کتاب از شاهد قدسی تا شاهد بازاری مجموعه مقالاتی است که سعید حجاریان در فاصله بین سالهای 1372 تا 1379 با محوریت عرفی شدن در نسبت با حیات اجتماعی در مجلات و نشریات داخلی خصوصاً مجله کیان نگاشته است. این مقالات نوعاً متناسب با فضای سالهای پس از دهه اول انقلاب و پایان جنگ و در دوران برنامهریزی برای توسعه کشور و سازندگی ایران نگاشته شده است و به چالش محوری معنا و چگونگی حضور دین در عرصه سیاسی و اجتماعی پس از یک انقلاب مبتنی بر دین پاسخ داده است پاسخی که بنا بر ادعای شخص سعید حجاریان صبغه جامعهشناختی دارد و ناظر به روند محتوم سکولاریزاسیون است و در کتاب هیچ داوری ارزشی درباره این روند انجام نشده است. سعید حجاریان در این کتاب انقلاب اسلامی را از اساس فرآیند خودجوش و طبیعی مدرنیت در مقابل پروژه از بیرون طراحی شده مدنیزاسیون پهلوی میداند که این فرآیند خودجوش از بطن سنت اسلامی ما با محوریت فقه و نسبتی که با مصلحت میگیرد برمیآید که در ادامه فرآیند انقلاب اسلامی همین خاستگاه فقهی سنت ما با توجه به مقوله بنیادین مصلحت منجر به مدرنیت و مدرنیته ایرانی-دینی خواهد شد و قدسی که تنها در صورتی قابل تحمل خواهد بود که در یک صورت زمینی متمثل شود صورت این دنیایی خود را خواهد یافت.
سخنی به گزاف نیست که اگر بگوییم روند کلی حرکتی جمهوری اسلامی در سالهای پس از دوران جنگ تحمیلی در چارچوب بیان شده توسط حجاریان در این کتاب قابل تحلیل است خصوصاً با رای آوردن دولت تدبیر و امید در انتخابات ریاست جمهوری سال 1392 چپرویهای موجود در دوران ریاست دو رئیس جمهور قبلی متناسب با پروژه نرمالیزاسیون در چارچوب جهانیسازی به سرعت فرو نشسته و جمهوری اسلامی با سرعتی فزاینده در مسیر توصیف و طراحی شده حجاریان در کتاباش مشغول حرکت است. در همین راستا خوانش مجدد کتاب از شاهد قدسی تا شاهد بازاری در سالهای دولت تدبیر و امید ضرورتی مجدد یافته است. به همین جهت کارگروه توسعه و علوم انسانی اندیشکده مهاجر در سلسه جلسات حلقه نقد توسعه به بررسی افکار و نظریات محوری موجود در این کتاب و نسبت آن با وضع امروزین جمهوری اسلامی پرداخته است و بر این مبنا قصد داریم پروندهای با موضوع کتاب از شاهد قدسی تا شاهد بازاری و نسبت آن با امروز جمهوری اسلامی در مجله مهاجر کار کنیم.
از زمان انتشار مقالات و چاپ کتاب از شاهد قدسی تا شاهد بازاری در زمینه مقالات مهم این کتاب و خود کتاب نقدهای زیادی نوشته شده است ولی آنچه پرونده مهاجر در این زمینه را متمایز میکند بررسی کتاب در نسبت با حرکت جمهوری اسلامی عموماً و حرکت دولت فعلی خصوصاً است.
از آنجا که کتاب عرفی شدن را در سه معنای 1- افتراق ساختاری و تخصیص نقشها و شکلگیری حوزه عمومی و تفکیک آن از حوزه خصوصی، 2- دنیوی شدن امور و ارزشهای قدسی در فرآیند بازاری شدن، 3- حل شدن امر قدسی در کاسه تیزاب مدرنیته و خرد نقاد به عنوان گوهر آن در نظر میگیرد و فرآیند عرفی شدن را در سه سطح 1- سنتها 2- ایدئولوژیها 3- گفتمانها بررسی میکند موضوعات زیر با توجه به مقالات کتاب و جلسات حلقه نقد توسعه برای نوشتن مقاله پیشنهاد میشود.
1- نسبت عرفی شدن با نرمالیزاسیون و حذف چپروی و راست شدن مطلق نظام
2- نسبت مصلحت و فقه المصلحة با واقعگرایی و آرمانگرایی در وضع موجود
3- چیستی عقلانیت توسعه و نسبتاش با عقلانیت دینی و انقلابی
4- اقتصاد و معیشت و بررسی نسبت توسعه و عدالت در دو گفتمان توسعه محور اینجهانی و گفتمان دینی انقلابی
5- مسئله امنیت ملی و دیپلماسی مبتنی بر امنیت ملی و نسبت آن با مبارزه و صدور انقلاب و عدالتمحوری
6- بررسی نسبت استعمار با توسعه و برنامههای توسعه در چارچوب سیر تاریخی نظریات توسعه
7- تحلیل خوانش حجاریان از انقلاب اسلامی به عنوان غلبه مدرنیت بر مدرنیزاسیون و همچنین بررسی کلان روایت حجاریان از حرکت انقلاب اسلامی
همچنین پیشنهاد میشود از مقالات مهمتر کتاب چند مقاله به طور خاص موضوع نوشتن قرار گیرند و مدعیات آن مقالات در نسبت با وضع امروز ما بررسی شوند. مقالات پیشنهادی برای بررسی خاص
1- دو مقاله «فرآیند عرفی شدن فقه شیعه» و «امام خمینی فقیه دوران گذار» از سرفصل عرفی شدن سنتها
2- مقاله «نقدی بر نظریه فربه تر از ایدئولوژی» از بخش عرفی شدن ایدئولوژیها
3- مقاله «تعالی، تکامل، توسعه تحول گفتمان ترقی در اندیشه روشنفکران دینی» از بخش عرفی شدن گفتمانها
4- مقاله «انقلاب اسلامی؛ مدرنیت علیه مدرنیزاسیون» از بخش سایر مقالات
5- مقاله «توسعه، عدالت، اسلام» از بخش سایر مقالات