve saltanat-ı ulûhiyetini
iskat etmemek ve nihayetsiz rahmetini inkâr etmemek ve ettirmemek ve bütün
müştak dostlarını mahrumiyet cihetinde düşmanlara çevirmemek
noktalarından, elbette ve herhalde, ebedî bir âlemde, ebedî bir
memlekette, ebedî bırakacağı abdlerine, ebedî rahmet hazinelerinden, ebedî
cennetlerinde, ebedî ve cennete lâyık bir surette meyvedar eşcar ve
çiçekli nebatlar ihzar etmiştir. Buradakiler ise, müşterilere göstermek
için nümunelerdir.
Hem ağaçlar ve nebatlar, umumen yaprak ve çiçek
ve meyvelerinin kelimeleriyle Seni takdis ve tesbih ve tahmid ettikleri
gibi, o kelimelerden herbirisi dahi ayrıca Seni takdis eder. Hususan
meyvelerin bedî bir surette, etleri çok muhtelif, san’atları çok acip,
çekirdekleri çok harika olarak yapılarak o yemek tablalarını ağaçların
ellerine verip ve nebatların başlarına koyarak zîhayat misafirlerine
göndermek cihetinde, lisan-ı hal olan tesbihatları, zuhurca lisan-ı kâl
derecesine çıkar. Bütün onlar Senin mülkünde, Senin kuvvet ve kudretinle,
Senin irade ve ihsanatınla, Senin rahmet ve hikmetinle musahhardırlar ve
Senin herbir emrine mutîdirler.
|
Lügatler :
abd : kul
acip : hayret verici,
şaşırtıcı
bedî : güzel, benzersiz
cemâl :
güzellik
cemâl-i san’at : sanat güzelliği
cihet : yön,
taraf
delâlet : delil olma, işaret etme
ebedî : sonu
olmayan, sonsuz
eşcar : ağaçlar
fâni : geçici, yok
olucu
fevkalâde : olağanüstü
hadsiz :
sayısız
hikmet : herşeyin belirli gayelere yönelik olarak,
mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olması
hususan :
özellikle
ihsan : bağış, ikram
ihsanat : ihsanlar,
iyilikler, bağışlar
ihzar etmek : hazırlamak
irade :
dileme, tercih
iskat etmek : hiçliğe düşürmek, yok
etmek
kemâl : kusursuzluk, mükemmellik
kemâl-i nimet :
nimetin tam ve mükemmel olması
keremkâr : lûtfeden,
bağışlayan
kıymettar : kıymetli
kudret : güç, kuvvet
ve iktidar
lisan-ı hal : hal dili
lisan-ı kal : söz
ile anlatım
mahlukât : yaratıklar
medhetmek :
övmek
meyvedar : meyveli, meyve veren
muhtelif : çeşit
çeşit
musahhar : boyun eğdirilmiş, emre verilmiş
mutî
: emre uyan, itaatkâr
muvakkat : gelip geçici
müştak :
çok istekli, arzulu
nebat : bitki
nebatat :
bitkiler
nihayet : son derece
nümune : örnek,
misal
rahmet : İlâhî şefkat, merhamet
saltanat-ı
Ulûhiyet : hiçbir ortak kabul etmeyen Allah’ın İlâhlık
saltanatı
senâ : övme ve yüceltme
suret : şekil,
biçim
şehadet etmek : şahitlik, tanıklık etmek
şümûl :
kapsamlılık, kuşatıcılık
tahmid : Allah’ı övme ve Ona
şükürlerini sunma
takdis etmek : kutsamak, Allah’ın her türlü
eksiklik ve çirkinlikten yüce olduğunu ilân etmek
tesbih :
Allah’ı her türlü kusurdan yüce tutarak şanına lâyık ifadelerle
anma
tesbihat : Allah’ı noksan sıfatlardan yüce tutan
sözler
umumen : bütünüyle
zâhir : açık,
âşikar
Zât-ı Rahîm : rahmeti herşeyi kuşatan, sonsuz şefkat
merhamet sahibi Zât; Allah
zîhayat : canlı, hayat
sahibi
zuhur : belirme, ortaya
çıkma
|
