|
Ey
şiddet-i zuhurundan gizlenmiş ve ey kibriya-yı azametinden tesettür etmiş
olan Sâni-i Hakîm ve Hâlık-ı Rahîm,
Bütün eşcar ve nebatatın,
bütün yaprak ve çiçek ve meyvelerin dilleriyle ve adediyle Seni kusurdan,
aczden, şerikten takdis ederek hamd ü senâ ederim.
Ey Fâtır-ı
Kadîr, ey Müdebbir-i Hakîm, ey Mürebbî-i Rahîm,
Resul-i Ekrem
Aleyhissalâtü Vesselâmın talimiyle ve Kur’ân-ı Hakîmin dersiyle anladım ve
iman ettim ki nasıl nebatat ve eşcar Seni tanıyorlar, Senin sıfât ı
kudsiyeni ve Esmâ-i Hüsnânı bildiriyorlar. Öyle de, zîhayatlardan ruhlu
kısmı olan insan ve hayvanattan hiçbirisi yoktur ki; cisminde gayet
muntazam saatler gibi işleyen ve işlettirilen dahilî ve haricî âzâlarıyla
ve bedeninde gayet ince bir nizam ve gayet hassas bir mîzan ve gayet mühim
faidelerle yerleştirilen âlât ve duygularıyla ve cesedinde gayet san’atlı
bir yapılış ve gayet hikmetli bir tefriş ve gayet dikkatli bir muvazene
içinde konulan cihazat-ı bedeniyesiyle, Senin vücûb-u vücuduna ve
sıfatlarının tahakkukuna şehadet etmesin. Çünkü, bu kadar basîrâne nazik
san’at ve şuurkârâne ince hikmet ve müdebbirâne tam muvazeneye, elbette
kör kuvvet ve şuursuz tabiat ve serseri tesadüf karışamazlar ve onların
işi olamaz ve mümkün değildir. Ve kendi kendine teşekkül edip öyle olması
ise, yüz derece muhâl içinde muhâldir. Çünkü, o halde herbir zerresi,
herbir şeyini ve cesedinin teşekkülünü, belki dünyada alâkadar olduğu
herşeyini bilecek, görecek, yapabilecek, âdeta ilâh gibi ihatalı bir ilim
ve kudreti bulunacak, sonra teşkil-i ceset ona havale edilir ve “kendi
kendine oluyor” denilebilir.
|
Lügatler :
acz : acizlik, güçsüzlük
alâkadar olmak : ilgili
olmak
âlât : âletler, organlar
Aleyhissalatü Vesselâm
: Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun
âzâ : uzuvlar,
organlar
basîrâne : görerek, bilerek
cihazat-ı
bedeniye : bedendeki organlar
dâhilî : iç
Esmâ-i
Hüsna : Cenâb-ı Hakkın en güzel isimleri
eşcar :
ağaçlar
Fâtır-ı Kadîr : herşeye gücü yeten yaratıcı,
Allah
Hâlık-ı Rahîm : herbir varlığa hususî rahmet ve merhamet
tecellîsi olan yaratıcı; Allah
hamd ü senâ : şükretme ve
övme
haricî : dış
havale etmek : bir işi başka birine
bırakma
hayvanat : hayvanlar
heyet-i mecmua : hepsi
birden, fertlerin tamamı
hikmet : bir gaye ve faydaya yönelik
olarak, tam yerli yerinde olma
ihatalı : kuşatıcı,
kapsayıcı
kibriya-yı azamet : büyüklüğün sonsuz ve daimî
oluşu
kudret : güç, kuvvet ve iktidar
Kur’ân-ı Hakîm :
her âyet ve sûresinde sayısız hikmet ve faydalar bulunan
Kur’ân
mîzan : tartı, ölçü
muhâl içinde muhâl :
imkânsızlık içinde imkânsızlık, akla aykırılık
muntazam :
düzenli, intizamlı
muvazene : denge
müdebbirâne :
tedbirli bir şekilde, herşeyi önceden düşünerek
Müdebbir-i Hakîm
: herşeyi hikmetle yaratan ve herşeyi idare eden Allah
Mürebbî-i
Rahîm : şefkat ve merhamet herbir varlık üzerinde görülen ve herşeyi
yaratılış gayelerine göre terbiye eden Allah
nebatat :
bitkiler
nizam : düzen, kanun
Resul-i Ekrem : Allah’ın
en şerefli ve değerli elçisi olan Hz. Muhammed (a.s.m.)
Sâni-i
Hakîm : herşeyi san’atla ve hikmetle yaratan Allah
sıfât-ı
kudsiye : kutsal vasıflar ve özellikler
şehadet etmek :
şahitlik, tanıklık etmek
şerik : ortak
şiddet-i zuhur
: açık seçik olma ve açığa çıkma derecesinin şiddeti ve
kuvveti
şuurkârâne : şuurlu ve bilinçli bir
şekilde
şuursuz : bilinçsiz
tahakkuk :
gerçekleşme
takdis etmek : Allah’ın her türlü eksiklik ve
çirkinlikten yüce olduğunu ilân etmek
talim : öğretme,
eğitme
tefriş : döşeme
tesettür etmek : gizlenmek,
örtünmek
teşekkül : oluşma
teşkil-i ceset : cesedi
oluşturma, meydana getirme
vahdet-i idare : idare
birliği
vahdet-i nev’iye : tür birliği
vahdet-i tedbir
: tedbir, idare birliği
vücub-u vücud : varlığının zorunlu oluşu
ve var olmak için bir sebebe ihtiyacının olmayışı
zîhayat :
canlı, hayat sahibi
|
