АСХАБИ КИРАМ – 228
Islamdini.kz
|
Нехриге бару үшін Башқаладан шығарында сәйид Мұхаммед мырза сәйид Фәхимді бір шетке шығарып: «Балам Фәхим! Сен бармақшы болған сәйид Таха өте үлкен әулие. Ол әулиелік дәрежелердің ең жоғарысында. Фәйз алмайынша, кемелге жетпейінше одан кетуші болма!» дейді. Нехриден шығарда сәйид Таха мешіттің алдында тұрады. Бәрі қолын сүйіп болған соң Сибғатуллаһ мырза сәйид Фәхимнің артта қалғанын байқайды. Сәйид Тахадан оның да қайтуы үшін рұқсат сұрайды. Бірақ сәйид Таха рұқсат бермей, «Ол осында қалсын» дейді. Жолаушылар кеткен соң сол тұрған жерінде сәйид Фәхимге жұмыс тапсырып, тәрбие береді. Ыстық күнде айтқандарын қайталатқызады. Бәрін дәлме-дәл қайталап, тек «хатты тулани» дегеннің орнына «хатты тули» дейді. Сәйид Таха бірден дұрыстайды. Ол кездері сәйид Фәхим өте жас еді. Медреседегі дәрістерін әлі бітірмеген еді. Сәйид Таха бір күні мешіт қабырғасына сүйеніп отырғанда сәйид Фәхим келеді. Мүбәрәк қолымен сілтеп оны қасына шақырады. Қасына келгенде: «Сен зерек шәкіртсің. Мутаууәлді оқуың керек!» дейді. «Ұстазым, кітабым жоқ. Әрі ол біздің елде оқылатын кітап емес» дейді. Сәйид Таха өзінің кітабын береді. Сәйид Фәхим оқуын бітіру үшін Муштың Буланык ауданының Абири ауылында молда Расул Сыбқиға барады. Мутаууәлді оның қолында оқып бітіреді. Уилаят дәрежесінде көтерілу үшін әр жылы екі рет Нехриге, яғни Шәмдинанға барады. Әр баруында сәйид Тахадан түрлі ілтипат пен сый-сияпат көріп абыройланады. Мысалы бір күні мешіттің үстелінде «Мәктубат» оқып отырған еді. Адам өте көп еді. Сәйид Фәхим алыста тыңдап тұрған еді. Сәйид Таха кітаптан басын көтеріп: «Молда Фәхим! Қазір ұстаз мүлде жоқ па екен?» деп сұрайды. Сәйид Фәхим жауап ретінде: «Қазіргі ұстаздай адам еш болмаған» дейді. Сәйид Таха дереу Мәктубатты жауып бөлмесіне кетеді. Сәйид Фәхим кемелге жетіп мутлақ (толық) рұқсат берілгенде бұл істі атқаруға лайықты болмағанын айтады. Сәйид Таха қабыл еткізеді, өз елі Арвасқа баруын бұйырады. Сәйид Фәхим Нехридегі таудың төбесіне шығып бара жатқанында қайтадан шақырып алады. Кітаптардың ішіндегі хаттарын оған көрсетіп: «Бұл ықылас пен сүйіспеншілік сендерге арналмаған ба? Неліктен бұл істен қашасың?» дейді. Ижазат (диплом) алып абыройланған соң бұрынғыдай жыл сайын Нехриге баратын еді. Сәйид Таха (қуддиса сиррух) 1269 [м.1853] жылы Нехри ауылында қайтыс болды. Бір күні екіндіден бұрын ағаштардың арасында отырғанда оған екі хат беріледі. Ол күйеу баласы Абдулахад мырзаға оқытқызады. «Біздің дүниеден кететін уақытымыз келді» дейді. Күйеу баласы: «Ұстазым! Шамнан келген мына екі хат не болады?» дейді. Сол күні хатым оқылған соң ол бөлмесіне барады. Он екі күн ауырып жатып, екінді уақытында мүбәрәк рухы Рәфиқи аләға көтеріледі. Жылау дауыстарын естіген мыңдаған шәкірттері абдырап қалады. Ауырып жатқанда «Бәрдәсур» ауылындағы бауыры Салихты шақыртады. Хатым мен тәуәжжуһ жасауын кемел бауыры сәйид Салихқа әмір етеді. «Бауырым Салих кемел адам. Баршаның басы оның етегінен төмен» дейді. Сәйид Фәхим сәйид Салихты сұхбат ұстазы қылды. Салихтан кейін де бұл әдетін тоқтатпады. Қайтыс болған 1313 жылына дейін әр жылы екі рет Нехриге барып сәйид Салихтың қабірін зиярат ететін. Сәйид Таха Хаққаридың (қуддиса сиррух) шәкірттері арасында сәйид Мұхаммед Салихтан кейін қабілеті ең жоғары сәйид Сибғатуллаһ Арваси еді. Одан кейін Куфрәуи Мұхаммед еді. Сәйид Сибғатуллаһ шәкірттері арасында «Ғаус-ул ағзам» және «Ғаус-и Хизани» аттарымен танымал болды. [1287] жылы қайтыс болды. Оның шәкірттері арасында Абдуррахман Тағи Нуршини де «Ұстад-и ағзам» және «Сәйда» есімдерімен танымал. Оның он тоғыз шәкірті: Фәтхуллаһ Уәрканиси, Абдуллаһ Нуршини, молда Рашид Нуршини, алламә молда Халил Сиридидің немересі Абдулқаһһар, Абдулқадир Хизани, сәйид Ибраһим Әсирди, Абдулхаким Фәрсафи, Ибраһим Нинки, Тахир Абери, Абдулхади, Абдуллаһ Хуруси, Ибраһим Жукруши, Халил Жукруши, Ахмед Ташкесани, Мұхаммед Сами Эрзинжани, Мұстафа, Сүлейман, Юсуф Битлиси. Абдуррахман Тағи [1304] жылы қайтыс болды. Оның сөздерін Ибраһим Жукруши жинақтап «Ишарат» атауын берді. Өте құнды кітап. Фәтхуллаһ Уәрканиси 1317 жылы қайтыс болды. Шәкірті Мұхаммед Зияуддин Нуршини Абдуррахман Тағидың ұлы болып, 1342 [м.1924] жылы Битлисте қайтыс болды. «Мәктубат» кітабында жүз он төрт хат бар. Он үш шәкіртінің біріншісі Мұхаммед Алауддин Ухини мәктубатын (хаттарын) жинақтаған. Екіншісі Ахмед Хазнеуи. Мұхаммед Масум сани, Сәйид Мұхаммед Шәриф Арабкенди және Ады-ямандық Абдулхаким оның шәкірттері. Соңғысы 1399 [м.1978] жылы қайтыс болды. Мұхаммед Рашид мырза оның ұлы. 154, 289, 332, 334, 387, 411. (Жалғасы бар...) |
|
Сайтқа енгізілген жаңалықтарды, сұрақтарға берiлген жауаптарды және дiни мерекелерде кұттықтау хаттарды мүшелерiмiзге жiберiп тұрамыз. Дiни сұрақтар үшiн және сайтқа мүше болу үшiн мына адреске хат жолдасаңыз болады: in...@islamdini.kz Егер e-mail адресiңiз сiздiң хабарыңыз болмай бұл сайтқа тiркелген болса немесе сайттан хат алуды тоқтатқыңыз келсе, мына адреске бос хат жолдаңыз: islamdinikz...@googlegroups.com |
