|
Şu altı
temsil, hem nâkıs, hem mütenâhi, hem zayıf, hem tesir-i hakikîsi yok olan
mümkinat kuvvetinde ve fiilinde bilmüşahede görünse, elbette hem gayr-ı
mütenâhi, hem ezelî, hem ebedî, hem bütün kâinatı adem-i sırftan icad eden
ve bütün ukulü hayrette bırakan, hem âsâr-ı azametiyle tecellî eden
kudret-i ezeliyeye nisbeten, şüphesiz herşey müsavidir. Hiçbir şey Ona
ağır gelmez.
Gaflet olunmaya, şu altı sırrın küçük mizanlarıyla o
kudret tartılmaz ve münasebete giremez. Yalnız fehme takrib ve istib’âdı
izale için zikredilir.
ÜÇÜNCÜ ESASIN NETİCE VE HÜLÂSASI:
Madem kudret-i ezeliye gayr-ı mütenâhidir. Hem Zât-ı Akdese lâzime-i
zaruriyedir. Hem herşeyin lekesiz, perdesiz melekûtiyet ciheti Ona
müteveccihtir. Hem Ona mukabildir. Hem, tesâvi-i tarafeynden ibaret olan
imkân itibarıyla muvazenettedir.
Hem, şeriat-i fıtriye-i kübrâ olan
nizam-ı fıtrata ve kavânîn-i âdetullaha mutîdir. Hem, mânilerden ve ayrı
ayrı hususiyetlerden, melekûtiyet ciheti mücerred ve
sâfidir.
Elbette, en büyük şey, en küçük şey gibi, o kudrete ziyade
nazlanmaz, mukavemet etmez. Öyle ise, haşirde bütün zevil’ervâhın ihyâsı,
bir sineğin baharda ihyâsından daha ziyade kudrete ağır olmaz.
Öyle
ise, 1 مَا
خَلْقُكُمْ
وَلاَبَعْثُكُمْ
اِلاَّ
كَنَفْسٍ
وَاحِدَةٍ fermanı mübalâğasızdır, doğrudur, haktır. Öyle ise,
müddeâmız olan “Fâil muktedirdir” o cihette hiçbir mâni yoktur, kat’î bir
surette tahakkuk etti.
Dipnotlar - Arapça İbareler -
Haşiyeler :
1 : “Sizin yaratılmanız da, diriltilmeniz
de, tek bir kişinin yaratılıp diriltilmesi gibidir.” Lokman Sûresi,
31:28.
|
Lügatler :
adem-i
sırf : tam bir yokluk
âsâr-ı azamet : büyüklük
eserleri
bilmüşahede : gözle görüldüğü gibi
cihet :
yön, taraf
ebedî : sonsuz, sonu olmayan
ezelî :
varlığının başlangıcı olmayıp devamlı var olan
fâil : işi
yapan
fehm : anlayış, kavrayış
ferman : buyruk,
emir
fiil : iş, hareket
gaflet : dalgınlık,
dikkatsizlik
gayr-ı mütenâhi : sonu olmayan
hak :
doğru
haşir : öldükten sonra âhirette tekrar diriltilip Allah’ın
huzurunda toplanma
hususiyet : özellik
hülâsa :
özet
icad : yaratma, yoktan var etme
ihyâ : diriltme,
hayat verme
imkân : mümkün olma, olabilirlik
incimad :
donma
istib’âd : akıldan uzak görme
itaat : emre
uyma
izale : giderme
kâinat : evren, yaratılmış
herşey
kat’i : kesin
kavânîn-i âdetullah : Allah’ın
kâinatta yürürlükte olan kanunları
kudret : güç, kuvvet,
iktidar
kudret-i ezeliye : ezelî olan Allah’ın kudreti, sonsuz
güç ve kuvveti
lâtif : güzel, hoş
lâzıme-i zaruriye :
varlığı zorunlu ve mutlaka gerekli olan, zâtında bulunmaması imkânsız
olan
mâni : engel
mübalâğa : abartı
mücerred
: hâlis, saf, katışıksız
müddeâ : iddia edilen
şey
mümkinât : varlığı ile yokluğu imkân dahilinde olanlar,
Allah’ın var etmesine bağlı olanlar
münasebet : bağlantı,
ilişki
mündemiç : içinde bulunan, içine
yerleşen
müsavi : eşit, denk
mütenâhi : sona eren,
biten
müteveccih : yönelik
nâkıs : eksik,
noksan
şeriat-i fıtriye-i kübrâ : Allah’ın yaratılışa koyduğu,
bütün varlıkların tabi olduğu büyük kanun
|
